Interpretacja 0115-KDIT1.4011.811.2025.2.JG

Interpretacja indywidualna

 – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

•      nieprawidłowe w zakresie umorzenia zadłużenia kredytowego,

•      prawidłowe w zakresie wypłaty przez Bank Kwoty Zwrotu,

•      prawidłowe w zakresie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i opłaty od pozwu.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

17 października 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 22 grudnia 2025 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca 31 stycznia 2011 r. zawarł wspólnie z p. A. A  z bankiem X S.A. (dalej: „Bank”) umowę kredytu hipotecznego nr (...) (dalej: „Umowa”). Kwota kredytu wynosiła 803.000 PLN i była indeksowana do waluty EUR. Kredyt ten został przeznaczony na:

a.  spłatę (refinansowanie) w kwocie 83.000 PLN wcześniejszego kredytu hipotecznego nr (...) w Y (Q S.A.), który był zaciągnięty na zakup pierwszego lokalu mieszkalnego (dalej: „Nieruchomość A” – położona w B przy ul. A 1),

b.  zakup lokalu mieszkalnego na rynku wtórnym w kwocie 700.000 PLN (Nieruchomości B),

c.   refinansowanie kosztów zakupu Nieruchomości B w kwocie 20.000 PLN.

Nadmienić należy, iż wszystkie powyższe trzy działania, czyli spłata wcześniejszego kredytu, jak i zakup nowej nieruchomości oraz refinansowanie kosztów jej zakupu, były skierowane ostatecznie na jeden cel – zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawcy poprzez nabycie lokalu mieszkalnego - Nieruchomości B (dalej: „Nieruchomość B” – położona w C przy ul. D 2). Zabezpieczeniem kredytu była m.in. hipoteka łączna na Nieruchomości A i Nieruchomości B. Nieruchomość A została przez Wnioskodawcę sprzedana w 2023 roku. Nieruchomość B (w C) wciąż jest własnością Wnioskodawcy i od momentu zakupu do dnia dzisiejszego służy zaspokajaniu jego własnych celów mieszkaniowych. Wnioskodawca od 1 czerwca 2013 r. pozostaje w związku małżeńskim ze współkredytobiorcą, p. A. A .

Z uwagi na zawarte w Umowie klauzule niedozwolone Wnioskodawca wystąpił na drogę sądową przeciwko Bankowi. W toku postępowania Bank zaproponował zawarcie ugody pozasądowej, której ewentualne zawarcie stanowi zdarzenie przyszłe. Z uwagi na rozważane przez Wnioskodawcę ewentualne przystąpienie do ugody na warunkach zaproponowanych przez Bank, poprzez wniosek Wnioskodawca chciałby uzyskać informację o kwestii podatkowej związanej z przedmiotową ugodą.

Zgodnie z propozycją ugody Bank zobowiązuje się do:

1.  Umorzenia pozostałego do spłaty kapitału kredytu, którego wartość na 2 września 2025 roku w przeliczeniu na PLN wynosi 303.137,67 PLN,

2.  Zwrotu na rzecz Wnioskodawcy kwoty 90.000 PLN,

3.  Zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 8.100 PLN,

4.  Zwrotu opłaty od pozwu w kwocie 1.000 PLN.

Fragment ugody zaproponowanej przez Bank dotyczący rozliczenia pomiędzy stronami: „1) Kredytobiorca zgadza się na zmianę Umowy w taki sposób, że całkowite umorzenie Zadłużenia (zgodnie z pkt 3 poniżej) oraz zapłata Kwoty Zwrotu przez Bank (zgodnie z pkt 5 poniżej) będą skutkować wygaśnięciem Umowy wskutek jej wykonania, a tym samym zakończeniem jakiegokolwiek stosunku prawnego pomiędzy Kredytobiorcą a Bankiem w odniesieniu do Kredytu.

2) W wykonaniu Umowy Bank oraz Kredytobiorca dokonywali względem siebie zapłaty określonych kwot. Kredytobiorca i Bank uznają wzajemne uprawnienie stron do otrzymania tych kwot i nie zgłaszają względem siebie żadnych roszczeń względem tych kwot.

3) Zważywszy, że Kredytobiorca potwierdził lub przywrócił skuteczność Umowy, w tym Kwestionowanych Klauzul i zrzeka się podnoszenia w przyszłości roszczeń dotyczących Kwestionowanych Klauzul i innych zarzutów dotyczących skuteczności i ważności Umowy (zrzeczenie się roszczeń dotyczących Kwestionowanych Klauzul oraz skuteczności i ważności Umowy dotyczy podstaw, które istniały w chwili zawarcia niniejszej Ugody), Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu co do kwoty wskazanej w § 1 pkt 8 („Kwota Umorzenia”) i w tym zakresie zwalnia go z długu z tytułu Umowy, co Kredytobiorca niniejszym przyjmuje i dodatkowo zwróci mu kwotę wskazaną w § 1 pkt 9 („Kwota Zwrotu”). Suma Kwoty Umorzenia i Kwoty Zwrotu stanowi kwotę w PLN wskazaną w § 1 pkt 10. To oznacza, że:

a)  Bank umarza Kredytobiorcy kwotę Zadłużenia w wysokości Kwoty Umorzenia,

b)  dodatkowo zwróci Kredytobiorcy kwotę wskazaną w § 1 pkt 9”.

Zawarcie ugody Wnioskodawca uzależnia od skutków podatkowych, jakie ona wywoła.

Uzupełnienie wniosku

Nieruchomość A została przez Wnioskodawcę zakupiona wyłącznie dla własnych celów mieszkaniowych. Było to jego pierwsze mieszkanie, które służyło zaspokajaniu osobistych potrzeb mieszkaniowych przed zakupem docelowej Nieruchomości. Nie była to inwestycja na wynajem, ani działalność gospodarcza.

Zgodnie z umową kredytową Wnioskodawca oraz p. A. A (aktualnie A. B) odpowiadają solidarnie za spłatę kredytu. Kredyt został zaciągnięty wspólnie.

Na kwotę zadłużenia, którą umorzy Bank (70.841,24 EUR, co stanowi równowartość 301.358,63 PLN w przeliczeniu wg średniego kursu NBP z 9 września 2025 r. wynoszącego 4,2540) składa się:

·      kapitał Kredytu w wysokości 70.808,24 EUR,

·      odsetki umowne od kapitału Kredytu w wysokości 33 EUR.

Kredytobiorca w ramach ugody wyraża zgodę na związanie go postanowieniami umowy kredytu (w tym kwestionowanymi klauzulą) w ich dotychczasowym brzmieniu, sprzeciwia się ich wyłączeniu z umowy kredytu i przywrócenia sytuacji, w której znalazłby się, gdyby te postanowienia nie zostały zawarte w umowie kredytu, a także przywraca im skuteczność z mocą wsteczną, tj. od daty zawarcia umowy kredytu.

W związku z uznaniem kwestionowanych klauzul za skuteczne i wiążące (w tym przywróceniem ich skuteczności z mocą wsteczną) oraz umorzeniem zadłużenia w kwocie umorzenia i zobowiązaniem Banku do zapłaty kwoty zwrotu Wnioskodawca jako Kredytobiorca zrzeka się i odstępuje od m.in. powoływania się na abuzywny charakter klauzul, dochodzenia jakichkolwiek roszczeń na ich podstawie poza uzgodnioną kwotą zwrotu. Bank natomiast, zważywszy na to, że Wnioskodawca przywrócił skuteczność umowy kredytu, w tym kwestionowanych klauzul i zrzekł się podnoszenia roszczeń na podstawie tej umowy kredytu dotyczących skuteczności i ważności umowy kredytu, zwalnia Wnioskodawcę z długu z tytułu umowy kredytu, co Wnioskodawca przyjmuje, i dodatkowo zwróci Wnioskodawcy kwotę zwrotu. Wedle zapisów ugody brzmi to tak, że:

·      Bank umarza Kredytobiorcy kwotę Zadłużenia w wysokości Kwoty Umorzenia,

·      dodatkowo zwróci Kredytobiorcy kwotę 21.156,56 EUR (w przeliczeniu wg średniego kursu NBP z 9 września 2025 roku to kwota 90.000 PLN).

Bank wypłaci kwotę wskazaną w § 1 pkt 9 ugody (90.000 zł) tytułem rozliczenia nadpłaty powstałej w toku spłaty kredytu:

·   będzie to zwrot środków, które zostały wpłacone do banku tytułem spłaty rat kredytowo-odsetkowych, a które w wyniku przewalutowania albo ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według zasad przyjętych w ugodzie zostaną uznane za nadpłatę kredytu,

·   kwota ta nie stanowi wynagrodzenia za odstąpienie od dochodzenia roszczeń ani odszkodowania. Nie jest to przysporzenie majątkowe (zarobek), lecz odzyskanie własnych środków pieniężnych, które wcześniej wypłynęły z majątku Wnioskodawcy do Banku.

Wnioskodawca nie korzystał wcześniej z zaniechania poboru podatku na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. Jest to pierwsza taka sytuacja.

Pytanie

Czy w przedstawionym zdarzeniu przyszłym uzyskane przez Wnioskodawcę w wyniku zawarcia ugody z Bankiem wartości, tj.:

a.  wartość umorzonego kapitału kredytu (303.137,67 PLN),

b.  otrzymana kwota zwrotu (90.000 PLN),

c.   otrzymany zwrot kosztów zastępstwa procesowego i opłaty od pozwu (łącznie 9.100 PLN),

będą stanowiły przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na mocy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, czy też będą z tego podatku zwolnione na mocy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe lub nie będą stanowiły przychodu w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Pana stanowisko w sprawie

Umorzenie zadłużenia z tytułu kredytu (kapitału)

W ocenie Wnioskodawcy, umorzona kwota (70.841,24 EUR) korzysta z zaniechania poboru podatku na podstawie Rozporządzenia MF z 11 marca 2022 r. Kredyt został zaciągnięty na wydatki mieszkaniowe i służył – w ujęciu całościowym (także poprzez refinansowanie pierwszego mieszkania celem zakupu drugiego) – zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawcy w Nieruchomości B, w której Wnioskodawca zamieszkuje. Spełniona jest przesłanka jednej inwestycji mieszkaniowej.

Wypłata przez Bank kwoty 90.000 zł

W ocenie Wnioskodawcy kwota ta nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu PIT. Jest to zwrot własnych środków Wnioskodawcy (nadpłaty), a nie przysporzenie majątkowe. Zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych świadczeń jest neutralny podatkowo, gdyż przywraca jedynie stan majątku sprzed dokonania wpłat.

Zwrot kosztów zastępstwa procesowego i opłaty od pozwu (łącznie 9.100 zł)

W ocenie Wnioskodawcy kwota ta nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu PIT. Jest to zwrot kosztów celowych poniesionych w celu obrony praw Wnioskodawcy. Kwota ta ma charakter odszkodowawczy (rekompensata uszczerbku w majątku powstałego na skutek konieczności opłacenia prawnika i sądu). Ponadto kwota 8.100 zł faktycznie trafia bezpośrednio na konto pełnomocnika Wnioskodawcy, nie powiększając jego majątku.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Wynika z niego, że:

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie bądź od których zaniechano poboru podatku.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Za przychody należy uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną, jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jednym ze źródeł przychodów są „inne źródła”.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Kwotę umorzenia należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z opisu sprawy wynika, że bank, w którym zaciągnął Pan wspólnie ze współkredytobiorcą kredyt, zaproponował zawarcie ugody, na mocy której umorzona ma zostać część zobowiązania kredytowego.

Zatem umorzenie to spowoduje powstanie po Pana stronie przychodu z innych źródeł podlegającego, co do zasady, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Kwestia zaniechania poboru podatku od kwoty umorzonych wierzytelności została uregulowana w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1672).

Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia:

1.  Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:

1)  umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a)  kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b)  osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

2)  otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.

2.  Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

1)  kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

2)  odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;

3)  opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

3.  W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

4.  W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

1) jednego gospodarstwa domowego albo

2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2024 r. poz. 1837 oraz z 2025 r. poz. 769 i 1064).

6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.

7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.

Natomiast w myśl § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia:

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:

Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:

a)  nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b)  nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c)  nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d)  budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e)  rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

–    - położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Z przytoczonych przepisów wynika, że zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ww. rozporządzenia). Istotne jest, żeby osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. rozporządzenia).

Poza warunkami uznania kredytu za kredyt mieszkaniowy dotyczący jednej inwestycji mieszkaniowej, dla zaniechania poboru podatku istotne jest również, jakie wierzytelności związane z takim kredytem zostały umorzone. Zaniechaniem poboru podatku mogą być bowiem objęte wyłącznie rodzaje umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, które są wskazane w § 1 ust. 2 rozporządzenia, tj. kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, które obejmują kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału), odsetki, w tym odsetki skapitalizowane i prowizje, opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

Analizowane zaniechanie może mieć zastosowanie także w przypadku umorzenia kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w sytuacji, gdy zarówno kredyt refinansowy, jak i kredyt konsolidacyjny został zaciągnięty na spłatę kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (§ 1 ust. 4 ww. rozporządzenia).

W sytuacji zaciągnięcia kredytu refinansowego/konsolidacyjnego zaniechanie obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

Kredytem mieszkaniowym jest natomiast kredyt, który został udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez uprawniony podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów oraz został zabezpieczony w postaci hipoteki, a ponadto został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

We wniosku oraz jego uzupełnieniu wskazał Pan, że:

·   31 stycznia 2011 r. zawarł Pan wspólnie z obecną żoną umowę kredytu hipotecznego, który był przeznaczony na spłatę (refinansowanie) wcześniejszego kredytu hipotecznego (zaciągniętego na zakup pierwszego lokalu mieszkalnego położonego w B) oraz zakup lokalu mieszkalnego w C wraz z refinansowaniem kosztów zakupu tej nieruchomości;

·   nieruchomość w B została przez Pana zakupiona wyłącznie dla własnych celów mieszkaniowych i została przez Pana sprzedana w 2023 roku;

·   nieruchomość w C wciąż jest Pana własnością i od momentu zakupu służy zaspokajaniu Pana własnych celów mieszkaniowych;

·   nie korzystał Pan wcześniej z zaniechania poboru podatku na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. Jest to pierwsza taka sytuacja;

·   planuje Pan podpisanie ugody z Bankiem, na mocy której część zobowiązania ma zostać umorzona – na kwotę zadłużenia, którą umorzy Bank, składa się kapitał kredytu i odsetki umowne.

Mając na uwadze przedstawione we wniosku zdarzenie oraz powołane przepisy prawa, do uzyskanego przez Pana przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności kredytowej, w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego przeznaczonego na jeden ze wskazanych przez Pana celów mieszkaniowych, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. (zakup lokalu mieszkalnego w B albo zakup lokalu mieszkalnego w C). Będzie Pan bowiem spełniać wszystkie przesłanki umożliwiające zastosowanie ww. zaniechania w odniesieniu do tej części umorzonego kredytu.

Zaniechanie to nie będzie jednak miało zastosowania do pozostałej części umorzonego długu z tytułu kredytu zaciągniętego w 2011 r. Z przepisu § 1 pkt 6 rozporządzenia wynika jednoznacznie, że przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.

W Pana sprawie część środków uzyskanych z kredytu została przeznaczona na: spłatę kredytu zaciągniętego na zakup Nieruchomości A oraz zakup Nieruchomości B, w których realizował i obecnie realizuje Pan własne cele mieszkaniowe. W tej sytuacji nie można więc mówić o jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w § 1 ust. 5 cytowanego rozporządzenia. W wyniku Pana działań zrealizował Pan dwie inwestycje mieszkaniowe.

W konsekwencji zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. może mieć zastosowanie tylko do jednej z tych dwóch inwestycji mieszkaniowych. Pozostała część umorzonej wierzytelności podlega opodatkowaniu według skali podatkowej jako przychód z innych źródeł.

Wobec powyższego Pana stanowisko, zgodnie z którym „Kredyt został zaciągnięty na wydatki mieszkaniowe i służył – w ujęciu całościowym (także poprzez refinansowanie pierwszego mieszkania celem zakupu drugiego) – zaspokojeniu Pana własnych potrzeb mieszkaniowych w Nieruchomości B, w której Pan zamieszkuje. Spełniona jest przesłanka jednej inwestycji mieszkaniowej”, jest nieprawidłowe.

W rozpatrywanej sprawie istotne znaczenie ma bowiem fakt, że mimo, iż zakupił Pan dwa lokale mieszkalne sfinansowane dwoma odrębnymi kredytami hipotecznymi, to tylko w stosunku do jednego z nich ma Pan prawo skorzystać z zaniechania poboru podatku. Omawiane rozporządzenie nie zawiera w swojej treści możliwości wielokrotnego skorzystania z zaniechania poboru podatku. Wprost przeciwnie, wskazuje na możliwość skorzystania z zaniechania w przypadku tylko jednej inwestycji mieszkaniowej, a nie „ciągu inwestycji w ujęciu całościowym w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych w docelowym mieszkaniu”. Przy czym zauważyć należy, że w rozporządzeniu brak jest wskazania, w stosunku do którego z mieszkań (do której inwestycji – pierwszej czy drugiej) należy zastosować zaniechanie poboru podatku dochodowego. W tej kwestii podatnik ma możliwość wyboru.

Niemniej jednak, kredyt z 2011 r. obejmował także refinansowanie kosztów zakupu Nieruchomości B. Z przepisów omawianego rozporządzenia wynika, że analizowane zaniechanie może mieć zastosowanie w przypadku umorzenia kredytu refinansowego w sytuacji, gdy został on zaciągnięty na refinansowanie (zastąpienie) kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na te wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Pojęcia kredyt refinansowy i kredyt na refinansowanie nie są tożsame. Zaciągnięcie kredytu na refinansowanie jest to zdarzenie rozumiane jako operacja pieniężna polegająca na wykorzystaniu zewnętrznych funduszy pieniężnych w celu zastąpienia środków pierwotnie wydatkowanych na jakiś cel. Pojęcie kredyt refinansowy implikuje konieczność wcześniejszego zaciągnięcia kredytu, aby później możliwym było zaciągnięcie kredytu refinansowego na jego spłatę. Zatem czynność refinansowania zakupu kredytem hipotecznym należy odróżnić od zaciągnięcia kredytu refinansowego. Kredyt refinansowy przeznaczony jest na spłatę wcześniej zaciągniętego kredytu hipotecznego i jest on zabezpieczony na podstawie wartości aktualnie posiadanej nieruchomości. Natomiast zwrot „refinansowanie” oznacza operację pieniężną polegającą na uzyskaniu zewnętrznych źródeł finansowania w celu zastąpienia środków własnych, które zostały wydatkowane na jakiś cel. W rezultacie pierwotnie wydatkowane środki pieniężne mogą być niejako „ponownie” wykorzystane na dowolny cel. Środki z kredytu na refinansowanie niejako zastępują środki uprzednio wydatkowane z własnych zasobów.

Zatem w przypadku umorzenia zadłużenia kredytowego w części odpowiadającej refinansowaniu kosztów zakupu Nieruchomości B nie będzie miało zastosowania zaniechanie poboru podatku dochodowego. Będzie Pan zobowiązany do opodatkowania tego przychodu jako przychodu z innych źródeł.

Jak wynika także z opisu sprawy, w wyniku ugody dojdzie do wypłaty Kwoty Zwrotu tytułem rozliczenia nadpłaty powstałej w toku spłaty kredytu. Zgodnie z Pana wyjaśnieniami będzie to zwrot środków wpłaconych do banku tytułem spłaty rat kredytowych, które w wyniku przewalutowania albo ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według zasad przyjętych w ugodzie zostaną uznane za nadpłatę kredytu,

Taki zwrot nie spełnia zatem celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu ponad roszczenie, które przysługiwało Bankowi.

Taka wypłata jest więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstaje przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Tym samym nie ciąży na Panu obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

Odnosząc się do skutków podatkowych zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i wniesionej do sądu opłaty od pozwu, zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):

Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:

Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa i dokonanego wpisu od pozwu) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie powoduje więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższa faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.

Tak więc zwrot faktycznie poniesionych przez Pana kosztów postępowania nie będzie stanowił po Pana stronie przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·   Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·    Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)  z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy  z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·   Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·   w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·   w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną  (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.