Interpretacja 0115-KDIT1.4011.380.2026.1.JG

Interpretacja indywidualna

– stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

10 kwietnia 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 24 marca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca A.B. (dalej: „Wnioskodawca” lub „Pracownik”) był zatrudniony w spółce X spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) (dalej: „Spółka” lub „Pracodawca”) na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

1 września 2025 r. Spółka rozwiązała z Wnioskodawcą umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, tj. w trybie dyscyplinarnym na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, zarzucając Pracownikowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.

Wnioskodawca w chwili rozwiązania z nim umowy o pracę znajdował się w wieku przedemerytalnym, tj. w okresie ochronnym przewidzianym w art. 39 Kodeksu pracy, albowiem do osiągnięcia przez niego powszechnego wieku emerytalnego (65 lat dla mężczyzn) brakowało nie więcej niż 4 lata, a posiadany przez Wnioskodawcę staż pracy uprawniał go do nabycia prawa do emerytury z chwilą osiągnięcia tego wieku. Wnioskodawca nie wyraził uprzedniej zgody na rozwiązanie stosunku pracy. Rozwiązanie umowy nastąpiło wyłącznie z inicjatywy Pracodawcy i wbrew woli Pracownika.

Wnioskodawca nie zgadzał się z zasadnością dokonanego rozwiązania umowy i złożył odwołanie do Sądu Rejonowego (...) (sprawa o sygn. (...)), wnosząc o:

•      przywrócenie do pracy na dotychczasowe stanowisko,

•      zasądzenie wynagrodzenia za cały okres pozostawania bez pracy.

Spółka złożyła odpowiedź na pozew, wnosząc o oddalenie powództwa w całości.

W toku postępowania sądowego Strony przystąpiły do negocjacji ugodowych. (...) 2026 r. przed Sądem Rejonowym (...) zostanie zawarta ugoda sądowa (dalej: „Ugoda”), której główne postanowienia są następujące:

(...)

Rekompensata ma charakter odszkodowawczy, bowiem jej celem jest naprawienie rzeczywistej szkody majątkowej i niemajątkowej, jaką Wnioskodawca poniósł w wyniku bezprawnego rozwiązania z nim umowy o pracę w trybie dyscyplinarnym. W szczególności:

•      Wnioskodawca przez wiele miesięcy pozostawał i nadal pozostaje bez pracy i pozbawiony był i jest źródła dochodu;

•      utrata zatrudnienia w wieku przedemerytalnym drastycznie ograniczyła możliwości znalezienia nowego zatrudnienia na porównywalnych warunkach, co jest zjawiskiem powszechnie udokumentowanym w statystykach rynku pracy;

•      dyscyplinarne rozwiązanie umowy o pracę negatywnie wpłynęło na renomę zawodową Wnioskodawcy;

•      Wnioskodawca poniósł szkodę polegającą na uszczupleniu majątku w związku z koniecznością sfinansowania kosztów obsługi prawnej w postępowaniu sądowym;

•      Pracodawca sam cofnął swoje oświadczenie o rozwiązaniu dyscyplinarnym, co potwierdza brak podstaw do jego złożenia i bezprawny charakter działania Spółki.

Wnioskodawca wskazuje, że w dacie zawarcia Ugody nie prowadzi i nie prowadził działalności gospodarczej, a wypłacona kwota nie jest związana z żadną działalnością gospodarczą. Wypłacona kwota związana jest bezpośrednio z bezprawnym dokonaniem rozwiązania umowy o pracę z Wnioskodawcą i dotyczy szkody przez Wnioskodawcę poniesionej.

Pytanie

Czy kwota wypłacona Wnioskodawcy na podstawie ugody sądowej zawartej (...) 2026 r. przed Sądem Rejonowym (...) (sprawa sygn. (...), tytułem odszkodowania w związku z rozwiązaniem stosunku pracy, będzie stanowić dla Wnioskodawcy przychód zwolniony z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Pana stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawcy, kwota Rekompensaty wypłacona na podstawie ugody sądowej mającej zostać zawartą (...) 2026 r. przed Sądem Rejonowym (...) (sygn. (...), jest w całości zwolniona z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.; dalej: ustawa o PIT).

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT, wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień: a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

W niniejszej sprawie wszystkie przesłanki pozytywne zwolnienia są spełnione, zaś żadne z wyłączeń wskazanych w lit. a) i b) nie ma zastosowania, co Wnioskodawca szczegółowo uzasadnia poniżej.

Rekompensata zostanie wypłacona wyłącznie na podstawie ugody zawartej przed sądem powszechnym - Sądem Rejonowym (...), w sprawie prowadzonej pod sygn. (...). Jest to klasyczna ugoda sądowa, o której mowa wprost w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT. Przepis ten obejmuje zwolnieniem odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane zarówno na podstawie wyroku sądowego, jak i na podstawie ugody zawartej przed sądem. Pierwsza przesłanka zwolnienia jest zatem bezsprzecznie spełniona.

Ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT korzysta odszkodowanie mające na celu naprawę wyrządzonej szkody lub jej kompensatę. Odszkodowanie może mieć formę restytucji lub zapłaty określonej kwoty, która skompensuje poszkodowanemu poniesione straty. Szkodą jest ubytek w majątku poszkodowanego spowodowany bezprawnym działaniem lub zaniechaniem sprawcy, a także niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem przez dłużnika zobowiązania.

W niniejszej sprawie odszkodowawczy charakter Rekompensaty jest bezsporny i wynika wprost z następujących okoliczności.

Po pierwsze, w treści ugody sądowej obie Strony, w tym Spółka jako podmiot profesjonalny reprezentowany przez radcę prawnego, jednoznacznie i wprost nazwały wypłacaną kwotę „odszkodowaniem” oraz potwierdziły, że korzysta ona ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT.

Po drugie, Spółka w ramach ugody cofnęła swoje oświadczenie o rozwiązaniu z Pracownikiem umowy o pracę w trybie art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Fakt cofnięcia przez Pracodawcę własnego oświadczenia o rozwiązaniu dyscyplinarnym jednoznacznie potwierdza, że pierwotne działanie Pracodawcy było pozbawione uzasadnionych podstaw i miało charakter bezprawny. Gdyby rozwiązanie umowy było zasadne i zgodne z prawem, Spółka nie miałaby jakiegokolwiek powodu, aby je cofać.

Po trzecie, Wnioskodawca poniósł rzeczywistą szkodę majątkową i niemajątkową w wyniku bezprawnego rozwiązania stosunku pracy. Szkoda ta obejmuje w szczególności: wielomiesięczną utratę źródła dochodu w następstwie rozwiązania umowy o pracę, uszczerbek w renomie zawodowej spowodowany dyscyplinarnym trybem rozwiązania umowy, koszty obsługi prawnej poniesione w związku z koniecznością prowadzenia postępowania sądowego, a także daleko idące trudności w znalezieniu nowego zatrudnienia na porównywalnych warunkach, szczególnie dotkliwe z uwagi na wiek przedemerytalny Wnioskodawcy (o czym szczegółowo poniżej).

Po czwarte, Rekompensata dotyczy wyłącznie szkody rzeczywistej (damnum emergens), a nie utraconych korzyści (lucrum cessans). Wypłacana kwota stanowi kompensatę za realnie poniesiony uszczerbek majątkowy i niemajątkowy, nie zaś za hipotetyczne korzyści, które Wnioskodawca mógłby osiągnąć, gdyby do bezprawnego rozwiązania stosunku pracy nie doszło. Wyłączenie z art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b) ustawy o PIT nie ma zatem zastosowania.

Wnioskodawca jest świadomy, że w treści ugody Strony oświadczyły, iż do rozwiązania umowy o pracę doszło za porozumieniem stron z dniem 1 września 2025 r. Zmiana trybu rozwiązania umowy stanowiła wyłącznie element wzajemnych ustępstw w rozumieniu art. 917 Kodeksu cywilnego i była niezbędna dla zawarcia ugody – nie zmienia jednak materialnej przyczyny, ani odszkodowawczego charakteru wypłacanego świadczenia.

Wnioskodawca podkreśla, że punktem wyjścia całego sporu było bezprawne rozwiązanie dyscyplinarne umowy o pracę przez Pracodawcę bez uzasadnionych podstaw. Pracodawca sam to przyznał cofając swoje oświadczenie o rozwiązaniu dyscyplinarnym w treści ugody. Zawarcie ugody sądowej zamiast kontynuowania postępowania do wyroku nie zmienia odszkodowawczego charakteru świadczenia i nie pozbawia Wnioskodawcy prawa do skorzystania ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT.

Wnioskodawca wskazuje ponadto, że w sprawach z zakresu prawa pracy, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd dąży w każdym stanie postępowania do ich ugodowego załatwienia. Ustawodawca celowo sprzyja polubownemu rozwiązywaniu sporów pracowniczych, a wykładnia przepisów podatkowych nie powinna prowadzić do sytuacji, w której pracownik byłby karany podatkowo za ugodowe zakończenie sporu zamiast kontynuowania kosztownego procesu sądowego. Taka wykładnia byłaby sprzeczna z ratio legis przepisu i prowadziłaby do nieuzasadnionego różnicowania sytuacji podatkowej pracowników w zależności od technicznego sposobu zakończenia sporu.

Podstawową przesłanką zwolnienia świadczenia od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT jest jego odszkodowawczy charakter. Charakter ten należy oceniać według materialnej treści i okoliczności faktycznych wypłaty, a nie wyłącznie przez pryzmat technicznego trybu rozwiązania umowy wskazanego w ugodzie dla potrzeb świadectwa pracy.

Wnioskodawca podkreśla, że w chwili bezprawnego rozwiązania z nim umowy o pracę w trybie dyscyplinarnym znajdował się w wieku przedemerytalnym i podlegał szczególnej ochronie trwałości stosunku pracy przewidzianej w art. 39 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku.

Ochrona przewidziana w art. 39 Kodeksu pracy ma charakter bezwzględny i stanowi jeden z najsilniejszych instrumentów ochrony trwałości stosunku pracy w polskim prawie pracy. Jej celem jest zabezpieczenie pracowników w najtrudniejszym, przedemerytalnym etapie życia zawodowego przed utratą zatrudnienia i związanymi z tym konsekwencjami ekonomicznymi.

Utrata zatrudnienia w wieku przedemerytalnym powoduje szczególnie dotkliwe i długotrwałe skutki majątkowe, co jest zjawiskiem powszechnie potwierdzonym przez statystyki rynku pracy.

Pracownicy w wieku przedemerytalnym napotykają na bardzo poważne przeszkody w znalezieniu nowego zatrudnienia na porównywalnych warunkach finansowych i stanowiskowych. Ich sytuacja na rynku pracy jest znacznie trudniejsza niż osób młodszych, a możliwości zawodowej mobilności są istotnie ograniczone. W konsekwencji rzeczywista szkoda majątkowa i niemajątkowa ponoszona przez pracownika w wieku przedemerytalnym w następstwie bezprawnego rozwiązania stosunku pracy jest nieporównywalnie większa niż w przypadku pracownika w pełni mobilnego zawodowo.

Rozmiar przyznanej Wnioskodawcy Rekompensaty odzwierciedla właśnie tę wyjątkowo poważną i wielowymiarową szkodę rzeczywistą, jaką Wnioskodawca poniósł w wyniku bezprawnego działania Pracodawcy. Wysokość Rekompensaty jest adekwatna do rozmiaru szkody doznanej przez Wnioskodawcę jako pracownika szczególnie chronionego - osobę w wieku przedemerytalnym, której bezprawne rozwiązanie stosunku pracy wyrządziło wyjątkowo dotkliwy uszczerbek majątkowy i niemajątkowy. Okoliczność ta dodatkowo potwierdza, że Rekompensata stanowi kompensatę szkody rzeczywistej, a nie wynagrodzenie za utracone korzyści.

Wnioskodawca w dacie zawarcia ugody sądowej nie prowadził i nie prowadzi żadnej pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5a pkt 6 ustawy o PIT. Rekompensata jest wypłacana wyłącznie w związku z rozwiązaniem stosunku pracy łączącego Wnioskodawcę ze Spółką, a nie z jakąkolwiek działalnością gospodarczą. Wyłączenie z art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. a) ustawy o PIT nie ma zatem zastosowania.

Wnioskodawca zwraca uwagę, że w treści ugody sądowej obie Strony, w tym Spółka jako podmiot profesjonalny, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika wprost potwierdziły, że Rekompensata wypłacana w związku z rozwiązaniem stosunku pracy korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT jako odszkodowanie otrzymane na podstawie ugody sądowej. Taki zapis w ugodzie odzwierciedla zgodną wolę i wiedzę obu profesjonalnie reprezentowanych Stron co do charakteru prawnego i skutków podatkowych wypłacanego świadczenia.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności Wnioskodawca stoi na stanowisku, że kwota wypłacona na podstawie ugody sądowej z (...) 2026 r. spełnia łącznie wszystkie przesłanki zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT, to jest: podstawą wypłaty jest ugoda sądowa; świadczenie ma charakter odszkodowawczy i dotyczy wyłącznie szkody rzeczywistej; nie jest związane z prowadzoną działalnością gospodarczą; nie dotyczy korzyści, które Wnioskodawca mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono; a kwota świadczenia jest wprost określona w ugodzie sądowej.

W związku z powyższym Wnioskodawca wnosi o potwierdzenie, że kwota wypłacona tytułem odszkodowania na podstawie ugody sądowej z (...) 2026 r. jest w całości zwolniona z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Z treści powyższego przepisu wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkie dochody osiągane przez podatnika, z wyjątkiem tych dochodów, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę jako zwolnione z podatku, bądź od których zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Źródłami przychodów są: stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta.

Na podstawie art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Użyty w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwrot „w szczególności” oznacza, że wymieniane kategorie przychodów stanowią katalog otwarty. Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym. Ponadto treść tego przepisu wskazuje, że do przychodów pracownika zaliczyć należy praktycznie wszystkie otrzymane przez niego świadczenia, które mógł on otrzymać od pracodawcy. Są nimi bowiem nie tylko wynagrodzenia, czyli świadczenia wprost wynikające z zawartej umowy o pracę, ale również wszystkie inne przychody (świadczenia) niezależnie od podstawy ich wypłaty, jeżeli w jakikolwiek sposób wiążą się z faktem wykonywania pracy. Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że podstawą nabycia prawa m.in. do odszkodowania wypłaconego pracownikowi lub byłemu pracownikowi jest łączący lub uprzednio łączący tę osobę z pracodawcą stosunek pracy, a zatem odszkodowania takie stanowią przychód ze stosunku pracy, opodatkowany lub zwolniony od podatku.

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465 oraz z 2024 r. poz. 878, 1222, 1871 i 1965), z wyjątkiem:

a)  określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

b)  odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,

c)  odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,

d)  odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,

e)  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,

f)   odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,

g)  odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Natomiast w świetle art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy:

Wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

1)  otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,

2)  dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Zwolnieniem określonym w przytoczonym powyżej przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy objęte są tylko odszkodowania i zadośćuczynienia, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, bądź postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy, z wyjątkiem odszkodowań wymienionych w lit. a)-g) tego artykułu. Oznacza to, że zwolnienie nie obejmuje wszystkich odszkodowań, a tylko te, których wysokość lub zasady ustalone zostały określone wprost w stosownych przepisach prawa, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych kategorii odszkodowań.

Natomiast zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, obejmuje swym zakresem odszkodowania lub zadośćuczynienia przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, których wysokość lub zasady ustalania nie wynikają wprost z regulacji wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przy czym ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, wyłączone są świadczenia otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz świadczenia dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Zakres tego zwolnienia obejmuje tylko odszkodowania lub zadośćuczynienia za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie dotyczy utraconych korzyści. Specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowanie lub zadośćuczynienie z tytułu poniesionych przez poszkodowanego strat i świadczenia z tytułu utraconych korzyści. Świadczenia z tytułu utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlega bowiem opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 277):

Ilekroć w Kodeksie pracy jest mowa o prawie pracy, rozumie się przez to przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a także postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.

Podkreślić trzeba, że zwolnienie z opodatkowania przychodów jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, co oznacza, że wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. W związku z tym tylko otrzymanie odszkodowania lub zadośćuczynienia opisanego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pozwala na zastosowanie tego zwolnienia.

Zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:

•      otrzymane świadczenie musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem,

•      odszkodowanie lub zadośćuczynienie musi być przyznane na podstawie: ustawy, przepisów wykonawczych do ustawy, układów zbiorowych pracy lub innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy,

•      wysokość bądź zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia muszą wprost wynikać z ww. aktów,

•      nie mogą zachodzić wyłączenia, o jakich mowa w lit. a-g art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jednocześnie w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia. Nie oznacza to jednak dowolności w ich rozumieniu. Jak wynika bowiem z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt SK 62/08:

Jeśli określony sposób rozumienia przepisu ustawy utrwalił się już w sposób oczywisty, a zwłaszcza jeśli znalazł jednoznaczny i autorytatywny wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego bądź Naczelnego Sądu Administracyjnego, to należy uznać, że przepis ten – w praktyce swego stosowania – nabrał takiej właśnie treści. Jednocześnie względy spójności systemu prawa uzasadniają, aby kryteria rozumienia pojęć niezdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych miały w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych. Konieczne staje się zatem zastosowanie wykładni systemowej zewnętrznej i odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071).

Odwołując się zatem do prawa cywilnego, świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Szkodą jest uszczerbek jakiego doznał poszkodowany wbrew jego woli we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Uszczerbek niemajątkowy jest określany terminem „krzywda”. Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie negatywne przeżycia człowieka wyrażające się zarówno w cierpieniu fizycznym, jak i psychicznym, wywołane czynem niedozwolonym. Do naprawienia krzywdy odnosi się termin „zadośćuczynienie”, natomiast „odszkodowanie” wiąże się z naprawieniem uszczerbku majątkowego.

W Kodeksie cywilnym świadczenie odszkodowawcze wynika głównie z tytułu odpowiedzialności deliktowej – wynikającej z czynów niedozwolonych (art. 415 i następne) lub odpowiedzialności kontraktowej – powstającej z mocy umowy (art. 471 i następne), a co za tym idzie jest następstwem czynu niedozwolonego lub niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania.

Powyższe regulacje mają również zastosowanie do przepisów prawa pracy, choć w ograniczonym zakresie. Jak stanowi bowiem art. 300 Kodeksu pracy:

W sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.

Powyższe oznacza, że przepisy Kodeksu cywilnego wybrane do zastosowania w prawie pracy (stosunku pracy) nie mogą się sprzeciwiać ogólnym normom prawa pracy, mającym podstawowe znaczenie dla regulacji stosunków pracy.

Przepisy Kodeksu pracy posługują się terminami „odszkodowanie” oraz „zadośćuczynienie” w odniesieniu do konkretnych świadczeń pracowniczych, do których uprawniony jest pracownik lub były pracownik (np. w art. 36¹ § 2, art. 45, art. 50, art. 56, art. 94³ § 3 i § 4, art. 99, art. 101² Kodeksu pracy).

W kontekście rozwiązania umowy o pracę ustawodawca przewiduje odszkodowanie w sytuacji, gdy wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę (art. 45 Kodeksu pracy), przepisy o wypowiadaniu warunków pracy i płacy (art. 45 w zw. z art. 42 § 1 Kodeksu pracy) bądź rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie (art. 56 Kodeksu pracy).

Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że 1 września 2025 r. Spółka rozwiązała z Wnioskodawcą umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, tj. w trybie dyscyplinarnym na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Wnioskodawca nie zgadzał się z zasadnością dokonanego rozwiązania umowy i złożył odwołanie do Sądu. W toku postępowania sądowego Strony przystąpiły do negocjacji ugodowych. (...) 2026 r. ostanie zawarta ugoda sądowa, zgodnie z którą Pracownik zrzeka się wszelkich roszczeń wynikających z okoliczności faktycznych stanowiących podstawę pozwu, a Spółka cofa oświadczenie o rozwiązaniu z Pracownikiem umowy o pracę w trybie art. 52 par. 1 pkt 1 kodeksu pracy. Strony zgodnie oświadczają, iż do rozwiązania umowy o pracę między nimi doszło na mocy porozumienia stron z dniem 1 września 2025 roku.

Z powyższego opisu zdarzenia wynika, że w ramach ugody zmieniono tryb rozwiązania umowy o pracę, a ponadto, że Ugoda nie zawiera zapisów wskazujących, że wypowiedzenie umowy o pracę zostało dokonane z naruszeniem przepisów prawa pracy. Nie zawarto w niej również uznania powództwa w zakresie żądania przywrócenia do pracy na dotychczasowe stanowisko ani zasądzenia wynagrodzenia za cały okres pozostawania bez pracy.

Mając na uwadze powyższe, nie ma możliwości sprecyzowania na gruncie powołanego powyżej Kodeksu pracy podstawy prawnej ustalenia wysokości odszkodowania. Wobec tego zawarta między Wnioskodawcą a Pracodawcą ugoda stanowi ugodę w rozumieniu art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071):

W myśl powołanego powyżej art. 917 Kodeksu cywilnego:

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Zatem kwota wypłacona przez pracodawcę w swojej istocie ma charakter umowny, gdyż wynika jedynie z ustaleń pomiędzy stronami ugody, a jej wysokość uwzględnia interesy obu stron. Wysokość tego świadczenia – „odszkodowania” – nie wynika z przepisów ustaw, układów zbiorowych pracy lub innych opartych na ustawie porozumieniach zbiorowych regulujących wysokość lub zasady ustalania odszkodowania. Doszło natomiast do zawarcia ugody, na mocy której pracodawca zobowiązał się do zapłaty na rzecz byłego pracownika stosownej kwoty za rozwiązanie umowy o pracę. Świadczenie to ma więc – de facto – zrekompensować pracownikowi utracone przez niego, w wyniku ostatecznego rozwiązania umowy o pracę, spodziewane korzyści w postaci wynagrodzenia za pracę.

Należy również podkreślić, że nie nazwa, lecz rzeczywisty charakter świadczenia decyduje o tym, czy przybiera ono cechy odszkodowania/zadośćuczynienia, czy nie. W konsekwencji, w przypadku, w którym wypłata świadczenia następuje na podstawie zawartego przez strony porozumienia (ugody), a więc wyrażonej w ten sposób woli takiego ułożenia wzajemnych relacji prawnych, nie może być mowy o bezprawności działania i naprawieniu wyrządzonej szkody lub krzywdy.

Tym samym określone w ugodzie świadczenie wypłacone Panu przez pracodawcę nie może również podlegać zwolnieniu wynikającemu z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, bowiem – wbrew Pana odczuciu – świadczenie to nie ma charakteru odszkodowawczego, a poza tym ma zrekompensować pracownikowi utracone przez niego korzyści w postaci wynagrodzenia za pracę.

Uwzględniając powyższe, należne Wnioskodawcy świadczenie co prawda zostanie wypłacone na podstawie ugody sądowej, jednak nie stanowi odszkodowania lub zadośćuczynienia, o którym mowa w ww. przepisach. Nie dotyczy ono bowiem szkody rzeczywistej, lecz ma rekompensować pracownikowi utracone przez niego spodziewane korzyści w postaci wynagrodzenia za pracę. Tym samym wypłacona kwota stanowi dla Wnioskodawcy jako pracownika przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)  z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

•      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

•      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.