Interpretacja 0115-KDIT1.4011.929.2025.2.MN

Interpretacja indywidualna

– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

•      nieprawidłowe w zakresie skutków podatkowych umorzenia przez bank zadłużenia obejmującego kwotę kredytu w części zwiększonej na podstawie aneksu (przeznaczonej na realizację celu konsumpcyjnego) oraz opłatę za wniosek o udostępnienie dokumentacji kredytowej (określoną w ugodzie jako pozostałe odsetki, opłaty i koszty),

•      prawidłowe w pozostałym zakresie.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

26 listopada 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 21 listopada 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 10 lutego 2026 r. (wpływ 10 lutego 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

(...) 2006 r. (data podpisu (...) 2006 r.) zawarta została pomiędzy X, (...), ul. (...) zarejestrowaną w Sądzie Rejonowym w (...), XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS: (...), zwaną dalej Bankiem a małżonkami: A.A (PESEL: (...)) zam. ul. B1, Y i B.A (PESEL: (...)) zam. ul. B1, Y oraz małżonkami C.C (PESEL: (...)) zam. ul. C1, Y i D.C (PESEL: (...)) zam. ul. C1, Y (zwanymi dalej: Kredytobiorcami) umowa kredytu hipotecznego nr (...) (zwana dalej „Umowa”) opiewającą na kwotę 245.004 zł.

Umową z (...) 2007 r. do kredytu przystąpili E.C, obecnie A (PESEL: (...)), zam. ul. Z1, V i F.A zam. ul. Z1, V.

Jednocześnie dotychczasowi Kredytobiorcy małżeństwo A.A. i B.A zostali zwolnieni z długu. Kredyt został wypłacony w transzach na rachunek bankowy dewelopera. Środki pozyskane z kredytu zostały przeznaczone na pokrycie części ceny budowy samodzielnego lokalu mieszkalnego przy ul. Z1. Pierwotnie współwłaścicielami kredytowanej nieruchomości byli rodzice Wnioskodawcy (A.A. i B.A) i rodzice żony Wnioskodawcy (C.C. i D.C) z równymi udziałami po 50%.

(...) 2007 r. w drodze darowizny rodzice Wnioskodawcy przenieśli prawo własności (w wysokości 50% udziałów) na Wnioskodawcę, z kolei Wnioskodawcy teściowie przenieśli prawo własności (w wysokości 50% udziałów) na Wnioskodawcy żonę. Od tej pory właścicielami nieruchomości jest Wnioskodawca wraz z żoną w równych udziałach po 1/2.

Aneksem z (...) 2008 r. kwota kredytu została zwiększona o kwotę w wysokości 34.500 zł. Zgodnie z treścią aneksu powyższa kwota została udzielona na cele konsumpcyjne. W rzeczywistości powyższa kwota została przeznaczona na wykończenie zakupionego lokalu mieszkalnego. W kredytowanej nieruchomości nigdy nie była prowadzona działalność gospodarcza, nie była również przedmiotem najmu.

Zgodnie z umową kredytową kredyt został udzielony w wysokości 245.004 zł. Powyższa kwota została określona według kursu kupna waluty kredytu zgodnie z Tabelą kursów obowiązującą w Banku w dniu wykorzystania transzy oraz wypłacona Kredytobiorcom w złotych polskich. Z kwoty udzielonego kapitału została pobrana opłata z tytułu prowizji za udzielnie kredytu w wysokości 4.804 zł oraz 200 zł z tytułu opłaty sądowej należnej za wpis hipoteki. Kwota kredytu aneksem z (...) 2008 r. została zwiększona o kwotę 34.500 zł.

Pomiędzy stronami Umowy powstał spór dotyczący skuteczności poszczególnych postanowień umownych i całej Umowy (oraz jej ważności), który zawisł w sprawie za sygn. akt I (...) o ustalenie i zapłatę toczącej się przed Sądem Okręgowym w (...) z powództwa Kredytobiorców przeciwko Bankowi. Kredytobiorcy w ostatecznym kształcie wnieśli o:

1.  ustalenie, że nie istnieje w całości stosunek prawny wynikający z umowy kredytowej z (...) 2006 r. (data podpisu przez Strony – (...) 2006 r.) nr (...) zawartej pomiędzy A.A, C.C, B.A, C.D, E.A i F.A a X., obecnie po przekształceniach Q.;

2.  zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda F.A kwoty 5.435,89 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w wysokości określonej w art. 481 § 1 i 2 k.c. liczonymi od 4 lutego 2023 r. do dnia zapłaty nienależnie pobrane przez bank świadczenia w okresie od 5 marca 2007 r. do 8 października 2007 r.:

–    kwota 5.435, 89 zł – tytułem spłaty sumy rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych przez Powoda w PLN w okresie od 5 marca 2007 r. do 8 października 2007 r.,

–    kwota 20,38 zł – tytułem opłat innych uiszczonych 5 marca 2007 r.;

3.  zasądzenia od Pozwanego łącznie ewentualnie solidarnie na rzecz Powodów E.A i F.A kwoty 139.937,75 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w wysokości określonej w art. 481 § 1 i 2 k.c. liczonymi od 4 lutego 2023 r. do dnia zapłaty nienależnie pobrane przez bank świadczenia oraz kwoty 43.951,07 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w wysokości określonej w art. 481 § 1 i 2 k.c. liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty nienależnie pobrane przez bank świadczenia w okresie od 7 listopada 2007 r. do 2 grudnia 2022 roku:

–    kwota 139.973,75 zł – tytułem spłaty sumy rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych przez Powodów w PLN w okresie od 7 listopada 2007 roku do 7 listopada 2014 r.;

–    kwota 43.951,07 CHF – tytułem sumy rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych przez Powodów w CHF od 28 listopada 2014 r. do 2 grudnia 2022 r.;

–    kwota 2.545,56 zł – tytułem opłat innych.

Wyrokiem z (...) 2024 r. Sąd Okręgowy w (...), sygn. akt I (...):

•      w pkt I ustala nieistnienie pomiędzy stronami stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu nr (...) zawartej (...) 2006 r. pomiędzy A.A, B.A, C.C i D.C a X z siedzibą w (...), po przekształceniach Q. z siedzibą w (...);

•      w pkt II zasądza od pozwanego Banku Q z siedzibą w (...) łącznie na rzecz powodów E.A i F.A:

1.  kwotę 145.409,64 zł tytułem nienależnie pobranego przez bank świadczenia w okresie od 5 marca 2007 r. do 2 grudnia 2022 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 4 lutego 2023 r. do dnia zapłaty;

2.  kwotę 43.951,07 CHF tytułem nienależnie pobranego przez bank świadczenia w okresie od 5 marca 2007 r. do 2 grudnia 2022 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 7 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty,

•      w pozostałej części powództwo oddala;

•      zasądza od pozwanego Banku Q z siedzibą w (...) na rzecz powodów E.A, F.A, A.A, B.A, C.C i D.C kwotę 11.902 złote tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Obecnie sprawa zawisłą wskutek apelacji Banku przed Sądem Apelacyjnym w (...), sygn. akt I (...).

W związku z tym, że zamiarem zarówno Banku, jak i Kredytobiorców jest polubowne zakończenie sporu i uchylenie stanu niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy i Umowy o zwolnienie z długu, trwają rozmowy ugodowe mające na celu polubowne załatwienie sporu.

Jak wynika z treści projektu ugody, w księgach rachunkowych Banku na dzień 28 sierpnia 2025 r. wysokość zadłużenia Kredytobiorcy z tytułu Umowy wynosiła 51.679,72 CHF, a składały się na nią następujące kwoty: kapitał kredytu pozostający do spłaty: 49.243,15 CHF, odsetki umowne od kapitału kredytu: 2.385,57 CHF, pozostałe odsetki, opłaty i koszty: 51 CHF, a po przeliczeniu na walutę polską po średnim kursie Narodowego Banku Polskiego z dnia poprzedzającego dzień sporządzenia projektu Ugody: 4,5623 zł/CHF zadłużenie Kredytobiorcy na dzień 28 sierpnia 2025 r. wynosiło 235.778,39 zł.

Zgodnie z treścią projektu ugody Bank zwolni Kredytobiorców z długu (umorzy zadłużenie Kredytu) w kwocie 235.778,39 zł stanowiącej wysokość kapitału, odsetek umownych i pozostałych odsetek, opłat i kosztów, a Kredytobiorcy dokonane zwolnienie przyjmują. Dodatkowo Bank zobowiąże się do przygotowania dokumentów zwalniających zabezpieczenie kredytu w terminie 30 dni kalendarzowych od cofnięcia pozwu oraz otrzymania przez Bank pisemnej dyspozycji klienta dotyczącej wypłaty.

Ponadto Bank w projekcie ugody zobowiązał się do zapłaty kwoty 70.000 zł oraz do zwrotu poniesionych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 19.002 zł.

Uzupełnienie wniosku

Umowa kredytu przewiduje solidarną odpowiedzialność kredytobiorców za zobowiązania kredytowe. Projekt ugody:

•      określa, że: „Klient (Kredytobiorcy) wyraźnie, świadomie i dobrowolnie: (...) b) w pełni zrzeka się, odstępuje od i rezygnuje z: i. powoływania się na niedozwolony charakter jakichkolwiek postanowień Umowy lub jej nieważność”,

•      nie przewiduje ponownego przeliczenia wartości kapitału kredytu, odsetek lub innych należności, jakie były i są należne do spłaty za cały okres trwania umowy.

Zgodnie z projektem ugody kwota 51 CHF została wskazana jako odsetki pozostałe, opłaty i koszty. Kwota ta stanowi opłatę za wniosek o udostępnienie dokumentacji kredytowej niezbędnej do wytoczenia powództwa przeciwko Bankowi.

Wnioskodawca nie korzystał z zaniechania poboru podatku na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (dalej: Rozporządzenie).

Kwota 70.000 zł stanowi część różnicy pomiędzy sumą uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych i innych opłat na rzecz Banku a kwotą wypłaconego kapitału kredytu. Kwota 70.000 zł została ustalona jako różnica pomiędzy sumą całych rat kapitałowo-odsetkowych oraz opłat innych uiszczonych na rzecz Banku a kwotą udostępnionego kapitału kredytu, przy założeniu, że:

•      kwota kapitału kredytu wypłaconego przez bank wynosiła 274.500,02 zł;

•      wskutek wykonywania Umowy kredytu Kredytobiorcy uiścili na rzecz Banku kwotę 361.448,99 zł, na którą składa się kwota 145.409,58 zł jako suma rat kapitałowo-odsetkowych i opłat innych uiszczonych w złotych polskich oraz kwota 216.039,41 zł, która to stanowi równowartość 47.353,18 CHF w przeliczeniu po średnim kursie NBP z 27 sierpnia 2025 r., tj. 1 CHF = 4,5623 PLN. Kwota 47.353,18 CHF stanowi sumę całych rat kapitałowo-odsetkowych i opłat innych uiszczonych w walucie CHF;

•      zatem wartość wpłat dokonanych na rzecz banku przewyższa kwotę kapitału kredytu wypłaconego przez bank o 86.948,97 zł;

•      poza tym wskutek zawartej ugody doszłoby do umorzenia kwoty kredytu w wysokości 51.679,72 CHF, która stanowi 235.778,39 zł po przeliczeniu według średniego kursu NBP z 27 sierpnia 2025 roku (CHF/PLN = 4,5623).

Pytania

1.  Czy w związku z umorzeniem zadłużenia kredytowego przez Bank Wnioskodawca może wraz z żoną (pozostającą we wspólności ustawowej małżeńskiej) skorzystać z zaniechania poboru podatku dochodowego na mocy Rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe?

2.  Czy w związku z otrzymaniem od Banku na mocy ugody kwoty wynoszącej 70.000 PLN, stanowiącej nadpłatę dokonaną na rzecz banku ponad kwotę udostępnionego kapitału kredytu, Wnioskodawca musi wraz z żoną zapłacić od niej podatek dochodowy od osób fizycznych?

3.  Czy w związku z otrzymaniem od Banku na mocy ugody kwoty wynoszącej 19.002 PLN, stanowiącej zwrot kosztów postępowania sądowego, Wnioskodawca musi wraz z żoną zapłacić od niej podatek, czy jest to kwota objęta art. 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Pana stanowisko w sprawie

Mając na uwadze fakt, że Kredytobiorcy – Wnioskodawca i żona spełniają wymogi zaniechania poboru podatku dochodowego wskazane w Rozporządzeniu Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, Kredytobiorca jest zwolniony z obowiązku odprowadzenia podatku od kwoty wskazanej w ugodzie, tj. kwoty umorzonego przez Bank zobowiązania. Środki uzyskane z kredytu zostały przeznaczone na zakup lokalu w celach zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Nigdy Wnioskodawca nie korzystał z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności. Zabezpieczeniem umowy kredytu, zgodnie z § 12 ust. 1, było ustanowienie na rzecz Banku hipoteki kaucyjnej.

Według Wnioskodawcy kwota 70.000 zł nie stanowi dla Wnioskodawcy i jego żony przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w związku z czym nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Kwota ta związana jest z nadpłatą przez Wnioskodawcę i jego żonę rat kapitałowo-odsetkowych powstałą w związku z zawartą umową i udzielonym kredytem budowlano-hipotecznym. Jednocześnie suma wpłat dokonanych przez Kredytobiorców na rzecz banku z tytułu umowy kredytu mieszkaniowego, pomniejszona o ww. kwotę otrzymaną z banku, nie jest mniejsza niż kwota uzyskanego przez Kredytobiorców kapitału z tytułu umowy kredytu mieszkaniowego. W konsekwencji zwrot przez bank części kwoty uiszczonej tytułem spłaty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego (70.000 zł) nie spowoduje powstania przysporzenia majątkowego z tego tytułu. Zatem Wnioskodawca i jego żona nie mają obowiązku zapłaty podatku od zwróconej przez Bank kwoty 70.000 zł. Wypłata przez Bank powyższej kwoty nie powoduje przysporzenia majątkowego, ale przywraca należny stan posiadania.

Kolejno, w projekcie ugody Bank zobowiązał się do zwrotu kwoty 19.002 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W ocenie Wnioskodawcy kwota ta nie stanowi przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem Wnioskodawcy koszty procesu, w tym koszty zastępstwa procesowego, mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez Wnioskodawcę jako strony powodowej. Mając zatem na uwadze zwrotny charakter kosztów postępowania sądowego należałoby uznać, że zwrot ten nie rodzi obowiązku podatkowego w świetle przepisów ww. ustawy. W ocenie Wnioskodawcy kwota ta stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej nakładów, a ich zwrot nie będzie przysporzeniem majątkowym.

Podsumowując, w związku z umorzeniem salda zadłużenia Wnioskodawca i jego żona są zwolnieni z obowiązku odprowadzania podatku, dotyczy to zarówno Wnioskodawcy i jego żony. Wnioskodawca i jego żona przeznaczyli wszystkie środki uzyskane z kredytu na część budowy lokalu mieszkalnego, w którym wraz z żoną Wnioskodawca mieszka do dzisiaj. Nadto nie korzystali wcześniej z umorzenia kredytu mieszkaniowego.

Odnosząc się z kolei do zwrotu kwoty 70.000 zł, to w ocenie Wnioskodawcy nie powstaje przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Kwota stanowiąca zwrot nadpłat ma na celu przywrócenie stanu posiadania. Kwota zwrotu nadpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych, dokonana przez bank w wykonaniu ugody, nie stanowi dla Wnioskodawcy i jego żony przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych

Podobnie sytuacja wygląda według Wnioskodawcy w zakresie kwoty stanowiącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Skoro jest to zwrot kosztów już poniesionych przez Wnioskodawcę i jego żonę, to nie powoduje on przysporzenia majątkowego, a zatem nie podlega opodatkowaniu.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej – stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei jest definiowany przez ustawodawcę w art. 11 ust. 1 powołanej ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15 , art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną, jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Przychody z innych źródeł

Przepis art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy źródłem przychodów są inne źródła.

Za przychody z innych źródeł, stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy, uważa się w szczególności:

kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14 , dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Jak dowodzi użycie sformułowania „w szczególności” definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w art. 20 ust. 1 powołanej ustawy. W związku z tym każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

Umorzenie wierzytelności

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

W konsekwencji umorzenie przez bank części kredytu hipotecznego będzie dla Pana przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanym do innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy, podlegającym opodatkowaniu tym podatkiem.

Zaniechanie poboru podatku

Prawodawca przewidział szczególne rozwiązanie dla określonych sytuacji umorzeń kredytów mieszkaniowych. Umożliwił zaniechanie poboru podatku od dochodów z tytułu takich umorzeń – na zasadach, które określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. 2025 r. poz. 1672).

Zgodnie z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia:

Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:

1)  umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a)  kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b)  osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

2)  otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.

Na gruncie § 1 ust. 2 wskazanego rozporządzenia:

Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

1)  kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

2)  odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;

3)  opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

W świetle § 1 ust. 3 rozporządzenia:

W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

Stosownie do § 1 ust. 4 ww. rozporządzenia:

W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

Według § 1 ust. 5 powołanego rozporządzenia:

Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

1)  jednego gospodarstwa domowego albo

2)  więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2024 r. poz. 1837 oraz z 2025 r. poz. 769 i 1064).

Z § 3 ust. 1 komentowanego rozporządzenia wynika, że:

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

1)  udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

2)  zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

3)  zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W myśl § 4 ww. rozporządzenia:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2 , ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

–    kredyt był zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej (zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych gospodarstwa domowego);

–    kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;

–    kredyt był zabezpieczony hipotecznie;

–    kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie;

–    kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:

a)  nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b)  nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c)  nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d)  budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e)  rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej;

Ocena Pana sytuacji podatkowej w odniesieniu do umorzenia Pana zadłużenia

Z opisu Pana sprawy wynika, że:

•      (...) 2006 r. została zawarta pomiędzy bankiem a Pana rodzicami i teściami umowa kredytu hipotecznego,

•      (...) 2007 r. do kredytu przystąpił Pan razem z żoną, jednocześnie Pana rodzice zostali zwolnieni z długu;

•      (...) 2007 r. stał się Pan wraz z żoną właścicielem nieruchomości,

•      (...) 2008 r. aneksem do umowy kredytowej zwiększono kwotę udzielonego kredytu z przeznaczeniem na cele konsumpcyjne,

•      umorzenie kredytu na podstawie projektowanej ugody ma objąć część zadłużenia w postaci kapitału, odsetek umownych oraz opłatę za udostępnienie dokumentacji kredytowej.

Analizując, czy ww. kredyt został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (warunek z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia) wskazania wymaga, że jego podstawowym celem było sfinansowanie części ceny budowy samodzielnego lokalu mieszkalnego. Natomiast zwiększona aneksem do umowy kwota kredytu została udzielona z przeznaczeniem na realizację celu konsumpcyjnego.

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za wydatki poniesione na cele mieszkaniowe uważa się m.in. wydatki na budowę lokalu mieszkalnego.

Wobec tego kredyt hipoteczny – w części w jakiej w umowie kredytowej został zaciągnięty na sfinansowanie części ceny budowy samodzielnego lokalu mieszkalnego – jest kredytem mieszkaniowym w rozumieniu przepisów rozporządzenia. Tym samym do uzyskanego przez Pana przychodu związanego z umorzeniem w tej części wierzytelności z tytułu kredytu znajdzie zastosowanie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych. Wobec tego nie będzie Pan zobowiązany do opodatkowania tego przychodu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Przepis art. 21 ust. 25 pkt 1 analizowanej ustawy nie odnosi się natomiast do kredytów hipotecznych zaciągniętych na cele konsumpcyjne. Tego rodzaju wydatek nie został wymieniony w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Skoro więc celem zwiększonej kwoty kredytu na podstawie aneksu był cel konsumpcyjny, to nie sposób uznać, że kredyt ten został zaciągnięty na wydatki wymienione w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie zmienia tego fakt, że w rzeczywistości środki uzyskane w ramach tego kredytu zostały przeznaczone na cel związany z wykończeniem nabytego lokalu mieszkalnego.

Mając na uwadze przedstawiony we wniosku stan faktyczny oraz powołane przepisy prawa, umorzona Panu przez bank kwota kredytu hipotecznego w części zwiększonej na podstawie aneksu do umowy kredytowej (przeznaczonej na realizację celu konsumpcyjnego) stanowi dla Pana przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 tej ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Do uzyskanego przez Pana przychodu związanego z umorzeniem ww. wierzytelności nie znajdzie zastosowania zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie ww. rozporządzenia Ministra Finansów. Zatem od tej części umorzenia powinien Pan zapłacić podatek dochodowy.

Analizowane rozporządzenie nie będzie miało również zastosowania do umorzenia zadłużenia w części dotyczącej opłaty za udostępnienie dokumentacji kredytowej. Opłata ta nie jest kredytem hipotecznym, ani nie służyła finansowaniu realizacji celów mieszkaniowych stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Umorzenie jej stanowi zatem także Pana przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy.

Skutki podatkowe wypłaty kwoty 70.000 zł

W analizowanej sprawie po Pana stronie nie dojdzie do powstania przysporzenia majątkowego z tytułu wypłaty ww. kwoty 70.000 zł. W związku z zawarciem ugody otrzyma Pan zwrot środków pieniężnych, które wcześniej na mocy umowy przekazał Pan na rzecz banku w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych. A zatem otrzyma Pan środki będące ekwiwalentem wydatków, które były uprzednio poniesione z Pana własnych środków. Kwota otrzymana na podstawie ugody z bankiem nie spowoduje więc faktycznego przyrostu w Pana majątku.

W konsekwencji wypłata przez bank wskazanej kwoty nie stanowi dla Pana przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w związku z czym nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ani wykazaniu w zeznaniu podatkowym.

Skutki podatkowe zwrotu kosztów procesu

Stosownie do art. 98 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):

Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie.

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez stronę.

Zwrócone Panu koszty procesu nie stanowią przysporzenia po Pana stronie i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ w związku z dokonanym zwrotem ww. kosztów nie nastąpi realne przysporzenie majątkowe. Wynika to z tego, że koszty te w pierwszej kolejności zostały sfinansowane z Pana własnych środków, a następnie na podstawie ugody zostaną Panu zwrócone. W takim wypadku kwota ta stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej wydatków – nie będzie więc przychodem podlegającym opodatkowaniu, o ile zwracana przez bank kwota nie przewyższy poniesionych przez Pana wydatków z tego tytułu.

Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów procesu będzie obojętna podatkowo. W konsekwencji nie będzie Pan zobowiązany do wykazania ww. kwoty w zeznaniu podatkowym, ani zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z treści art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W związku z tym interpretacje te wywierają skutki prawne jedynie w stosunku do tego podmiotu, do którego są skierowane. Z uwagi na to ta interpretacja dotyczy tylko Pana sytuacji prawnopodatkowej i nie wywołuje skutków prawnych dla Pana żony.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

•      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

•      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.