Interpretacja 0115-KDIT1.4011.95.2026.1.JG

Interpretacja indywidualna

– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

•     prawidłowe w zakresie pytania pierwszego i drugiego,

•     nieprawidłowe w zakresie pytania trzeciego w części odnoszącej się do częściowego zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

23 stycznia 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 19 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

17 lutego 2006 roku Wnioskodawca zawarł z X (w chwili zawierania Umowy działającym pod nazwą: Y - dalej jako: „Bank”) Umowę kredytu nr (...) (dalej: „Umowa kredytu” lub „Umowa”).

Jako cel kredytu określono w umowie: budownictwo mieszkaniowe – budowa przez Developera lokalu mieszkalnego wraz z miejscem parkingowym oraz wykończenie lokalu mieszkalnego.

Umowa posiadała charakter umowy kredytu denominowanego we franku szwajcarskim, gdzie kwota kredytu została oznaczona w walucie frank szwajcarski, lecz wypłata transz kredytu następowała w złotych polskich. Spłata kapitału kredytu wraz z odsetkami również następowała pierwotnie w złotych polskich, zaś po podpisaniu Aneksu nr 2 do Umowy z 14 września 2009 roku – w walucie CHF.

Kredyt w całości został wykorzystany zgodnie z celem Umowy kredytu na nabycie wybudowanego przez dewelopera lokalu mieszkalnego położonego w A. wraz z miejscem parkingowym oraz wykończenie ww. lokalu. Kredyt został zabezpieczony hipoteką ustanowioną na własności lokalu mieszkalnego opisanego powyżej. Mieszkanie od chwili jego nabycia i wykończenia wykorzystywane było wyłącznie z celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawcy.

Wnioskodawca nigdy nie korzystał z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności kredytowych.

Łącznie Bank wypłacił w PLN tytułem Umowy kwotę 335.579,34 zł, w sześciu transzach, stanowiącą równowartość 139.166,87 CHF, stosując kurs kupna dewiz określony w Tabeli kursów Banku obowiązujący w Banku w chwili uruchomienia transz kredytu. W związku z realizacją Umowy, od daty jej zawarcia do ostatniej wpłaty, tj. do 25 stycznia 2019 roku Wnioskodawca uiścił na rzecz Banku kwoty 74.867,46 zł oraz 135.044,93 CHF. Kredyt został spłacony w całości przez Wnioskodawcę.

Wnioskodawca w składanych zeznaniach podatkowych za poszczególne lata 2007-2018 odliczał od dochodu zapłacone w danym roku podatkowym odsetki od kredytu w ramach tzw. ulgi odsetkowej (art. 26b ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.).

Wnioskodawca, jako Powód, (...) 2024 roku wniósł do Sądu Okręgowego (...) powództwo o zapłatę kwoty 74.867,46 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 19 października 2023 roku do dnia zapłaty oraz kwoty 135.044,93 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 19 października 2023 roku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu świadczeń uiszczonych przez kredytobiorcę nienależnie na poczet nieważnej Umowy Kredytu nr (...) zawartej z Bankiem 17 lutego 2006 roku (żądanie główne pozwu).

Przed wniesieniem pozwu Wnioskodawca wezwał Bank pismem z 29 września 2023 roku do zwrotu ww. należności, zakreślając Bankowi w tym celu termin 14 dni, licząc od daty doręczenia wezwania. Termin ten upłynął bezskutecznie 18 października 2023 roku.

Z ostrożności procesowej Wnioskodawca złożył także żądanie ewentualne (tj. takie, które sąd rozpatruje wyłącznie, jeśli oddali żądanie główne), tj. o zapłatę kwoty 147.065,25 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następnego po upłynięciu 7 dni od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty (roszczenie ewentualne opiewało na kwoty kredytu, zawyżone w wyniku bezpodstawnego ustalenia przez Bank salda kredytu w CHF, podczas gdy kredyt został wypłacony w złotych, oraz w wyniku stosowania przez Bank niedozwolonej klauzuli dotyczącej przeliczania rat kapitałowo-odsetkowych).

W pozwie Wnioskodawca wskazywał na nieważność bezwzględną Umowy oraz niedozwolony charakter jej postanowień (art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego), których usunięcie z Umowy skutkowało upadkiem (nieważnością) Umowy. Wnioskodawca zarzucał, że niedozwolony charakter posiadają postanowienia przewidujące mechanizm przeliczania kwoty kredytu z franków szwajcarskich na złotówki celem uruchomienia kredytu, a następnie przeliczenia spłat ze złotych polskich na franki szwajcarskie.

Ostatecznym celem Wnioskodawcy, wobec zawarcia przez Bank w Umowie kredytu postanowień naruszających prawo, było odzyskanie nienależnie uiszczonych przez Wnioskodawcę w wykonaniu nieważnej umowy kwot uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych. W stanie na moment złożenia wniosku Sąd Okręgowy (...) rozpoznaje sprawę z powództwa Wnioskodawcy pod sygn. (...). Na dzień złożenia wniosku w sprawie nie zostało wydane rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, choćby nieprawomocne.

W listopadzie 2025 roku pracownik Banku zwrócił się do Wnioskodawcy z informacją, że Bank wyraża wolę zawarcia ugody, która zakończyłaby spór dotyczący kwestionowanej Umowy. Bank zaproponował pierwszy projekt tekstu ugody w grudniu 2025 roku, zaś ostatnia jego wersja została przesłana 7 stycznia 2026 roku.

Główne założenia projektu ugody w wersji aktualnie proponowanej przez Bank są następujące:

1.  Bank zobowiązuje się do częściowego zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych na rzecz Kredytobiorcy w kwocie 340.000 zł oraz zapłaty kwoty 50.000 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 340.000 zł w zakresie uznawanym za Bank za bezsporny.

2.  Zapłata kwot wskazanych powyżej nastąpi przelewem na rachunek bankowy Kredytobiorcy w terminie 7 dni od dnia zawarcia Ugody.

3.  Strony wzajemnie znoszą koszty procesu, w tym koszty zastępstwa procesowego, wynikające z Postępowania z powództwa Kredytobiorcy za sygn. (...).

4.  Kredytobiorca oświadcza, że zwrot ww. kwot wyczerpuje całość roszczeń Kredytobiorcy względem Banku. Ponadto Kredytobiorca oświadcza, że gdyby istniały jakiekolwiek prawa i roszczenia Kredytobiorcy z tytułu Umowy Kredytu lub związane z Umową Kredytu (w tym roszczenia związane z niewykonaniem, nieistnieniem czy nieważnością Umowy Kredytu, nienależnym świadczeniem, bezpodstawnym wzbogaceniem i nienależytym wykonaniem Umowy Kredytu) Kredytobiorca nieodwołalnie się ich zrzeka w najpełniejszym możliwym zakresie i oświadcza, że nie będzie ich dochodził w przyszłości na drodze sądowej.

5.  Bank oświadcza, iż z chwilą zwrotu przez Bank kwot określonych ugodą wszystkie prawa i roszczenia Banku z tytułu Umowy Kredytu lub związane z Umową Kredytu (w tym roszczenia związane z niewykonaniem, nieistnieniem czy nieważnością Umowy Kredytu, nienależnym świadczeniem, bezpodstawnym wzbogaceniem i nienależytym wykonaniem Umowy Kredytu, z uwzględnieniem roszczenia o zwrot kapitału wypłaconego przez Bank w ramach Umowy Kredytu) zostaną zaspokojone, a gdyby jakiekolwiek roszczenia i prawa istniały Bank nieodwołanie się ich zrzeka w najpełniejszym możliwym zakresie i oświadcza, że nie będzie ich dochodzić w przyszłości na drodze sądowej.

6.  Kredytobiorca zobowiązuje się do cofnięcia w całości pozwu w postępowaniu z powództwa kredytobiorcy za sygn. (...) wraz ze zrzeczeniem się roszczeń dochodzonych w tym postępowaniu w terminie 7 dni kalendarzowych od dnia, w którym nastąpi zapłata kwoty tytułem częściowego zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych oraz odsetek ustawowych za opóźnienie.

Projekt ugody zawiera jedynie zdawkowe określenie świadczenia, jakie ma zostać wypłacone Wnioskodawcy. Projekt ugody stanowi, że „Bank zobowiązuje się do częściowego zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych na rzecz Kredytobiorcy w kwocie 340.000 zł oraz zapłaty kwoty 50.000 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 340.000 zł w zakresie bezspornym”. Zatem na podlegające ewentualnej wypłacie w wykonaniu ugody świadczenie składają się należności określone jako „częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych” oraz „odsetki ustawowe za opóźnienie”.

Tekst projektu ugody nie stwierdza w żadnym miejscu w sposób wyraźny, że zwrot świadczenia jest zwrotem kwot, które były płacone do Banku nienależnie z uwagi na nieważność Umowy kredytu lub niektórych jej postanowień określających wysokość rat kredytu.

Przy czym w ocenie Wnioskodawcy nie budzi wątpliwości fakt, że wypłata świadczenia na mocy ugody ma związek z kwestionowaniem przez Wnioskodawcę ważności umowy kredytu oraz jego twierdzeniem, że wpłacał do Banku świadczenia, które w rzeczywistości nie były Bankowi należne. Świadczenie określone w projekcie ugody stanowi część świadczenia, którego zwrotu dochodzi Wnioskodawca w procesie, powołując się na nieważność umowy kredytu. W ramach zawisłego sporu Wnioskodawca dochodzi bowiem zwrotu świadczenia nienależnego – zwrotu wszystkich rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych w wykonaniu umowy kredytu, zaś ugoda przewiduje częściowy zwrot ww. rat wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Na mocy ugody nie dojdzie do modyfikacji treści umowy kredytu, w tym do przewalutowania kredytu z franków szwajcarskich na złote polskie, jak również do umorzenia salda kredytu, wobec faktu, że kredyt w stanie na moment podjęcia rozmów ugodowych został w całości spłacony (w 2019 roku – przed wniesieniem pozwu o zapłatę przeciwko Bankowi).

Świadczenie proponowane do wypłaty w kwocie 340.000 zł, stanowiące częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych, nie stanowi przysporzenia ponad kwoty, jakie uprzednio Wnioskodawca przekazał bankowi tytułem spłaty kredytu. Świadczenie jest znacznie mniejsze niż suma kwot, jakie uprzednio Wnioskodawca przekazał Bankowi tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych, zatem mieści się w tych kwotach.

Wartość należnego Wnioskodawcy do zwrotu świadczenia tytułem rat kapitałowo-odsetkowych wynosi bowiem 74.867,46 zł oraz 135.044,93 CHF. Wartość należności wyrażonej w CHF według kursu z dnia wymagalności świadczenia (art. 358 § 2 k.c.) – 4,6753 (Tabela nr 202/A/NBP/2023 z 2023-10-18) – wynosi 631.375,56 zł. Jest to kwota, którą Bank zobowiązany byłby zwrócić, gdyby zdecydował się na dokonanie zapłaty – w sposób czyniący zadość treści art. 358 § 1 i § 2 k.c. – w walucie polskiej (a zatem w walucie, w której określona jest należność tytułem zwrotu części rat kapitałowo-odsetkowych w projektowanej ugodzie). Łączna wartość świadczenia spełnionego tytułem rat kapitałowo-odsetkowych wyrażona w złotych to 706.243,02 zł. Przy tym różnica między świadczeniami kredytobiorcy z tytułu spłat rat kredytu oraz Banku z tytułu wypłaty kredytu (335.579,34 zł) wynosi zatem 370.663,68 zł (nadpłata).

Nawet w przypadku przyjęcia dla przeliczenia wartości świadczenia wyrażonego w CHF kursów aktualnych, wartość przedstawionego w projekcie ugody świadczenia jest niższa, aniżeli wartość nadpłaty stanowiąca różnicę między wartością rat kredytu spłaconych przez Wnioskodawcę i wartością wypłaconego kapitału. Przykładowo, stosując kurs obowiązujący w ostatnim dniu roboczym poprzedzającym dzień złożenia wniosku (4,5302 – Tabela nr 010/A/NBP/2026 z 16 stycznia 2026 r.) wartość globalna spłaconych przez Wnioskodawcę rat wynosiłaby w przeliczeniu na PLN 686.648 zł, zaś nadpłata – 351.068,66 zł.

Również wartość należnych Wnioskodawcy odsetek ustawowych za opóźnienie w zwrocie świadczenia nienależnego opiewa na kwotę istotnie wyższą, aniżeli proponowana w ugodzie kwota 50.000 zł stanowiąca część odsetek liczonych od kwoty 340.000 zł (stanowiącej częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych). Od samej tylko należności wyrażonej w CHF należne Wnioskodawcy odsetki od 19 października 2023 r. (dzień następujący po upływie terminu do zapłaty) do 7 stycznia 2026 r. (dzień złożenia ostatniej propozycji Banku) wynoszą 32.878,82 CHF, co daje w przeliczeniu po kursie z 7 stycznia 2026 r. (4,5279 – Tabela nr 003/A/NBP/2026 z 7 stycznia 2026-01-07) kwotę 148.872,01 zł. Kwota proponowanej do zwrotu części odsetek – jakkolwiek nie dookreślono okresu, jakiego odsetki te dotyczą, poprzestając na wskazaniu kwoty, której one dotyczą – niewątpliwie zawiera się zatem w należności globalnej z tytułu odsetek ustawowych, które należne są Wnioskodawcy wobec opóźnienia Banku w zwrocie rat kapitałowo-odsetkowych (świadczenia nienależnego).

Sam projekt ugody w żadnym miejscu nie wskazuje w sposób wyraźny, jednoznaczny, że przewidziane do wypłaty świadczenie stanowi kwotę pieniężną wypłaconą bezpośrednio w związku z zobowiązaniem Wnioskodawcy do odstąpienia od dalszych roszczeń związanych z umową kredytową. Tym niemniej w oparciu o założenia ugody należy wnioskować, że ugoda jest zawierana przez Bank w celu uzyskania przez Bank od Wnioskodawcy zobowiązania do odstąpienia od popierania zgłoszonych przez niego roszczeń i w ramach ustępstwa Bank proponuje częściowe zaspokojenie roszczeń Wnioskodawcy poprzez zwrot części zapłaconych przez niego uprzednio rat kapitałowo-odsetkowych. Jednym bowiem z warunków ugody jest cofnięcie powództwa przez Wnioskodawcę ze zrzeczeniem się roszczenia o zwrot nienależnie pobranych rat kapitałowo-odsetkowych, po dokonaniu przez Bank zapłaty należności określonych w ugodzie.

Niewątpliwie ugoda została zaproponowana w związku z wytoczeniem przez Wnioskodawcę powództwa przeciwko Bankowi, którego podstawę stanowiło to, iż zawarta z tym Bankiem przez stronę umowa kredytu tzw. frankowego zawierała klauzule abuzywne powodujące zasadność ustalenia nieważności tej umowy i zwrot świadczeń spełnionych w jej wykonaniu. Uzgodniona kwota zawarta w ugodzie została ustalona w drodze negocjacji, dla których punktem wejścia były roszczenia sformułowane przez Wnioskodawcę.

Wnioskodawca wskazuje także, że z opisu jednego ze wskazanych w projektowanej ugodzie świadczeń banku – „częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych” – nie wynika, jaką część rat (kapitał czy odsetki, w jakich proporcjach, z jakiego okresu, czy też całe konkretne raty, a jeśli tak, to które, w jakim okresie uiszczone) Bank zamierza Wnioskodawcy zwrócić, a w konsekwencji nie jest wiadomym (dającym się zweryfikować w oparciu o treść ugody), czy zwrot obejmować będzie także uprzednio spłacone i odliczone z wykorzystaniem tzw. „ulgi odsetkowej” należności (w tym w jakiej wysokości).

Kredyt, którego dotyczy spór sądowy, a do którego odnosi się projektowana ugoda, był kredytem denominowanym w CHF, zaś raty w istotnej części spłacane były w tej walucie. Zwrot na podstawie ugody nie został określony w CHF, tylko w PLN. Wypłata kwoty 340.000 zł może, wobec określenia świadczenia jako częściowego zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych, obejmować wyłącznie część kapitałową uiszczaną w ramach rat kredytu (rat kapitałowo-odsetkowych). Należność spłacona przez Wnioskodawcę w ramach rat tytułem samego kapitału (z uwzględnieniem przeliczenia należności wyrażonych w CHF na PLN, niezależnie od tego, który z kursów wymiany walut stanowiłby podstawę przeliczenia – ustalony stosownie do treści art. 358 § 2 k.c. kurs z dnia wymagalności roszczenia czy kurs aktualny wzmiankowany powyżej), jest bowiem wyższa, aniżeli proponowana do zwrotu kwota 340.000 zł.

Wnioskodawca wskazuje ponadto, że w latach 2007-2018 wartość spłacanych w ramach kredytu odsetek, jak również wartość odliczanych przez Wnioskodawcę odsetek różniła się w każdym roku, co związane było z limitami odliczeń. Nawet zatem przyjmując, że częściowy zwrot obejmie również odsetki, wobec faktu, że projekt ugody nie określa które z nich (tj. w ramach których konkretnych rat uiszczane) stanowić miałyby przedmiot zwrotu, nie ma możliwości – wobec lakoniczności opisu przedmiotu świadczenia – określenia tego, jakiej wysokości odsetki, w tym odsetki odliczone w ramach ulgi, są zwracane, zawierając się w globalnej kwocie świadczenia opisanego w ugodzie.

W stanie na moment złożenia wniosku strony nie zawarły ugody. Wnioskodawca przed podjęciem decyzji o jej zawarciu chce uzyskać pewność co do skutków podatkowych zawarcia ugody na warunkach przedstawionych wyżej.

Pytania

1.  Czy w przedstawionym zdarzeniu przyszłym kwota świadczenia wypłacanego przez Bank na podstawie ugody opisanej we wniosku na rzecz Wnioskodawcy, określona w ugodzie jako częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych, będzie stanowiła dla Wnioskodawcy przychód podatkowy w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

2.  Czy w przedstawionym zdarzeniu przyszłym kwota świadczenia wypłacanego przez Bank na podstawie ugody opisanej we wniosku na rzecz Wnioskodawcy, określona w ugodzie jako odsetki ustawowe za opóźnienie, będzie stanowić dla Wnioskodawcy przychód podatkowy korzystający ze zwolnienia z opodatkowania, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

3.  Czy Wnioskodawca, w związku z faktem, iż korzystał z tzw. „ulgi odsetkowej", o której mowa w art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.), zobowiązany będzie w rozliczeniu za rok, w którym nastąpi na jego rzecz wypłata przez Bank na podstawie ugody opisanej we wniosku świadczeń określonych w tej ugodzie jako „częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych” oraz „odsetki ustawowe za opóźnienie”, do doliczenia na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uprzednio odliczonych odsetek, a jeśli tak, to czy kwotę podlegającą doliczeniu należy ustalić poprzez określenie, jaką wartość ułamkową całości spłaconych rat kapitałowo-odsetkowych stanowią spłacone raty odsetkowe, a następnie określenie wartości części świadczenia wypłacanego tytułem częściowego zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych odpowiadającej ustalonemu w ww. sposób ułamkowemu udziałowi rat odsetkowych w całym świadczeniu, nie wyższej niż wartość odliczonych odsetek?

Pana stanowisko w sprawie

Ad 1

W ocenie Wnioskodawcy, kwota świadczenia wypłacanego przez Bank na podstawie ugody na rzecz Wnioskodawcy, określona w ugodzie jako częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych, nie będzie stanowiła przychodu Wnioskodawcy w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Ad 2

W ocenie Wnioskodawcy, kwota świadczenia wypłacanego przez Bank na podstawie ugody na rzecz Wnioskodawcy, określona w ugodzie jako odsetki ustawowe za opóźnienie, będzie stanowić dla Wnioskodawcy przychód podatkowy, korzystający ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ad 3

W ocenie Wnioskodawcy, Wnioskodawca korzystający uprzednio z ulgi odsetkowej, o której mowa w art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.), nie będzie zobowiązany w rozliczeniu za rok, w którym nastąpi na jego rzecz wypłata przez Bank na podstawie ugody opisanej świadczeń określonych w tej ugodzie jako „częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych” oraz „odsetki ustawowe za opóźnienie”, do doliczenia na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uprzednio odliczonych w ramach ulgi odsetek.

Uzasadnienie Stanowiska Wnioskodawcy

Ad 1

W ocenie Wnioskodawcy, wypłata przez Bank na mocy ugody świadczenia określonego w ugodzie jako „częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych” nie będzie stanowić przychodu Wnioskodawcy w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku (otrzymaniem, pozostawieniem do dyspozycji). Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych zawiera art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W myśl pkt 9 tego artykułu, do źródeł przychodów zalicza się inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty. Przy czym o przychodzie podatkowym z innych źródeł można mówić w przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Z powodu abuzywności klauzul walutowych znajdujących się w umowach o kredyt hipoteczny sądy orzekają o nieważności umów o kredyt hipoteczny zawartych przez banki. Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umów, banku i klienta, nigdy nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową jako świadczenia nienależne. Kredytodawca winien zatem zwrócić wszystkie świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca winien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu jako nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.

W ocenie Wnioskodawcy wypłata świadczenia tytułem częściowego zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych musi być oceniana w kontekście Umowy kredytu stanowiącej przyczynę wystąpienia przez Wnioskodawcę z powództwem o zapłatę, opartym o przesłankowe ustalenie nieważności umowy, a następnie przyczynę wystąpienia przez Bank z wolą zawarcia ugody. Bez Umowy kredytu i zawartych w niej postanowień, które zostały zakwestionowane w wytoczonym powództwie, nie byłoby podstaw do zawarcia ugody. Skoro zatem wynikające z Umowy kredytu niedozwolone postanowienia umowne (tzw. klauzule abuzywne) skutkowały nieważnością kontraktu, a co za tym idzie, spełnieniem świadczeń nieznajdujących oparcia w treści wiążącej strony czynności prawnej, to w konsekwencji pozew złożony przez Wnioskodawcę, a następnie ewentualnie zawarta pomiędzy stronami ugoda są ściśle związane ze zwrotem wpłaconych przez Wnioskodawcę środków.

Odnosząc się zatem do skutków podatkowych otrzymania przez Wnioskodawcę określonej kwoty (świadczenia pieniężnego) na podstawie ugody zawartej z Bankiem, po złożeniu przez Wnioskodawcę pozwu w związku z Umową kredytu zawierającą klauzule abuzywne, w ocenie Wnioskodawcy nie dojdzie po jego stronie do powstania przysporzenia majątkowego. Na mocy zawartej ugody Wnioskodawca otrzyma bowiem jedynie zwrot środków pieniężnych, które wcześniej przekazał na rzecz Banku w ramach spłaty kredytu hipotecznego. A zatem są to środki będące ekwiwalentem wydatków, które były uprzednio poniesione z własnych środków. Co więcej, w treści ugody świadczenie Banku zostało wprost nazwane „częściowym zwrotem rat kapitałowo-odsetkowych”, a ponadto taki charakter przedmiotowego świadczenia wynika z przedstawionego stanu faktycznego sprawy, w szczególności z tego, iż kwota świadczenia została określona w sposób uwzględniający rozliczenia dotyczące kwot spłaconych przez Wnioskodawcę pomniejszonych o kapitał uruchomiony uprzednio przez Bank, przy założeniu, na którym opierało się powództwo, tj. założeniu skutków prawnych zawarcia przez Bank w Umowie kredytu niedozwolonych postanowień.

Z tych też względów otrzymana na podstawie ugody z Bankiem kwota nie spowoduje faktycznego przyrostu w majątku Wnioskodawcy, a zatem dokonany przez Bank na podstawie ugody częściowy zwrot poniesionych wydatków na spłatę kredytu (częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych) nie będzie stanowił dla Wnioskodawcy przychodu podatkowego w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym Wnioskodawca nie będzie miał obowiązku rozliczenia tych środków pieniężnych dla celów podatkowych.

Z definicji przychodu można bowiem wywieść, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego. Skoro zatem kwota, którą bank zamierza wypłacić Wnioskodawcy stanowi zwrot części rat, jakie przekazał on uprzednio na rzecz banku i zwrot ten nie stanowi przysporzenia ponad kwoty, jakie uprzednio przekazał on bankowi tytułem spłaty kredytu (wypłacane świadczenie jest znacznie mniejsze niż suma kwot, jakie uprzednio Wnioskodawca przekazał bankowi tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych – wyliczenia w tym przedmiocie zostały przedstawione w pkt I Wniosku - Opis zdarzenia przyszłego), to dokonywany zwrot nie będzie stanowił dla Wnioskodawcy przychodu. Czynność ta nie spowoduje bowiem uzyskania przysporzenia majątkowego, wzrostu majątku Wnioskodawcy. Otrzymana przez Wnioskodawcę kwota będzie stanowić zwrot własnych pieniędzy, które nienależnie wpłacił on wcześniej do banku.

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w treści aktualnie wydawanych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej interpretacji indywidualnych, m.in. w treści pisma z 1 grudnia 2025 r., wydanego przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, 0113-KDIPT2-2.4011.882.2025.2.MK.

Ad 2

W związku ze stanowiskiem Wnioskodawcy zawartym w uzasadnieniu stanowiska w zakresie pytania nr 1 należy wskazać, że skoro zwrot kwot wskazanych w tym pytaniu nie stanowi przychodu, to zachodzą podstawy do uznania, że kwota świadczenia wypłacanego przez Bank na podstawie ugody na rzecz Wnioskodawcy, określona w ugodzie jako odsetki ustawowe za opóźnienie, stanowi dla Wnioskodawcy przychód podatkowy korzystający ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie bowiem z treścią art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Jeśli zatem samo świadczenie (częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych) nie stanowi przychodu, to świadczenie tytułem zapłaty części odsetek ustawowych za opóźnienie w zwrocie częściowym rat kapitałowo-odsetkowych – jako odsetki z tytułu nieterminowej zapłaty należności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem dochodowym – korzysta ze zwolnienia na podstawie ww. przepisu.

Nierelewantna przy tym jest okoliczność, że Bank tytułem wyżej wskazanym tytułem dokonałby zwrotu części odsetek liczonych od części świadczenia, jak również, że w ugodzie nie wskazano okresu opóźnienia, którego dotyczy należność z tytułu odsetek. Odsetki w kwocie określonej w ugodzie zawierają się bowiem w kwocie odsetek za opóźnienie należnych w stanie na moment złożenia wniosku od całości świadczenia nienależnego podlegającego zwrotowi, liczonych od dnia następującego po zakreślonym terminie do zapłaty (18 października 2023 r.) – stanowią jej część. Zapłata odsetek w części wynika natomiast z charakteru ustępstw, które w świetle projektowanej treści ugody uczyniłby Wnioskodawca w przypadku polubownego zakończenia sporu.

Ad 3

W ocenie Wnioskodawcy zwrot należności określonych w projektowanej ugodzie – choć z całą pewnością obejmuje zwrot na rzecz Kredytobiorcy uprzednio zapłaconych przez niego kwot na rzecz Banku w postaci rat kredytu – to nie powoduje on obowiązku doliczenia do dochodu za rok, w którym Wnioskodawca otrzymałby ten zwrot, kwot odliczonych odsetek w latach 2007-2018 w ramach ulgi odsetkowej.

Zasady dokonywania odliczeń wydatków poniesionych na spłatę odsetek od kredytu udzielonego podatnikowi na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych regulowały przepisy art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.

Jak wynika z art. 26b ust. 1 ustawy, od podstawy obliczenia podatku, ustalonej zgodnie z art. 26 ust. 1, odlicza się, z zastrzeżeniem ust. 2-4, faktycznie poniesione w roku podatkowym wydatki na spłatę odsetek od kredytu (pożyczki) udzielonego podatnikowi, o którym mowa w art. 3 ust. 1, na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, związanej z:

1)  budową budynku mieszkalnego albo

2)  wniesieniem wkładu budowlanego lub mieszkaniowego do spółdzielni mieszkaniowej na nabycie prawa do nowo budowanego budynku mieszkalnego albo lokalu mieszkalnego w takim budynku, albo

3)  zakupem nowo wybudowanego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego w takim budynku od gminy albo od osoby, która wybudowała ten budynek w wykonywaniu działalności gospodarczej, albo

4)  nadbudową lub rozbudową budynku na cele mieszkalne lub przebudową (przystosowaniem) budynku niemieszkalnego, jego części lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne, w wyniku których powstanie samodzielne mieszkanie spełniające wymagania określone w przepisach prawa budowlanego.

W art. 26b ust. 4 pkt 1-2 ustawodawca określił wysokość dokonywanych odliczeń, gdyż są one limitowane.

Stosownie do treści art. 26b ust. 6 ww. ustawy odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5, mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku za rok podatkowy, w którym podatnik po raz pierwszy odlicza odsetki.

Natomiast w myśl art. 26b ust. 7 tej ustawy odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5, mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku również w roku podatkowym bezpośrednio następującym po roku, w którym podatnik po raz pierwszy odliczył odsetki; w tym przypadku odliczeniu podlega wyłącznie różnica między sumą odsetek przypadających do odliczenia a kwotą odsetek faktycznie odliczonych w roku, w którym podatnik dokonał pierwszego odliczenia.

Zgodnie z art. 26b ust. 8 cytowanej ustawy odliczenia dotyczą zapłaconych łącznie przez oboje małżonków. Jeżeli małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu, odliczeń dokonuje się zgodnie z wnioskami zawartymi w zeznaniach rocznych, bądź od dochodu każdego z małżonków, w proporcji wskazanej we wniosku, bądź od dochodu jednego z małżonków.

Pomimo uchylenia art. 26b ustawodawca zagwarantował korzystanie z ulgi odsetkowej w ramach praw nabytych.

Jak bowiem wynika z art. 9 ust. 1 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217, poz. 1588) – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008 r. – podatnikowi, któremu w latach 2002-2006 został udzielony kredyt (pożyczka), o którym mowa w art. 26b ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r., przysługuje na zasadach określonych w tej ustawie prawo odliczania wydatków na spłatę odsetek od tego kredytu (pożyczki), do upływu terminu spłaty określonego w umowie o kredyt (pożyczkę) zawartej przed dniem 1 stycznia 2007 r., nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2027 r.

W przypadku zwrotu wartości odsetek, z którymi związane było prawo podatnika do korzystania z ulgi odsetkowej, ustawodawca przewidział rozwiązanie dla tego rodzaju sytuacji. Stosownie bowiem do treści art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli podatnik, obliczając podatek należny, dokonał odliczeń od dochodu, podstawy obliczenia podatku lub podatku, a następnie otrzymał zwrot odliczonych kwot (w całości lub w części), w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzymał ten zwrot, dolicza odpowiednio kwoty poprzednio odliczone.

Z powyższego wynika, że rozliczenie z tytułu zwrotu odsetek powinno być dokonane w zeznaniu składanym za ten rok, w którym dojdzie do ich zwrotu. Jeśli więc dochodzi do zwrotu odliczonych wcześniej odsetek, to w zeznaniu rocznym za rok wypłaty tej należności trzeba ją doliczyć do podstawy opodatkowania (dochodu). Przy czym w świetle okoliczności opisywanego zdarzenia przyszłego nie zachodzą po stronie Wnioskodawcy podstawy do dokonania doliczenia w związku z ewentualnym spełnieniem przez Bank świadczeń opisywanych w ugodzie. Wynika to z faktu, iż w treści ugody nie wskazano ani czy, ani tym bardziej jaka część z kwoty 340.000 zł dotyczy zwrotu uprzednio zapłaconych i odliczonych przez kredytobiorcę rat odsetkowych.

Nie budzi przy tym wątpliwości, że obowiązek doliczenia do dochodu nie powstanie w związku z zapłatą należności w kwocie 50.000 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie. Są to bowiem odsetki inne niż stanowiące przedmiot odliczeń, mające swoje źródło w ustawie. Ich powstanie związane jest z zaistnieniem stanu opóźnienia po stronie Banku w zwrocie świadczenia nienależnego, stanowiąc formę sankcji za nieterminowe spełnienie świadczenia pieniężnego.

W ugodzie nie wskazano przy tym na modyfikację konkretnych warunków wynikających z pierwotnej umowy kredytu w związku z wypłatą 340.000 zł, jak również nie określono, jaką konkretną część rat kapitałowo-odsetkowych Bank przekazać miałby kredytobiorcy oraz w jaki konkretnie sposób ww. kwota została przez Bank określona.

Opierając się na treści ugody, która ma charakter wiążący przy rozstrzygnięciu przedmiotowej kwestii, nie sposób ustalić czy, ani tym bardziej jaka część z kwoty 340.000 zł dotyczy zwrotu uprzednio zapłaconych i odliczonych w zeznaniach rocznych odsetek od kredytu. Zważywszy brzmienie ugody w zakresie opisu świadczenia, zobowiązanie z ugody polegające na wypłacie 340.000 zł może sprowadzać się do zwrotu wyłącznie kwot składających się na raty kapitałowe uiszczone w PLN oraz w CHF (po przeliczeniu na PLN). Zwrot taki stanowiłby niewątpliwie częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych (w części obejmującej należności uiszczone uprzednio w ramach rat kapitałowych - jednej ze składowych rat kapitałowo-odsetkowych). Skoro bowiem kapitał (rata kapitałowa) jest elementem rat kapitałowo-odsetkowych, to zwrot kwot składających się na ten spłacony kapitał stanowiłby częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych.

Wyżej opisywana możliwość wynika z faktu, że Kredytobiorca w okresie wykonywania umowy zapłacił na rzecz Banku tytułem spłaty samego kapitału (rat kapitałowych) w PLN i CHF kwotę, której równowartość globalna wyrażona w PLN jest wyższa, aniżeli kwota proponowanego zwrotu (niezależnie od tego, czy za podstawę przeliczenia przyjmie się kurs z dnia wymagalności roszczenia, czy kurs aktualny w stanie na dzień złożenia wniosku). Kwota 340.000 zł określona mianem „częściowego zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych” może więc ponad wszelką wątpliwość zawierać się w kwocie spłaconego kapitału (rat kapitałowych zawierających się w ratach kapitałowo-odsetkowych) wyrażonego w PLN, a co za tym idzie, jej zwrot może być zwrotem jedynie należności uiszczonych tytułem spłaty kapitału.

Nawet przyjmując, że częściowy zwrot obejmie również odsetki, wobec faktu, że projekt ugody nie określa, które konkretne odsetki (tj. w ramach których konkretnych rat uiszczane) stanowić miałyby przedmiot zwrotu, nie ma możliwości określenia tego, jakiej wysokości odsetki, w tym odsetki odliczone w ramach ulgi, są zwracane, zawierając się w globalnej kwocie świadczenia opisanego w ugodzie. Należy zaznaczyć, że w latach 2007-2018 wartość spłacanych w ramach kredytu odsetek, jak również wartość odliczanych przez Wnioskodawcę odsetek różniła się w każdym roku, co związane było z limitami odliczeń. Z tego względu, aby ustalić wartość odsetek zapłaconych i uprzednio odliczonych, których dotyczyć miałby zwrot, niezbędne byłoby wskazanie należności, które są zwracane. Przykładowo, w przypadku, gdyby zwrot obejmował odsetki uiszczone w ramach rat kapitałowo-odsetkowych w roku 2007, to kwota zwracanych odsetek, w odniesieniu do których wystąpiłby obowiązek doliczenia w zeznaniu, byłaby inna, aniżeli w przypadku, gdyby zwrot dotyczył rat uiszczonych, np. w roku 2017. Wobec braku dookreślenia przez bank przedmiotu świadczenia nie ma zatem obiektywnej możliwości wywiedzenia, jakiej wysokości odsetki Wnioskodawca zobowiązany byłby doliczyć w zeznaniu w związku z częściowym zwrotem rat kapitałowo- odsetkowych.

Rekapitulując, w treści ugody nie wskazano nic więcej odnośnie kwoty rozliczenia, aniżeli jej lakoniczne opisanie jako „częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych”. Nie wskazano jak została skalkulowana, ani czy dotyczy zwrotu uprzednio zapłaconych przez kredytobiorcę konkretnych rat odsetkowych, a jeżeli tak, to które to są raty (raty spłacane w PLN czy w CHF, z jakiego okresu oraz w jaki sposób zostały przeliczone na polską walutę – w przypadku rat spłacanych w CHF). W tym kontekście obiektywnie niemożliwe jest przesądzenie w oparciu o treść ugody, czy, a jeśli tak, to z jakiego okresu spłaty kredytu i w jakiej wysokości zwracane są Wnioskodawcy odsetki. Niemożliwym jest zatem ustalenie nie tylko, czy wypłata odsetek rzeczywiście następuje, ale również jakiej wysokości uprzednio zapłacone i odliczone odsetki miałaby obejmować. W oparciu o lakoniczne określenie, że zapłata następuje tytułem „częściowego zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych” nie sposób poczynić ustaleń co do faktu zwrotu oraz ewentualnej wartości odsetek zapłaconych i uprzednio odliczonych w ramach ulgi.

Skoro zatem nie można precyzyjnie ustalić, że w ramach kwoty rozliczenia umowy Wnioskodawca otrzyma zwrot uwzględnionych we wcześniejszych rozliczeniach podatkowych odsetek (ani tym bardziej w jakiej wysokości), nie znajdzie w jego przypadku zastosowania art. 45 ust. 3a ustawy o PIT. Tym samym zdarzenie to nie spowoduje w ocenie Wnioskodawcy po jego stronie konsekwencji podatkowych w odliczaniu tzw. ulgi odsetkowej zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w treści wydawanych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej interpretacji indywidualnych, m.in. w treści pisma z 19 marca 2025 r., wydanego przez: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, 0115-KDIT1.4011.851.2024.2.ASZ.

Tym niemniej, w przypadku uznania, że w świetle okoliczności opisywanego zdarzenia przyszłego w sytuacji Wnioskodawcy znajdzie zastosowanie art. 45 ust. 3a ustawy o PIT, wskazać należy, że jedyną możliwością do oszacowania wartości odsetek byłoby działanie matematyczne polegające na ustaleniu:

1.  jaką wartość ułamkową całości spłaconych rat kapitałowo-odsetkowych stanowią spłacone raty odsetkowe, a następnie

2.  ustalenie wartości świadczenia wypłacanego tytułem częściowego zwrotu rat kapitałowo- odsetkowych odpowiadającej ustalonemu w ww. sposób ułamkowemu udziałowi rat odsetkowych w całym świadczeniu (pomnożenie ułamkowej wartości przez wartość świadczenia tytułem zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych)

3.  przy czym limit w tym wypadku stanowiłaby wartość odliczonych w ramach ulgi odsetek.

Przy czym powyższe wyliczenie – w ocenie Wnioskodawcy jedyne możliwe z matematycznego punktu widzenia – wymagałoby poczynienia nieuprawnionych w świetle treści projektowanej ugody założeń co do tego, że częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych obejmuje zwrot rat kapitałowych i odsetkowych w takim samym stosunku, w jakim – w odniesieniu do globalnej wartości świadczeń spełnionych nienależnie przez Wnioskodawcę – pozostawały spłacane raty w części dotyczącej kapitału (raty kapitałowe) i odsetek (raty odsetkowe).

Wyliczenie bazowałoby w tym przypadku na domniemaniu, nie doznając jednoznacznego i usprawiedliwionego oparcia w treści ugody.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Wynika z niego, że:

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Za przychody należy uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną, jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jednym ze źródeł przychodów są „inne źródła”.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Zwrot wpłaconych wcześniej do Banku środków nie spełnia zatem celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata jest więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstaje przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Tym samym nie będzie ciążył na Panu obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

Instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071), zgodnie z którym:

Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy:

Wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki:

•     są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,

•     świadczenia, od których są naliczane nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.

W konsekwencji nie będzie miał Pan obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od otrzymanej z banku kwoty odsetek ustawowych wypłaconych z tytułu opóźnienia wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym – w ramach rozliczeń z tytułu zawartej ugody. Wypłacone odsetki będą stanowić dla Pana przychód podatkowy korzystający ze zwolnienia z opodatkowania, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przychodu tego nie będzie Pan również obowiązany wykazywać w rozliczeniu za rok, w którym nastąpi wypłata świadczenia przez bank na podstawie opisanej we wniosku ugody.

Odnosząc się do skutków podatkowych zwrotu odsetek, z którymi związana była ulga odsetkowa, zasady dokonywania odliczeń wydatków poniesionych na spłatę odsetek od kredytu udzielonego podatnikowi na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych regulowały przepisy art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.

Powołany wyżej przepis art. 26b ust. 1 ustawy stanowi, że:

Od podstawy obliczenia podatku, ustalonej zgodnie z art. 26 ust. 1, odlicza się, z zastrzeżeniem ust. 2-4, faktycznie poniesione w roku podatkowym wydatki na spłatę odsetek od kredytu (pożyczki) udzielonego podatnikowi, o którym mowa w art. 3 ust. 1, na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, związanej z:

1.  budową budynku mieszkalnego albo

2.  wniesieniem wkładu budowlanego lub mieszkaniowego do spółdzielni mieszkaniowej na nabycie prawa do nowo budowanego budynku mieszkalnego albo lokalu mieszkalnego w takim budynku, albo

3.  zakupem nowo wybudowanego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego w takim budynku od gminy albo od osoby, która wybudowała ten budynek w wykonywaniu działalności gospodarczej, albo

4.  nadbudową lub rozbudową budynku na cele mieszkalne lub przebudową (przystosowaniem) budynku niemieszkalnego, jego części lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne, w wyniku których powstanie samodzielne mieszkanie spełniające wymagania określone w przepisach prawa budowlanego.

W przepisie art. 26b ust. 4 pkt 1-2 ustawy ustawodawca określił wysokość dokonywanych odliczeń, gdyż są one limitowane.

Stosownie do art. 26b ust. 6 ww. ustawy:

Odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5, mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku za rok podatkowy, w którym podatnik po raz pierwszy odlicza odsetki.

Natomiast w myśl art. 26b ust. 7 tej ustawy:

Odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5 mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku również w roku podatkowym bezpośrednio następującym po roku, w którym podatnik po raz pierwszy odliczył odsetki; w tym przypadku odliczeniu podlega wyłącznie różnica między sumą odsetek przypadających do odliczenia a kwotą odsetek faktycznie odliczonych w roku, w którym podatnik dokonał pierwszego odliczenia.

Pomimo uchylenia art. 26b ustawodawca zagwarantował korzystanie z ulgi odsetkowej w ramach praw nabytych. Jak bowiem stanowi art. 9 ust. 1 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217 poz. 1588) – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008 r.:

Podatnikowi, któremu w latach 2002-2006 został udzielony kredyt (pożyczka), o którym mowa w art. 26b ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r., przysługuje na zasadach określonych w tej ustawie prawo odliczania wydatków na spłatę odsetek od tego kredytu (pożyczki), do upływu terminu spłaty określonego w umowie o kredyt (pożyczkę) zawartej przed dniem 1 stycznia 2007 r., nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2027 r.

W przypadku zwrotu odsetek ustawodawca przewidział rozwiązanie dla tego rodzaju szczególnych sytuacji. Stosownie do art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jeżeli podatnik, obliczając podatek należny, dokonał odliczeń od dochodu, podstawy obliczenia podatku lub podatku, a następnie otrzymał zwrot odliczonych kwot (w całości lub w części), w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzymał ten zwrot, dolicza odpowiednio kwoty poprzednio odliczone.

Z powyższego wynika, że rozliczenie z tytułu zwrotu odsetek powinno być dokonane w zeznaniu składanym za ten rok, w którym dojdzie do zwrotu tych odsetek. Jednocześnie przepis ten wskazuje, że doliczenia dokonuje podatnik, który uprzednio odliczył zwrócone kwoty.

Jak wynika z opisu zdarzenia przyszłego, w zawartym projekcie ugody nie dojdzie do modyfikacji treści umowy kredytu, w tym do przewalutowania kredytu z franków szwajcarskich na złote polskie, jak również do umorzenia salda kredytu wobec faktu, że kredyt na moment podjęcia rozmów ugodowych został w całości spłacony. Świadczenie proponowane przez Bank do wypłaty w kwocie 340.000 zł będzie stanowić częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych. Składnikiem tego świadczenia będą więc także odsetki od kredytu. Wobec tego, skoro w wyniku ugody dojdzie do zwrotu uprzednio zapłaconych przez kredytobiorcę rat odsetkowych, które uwzględnione zostały we wcześniejszych rozliczeniach podatkowych w ramach ulgi odsetkowej (w Pana przypadku w latach 2007-2018), zdarzenie to spowoduje, że w Pana sprawie znajdzie zastosowanie art. 45 ust. 3a ustawy. W tym zakresie Pana stanowisko jest więc nieprawidłowe.

Przy czym przedstawiony przez Pana sposób obliczenia wartości odsetek może podlegać weryfikacji w toku ewentualnego postępowania podatkowego. Interpretacja indywidualna w odróżnieniu od aktu administracyjnego nie jest bowiem skierowana wprost na wywołanie skutków prawnych, lecz rozstrzyga czy wnioskodawca prawidłowo postrzega, jakie skutki prawne na gruncie określonych przepisów prawa podatkowego wywołuje przedstawiony przez niego stan faktyczny albo zdarzenie przyszłe. Wydanie interpretacji indywidualnej nie zwalnia podatnika z obowiązku obliczenia zobowiązania podatkowego.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Powołana przez Pana interpretacja 0115-KDIT1.4011.851.2024.2.ASZ dotyczy odmiennego zdarzenia (umorzenie zadłużenia i wypłata kwoty rozliczenia) niż przedstawione w Pana wniosku.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)  z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

•      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

•      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.