Interpretacja 0115-KDIT1.4011.439.2026.1.MN

Interpretacja indywidualna

– stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

5 maja 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca jest osobą fizyczną mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie obrotu papierami wartościowymi.

7 czerwca 2021 r. Wnioskodawca, za pośrednictwem niemieckiego biura maklerskiego X, nabył 92.124 akcji spółki Y z siedzibą w Australii ((...)), notowanej wówczas na Australijskiej Giełdzie Papierów Wartościowych (Australian Securities Exchange). Łączny koszt nabycia akcji wraz z prowizjami wyniósł równowartość 45.406 zł, ustaloną według kursu średniego NBP z dnia poprzedzającego dzień nabycia. Akcje stanowiły papiery wartościowe w rozumieniu art. 5a pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 3 pkt 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

W grudniu 2023 r. spółka Y została objęta postępowaniem „administration“ (odpowiednik postępowania restrukturyzacyjnego/upadłościowego w prawie australijskim) prowadzonym przez (...). Obrót akcjami spółki został zawieszony, a we wrześniu 2024 r. spółka została wykreślona z notowań (...).

W toku postępowania większościowy wierzyciel – spółka Z – zaproponował wierzycielom umowę typu „Deed of Company Arrangement“ (DOCA), na mocy której X (lub podmiot przez nią wskazany) miała przejąć 100% akcji Y. Wierzyciele zaakceptowali propozycję, a administratorzy zwrócili się do Sądu Najwyższego Australii Zachodniej (Supreme Court of Western Australia) o zezwolenie na przeniesienie akcji w trybie sekcji „(...)“. Przepis ten umożliwia przymusowe przeniesienie akcji bez zgody akcjonariuszy, pod warunkiem wykazania przez niezależnego biegłego, że akcje nie posiadają wartości rezydualnej.

(...) 2024 r. sędzia (...) wydała orzeczenie zezwalające na przymusowe przeniesienie wszystkich akcji Y na rzecz Z. Sąd oparł się na opinii niezależnego biegłego, który stwierdził, że zobowiązania Y przekraczały aktywa o ok. 27,16 mln AUD, w związku z czym akcje nie miały żadnej wartości rezydualnej.

(...) 2024 r. doszło do faktycznego przeniesienia własności akcji. Akcje Wnioskodawcy zostały przeniesione na rzecz Z bez jakiegokolwiek wynagrodzenia („for nil consideration”). Wnioskodawca nie otrzymał i nie otrzyma żadnej zapłaty, odszkodowania ani innego świadczenia. Wnioskodawca nie wyraził zgody na to przeniesienie i nie miał prawnej możliwości jej odmówienia – przeniesienie nastąpiło z mocy orzeczenia sądu australijskiego.

W konsekwencji powyższego orzeczenia, (...) 2025 r. niemiecki broker dokonał technicznego wyksięgowania akcji z rachunku Wnioskodawcy. Operacja ta została oznaczona tytułem „Ruckzahlung” (spłata/rozliczenie) w kwocie 0 EUR z dodatkową adnotacją „Ausbuchung wegen Wertlosigkeit" (wyksięgowanie z powodu bezwartościowości). Akcje zostały trwale usunięte z portfela inwestycyjnego Wnioskodawcy bez możliwości ich odzyskania.

Na zapytanie mailowe broker odpowiedział (w tłumaczeniu): „Gdybyśmy otrzymali dla Państwa jeszcze jakieś pieniądze, wykazalibyśmy je na dokumencie i zaksięgowali na Państwa koncie, nawet gdyby była to bardzo niewielka kwota”. Powyższe potwierdza, że Wnioskodawca nie otrzymał i nie otrzyma żadnego świadczenia z tytułu przeniesienia akcji.

Należy podkreślić, że:

•      przeniesienie akcji nie było darowizną ani innym dobrowolnym rozporządzeniem majątkiem przez Wnioskodawcę,

•      akcje nie zostały unicestwione (umorzone) – nadal istnieją, zmienił się jedynie ich właściciel; obecnie 100% akcji Y posiada Z,

•      przeniesienie własności jest udokumentowane orzeczeniem sądu i zawiadomieniem otrzymanym od administratorów, w którym potwierdzono, że Wnioskodawca (...) 2024 r. przestał być akcjonariuszem.

W konsekwencji, w wyniku tego zdarzenia Wnioskodawca poniósł stratę ekonomiczną w wysokości równej całemu kosztowi nabycia akcji, tj. 45.406 zł.

Pytanie

Czy w opisanym stanie faktycznym przeniesienie własności akcji Y na Z na podstawie orzeczenia Sądu Najwyższego Australii Zachodniej, dokonane w trybie art. 444GA Corporations Act 2001 (Cth), stanowi dla Wnioskodawcy odpłatne zbycie papierów wartościowych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w wyniku którego Wnioskodawca uzyskał przychód w wysokości 0 zł, a poniesione koszty nabycia tych akcji stanowią koszty uzyskania przychodu zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38 ww. ustawy, podlegające wykazaniu w zeznaniu PIT-38 za właściwy rok podatkowy i tworzące stratę ze źródła kapitały pieniężne, którą Wnioskodawca może rozliczyć zgodnie z art. 9 ust. 6 analizowanej ustawy?

Pana stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawcy odpowiedź na pytanie powinna być twierdząca. Przeniesienie własności akcji Y na rzecz Z w trybie art. 444GA Corporations Act 2001 stanowi odpłatne zbycie papierów wartościowych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z przychodem w wysokości 0 zł, a koszty nabycia akcji są kosztami uzyskania przychodu w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt 38 analizowanej ustawy, tworzącymi stratę podlegającą rozliczeniu zgodnie z art. 9 ust. 6 ww. ustawy.

1)  Spełnienie przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a cytowanej ustawy za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych. Z kolei art. 17 ust. 1ab pkt 1 ww. ustawy stanowi, że przychód z odpłatnego zbycia akcji powstaje w momencie przeniesienia na nabywcę własności akcji.

W opisanym stanie faktycznym doszło do przeniesienia własności akcji Y na rzecz Z. Moment ten – 24 grudnia 2024 r. – jest jednoznacznie udokumentowany orzeczeniem sądu australijskiego oraz zawiadomieniem od administratorów. Tym samym spełniona jest przesłanka temporalna z art. 17 ust. 1ab pkt 1 cytowanej ustawy.

Pojęcie „odpłatnego zbycia” nie jest zdefiniowane w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, jednak zarówno orzecznictwo, jak i doktryna interpretują je szeroko jako każde przeniesienie własności dokonane w ramach czynności o charakterze odpłatnym – niezależnie od formy prawnej (sprzedaż, zamiana, przymusowy wykup, umorzenie za wynagrodzeniem itp.). Decydujące znaczenie ma charakter czynności prawnej (odpłatna vs. nieodpłatna), a nie wysokość uzyskanego wynagrodzenia.

W przedmiotowej sprawie wynagrodzenie za przeniesienie akcji zostało ustalone na 0 AUD. Kwota ta nie oznacza jednak braku wynagrodzenia, lecz stanowi cenę odpowiadającą wartości rynkowej akcji, wyznaczoną przez niezależnego biegłego i zatwierdzoną orzeczeniem sądu. Cena 0 AUD pełni w tej transakcji dokładnie taką samą funkcję jak cena 0,01 AUD – jest wynagrodzeniem, tyle że odpowiadającym obiektywnej wycenie przedmiotu zbycia. Kwestią sporną nie jest zatem to, czy doszło do wynagrodzenia, lecz jedynie jaka była jego wysokość – a tę ustalił niezależny biegły na podstawie analizy aktywów i zobowiązań spółki.

Sytuacja ta jest strukturalnie odmienna od darowizny, w przypadku której strony zgodnie i dobrowolnie ustalają nieodpłatność świadczenia. W opisanym stanie faktycznym Wnioskodawca nie tylko nie wyraził zgody na nieodpłatne przeniesienie akcji, ale nie miał prawnej możliwości sprzeciwienia się transakcji ani jej warunkom – przeniesienie nastąpiło z mocy orzeczenia sądu, a cena została narzucona na podstawie wyceny biegłego.

Zasadność kwalifikacji opisanego zdarzenia jako odpłatnego zbycia potwierdza również analiza przepisu art. 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy może zakwestionować cenę wskazaną w umowie zbycia, jeżeli bez uzasadnionej przyczyny odbiega ona od wartości rynkowej. W opisanym stanie faktycznym cena przeniesienia akcji (0 AUD) odpowiada wartości rynkowej ustalonej przez niezależnego biegłego i zatwierdzonej orzeczeniem sądu – organ podatkowy nie miałby zatem podstaw do jej zakwestionowania w trybie art. 19. Jeżeli transakcja została przeprowadzona po cenie rynkowej, której organ nie mógłby podważyć, to transakcja ta ma charakter odpłatny w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – niezależnie od tego, że wartość rynkowa okazała się zerowa.

2)  Analogia do przymusowego wykupu akcji w prawie polskim

W polskim Kodeksie spółek handlowych przewidziano szereg instytucji przymusowego pozbawienia własności akcji za wynagrodzeniem (m.in. art. 359, 416, 418 KSH). W każdym z tych przypadków organy podatkowe konsekwentnie kwalifikują otrzymane wynagrodzenie jako przychód z odpłatnego zbycia w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, niezależnie od tego, że akcjonariusz nie wyraził zgody na pozbawienie go własności.

Sekcja 444GA Corporations Act 2001 jest funkcjonalnym odpowiednikiem przymusowego wykupu akcji w prawie polskim – różni się jedynie tym, że ze względu na wykazany brak wartości rezydualnej akcji wynagrodzenie zostało ustalone na poziomie 0 AUD. Zasada równego traktowania podatników i racjonalności systemu podatkowego przemawia za tym, by przeniesienie akcji w tym trybie traktować analogicznie do przymusowego wykupu – z tą różnicą, że przychód wynosi 0 zł.

Odmienne rozstrzygnięcie prowadziłoby do paradoksu, w którym akcjonariusz, którego akcje przejęto przymusowo za 1 grosz, mógłby rozliczyć stratę, natomiast akcjonariusz, którego akcje przejęto przymusowo za zero (a więc w sytuacji gorszej dla niego), takiego prawa byłby pozbawiony. Wykładnia taka byłaby sprzeczna z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) oraz z wynikającą z niej zasadą równego traktowania podatników (art. 84 Konstytucji RP).

3)  Odróżnienie od sytuacji upadłości likwidacyjnej

Linia interpretacyjna organów podatkowych odmawia uznania straty w przypadku upadłości likwidacyjnej spółki, jeśli akcjonariusz nie zbył akcji odpłatnie przed wykreśleniem spółki z rejestru. Uzasadnieniem tego stanowiska jest fakt, że przy likwidacji nie dochodzi do przeniesienia własności akcji na inny podmiot – akcje gasną z mocy prawa wraz z wykreśleniem spółki z rejestru, a zatem nie następuje zdarzenie, z którym art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wiąże prawo do rozpoznania kosztu uzyskania przychodu. Nie ma nabywcy, nie ma transakcji, nie ma zbycia.

W opisanym stanie faktycznym sytuacja jest diametralnie odmienna:

•      Y nie została zlikwidowana ani wykreślona z australijskiego rejestru spółek (Australian Securities and Investments Commission, ASIC) – nadal figuruje w rejestrze ASIC jako zarejestrowany podmiot prawa (registered entity). Wprawdzie w sierpniu 2024 r. spółka została wykreślona z notowań giełdy ASX (delisted), jednak wykreślenie z notowań giełdowych jest zdarzeniem odrębnym od wykreślenia z rejestru spółek i nie oznacza likwidacji ani ustania bytu prawnego spółki. Y istnieje nadal jako podmiot prawa, kontrolowany w 100% przez Z i zarządzany przez nowych dyrektorów powołanych po zrealizowaniu DOCA;

•      akcje Wnioskodawcy nie zostały unicestwione – nadal istnieją i są przedmiotem własności konkretnego, zidentyfikowanego nabywcy;

•      doszło do przeniesienia własności na rzecz oznaczonego nabywcy (Z), z określoną datą (24 grudnia 2024 r.), na podstawie konkretnego tytułu prawnego (orzeczenie sądu w trybie sekcji 444GA Corporations Act 2001);

•      transakcja została przeprowadzona po cenie odpowiadającej wartości rynkowej, ustalonej przez niezależnego biegłego i zatwierdzonej przez sąd.

Każda z przesłanek, której brak uzasadnia odmowę rozpoznania straty przy likwidacji, jest w opisanym stanie faktycznym spełniona. Ewentualne podobieństwo skutku ekonomicznego (utrata akcji bez wynagrodzenia) nie może być podstawą do utożsamienia kwalifikacji prawnej obu zdarzeń. System podatkowy wielokrotnie różnicuje konsekwencje podatkowe zdarzeń o zbliżonym skutku ekonomicznym w zależności od ich formy prawnej – przykładowo, sprzedaż akcji, przymusowe umorzenie akcji za wynagrodzeniem oraz likwidacja spółki mogą prowadzić do identycznego skutku majątkowego dla akcjonariusza, a mimo to podlegają odmiennym regulacjom podatkowym. Forma prawna zdarzenia opisanego we wniosku – przeniesienie własności na rzecz oznaczonego nabywcy – odpowiada zbyciu, nie likwidacji.

4)  Brak alternatywnej kwalifikacji podatkowej

Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera zamknięty katalog źródeł przychodów (art. 10 ust. 1). Gdyby opisane zdarzenie nie zostało zakwalifikowane jako odpłatne zbycie papierów wartościowych, konieczne byłoby wskazanie jego alternatywnej kwalifikacji podatkowej – a żadna z kategorii przewidzianych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nie odpowiada opisanemu stanowi faktycznemu.

Przeniesienie akcji nie było darowizną. Darowizna wymaga zgodnego oświadczenia woli obu stron co do nieodpłatnego charakteru świadczenia (art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego). W opisanym stanie faktycznym przeniesienie nastąpiło z mocy orzeczenia sądu, w trybie przymusowym, bez jakiegokolwiek oświadczenia woli Wnioskodawcy. Nawet gdyby Wnioskodawca stawił się przed sądem australijskim i zgłosił sprzeciw, sąd miał pełną kompetencję do nakazania przeniesienia akcji wbrew woli akcjonariusza – to jest istota mechanizmu przewidzianego w sekcji 444GA Corporations Act 2001. Brak sprzeciwu ze strony Wnioskodawcy nie może być zatem interpretowany jako wyrażenie zgody na nieodpłatne rozporządzenie majątkiem.

Odmowa zakwalifikowania opisanego zdarzenia jako odpłatnego zbycia prowadziłaby do powstania luki, w której realna strata ekonomiczna podatnika – wynikająca z definitywnego i nieodwracalnego pozbawienia go własności – nie mogłaby zostać rozpoznana w żadnym roku podatkowym, w ramach żadnego źródła przychodów. Wykładnia taka byłaby sprzeczna z zasadą, że ciężar podatkowy powinien odpowiadać rzeczywistej zdolności płatniczej podatnika (art. 84 Konstytucji RP) oraz z zasadą równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP).

5)  Koszty uzyskania przychodu – art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych

Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wydatki na nabycie akcji nie stanowią kosztów uzyskania przychodu w momencie ich poniesienia, lecz dopiero w momencie odpłatnego zbycia tych akcji. Skoro – jak wykazano powyżej – 24 grudnia 2024 r. doszło do odpłatnego zbycia akcji (z przychodem w wysokości 0 zł), to w tym samym dniu zaktualizowało się prawo Wnioskodawcy do zaliczenia kosztów nabycia akcji do kosztów uzyskania przychodu.

Ratio legis art. 23 ust. 1 pkt 38 ww. ustawy polega na odroczeniu momentu rozpoznania kosztu do chwili, w której podatnik wyzbywa się akcji – nie zaś na trwałym pozbawieniu podatnika prawa do rozpoznania tego kosztu. Wyzbycie się akcji przez Wnioskodawcę nastąpiło w sposób definitywny i nieodwracalny: Wnioskodawca utracił własność akcji, nie ma prawnej możliwości ich odzyskania, a akcje zostały trwale usunięte z jego rachunku maklerskiego. Odmowa uznania tego zdarzenia za moment zaktualizowania się prawa do rozpoznania kosztu oznaczałaby, że wydatek poniesiony na nabycie akcji nie zostanie rozpoznany jako koszt uzyskania przychodu nigdy – ani w momencie poniesienia (co wyłącza wprost art. 23 ust. 1 pkt 38) ani w momencie wyzbycia się akcji. Taka wykładnia byłaby sprzeczna z celem przepisu i prowadziła do nieuzasadnionego pogorszenia sytuacji podatkowej Wnioskodawcy.

6)  Strata podatkowa i jej rozliczenie

Zgodnie z art. 30b ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dochodem z odpłatnego zbycia papierów wartościowych jest różnica między sumą przychodów a kosztami uzyskania przychodów. Jeżeli koszty przewyższają przychody, powstaje strata podatkowa.

W opisanym stanie faktycznym:

•      przychód: 0 zł,

•      koszt uzyskania przychodu: 45.406 zł,

•      strata: 45.406 zł.

Stratę tę Wnioskodawca powinien wykazać w zeznaniu PIT-38 za właściwy rok podatkowy jako stratę z odpłatnego zbycia papierów wartościowych. Stosownie do art. 9 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stratę tę Wnioskodawca będzie mógł rozliczyć w pięciu kolejnych latach podatkowych w ramach tego samego źródła przychodów (kapitały pieniężne).

7)  Konkluzja

Mając na uwadze powyższe Wnioskodawca stoi na stanowisku, że:

1.  przeniesienie akcji Y na Z 24 grudnia 2024 r. stanowi odpłatne zbycie papierów wartościowych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych;

2.  przychód z tego zbycia wynosi 0 zł;

3.  koszty nabycia akcji stanowią koszty uzyskania przychodu w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych;

4.  powstała strata podatkowa może zostać wykazana w zeznaniu PIT-38 za rok 2024 i rozliczona zgodnie z art. 9 ust. 6 ww. ustawy.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.)

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej – w myśl art. 9 ust. 2 ww. ustawy – jest:

nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

W świetle art. 9 ust. 3 ustawy:

O wysokość straty ze źródła przychodów, poniesionej w roku podatkowym, podatnik może:

1)  obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że kwota obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% wysokości tej straty, albo

2)  obniżyć jednorazowo dochód uzyskany z tego źródła w jednym z najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu lat podatkowych o kwotę nieprzekraczającą 5 000 000 zł, nieodliczona kwota podlega rozliczeniu w pozostałych latach tego pięcioletniego okresu, z tym że kwota obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% wysokości tej straty.

Jak wynika przy tym z art. 9 ust. 6 powołanej ustawy:

Przepis ust. 3 ma zastosowanie do strat:

1)  z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółce, udziałów w spółdzielni, papierów wartościowych, w tym z odpłatnego zbycia papierów wartościowych na rynku regulowanym w ramach krótkiej sprzedaży;

2)  z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych;

3)  z realizacji praw wynikających z papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych;

4)  z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni w zamian za wkład niepieniężny;

5)  z umorzenia, odkupienia, wykupienia albo unicestwienia w inny sposób tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych.

Źródła przychodów zostały określone w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wśród nich ustawodawca wyodrębnił – w pkt 7 ww. przepisu – źródło „kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c”. Źródło to nie jest jednorodne. Obejmuje przychody z kapitałów pieniężnych wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy oraz przychody z praw majątkowych, w tym ich odpłatnego zbycia, do których odnosi się art. 18 ustawy.

Za przychody z kapitałów pieniężnych – w myśl art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a omawianej ustawy – uważa się:

przychody z odpłatnego zbycia udziałów (akcji), udziałów w spółdzielni oraz papierów wartościowych.

Zgodnie z art. 30b ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu.

W myśl art. 30b ust. 2 pkt 4 ww. ustawy:

Dochodem, o którym mowa w ust. 1, jest różnica między sumą przychodów uzyskanych z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) albo udziałów w spółdzielni a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 22 ust. 1f oraz art. 23 ust. 1 pkt 38 i 38c.

Stosownie natomiast do treści art. 45 ust. 1a pkt 1 ww. ustawy, w terminie od dnia 15 lutego do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym:

podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym odrębne zeznania, według ustalonych wzorów (tutaj: PIT-38), o wysokości osiągniętego w roku podatkowym dochodu (poniesionej straty) z kapitałów opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30b.

W odniesieniu do przedmiotu sprawy wskazania wymaga, że strata nie jest podatkowo obojętna, bowiem podatnik może ją odliczyć z dochodów osiągniętych w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych. Ma również możliwość wyboru, w których latach i w jakiej wysokości dokona odliczeń, z zachowaniem warunku co do dopuszczalnej kwoty odliczenia w roku podatkowym, w zależności od wyboru dostępnej metody rozliczenia straty.

Jak wynika z powyższego, strata występuje wówczas, gdy koszty uzyskania przychodu są wyższe od uzyskanego przychodu.

Pojęcie kosztów uzyskania przychodów zdefiniowane zostało w art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w myśl którego:

Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.

Przepisy art. 23 ww. ustawy zawierają katalog wydatków (kosztów), których nie uważa się w ogóle za koszty uzyskania przychodów bądź stanowią koszt uzyskania przychodów pod pewnymi warunkami.

W myśl art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, z wykupu przez emitenta obligacji, a także z umorzenia, odkupienia, wykupienia albo unicestwienia w inny sposób tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 3e, w części niezaliczonej w jakiejkolwiek formie do kosztów uzyskania przychodów.

Cytowany przepis art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie wskazuje, że poniesione wydatki na cele wymienione w tym przepisie, do których należą również wydatki na nabycie akcji, stanowią koszt uzyskania przychodu tylko w przypadkach uzyskania przychodu z ich odpłatnego zbycia. Przepis ten wskazuje na bezpośredni związek poniesienia wydatku z uzyskaniem konkretnego przychodu. Samo tylko poniesienie wydatku na nabycie akcji bez uzyskania przychodu z tego tytułu nie powoduje uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu. Zatem wydatek nieuznawany za koszt uzyskania przychodu nie może stanowić straty w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż jak wcześniej wskazano strata wystąpi wówczas, gdy koszty uzyskania przekroczą sumę przychodów.

W przedstawionym we wniosku stanie faktycznym – w związku z realizacją układu (umowy) zatwierdzonego przez sąd – przejęcie przez spółkę Z 100% akcji Y niemających żadnej wartości rezydualnej nie spowodowało u Pana powstania żadnego przychodu z odpłatnego zbycia tych akcji. W prawdzie doszło do przeniesienia własności akcji na spółkę Z, jednak czynność ta miała charakter nieodpłatny. Przeniesienie własności akcji nie wiązało się z obowiązkiem jakiejkolwiek zapłaty. W istocie miało charakter przymusowego wywłaszczenia Pana jako akcjonariusza spółki w celu realizacji planu restrukturyzacyjnego. Nawet określenie wartości akcji – przy technicznym wyksięgowywaniu akcji z Pana rachunku – na poziomie 0 EUR nie wpisuje się w ogólną definicję przychodu jako przysporzenia majątkowego mającego konkretny wymiar finansowy. W związku z przeniesieniem własności akcji na rzecz spółki nie uzyskał Pan żadnej korzyści finansowej. Odwrotnie, poniósł Pan stratę w wymiarze ekonomicznym – utracił Pan zainwestowane środki pieniężne w akcje spółki, która została objęta postępowaniem restrukturyzacyjno-upadłościowym.

Biorąc powyższe pod uwagę, skoro na gruncie przedstawionego we wniosku stanu faktycznego nie uzyska Pan przychodów z odpłatnego zbycia opisanych akcji, to nie można uznać za koszt uzyskania przychodów wydatków poniesionych na nabycie tychże akcji. Nie można bowiem w tej sytuacji mówić o stracie podatkowej, tj. nadwyżce kosztów nad przychodami.

Poniesiona przez Pana „strata” – choć niewątpliwie będzie miała wymiar ekonomiczny – w rozumieniu obowiązujących przepisów podatkowych nie będzie stratą, którą można rozliczyć podatkowo, czyli stratą ze źródła przychodów, o której mowa w art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ani stratą, o której mowa w art. 9 ust. 6 tejże ustawy.

Odnosząc się końcowo do Pana argumentu zawartego w stanowisku, że”

(…) W polskim Kodeksie spółek handlowych przewidziano szereg instytucji przymusowego pozbawienia własności akcji za wynagrodzeniem (m.in. art. 359, 416, 418 KSH). W każdym z tych przypadków organy podatkowe konsekwentnie kwalifikują otrzymane wynagrodzenie jako przychód z odpłatnego zbycia w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, niezależnie od tego, że akcjonariusz nie wyraził zgody na pozbawienie go własności. (…)

wyjaśnić należy, że przychody pochodzące ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy, nie podlegają temu samemu reżimowi opodatkowania podatkiem dochodowym. W szczególności, w odniesieniu do poszczególnych rodzajów przychodów z kapitałów pieniężnych wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawodawca przewidział opodatkowanie zryczałtowanym podatkiem dochodowym w trybie art. 30a ustawy albo opodatkowanie w trybie art. 30b ustawy. Przykładowo, przymusowe umorzenie akcji nie jest czynnością traktowaną podatkowo tak samo, jak odpłatne ich zbycie, lecz podlega odrębnym regulacjom, tj. art. 24 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

•      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

•      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.