Interpretacja 0115-KDIT1.4011.379.2026.2.DB

Interpretacja indywidualna

– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

•      nieprawidłowe w zakresie pytań oznaczonych we wniosku nr 1, nr 2 oraz nr 7,

•      prawidłowe w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 6.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

11 kwietnia 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan – na wezwanie organu – 14 maja 2026 r. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca w latach 2008-2023 korzystał z ulgi odsetkowej przewidzianej w art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku ze spłatą kredytu budowlano-hipotecznego przeznaczonego na budowę domu jednorodzinnego systemem gospodarczym. W poszczególnych latach Wnioskodawca rozliczał się indywidualnie oraz wspólnie z małżonką. Odliczenia były dokonywane zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie były kwestionowane przez organy podatkowe.

(...) 2024 r. prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego umowa kredytu została uznana za nieważną od chwili jej zawarcia (ex tunc). Na podstawie "Porozumienia" zawartego (...) 2024 r. w związku z wyrokiem Sądu Apelacyjnego (...), który przesądził o nieważności (upadku) Umowy Kredytu, strony zgodnie wskazały, że dokonują wzajemnego, umownego potrącenia wierzytelności, wskutek czego obie wierzytelności umarzają się wzajemnie do wysokości wierzytelności niższej.

Na skutek dokonanego potrącenia Bank 9 stycznia 2025 r. zapłacił na rzecz Wnioskodawcy kwotę 60.223,96 PLN tytułem należności głównej oraz 48.309,87 PLN tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie. Zwrot świadczeń nastąpił jako konsekwencja nieważności umowy, a nie jako dobrowolny zwrot wydatku.

Uzupełnienie opisu stanu faktycznego

Zgodnie z wyrokiem stwierdzającym nieważność umowy kredytowej bank był zobowiązany do zwrotu na rzecz powodów (czyli Wnioskodawcy i Jego małżonki) kwoty całości środków, które wpłacili do banku tytułem spłaty rat kapitałowych oraz naliczonych odsetek od kredytu. Na podstawie porozumienia rozliczającego po prawomocnym wyroku sądu apelacyjnego strony zaakceptowały rozliczenie wzajemnych wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej, tj. potrącenia z kwoty wpłaconej przez kredytobiorców do banku z tytułu spłaty kredytu (wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie) kwoty udostępnionego przez Bank kapitału. W wyniku rozliczenia Bank wypłacił kredytobiorcom kwotę 60.223,96 PLN tytułem należności głównej oraz 48.309,87 PLN tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie. Wartość wpłaconych do Banku odsetek Wnioskodawca odliczał wcześniej w ramach ulgi odsetkowej. Żona Wnioskodawcy była również kredytobiorcą opisanego kredytu.

Wnioskodawca wyjaśnia, że przez pojęcie „dopuszczalności” zastosowania art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych rozumie ocenę, czy przepis ten – interpretowany w związku z art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – może stanowić podstawę powstania po stronie Wnioskodawcy obowiązku podatkowego polegającego na jednorazowym doliczeniu do dochodu kwot uprzednio odliczanych przez wiele lat, mimo zastosowania innej skali podatkowej niż obowiązująca w okresie korzystania z ulgi.

Pytania (sformułowane częściowo w uzupełnieniu wniosku)

1.   Czy w związku ze stwierdzeniem nieważności umowy kredytu i rozliczeniem świadczeń z bankiem Wnioskodawca ma obowiązek zastosowania art. 45 ust. 3a ustawy o PIT poprzez doliczenie do dochodu kwot uprzednio odliczonych w ramach ulgi odsetkowej?

2.   Czy późniejsze stwierdzenie nieważności umowy kredytu przez sąd powoduje po stronie Wnioskodawcy obowiązek doliczenia – na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o PIT – kwot prawidłowo odliczonych przez Niego w latach wcześniejszych?

3.   Czy w przedstawionym stanie faktycznym Wnioskodawca jest zobowiązany – na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – do jednorazowego doliczenia do dochodu kwot odliczanych przez siebie przez wiele lat, jeżeli skutkiem tego byłoby opodatkowanie tych kwot według stawki podatkowej wyższej niż stosowana w latach korzystania z ulgi?

4.   Czy zastosowanie art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w opisanym stanie faktycznym pozostaje w zgodzie z zasadą ochrony praw nabytych, zasadą zaufania obywatela do państwa oraz zasadą pewności prawa wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP?

5.   Czy zastosowanie art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w sytuacji, w której lata, w których dokonano odliczeń, uległy przedawnieniu, nie prowadzi do obejścia instytucji przedawnienia zobowiązań podatkowych?

6.   Czy w przedstawionym stanie faktycznym, w przypadku wspólnego opodatkowania małżonków w części lat, w których Wnioskodawca z żoną korzystali z ulgi odsetkowej, ewentualny obowiązek doliczenia do dochodu kwot uprzednio odliczonych na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych może zostać przypisany wyłącznie Wnioskodawcy lub wyłącznie współmałżonce?

7.   Czy w przedstawionym stanie faktycznym Wnioskodawca jest zobowiązany do doliczenia w zeznaniu za rok 2025 kwoty odsetek uprzednio odliczonych w ramach ulgi odsetkowej?

Pana stanowisko w sprawie

Ad 1

W związku ze stwierdzeniem nieważności umowy kredytu i rozliczeniem świadczeń z bankiem Wnioskodawca nie jest zobowiązany do zastosowania art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez doliczenie do dochodu kwot uprzednio odliczonych w ramach ulgi odsetkowej.

Zdaniem Wnioskodawcy, rozliczenie stron dokonane wskutek stwierdzenia nieważności umowy kredytu nie stanowi „zwrotu wydatku” w rozumieniu art. 45 ust. 3a ustawy o PIT. Celem tego przepisu jest objęcie sytuacji, w których podatnik otrzymuje rzeczywisty zwrot wydatku uprzednio odliczonego od dochodu, natomiast w przypadku nieważności umowy kredytu dochodzi do wzajemnego rozliczenia świadczeń stron wynikającego z eliminacji wadliwego stosunku prawnego ex tunc, a nie do refundacji wydatków poniesionych przez podatnika. Odliczenia były dokonywane zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz przy istnieniu ważnie wykonywanej umowy kredytu, wobec czego brak jest podstaw do uznania, że późniejsze rozstrzygnięcie sądu powoduje obowiązek korekty skutków podatkowych powstałych w latach wcześniejszych.

Ad 2

W ocenie Wnioskodawcy późniejsze stwierdzenie nieważności umowy kredytu przez sąd nie powoduje po stronie Wnioskodawcy obowiązku doliczenia – na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o PIT – kwot prawidłowo odliczonych w latach wcześniejszych. Wnioskodawca wskazuje, że w okresie korzystania z ulgi odsetkowej spełniał wszystkie przesłanki ustawowe uprawniające do dokonania odliczeń. Obowiązek określony w art. 45 ust. 3a ustawy o PIT nie może być interpretowany rozszerzająco w sposób prowadzący do pozbawienia podatnika skutków prawidłowo nabytego prawa podatkowego wyłącznie wskutek późniejszego orzeczenia sądowego dotyczącego ważności stosunku cywilnoprawnego. W szczególności przepis ten nie przewiduje obowiązku ponownej oceny prawidłowości dokonanych odliczeń przez pryzmat zdarzeń następujących wiele lat po ich dokonaniu.

Ad 6

W ocenie Wnioskodawcy, w przypadku wspólnego opodatkowania małżonków w części lat, w których korzystano z ulgi odsetkowej, ewentualny obowiązek doliczenia do dochodu kwot uprzednio odliczonych na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie może zostać przypisany wyłącznie Wnioskodawcy. Zdaniem Wnioskodawcy skutki podatkowe związane z uprzednim wspólnym rozliczeniem małżonków powinny odpowiadać sposobowi dokonania pierwotnych odliczeń. Jeżeli odliczenia były uwzględniane w ramach wspólnego opodatkowania małżonków, to ewentualny obowiązek wynikający z art. 45 ust. 3a ustawy o PIT nie może zostać jednostronnie przypisany wyłącznie jednemu z małżonków bez wyraźnej podstawy ustawowej. Prowadzenie przez małżonkę od marca 2023 r. działalności gospodarczej opodatkowanej liniowo wyklucza możliwość wspólnego opodatkowania i złożenia wspólnego rozliczenia PIT za dany rok podatkowy.

Ad 7

Wnioskodawca nie jest zobowiązany do doliczenia w zeznaniu za rok 2025 kwoty odsetek uprzednio odliczonych w ramach ulgi odsetkowej. Zwrot świadczeń dokonany przez bank nie stanowi „zwrotu wydatku”, lecz jest konsekwencją stwierdzenia nieważności umowy kredytu i ma charakter restytucyjny. Świadczenia zostały zwrócone jako nienależne (art. 410 § 2 w zw. z art. 405 Kodeksu cywilnego), co oznacza, że nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, lecz jedynie do przywrócenia stanu poprzedniego. Odliczenia ulgi odsetkowej były dokonywane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w czasie gdy umowa kredytu funkcjonowała w obrocie prawnym, a odsetki były faktycznie ponoszone. Późniejsze stwierdzenie nieważności umowy nie może prowadzić do retroaktywnego podważenia skutków podatkowych działań zgodnych z prawem.

Zastosowanie art. 45 ust. 3a ustawy o PIT w tej sytuacji prowadziłoby do retroaktywnego pogorszenia sytuacji podatnika oraz do opodatkowania w jednym roku podatkowym kwot odliczanych przez wiele lat, co skutkowałoby zastosowaniem innej skali podatkowej i naruszeniem zasady proporcjonalności. Ponadto taka wykładnia prowadziłaby do obejścia instytucji przedawnienia zobowiązań podatkowych, gdyż skutki podatkowe dotyczyłyby lat już przedawnionych.

W odniesieniu do wspólnego opodatkowania małżonków brak jest podstaw do przypisania całego obowiązku jednemu podatnikowi, gdyż ulga wpływała na wspólne zobowiązanie podatkowe. W konsekwencji – zdaniem Wnioskodawcy – brak jest podstaw do zastosowania art. 45 ust. 3a ustawy o PIT i do doliczenia kwot uprzednio odliczonych w ramach ulgi odsetkowej w zeznaniu za 2025 r.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Ulga odsetkowa

Zasady dokonywania odliczeń wydatków poniesionych na spłatę odsetek od kredytu udzielonego podatnikowi na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych regulują przepisy art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.

Powołany wyżej przepis art. 26b ust. 1 ustawy stanowi, że:

Od podstawy obliczenia podatku, ustalonej zgodnie z art. 26 ust. 1, odlicza się, z zastrzeżeniem ust. 2-4, faktycznie poniesione w roku podatkowym wydatki na spłatę odsetek od kredytu (pożyczki) udzielonego podatnikowi, o którym mowa w art. 3 ust. 1, na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, związanej z:

1.  budową budynku mieszkalnego albo

2.  wniesieniem wkładu budowlanego lub mieszkaniowego do spółdzielni mieszkaniowej na nabycie prawa do nowo budowanego budynku mieszkalnego albo lokalu mieszkalnego w takim budynku, albo

3.  zakupem nowo wybudowanego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego w takim budynku od gminy albo od osoby, która wybudowała ten budynek w wykonywaniu działalności gospodarczej, albo

4.  nadbudową lub rozbudową budynku na cele mieszkalne lub przebudową (przystosowaniem) budynku niemieszkalnego, jego części lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne, w wyniku których powstanie samodzielne mieszkanie spełniające wymagania określone w przepisach prawa budowlanego.

W przepisie art. 26b ust. 4 pkt 1-2 ustawy ustawodawca określił wysokość dokonywanych odliczeń, gdyż są one limitowane.

Stosownie do art. 26b ust. 6 ww. ustawy:

Odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5, mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku za rok podatkowy, w którym podatnik po raz pierwszy odlicza odsetki.

Natomiast w myśl art. 26b ust. 7 tej ustawy:

Odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5 mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku również w roku podatkowym bezpośrednio następującym po roku, w którym podatnik po raz pierwszy odliczył odsetki; w tym przypadku odliczeniu podlega wyłącznie różnica między sumą odsetek przypadających do odliczenia a kwotą odsetek faktycznie odliczonych w roku, w którym podatnik dokonał pierwszego odliczenia.

Zgodnie z art. 26b ust. 8 cytowanej ustawy:

Odliczenia dotyczą zapłaconych łącznie przez oboje małżonków. Jeżeli małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu – odliczeń dokonuje się zgodnie z wnioskami zawartymi w zeznaniach rocznych, bądź od dochodu każdego z małżonków, w proporcji wskazanej we wniosku, bądź od dochodu jednego z małżonków.

Pomimo uchylenia art. 26b ustawodawca zagwarantował korzystanie z ulgi odsetkowej w ramach praw nabytych.

Jak bowiem stanowi art. 9 ust. 1 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217 poz. 1588) – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008 r.:

Podatnikowi, któremu w latach 2002-2006 został udzielony kredyt (pożyczka), o którym mowa w art. 26b ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r., przysługuje na zasadach określonych w tej ustawie prawo odliczania wydatków na spłatę odsetek od tego kredytu (pożyczki), do upływu terminu spłaty określonego w umowie o kredyt (pożyczkę) zawartej przed dniem 1 stycznia 2007 r., nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2027 r.

Wskazał Pan, że z ulgi odsetkowej korzystał w latach 2006-2023 i powziął wątpliwość dotyczącą zachowania prawa do tej ulgi w sytuacji unieważnienia zawartej umowy kredytowej.

Rozliczenie z tytułu zwrotu odsetek, z którymi związana była ulga odsetkowa

W przypadku zwrotu odsetek ustawodawca przewidział rozwiązane dla tego rodzaju szczególnych sytuacji. Stosownie bowiem do art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jeżeli podatnik, obliczając podatek należny, dokonał odliczeń od dochodu, podstawy obliczenia podatku lub podatku, a następnie otrzymał zwrot odliczonych kwot (w całości lub w części), w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzymał ten zwrot, dolicza odpowiednio kwoty poprzednio odliczone.

Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że rozliczenie z tytułu zwrotu odsetek powinno być dokonane w zeznaniu składanym za ten rok, w którym dojdzie do zwrotu tych odsetek. Jednocześnie przepis ten wskazuje, że doliczenia dokonuje podatnik, który uprzednio odliczył zwrócone kwoty. Skoro umowa kredytowa została unieważniona ex tunc, mamy do czynienia z sytuacją jakby nigdy nie doszło do jej zawarcia. To z kolei oznacza, że nie ma umowy kredytowej, na podstawie której zapłacił Pan odsetki. Co więcej, wszystkie zapłacone przez Pana środki na rzecz Banku (łącznie z odsetkami) zostały Panu zwrócone. Sytuacja ta wprost wpisuje się więc w dyspozycję art. 45 ust. 3a ustawy.

Dodać należy, że samo unieważnienie kredytu frankowego nie ma wpływu na rozmiar zobowiązania podatkowego w momencie składania wcześniejszych zeznań podatkowych. Zatem nie ma Pan obowiązku korygowania zeznań podatkowych składanych w latach 2008-2023. Dopiero wzajemne rozliczenia między Panem i żoną a bankiem mogą mieć wpływ na zastosowanie ulgi odsetkowej.

W konsekwencji, w sytuacji gdy bank zwrócił Panu w styczniu 2025 r. wcześniej odliczone odsetki, to powinien Pan w zeznaniu składanym za ten rok doliczyć do dochodu wartość odliczonej w związku z tymi odsetkami ulgi odsetkowej, z której skorzystał Pan w latach 2008-2023. W przypadku zwrotu środków, z tytułu których korzystał Pan z ulgi odsetkowej, nie mają bowiem znaczenia lata, w jakich korzystał Pan z tej ulgi. Ważny jest moment (rok) rozliczenia z bankiem tych środków.

Zgodnie natomiast z przywołanym wyżej brzmieniem przepisu art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych obowiązek doliczenia ciąży na podatniku, który dokonywał odliczenia niezależnie od tego czy rozliczał się indywidualnie czy wspólnie z małżonkiem.

Zatem w zeznaniu podatkowym za 2025 r. będzie Pan zobowiązany do uwzględnienia zwrotu uprzednio odliczonych w latach 2008-2023 odsetek w ramach ulgi odsetkowej w części przypadającej bezpośrednio na Pana. Przy czym za lata, w których wraz z żoną we wspólnych rozliczeniach korzystał Pani z ulgi odsetkowej, odpowiedniego doliczenia dokonuje Pan po połowie wraz z żoną.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dniu zaistnienia zdarzenia.

Przedmiotem tej interpretacji jest odpowiedź na Pana wątpliwości w zakresie pytań oznaczonych we wniosku nr 1, 2, 6 i 7. Wniosek w zakresie pytań oznaczonych we wniosku nr 3, 4 i 5 jest przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia.

Z uwagi na to, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, ta interpretacja dotyczy tylko Pana. Nie wywołuje zatem skutków prawnych dla Pana żony.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·     Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·     Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)  z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·     Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·     w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·     w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.