Interpretacja 0115-KDIT1.4011.1014.2025.2.AS

Interpretacja indywidualna

– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

•      nieprawidłowe w kwestii zastosowania rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe oraz

•      prawidłowe w pozostałym zakresie.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

29 grudnia 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 19 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan 10 marca 2026 r. pismem z 4 marca 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca wraz z żoną C.D. zawarł z X SA (dalej zwanym: Bankiem) dwie umowy kredytowe o kredyty mieszkaniowe tzw. frankowe (indeksowane do CHF). Kredyty zostały całkowicie spłacone przez kredytobiorców 31 grudnia 2021 r.

W związku z zawarciem w każdej z nich klauzul abuzywnych w rozumieniu art. 385 (1) k.c. Wnioskodawca wraz z żoną skierował 10 listopada 2022 r. pozew do Sądu Okręgowego w A. (dotyczący obu umów) o zwrot świadczeń nienależnych (art. 405 w zw. z art. 410 k.c.) wpłaconych z tego tytułu na rzecz Banku wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty wezwania Banku do zapłaty (tj. 31 maja 2022 r.) do dnia zapłaty. Sprawa toczy się pod sygnaturą akt (...). 24 kwietnia 2024 r. Powodowie reprezentowani są przez profesjonalnego pełnomocnika. Bank w odpowiedzi na ww. pozew złożył pozew wzajemny, żądając zwrotu kwot kapitałów obu kredytów.

W toku sprawy Bank zaproponował powodom - byłym kredytobiorcom zawarcie dwóch ugód w celu zakończenia sporu sądowego i ugodowego zakończenia sprawy. Mimo, że sprawa tocząca się w Sądzie jest jedna, zasadniczo dotyczy ona dwóch umów kredytowych, które zostaną w przedmiotowym wniosku omówione osobno, jako że mimo tego, że zawarte zostały pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczyły innych nieruchomości i zawarte zostały w przeciągu kilku lat.

Pierwsza umowa

13 czerwca 2006 r. w A. strony zawarły umowę nr (...) (dalej: umowa (1)). Kwotą nominalną, wynikającą z § 1 ust. 2 umowy, była kwota 317.500 zł indeksowana do CHF. Celem zawarcia umowy było pozyskanie środków pieniężnych przez powodów na pokrycie ceny nabycia działki zabudowanej domem jednorodzinnym, położonej w miejscowości F. przy ul. E. oraz refinansowanie wkładu własnego. Umowa kredytu zabezpieczona była hipoteką kaucyjną w wysokości 476.250 zł ustanowioną na nieruchomości poł. w F. przy ul. E. Kredyt został całkowicie spłacony 31 grudnia 2021 r., a łączna kwota wpłat dokonanych z tego tytułu przez powodów na rzecz banku wyniosła 646.702,09 zł oraz 3.810 zł z tytułu kosztów zawarcia umowy.

W przypadku kredytu (1) różnica pomiędzy całkowitą kwotą spłat z tego tytułu a kwotą udzielonego przez Bank kredytu wynosi 333.012,09 zł (650.512,09 zł – 317.500 zł = 333.012,09 zł).

Bank wystąpił do powodów z propozycją ugodową, na mocy której w zamian za wycofanie pozwu i pozwu wzajemnego strony miałyby dokonać wzajemnej kompensaty roszczeń, w wyniku której Bank wypłaciłby Wnioskodawcy i jego żonie kwotę 333.012,09 zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą dochodzoną pozwem a wysokością wypłaconego im przez Bank kapitału kredytu: 317.500 zł oraz dodatkowo zwróciłby uiszczone przez nich koszty postępowania sądowego: kwotę 1.000 zł tytułem zwrotu uiszczonej przez nich opłaty sądowej i kwotę 10.800 zł tytułem zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika procesowego oraz zapłaciłby powodom częściową kwotę należnych im odsetek ustawowych za opóźnienie w wysokości 60.000 zł.

Przy czym po podpisaniu ugody Wnioskodawca i Bank wycofają pozew i pozew wzajemny złożony w Sądzie Okręgowym w A., a wzajemne roszczenia stron wygasną.

Druga umowa

17 października 2008 roku w A. strony zawarły umowę nr (...) (dalej zwana: umowa (2)). Kwotą nominalną, wynikającą z § 1 ust. 2 umowy (2), była kwota 200.000 zł (indeksowana do CHF). Celem zawarcia umowy było pozyskanie środków pieniężnych przez powodów na pokrycie ceny nabycia działki budowlanej położonej w miejscowości B. oraz refinansowanie wkładu własnego. Umowa kredytu zabezpieczona była hipoteką kaucyjną w wysokości 300.000 zł ustanowioną na nieruchomości poł. w B. Kredyt został całkowicie spłacony przez kredytobiorców 21 grudnia 2021 r., a łączna kwota wpłat dokonanych z tego tytułu przez powodów wpłat na rzecz banku wyniosła 379.560,39 zł oraz 400 zł z tytułu kosztów zawarcia umowy. W przypadku umowy (2) różnica pomiędzy całkowitą kwotą spłat z tego tytułu a kwotą udzielonego kredytu wynosi 179.960,39 zł (379.960 zł – 200.000 zł = 179.960,39 zł).

Bank wystąpił do powodów z propozycją ugodową, na mocy której w zamian za wycofanie pozwu i pozwu wzajemnego strony miałyby dokonać wzajemnej kompensaty roszczeń, w wyniku której Bank wypłaciłby Wnioskodawcy i jego żonie kwotę 179.960,39 zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą dochodzoną pozwem a wysokością wypłaconego im przez Bank kapitału kredytu: 200.000 zł oraz dodatkowo zwróciłby uiszczone przez nich koszty postępowania sądowego: kwotę 10.800 zł tytułem zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika procesowego.

Przy czym po podpisaniu ugody Wnioskodawca i Bank wycofają pozew i pozew wzajemny złożony w Sądzie Okręgowym w A., a wzajemne roszczenia stron wygasną.

Uzupełnienie wniosku

Spłata kredytów 1 i 2 obciążała Wnioskodawcę wraz z żoną (drugim kredytobiorcą) solidarnie.

Kwota uiszczona przez Bank na mocy obu ugód 1 i 2 z tytułu zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika procesowego nie przewyższy kosztu poniesionego przez Wnioskodawcę, ani jego żonę z tego tytułu.

Pytanie

Czy zawarcie ugód z Bankiem w opisanym stanie faktycznym, na podstawie których to ugód 1 i 2, jako były kredytobiorca, otrzyma od Banku z tytułu umowy 1 i 2 zwrot uiszczonych świadczeń (różnicę pomiędzy całkowitą kwotą dokonanej spłaty kredytu a kapitałem kredytu) oraz zwrot kosztów sądowych, w tym zwrot kosztów wynagrodzenia pełnomocnika (przy czym zwrot w tym zakresie nie przewyższy wysokości kwot uiszczonych z tego tytułu przez Wnioskodawcę, ani jego żonę), a także otrzyma na mocy ugody zwrot jedynie części kwoty należnych mu odsetek ustawowych za opóźnienie obliczonych od należności głównej (należnych mu od daty wezwania Banku do zapłaty), będzie skutkowało powstaniem po stronie Wnioskodawcy obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych?

Pana stanowisko w sprawie

Stanowisko Wnioskodawcy w sprawie jest takie, że zwrot kwot uiszczonych przez niego świadczeń z tytułu kredytów 1 i 2 na rzecz Banku, tak na mocy ugody 1, jak i ugody 2, ani zwrot kosztów postępowań sądowych, nie spowoduje po jego stronie przychodu i nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz że zapłata przez Bank na rzecz Wnioskodawcy części należnych mu odsetek ustawowych za opóźnienie, na mocy ugody 1, również nie spowoduje po jego stronie przychodu i nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych – bowiem wszystkie te wpłaty dokonane przez Bank będą neutralne podatkowo.

Wnioskodawca wyjaśnia, że oba zaciągnięte kredyty mieszkaniowe były zobowiązaniami solidarnymi – obciążającymi wspólnie małżonków, jednak po całkowitej spłacie obu kredytów, która miała miejsce 31 grudnia 2021 r., umowy kredytowe przestały wiązać strony. Powyższe oznacza, że Bank w ramach ugód 1 i 2 nie umorzy żadnych zobowiązań kredytowych Wnioskodawcy, gdyż takie zobowiązania już nie istnieją. Toczące się obecnie postępowanie sądowe, które zakończą ewentualne ugody, dotyczy zwrotu przez Bank świadczeń nienależnych na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. (jak w wielu podobnych sprawach tzw. frankowych, po całkowitej spłacie kredytu), przy czym Bank złożył pozew wzajemny o zwrot kapitałów kredytów 1 i 2. Kwoty proponowane przez Bank zostaną wpłacone małżonkom (Wnioskodawcy i jego żonie) do ich majątku wspólnego.

Jak już wskazano we wniosku ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest w ustawie Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 917 ustawy - Kodeks cywilny: Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Zasadniczo otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 PIT, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

W przypadku zwrotu wcześniej wpłacanych środków pieniężnych taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Skoro więc w wyniku wzajemnych potrąceń wierzytelności Wnioskodawca otrzyma od Banku kwoty stanowiące zwrot środków stanowiących nadpłatę kredytu, to zwrot nie będzie stanowił przychodu w rozumieniu art. 11 PIT klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (por. pismo z 17 lutego 2026 r. wydane przez: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, 0113-KDIPT2-2.4011.1132.2025.2.ST, Skutki podatkowe umorzenia kredytu hipotecznego).

Co do zwrotu nadpłaty z tytułu rozliczenia obu kredytów i zwrotu kosztów postępowań podstawą prawną jest art. 9 ust. 1 i 2 i art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 11 ust. 1 i art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych Dz.U.2025.163 t.j. (dalej: ustawa o PIT) w zw. z art. 20 ust. 1 tej ustawy.

Co do odsetek ustawowych za opóźnienie, które Bank zobowiązał się częściowo uiścić w drodze ugody, zastosowanie znajdzie zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT, zgodnie z treścią którego: wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Jak już wskazano powyżej, zdaniem Wnioskodawcy, w przypadku zwrotu wpłacanych środków pieniężnych taka operacja (zwrot nadpłaty) nie spełnia definicji przychodu, jakim jest zwiększenie majątku Wnioskodawcy jako podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Wnioskodawcy - byłego kredytobiorcy nie dojdzie do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzyma jedynie z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego jednego (1) i drugiego (2) kredytu (na mocy 1 i 2 ugody). Taka wypłata będzie więc dla Wnioskodawcy jako kredytobiorcy neutralna podatkowo – nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Skoro zwrot kosztów postępowania również nie spowoduje powstania przychodu, argumentacja i podstawa prawna stanowiska Wnioskodawcy będzie taka sama.

Natomiast w przypadku zapłaty części odsetek ustawowych za opóźnienie, które Bank zobowiązał się częściowo uiścić w drodze ugody zastosowanie znajdzie, zdaniem Wnioskodawcy, zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT, zgodnie z treścią którego: wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Skoro kwota zwracanego przez Bank roszczenia (należność główna) zwolniona jest z podatku jako niespełniająca definicji przychodu i nie podlega opodatkowaniu, wolne od podatku dochodowego są także odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty tej należności.

Podsumowanie stanowiska Wnioskodawcy:

Ugoda 1

Zawarcie ugody z Bankiem w opisanym stanie faktycznym nie skutkuje po stronie Wnioskodawcy jako podatnika powstaniem obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie zwrotu środków wpłaconych przez Wnioskodawcę z tytułu umowy (1) ponad wypłacony kapitał jako wydatków na cele mieszkaniowe – na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r., jak i przede wszystkim (równocześnie) z uwagi na brak powstania realnego przysporzenia majątkowego po jego stronie (o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1 i art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT w zw. z art. 20 ust. 1 tej ustawy).

W przypadku zwrotu kosztów postępowania sądowego również nie powstanie przychód podatkowy, a więc po stronie Wnioskodawcy jako podatnika nie powstanie obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż zwrot uiszczonych przez Wnioskodawcę środków nie stanowi realnego przysporzenia majątkowego (o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 11 ust. 1 i art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT w zw. z art. 20 ust. 1 tej ustawy).

Także wypłata części odsetek ustawowych za opóźnienie nie spowoduje powstania po stronie Wnioskodawcy jako podatnika podatku dochodowego od osób fizycznych zobowiązania podatkowego w związku ze zwolnieniem, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT.

Ugoda 2

Zawarcie ugody z Bankiem nie skutkuje po stronie Wnioskodawcy jako podatnika powstaniem obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie zwrotu środków wpłaconych przez Wnioskodawcę z tytułu umowy (2) ponad wypłacony kapitał w związku z brakiem powstania po jego stronie przychodu (zwrot uiszczonych przez Wnioskodawcę środków nie stanowi realnego przysporzenia majątkowego), o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 11 ust. 1 i art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT w zw. z art. 20 ust. 1 tej ustawy.

W przypadku zwrotu kosztów postępowania sądowego również nie powstanie przychód podatkowy, a więc po stronie Wnioskodawcy jako podatnika nie powstanie obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż zwrot uiszczonych przez Wnioskodawcę środków nie stanowi realnego przysporzenia majątkowego, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1 pkt i art. 11 ust. 1 i art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT w zw. z art. 20 ust. 1 tej ustawy.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 „inne źródła”.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

W opisie sprawy wskazał Pan, że w wyniku ugody Strony dokonają potrącenia wzajemnych roszczeń. Na skutek dokonanego potrącenia Bank zobowiązany będzie do zapłaty na Pana rzecz pozostałej kwoty Pana roszczenia.

Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje przepis art. 498 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071). Zgodnie z tym przepisem:

Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.

Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony. Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.

Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).

W sytuacji, gdy dojdzie do umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności, u stron nie wystąpi przychód podatkowy. Przychód podatkowy wystąpiłby wówczas, gdy doszłoby do częściowej kompensaty wierzytelności, a wierzyciel zwolniłby dłużnika z pozostałej części długu.

Mając na uwadze powyższe, w przypadku dokonania przez bank zwrotu na Pana rzecz pozostałej kwoty roszczenia otrzyma Pan zwrot zapłaconych Bankowi kwot. Nie ma zatem podstaw, aby zwróconą przez bank kwotę uznać za przychód podlegający opodatkowaniu. Dla celów podatkowych zwrot taki będzie obojętny podatkowo. Tym samym nie będzie Pan miał obowiązku rozliczenia tych środków dla celów podatkowych.

Pana stanowisko w tej części jest nieprawidłowe, ponieważ do zwrotu przez Bank części kwoty nie będzie miało zastosowania Rozporządzenie Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, na którym między innymi oparł Pan swoje stanowisko co do Ugody 1.

Odnosząc się do kwestii odsetek ustawowych za opóźnienie należy wskazać, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Przepis ten zwalnia z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Skoro zwrot wpłaconych przez Pana środków tytułem wykonania umowy kredytu nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki ustawowe podlegają zwolnieniu z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Skoro odsetki te korzystają ze zwolnienia, to z tytułu wypłaty tych odsetek nie będzie ciążył na Panu obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

W odniesieniu natomiast do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, stosownie do art. 98 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):

Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie.

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez stronę. Zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez Bank na Pana rzecz, w ramach zawartej Ugody, nie spowoduje powstania u Pana przychodu, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT. Środki te nie będą stanowiły przysporzenia po Pana stronie i nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ w związku z dokonanym zwrotem ww. kosztów nie nastąpi realne przysporzenie majątkowe. Kwota ta będzie stanowiła jedynie zwrot poniesionych wcześniej przez Pana wydatków – nie będzie więc przychodem podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego będzie obojętna podatkowo.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Odnosząc się do powołanej przez Pana interpretacji indywidualnej, została one wydana w indywidualnej sprawie i nie ma zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego.

Ta interpretacja dotyczy wyłącznie Pana sytuacji podatkowoprawnej i nie wywiera skutków prawnych dla Pana żony.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)  z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego . Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.