Interpretacja 0115-KDIT1.4011.957.2025.2.MK

Interpretacja indywidualna

 – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

•   nieprawidłowe w zakresie zastosowania zaniechania poboru podatku dochodowego w odniesieniu do umorzenia kredytu w części przeznaczonej na refinansowanie zaliczki wpłaconej do dewelopera oraz na poniesienie opłat związanych z zawarciem umowy kredytowej,

•   prawidłowe w pozostałym zakresie.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

8 grudnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny z 3 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 16 lutego 2026 r. w odpowiedzi na wezwanie organu. Treść wniosku jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1. Zainteresowany będący stroną postępowania: A. A;

2. Zainteresowana niebędąca stroną postępowania: B. A, (...).

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawcy, p. A. A oraz p. B. A, 6 października 2005 r. zawarli z Bankiem X z siedzibą w A umowę kredytu hipotecznego (dalej: „Umowa”) w kwocie 508.954,65 PLN, przeznaczoną na sfinansowanie nabycia nieruchomości mieszkalnej od inwestora.

Bank Y  z siedzibą w B (dalej: „Bank”) jest następcą prawnym Banku X  z siedzibą w A na podstawie art. 531 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych, w związku z podziałem Banku X  dokonanym w trybie art. 529 § 1 pkt 4 Kodeksu spółek handlowych 29 listopada 2007 r.

Bankiem udzielającym kredytu był Bank X  z siedzibą w C (...), będący bankiem krajowym działającym na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe i podlegającym bieżącemu nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego.

Kredyt został zabezpieczony hipoteką kaucyjną ustanowioną na kredytowanej nieruchomości, tj. lokalu mieszkalnym. Ustanowienie hipoteki stanowiło warunek uruchomienia środków z kredytu.

Zgodnie z § 2 ust. 4 Umowy kredyt został udzielony z przeznaczeniem na:

[i] finansowanie zaliczek na poczet ceny zakupu od inwestora budowlanego (Q z siedzibą w B przy ulicy D 1) nieruchomości mieszkalnej (działka nr I o powierzchni 235,55 m.kw. /która zostanie wydzielona z działki nr 1/94 powstałej po wydzieleniu z działki nr 1 wraz z samodzielnym budynkiem mieszkalnym w zabudowie (...) oznaczonym nazwą E 2 (...), o powierzchni 154,30 m.kw., budowanym w ramach inwestycji pod nazwą (...) realizowanej przy ulicy F/G Liści w B), dla której Sąd Rejonowy (...) Wydział Ksiąg Wieczystych założy księgę wieczystą oraz

[ii] refnansowanie zaliczki wpłaconej do dewelopera ze środków własnych Kredytobiorcy.

Ostatecznie Bank, w wykonaniu Umowy, wypłacił w trzech transzach łączną kwotę 508.954,65 PLN, którą przeliczył na 206.183,00 CHF. Z tej kwoty 482.148,85 PLN zostało przelane na realizację pierwszego celu określonego w § 2 ust. 4 Umowy, to jest na finansowanie nabycia nieruchomości mieszkalnej, natomiast 23.097,89 PLN zostało przelane na rachunek osobisty Kredytobiorców tytułem refinansowania zaliczki uprzednio wpłaconej na rachunek dewelopera.

Pozostała część kredytu w kwocie 3.707,91 PLN została potrącona przez Bank tytułem prowizji za udzielenie kredytu, ubezpieczenia pomostowego oraz ubezpieczenia niskiego wkładu własnego. Wydatki te były niezbędne do zawarcia Umowy, Wnioskodawcy nie mieli wpływu na ich wysokość, obowiązek ich poniesienia oraz sposób ich uregulowania. Umowa kredytu przewidywała wypłatę środków wyłącznie pod warunkiem pokrycia prowizji z kwoty kredytu oraz zawarcia umów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego oraz ubezpieczenia kredytu w okresie przejściowym, na zasadach, w wysokości i w towarzystwie ubezpieczeniowym wskazanym przez Bank.

Kwota wypłacona przez Bank tytułem refinansowania zaliczki w wysokości 23.097,89 PLN została w całości przeznaczona przez Wnioskodawców na cele mieszkaniowe związane z nieruchomością objętą Umową kredytu, to jest na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wnioskodawcy dysponują fakturami dokumentującymi poniesienie tych wydatków oraz złożyli wniosek na formularzu (...) dotyczący zwrotu części wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych sfinansowanych z tych środków.

W związku z zawarciem w Umowie postanowień o charakterze abuzywnym oraz niedostatecznym poinformowaniem Wnioskodawców o ryzyku związanym z tymi postanowieniami Wnioskodawcy wnieśli powództwo cywilne do Sądu Okręgowego (...) . Sąd ten wyrokiem z 4 marca 2025 r., (...), stwierdził nieważność Umowy kredytu zawartej pomiędzy Wnioskodawcami a Bankiem oraz zasądził od Banku na rzecz Wnioskodawców zwrot uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 4 lipca 2023 r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że Umowa została zawarta na wzorcu umownym przygotowanym przez Bank, przy czym Wnioskodawcy nie mieli realnej możliwości negocjowania jej postanowień.

Od powyższego wyroku Bank wniósł apelację. Postępowanie w drugiej instancji toczy się przed Sądem Apelacyjnym (...) pod sygnaturą (...).

Wnioskodawcy od dnia zawarcia Umowy dokonywali spłaty rat kapitałowo-odsetkowych do dnia udzielenia przez Sąd pierwszej instancji zabezpieczenia powództwa 2 stycznia 2024 r., polegającego na czasowym wstrzymaniu obowiązku spłaty kredytu.

Łączna kwota wpłat dokonanych przez Wnioskodawców tytułem rat kapitałowo-odsetkowych wyniosła 555.106,06 PLN. Przekroczenie kwoty wypłaconego przez Bank kapitału nastąpiło w wyniku spłaty dokonanej 15 listopada 2022 r. Po tej dacie, do czasu uzyskania zabezpieczenia, Wnioskodawcy dokonali dalszych spłat na łączną kwotę 47.547,04 PLN, z czego 38.499,52 PLN stanowiły spłaty kapitału dokonywane w CHF, przeliczone na PLN według kursu PLN/CHF z dnia każdej spłaty, natomiast 9.047,52 PLN stanowiły spłaty odsetek dokonywane w CHF, przeliczone na PLN według kursu PLN/CHF z dnia każdej spłaty.

Oznacza to, że Wnioskodawcy dokonali nadpłaty ponad kwotę wypłaconego kapitału w wysokości 47.547,04 PLN.

Wnioskodawcy planują zawrzeć z Bankiem ugodę, której celem będzie polubowne zakończenie sporu dotyczącego abuzywnego charakteru postanowień Umowy lub jej ważności, a w konsekwencji usunięcie stanu niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy poprzez przyjęte w Ugodzie rozwiązania (dalej: „Ugoda”).

Zawarcie Ugody planowane jest w 2025 r. lub 2026 r.

Na mocy Ugody:

3. W księgach rachunkowych Banku na dzień 30.05.2025 r. wysokość zadłużenia Kredytobiorcy z tytułu Umowy wynosiła 93 537,65 franków szwajcarskich (CHF) tj.:

1)  kapitał 90 305,11 CHF,

2)  odsetki od należności regularnych 3 232,54 CHF,

3)  odsetki od zadłużenia przeterminowanego 0,00 CHF,

4)  opłaty 0,00 CHF

co oznacza, że po przewalutowaniu na PLN po kursie średnim Narodowego Banku Polskiego z dnia wskazanego powyżej, tj. 4,5555 PLN, zadłużenie Kredytobiorcy na ten dzień wynosiło 426 110,77 PLN, tj.:

1)  kapitał 411 384,93 PLN,

2)  odsetki od należności regularnych 14 725,84 PLN,

3)  odsetki od zadłużenia przeterminowanego 0,00 PLN,

4)  opłaty 0,00 PLN.

4. Kredytobiorca na dzień określony w ust. 3 zapłacił Bankowi tytułem spłaty wierzytelności wynikających z Umowy kwotę 556 106,07 PLN, przy czym na potrzeby tego wyliczenia kwoty

spłacone w CHF zostały przeliczone przez Bank na PLN według kursu średniego Narodowego Banku Polskiego obowiązującego w dniu 30.05.2025 r.

5. Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie Kredytobiorcy) w zakresie kwoty 426 110,77 PLN obejmującej:

1)  kapitał 411 384,93 PLN,

2)  odsetki od należności regularnych 14 725,84 PLN,

3)  odsetki od zadłużenia przeterminowanego 0,00 PLN,

a Kredytobiorca wyraża zgodę na zwolnienie.

Ponadto Bank zobowiązuje się do zwrotu na rzecz Kredytobiorcy kwoty wynikającej z rozliczenia kredytu w wysokości 98 937,64 PLN.

Na kwotę 98.937,64 PLN składają się:

•  nadpłata ponad kwotę wypłaconego kapitału w wysokości 47.547,04 PLN;

•  kwota 51.691,21 PLN obejmująca:

-     połowę odsetek ustawowych za opóźnienie, należnych za okres od dnia wpływu pozwu do Banku do dnia poprzedzającego dzień kalkulacji Ugody, w wysokości 42.241,21 PLN;

-     połowę kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 9.450 PLN.

Odsetki za opóźnienie, o których mowa powyżej, zostały naliczone od kwoty odpowiadającej żądaniu zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych przez Wnioskodawców w wykonaniu Umowy.

Na podstawie art. 26b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym w latach 2002-2006, w związku z art. 9 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 217 poz. 1588) oraz ustawą z 2008 r. (Dz.U. nr 209 poz. 1316), Wnioskodawcy w latach 2006-2018 korzystali z tzw. ulgi odsetkowej w związku ze spłatą kredytu, o którym mowa w Umowie.

Podsumowując:

Wnioskodawcy zawarli z Bankiem Umowę kredytu na kwotę 508.859,64 PLN, z czego 482.148,85 PLN zostało przekazane na sfinansowanie zakupu lokalu mieszkalnego, 23.097,89 PLN zostało przelane na rachunek bankowy Wnioskodawców, natomiast kwota 3.707,91 PLN została potrącona przez Bank z wypłacanego kapitału tytułem prowizji za udzielenie kredytu, ubezpieczenia niskiego wkładu własnego oraz ubezpieczenia kredytu w okresie przejściowym.

Kwota 23.097,89 PLN przelana na rachunek Wnioskodawców została w całości przeznaczona na cele mieszkaniowe związane z nieruchomością objętą finansowaniem kredytem, co Wnioskodawcy są w stanie wykazać stosownymi dowodami.

Kwota 3.707,91 PLN została pobrana od Wnioskodawców tytułem opłat niezbędnych do zawarcia Umowy kredytu, przy czym Wnioskodawcy nie mieli żadnego wpływu na ich wysokość oraz sposób pobrania.

Łączna suma spłat dokonanych przez Wnioskodawców na rzecz Banku wyniosła 555.106,06 PLN.

W okresie spłaty kredytu Wnioskodawcy korzystali z tzw. ulgi odsetkowej na podstawie art. 26b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w latach 2002-2006, w związku z art. 9 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 217 poz. 1588) oraz ustawą z 2008 r. (Dz.U. nr 209 poz. 1316).

Wnioskodawcy wnieśli powództwo cywilne, w wyniku którego Sąd pierwszej instancji stwierdził nieważność Umowy kredytu oraz zasądził na ich rzecz zwrot uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Bank wniósł apelację, zaskarżając wyrok w zakresie ustalenia nieważności Umowy, zasądzenia świadczeń oraz rozstrzygnięcia o kosztach procesu.

Bank zaproponował zakończenie sporu w drodze Ugody. Zgodnie z jej treścią przewiduje się zwolnienie Wnioskodawców z pozostałego długu w kwocie 426.110,77 PLN oraz wypłatę na ich rzecz kwoty 98.937,64 PLN. Na kwotę tę składają się: całość nadpłat ponad kwotę wypłaconego kapitału kredytu w wysokości 47.547,04 PLN, z czego 38.499,52 PLN stanowiły spłaty kapitału, a 9.047,52 PLN stanowiły spłaty odsetek, połowa odsetek ustawowych za opóźnienie za okres od dnia wpływu pozwu do Banku do dnia poprzedzającego kalkulację Ugody, w wysokości 42.241,21 PLN, oraz połowa kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 9.450 PLN.

Ponadto:

Wnioskodawcy nie zaciągali żadnego innego kredytu na nabycie lokalu mieszkalnego, o którym mowa w Umowie, a kredyt udzielony na podstawie Umowy nie służył finansowaniu jakiejkolwiek innej nieruchomości.

Z postanowień Ugody nie wynika wprost, aby Bank dokonał ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych i na tej podstawie zwracał świadczenia nienależne. Jednocześnie Bank wskazuje w Ugodzie, że wypłata kwoty przewidzianej Ugodą, wraz z umorzeniem zobowiązania, będzie skutkować całkowitym rozliczeniem udzielonego kredytu oraz wygaśnięciem Umowy kredytu.

W związku z powyższym Wnioskodawcy wyjaśniają, że z treści Ugody nie wynika wprost, iż wypłacona kwota stanowi „zwrot środków, które zostały wpłacone przez Wnioskodawców jako kredytobiorcę do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie stały się nienależne bankowi”. Wnioskodawcy nie otrzymali od Banku żadnych dodatkowych wyjaśnień ponad informacje wynikające z treści Ugody oraz te wskazane powyżej.

Wnioskodawcy nie korzystali z instytucji zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu innego kredytu mieszkaniowego. Nie korzystali również z takiego zaniechania w jakimkolwiek innym przypadku, gdyż do tej pory nie doszło do umorzenia jakichkolwiek kwot na ich rzecz.

Kwota wypłacona na podstawie Ugody będzie miała charakter restytucyjny, obejmie zwrot kosztów postępowania sądowego, część odsetek ustawowych za opóźnienie oraz częściowy zwrot nadpłat dokonanych na rzecz Banku ponad kwotę wypłaconego kapitału kredytu.

Uzupełnienie wniosku

19 grudnia 2025 r. doszło do podpisania Ugody.

Zgodnie z treścią Ugody Umowa kredytu pozostaje ważna. Bank nie zgodził się na uznanie nieważności Umowy, z tego powodu zawarto Ugodę. Tym samym Ugoda stanowi rozliczenie obowiązującej Umowy, w brzmieniu zmienionym Ugodą.

Zgodnie z treścią Ugody Umowa jest zmieniana w sposób opisany we wniosku o interpretację. Zgodnie z pkt 6 preambuły Ugody:

Kredytobiorca wyraża świadomie i dobrowolnie zgodę na obowiązywanie warunków Umowy określających zasady przeliczania wypłaty kwoty kredytu z franków szwajcarskich (CHF) na złote (PLNJ oraz dokonywanych spłat kredytu z PLN na CHF, w zamian za zmianę postanowień Umowy w zakresie praw i obowiązków Kredytobiorcy oraz praw i obowiązków Banku w sposób opisany w § 1.

§ 1 Ugody został opisany we wniosku o interpretację. Przewiduje on w szczególności potwierdzenie przez Bank wypłaconego kapitału, wskazanie salda zadłużenia Wnioskodawców, potwierdzenie dokonania wpłat przez Wnioskodawców na określoną kwotę, umorzenie pozostałego salda zadłużenia oraz wypłatę środków. Szczegóły dotyczące wypłacanych środków zostały opisane we wniosku o interpretację, a także w odpowiedzi na pytania Organu.

Ponadto Wnioskodawcy wskazują, że dopiero po złożeniu wniosku o interpretację indywidualną Bank udostępnił im dodatkowe informacje dotyczące sposobu rozliczenia, w postaci załącznika do Ugody (dalej jako „Załącznik nr 1 do Ugody”). Zgodnie z Załącznikiem nr 1 do Ugody:

Metoda ustalania zadłużenia dla Ugody

Nowe saldo kredytu/pożyczki (zadłużenia) jest obliczone jako kwota wypłacona kredytobiorcy/ pożyczkobiorcy w złotych („PLN”) pomniejszona o spłaty dokonane przez kredytobiorcę/pożyczkobiorcę/ spadkobiercę oraz dodatkową kwotę związaną z postępowaniem sądowym według następujących zasad:

1.1. kwota wypłacona kredytobiorcy/pożyczkobiorcy w złotych oznacza sumę wszystkich składników transz kredytu/pożyczki przeliczonych po kursie wypłaty kapitału z danej transzy i obejmuje również część kredytu/pożyczki przeznaczoną na koszty kredytu/pożyczki z dnia zawarcia umowy kredytu/ pożyczki. W przypadku niezachowania kursu wypłaty w systemach bankowych, kwota wypłaty przeliczana jest przy zastosowaniu kursu średniego NBP z dnia wypłaty,

1.2. spłaty dokonane przez kredytobiorcę/pożyczkobiorcę/spadkobiercę oznaczają sumę wszystkich rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych spłat związanych z wykonaniem umowy kredytu/pożyczki uiszczonych w PLN, a w przypadku spłaty we frankach szwajcarskich („CHF”) przeliczonych na PLN według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia (podanego w załączniku nr 1 do Ugody),

1.3. dodatkowa kwota związana z postępowaniem sądowym oznacza połowę sumy:

1.3.1. odsetek ustawowych za opóźnienie obliczonych od spłat dokonanych przez kredytobiorcę/ pożyczkobiorcę/spadkobiercę, za okres od daty wpływu pozwu do Banku do dnia poprzedzającego kalkulację ugody,

1.3.2. kosztów zastępstwa procesowego, obliczonych od spłat dokonanych przez kredytobiorcę/ pożyczkobiorcę/spadkobiercę, zgodnie ze stawkami minimalnymi ustalonymi w odpowiednim rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych albo adwokatów.

Jeżeli nowe saldo kredytu/pożyczki obliczone zgodnie z pkt 1 jest dodatnie, pozostałe do spłaty zadłużenie w PLN będzie spłacane z zachowaniem dotychczasowego okresu kredytowania/okresu spłaty pożyczki wg formuły okresowo stałego oprocentowania w wysokości 2% obowiązującego w okresie pięciu lat (60 miesięcy) po zawarciu Ugody (gdy pozostały okres kredytowania/okres spłaty kredytu/ pożyczki nie przekracza 60 miesięcy stałe oprocentowanie 2% obowiązuje w całym tym okresie), a następnie zgodnie z aktualną ofertą Banku dla kredytów/pożyczek.

Jeżeli nowe saldo kredytu/pożyczki obliczone zgodnie z ust. 1 jest ujemne, kredytobiorca/ pożyczkobiorca/spadkobierca zostanie zwolniony z całości istniejącego zadłużenia (kwota zostanie umorzona) oraz zostanie wypłacona kredytobiorcy/pożyczkobiorcy/spadkobiercy kwota wynikająca z powyższego obliczenia.

Podsumowując, zgodnie z Załącznikiem nr 1 do Ugody saldo zadłużenia na potrzeby Ugody ustala się poprzez wyliczenie nowego salda jako różnicy pomiędzy kwotą wypłaconą kredytobiorcy w PLN a sumą spłat dokonanych przez kredytobiorcę, przy czym do kalkulacji uwzględnia się również dodatkową kwotę związaną z postępowaniem sądowym, rozumianą jako połowa sumy odsetek ustawowych za opóźnienie naliczonych od spłat za okres od daty wpływu pozwu do Banku do dnia poprzedzającego kalkulację Ugody oraz połowa kosztów zastępstwa procesowego, obliczonych według stawek minimalnych wynikających z właściwego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. W sytuacji, gdy saldo ustalone według tej metody jest ujemne, Ugoda przewiduje zwolnienie kredytobiorcy z całości istniejącego zadłużenia poprzez jego umorzenie, a także wypłatę na rzecz kredytobiorcy kwoty odpowiadającej wartości ujemnego salda wynikającej z powyższej kalkulacji.

Sformułowanie „rozliczenie kredytu” nie zostało przez Bank wyjaśnione ani zdefiniowane w sposób inny niż wskazany w Załączniku nr 1 do Ugody. Mając na uwadze charakter Ugody oraz czynności dokonywanych na jej podstawie należy przyjąć, że rozliczenie kredytu następuje w sposób odpowiadający sytuacji, w której kredyt byłby udzielony w złotych. Zmiana charakteru kredytu prowadzi do sytuacji, w której saldo zadłużenia wynikające z kredytu indeksowanego do CHF jest istotnie wyższe niż wypłacony kapitał, kapitał został wypłacony w PLN w wysokości 508.954,65 PLN, natomiast zadłużenie zostało przeliczone na CHF w wysokości 206.183 CHF. Dokonane na mocy Ugody, zgodnie z Załącznikiem nr 1 do Ugody, ustalenie nowego salda zadłużenia prowadzi do sytuacji, w której wpłaty Wnioskodawców dokonane w wykonaniu Umowy, która wcześniej przewidywała kredyt indeksowany do CHF, przekroczyły kwotę wypłaconego kapitału, wobec czego Wnioskodawcom przysługuje zwrot. Tym samym możliwe jest, aby jednocześnie Wnioskodawcy zostali zwolnieni z długu, jako czynność niezbędna do wyliczenia ugodowego salda kredytu, oraz aby przysługiwał im zwrot.

Wnioskodawcy oraz Bank potwierdzają, że Umowa jest ważna.

Przyjęcie założenia, że od momentu podpisania Ugody kredyt traktowany jest jak kredyt złotówkowy prowadzi w przedstawionym zdarzeniu przyszłym do sytuacji, w której wpłaty Wnioskodawców dokonane w wykonaniu Umowy, która wcześniej przewidywała kredyt indeksowany do CHF, przekroczyły kwotę wypłaconego kapitału, wobec czego Wnioskodawcom przysługuje zwrot. Tym samym możliwe jest, aby jednocześnie Wnioskodawcy zostali zwolnieni z długu, jako czynność niezbędna do zmiany charakteru kredytu, oraz aby przysługiwał im zwrot kwot nadpłaconych ponad kapitał wypłaconego kredytu.

Bank dokonuje przeliczeń tak, jak gdyby kredyt udzielony na mocy Umowy był od początku kredytem złotówkowym, bez indeksacji do CHF, poprzez ustalenie ugodowego salda kredytu zgodnie z Załącznikiem nr 1 do Ugody. Zgodnie z treścią Ugody Bank potwierdza spłaty dokonane przez Wnioskodawców na kwotę 556.106,07 PLN, z czym Wnioskodawcy się zgadzają. Bank wskazuje również kwotę wypłaconego kapitału w wysokości 508.954,65 PLN, z czym Wnioskodawcy także się zgadzają. Ponieważ na mocy Ugody kredyt zostanie rozliczony jak kredyt złotówkowy, nieindeksowany do CHF, a więc jako kredyt udzielony na kwotę 508.954,65 PLN, należy wskazać, że Bank stwierdza, iż Wnioskodawcy nadpłacili kwotę wypłaconego kredytu. 

W wyniku zawartej Ugody Bank zwróci Wnioskodawcom również odsetki, z którymi związane było prawo do skorzystania z ulgi odsetkowej.

Zgodnie z ostateczną treścią Ugody Bank wypłaci kwotę 98.937,64 PLN. Na kwotę 98.937,64 PLN składa się nadpłata ponad kwotę wypłaconego kapitału w wysokości 47.246,43 PLN (kwota ta została skorygowana względem błędu kalkulacyjnego jaki wystąpił wcześniej, suma wypłacana na mocy Ugody pozostała bez zmian) oraz pozostałe kwoty wskazane w opisie zdarzenia przyszłego.

Na kwotę 47.246,43 PLN składają się:

•      38.256,11 PLN, stanowiące spłaty kapitału dokonywane w CHF, przeliczone na PLN według kursu PLN/CHF z dnia każdej spłaty,

•      8.990,32 PLN, stanowiące spłaty odsetek dokonywane w CHF, przeliczone na PLN według kursu PLN/CHF z dnia każdej spłaty.

Wnioskodawcy dokonywali odliczeń również w zakresie odsetek, które stanowią część kwoty zwracanej, tj. 8.990,32 PLN.

Wnioskodawcy wskazują, że użyte w opisie sprawy pojęcie „nadpłaty” oznacza różnicę pomiędzy łączną wartością świadczeń spełnionych przez Wnioskodawców na rzecz Banku w wykonaniu Umowy, tj. rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych spłat, a kwotą wypłaconego kapitału kredytu, ustaloną na potrzeby Ugody po dokonaniu przeliczeń i ustaleniu nowego salda zgodnie z Załącznikiem nr 1 do Ugody.

Wnioskodawcy podkreślają, że „nadpłata” w powyższym rozumieniu nie oznacza uznania przez strony, iż pierwotnie zawarta Umowa nie przewidywała oprocentowania ani że spłacie podlegał wyłącznie kapitał. Pojęcie to odnosi się wyłącznie do wyniku ugodowego rozliczenia, w ramach którego kredyt jest rozliczany tak, jak gdyby od początku był kredytem złotówkowym, bez indeksacji do CHF, a saldo zadłużenia przyjmowane do rozliczenia odpowiada wysokości wypłaconego kapitału, z jednoczesnym umorzeniem tej części zadłużenia, która przewyższa kapitał.

W konsekwencji kwota ta jest określana jako „nadpłacona”, ponieważ po przyjęciu ugodowego sposobu przeliczenia i rozliczenia zadłużenia suma spłat dokonanych przez Wnioskodawców przekracza kwotę kapitału przyjętą do rozliczenia, co skutkuje powstaniem różnicy podlegającej zwrotowi na rzecz Wnioskodawców zgodnie z Ugodą.

Informacje, że kwota 98.937,64 zł obejmuje:

a.  nadpłatę ponad kwotę wypłaconego kapitału w wysokości 47.547,04 PLN,

b.  kwotę 51.691,21 PLN obejmującą połowę odsetek ustawowych za opóźnienie za okres od dnia wpływu pozwu do Banku do dnia poprzedzającego kalkulacje Ugody oraz

c.   połowę kosztów zastępstwa procesowego,

stanowią element Ugody, w tym w szczególności wynikają z przyjętej w Ugodzie metody rozliczenia oraz z Załącznika nr 1 do Ugody, w którym opisano sposób ustalania nowego salda zadłużenia i wyliczenia kwoty wypłacanej Wnioskodawcom.

W ostatecznej wersji Ugody Bank dokonał drobnej korekty w zakresie poszczególnych składowych wskazanych pierwotnie we wniosku. Korekta ta dotyczyła wyłącznie rozbicia kwotowego, natomiast nie wpłynęła na łączną wartość świadczenia pieniężnego należnego Wnioskodawcom, która zgodnie z Ugodą nadal wynosi 98.937,64 PLN.

W konsekwencji, zgodnie z treścią Ugody, kwota 98.937,64 PLN obejmuje:

•   kwotę stanowiącą nadpłatę ponad kwotę wypłaconego kapitału, ustaloną na podstawie ugodowego salda kredytu,

•   a także elementy dodatkowe związane z postępowaniem sądowym, tj. połowę odsetek ustawowych za opóźnienie za okres od dnia wpływu pozwu do Banku do dnia poprzedzającego kalkulację Ugody oraz połowę kosztów zastępstwa procesowego, wyliczone zgodnie z zasadami określonymi w Załączniku nr 1 do Ugody.

Wnioskodawcy wskazują, że w Ugodzie, w tym w szczególności w Załączniku nr 1 do Ugody, opisano sposób skalkulowania kwoty wypłacanej Wnioskodawcom, w tym wyodrębniono jej poszczególne składowe. Zwrot kwoty określanej jako „nadpłata” wynika z przyjęcia w Ugodzie nowego salda zadłużenia, odpowiadającego wysokości wypłaconego kapitału. W konsekwencji wszelkie spłaty dokonane przez Wnioskodawców ponad saldo ustalone w Ugodzie stanowią różnicę podlegającą zwrotowi, zgodnie z przyjętą metodą rozliczenia.

Ugoda nie zawiera odrębnego uzasadnienia motywów, dla których Bank zdecydował się uwzględnić w kalkulacji dodatkowe elementy związane z postępowaniem sądowym, tj. połowę odsetek ustawowych za opóźnienie oraz połowę kosztów zastępstwa procesowego. Wnioskodawcy nie mają także możliwości wypowiedzenia się co do motywów, jakimi kierował się Bank przy ukształtowaniu warunków Ugody, w tym czy celem było wyłącznie zakończenie sporu bez rozstrzygania o nieważności Umowy.

Mając jednak na względzie treść Ugody należy wskazać, że wypłacana kwota obejmuje elementy odpowiadające, po pierwsze, rozliczeniu świadczeń stron w ramach obowiązującej Umowy w brzmieniu zmienionym Ugodą, tj. zwrotowi różnicy wynikającej z przyjętego ugodowego salda, a po drugie, elementy odnoszące się do sporu sądowego, tj. kwoty wyliczone jako połowa odsetek ustawowych za opóźnienie oraz połowa kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z zasadami wskazanymi w Załączniku nr 1 do Ugody.

W konsekwencji Wnioskodawcy wskazują, że informacje o składowych kwoty 98.937,64 PLN wskazują zarówno tytuły, w jakich na gruncie Ugody kwota ta została określona i wyliczona, jak i sposób kalkulacji przyjęty przez Bank na potrzeby zakończenia sporu. Przy czym Wnioskodawcy podkreślają, że Ugoda nie stanowi rozliczenia opartego na stwierdzeniu nieważności Umowy, ponieważ zgodnie z jej treścią Umowa pozostaje ważna, a Bank nie uznał nieważności Umowy.

Jednocześnie, skoro Ugoda przewiduje wypłatę kwot skalkulowanych jako odsetki ustawowe za opóźnienie oraz częściowy zwrot kosztów zastępstwa procesowego, należy przyjąć, że Bank uznał roszczenia zgłoszone przez Wnioskodawców w postępowaniu cywilnym przynajmniej w pewnym zakresie, ponieważ w przeciwnym razie brakowałoby cywilnoprawnej podstawy do wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie.

Wnioskodawcy wskazują, że określenie użyte w Ugodzie, tj. „zwrot” kwoty 98.937,64 PLN wynikającej z rozliczenia kredytu, należy rozumieć jako zbiorcze oznaczenie jednej kwoty świadczenia pieniężnego należnego Wnioskodawcom w związku z zawarciem Ugody i przeprowadzonym na jej podstawie rozliczeniem. Wypłacana kwota obejmuje bowiem, po pierwsze, element wynikający bezpośrednio z ugodowego rozliczenia salda kredytu, tj. zwrot kwoty odpowiadającej różnicy pomiędzy sumą dokonanych spłat a nowym saldem zadłużenia ustalonym zgodnie z Załącznikiem nr 1 do Ugody, a po drugie, elementy dodatkowe związane z postępowaniem sądowym, tj. kwoty skalkulowane jako połowa odsetek ustawowych za opóźnienie oraz połowa kosztów zastępstwa procesowego, które zgodnie z Załącznikiem nr 1 do Ugody są uwzględniane przy ustalaniu nowego salda zadłużenia na potrzeby Ugody.

W konsekwencji, mimo że część składowych kwoty 98.937,64 PLN odwołuje się do elementów typowych dla sporu sądowego, Ugoda ujmuje je jako składniki kalkulacji prowadzącej do ustalenia końcowej kwoty rozliczenia, a następnie posługuje się jednolitym określeniem „zwrot" na rzecz Wnioskodawców.

Wnioskodawcy nie są w stanie przedstawić szerszego uzasadnienia zastosowania przez Bank takiego sformułowania, ponieważ treść Ugody została zaproponowana przez Bank i to Bank przyjął opis świadczenia we wskazanym brzmieniu.

Wnioskodawcy wyjaśniają, że wskazane sformułowanie „z treści Ugody nie wynika wprost, iż wypłacona kwota stanowi zwrot środków, które zostały wpłacone przez Wnioskodawców jako kredytobiorcę do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie stały się nienależne bankowi” odnosiło się do stanu wiedzy na moment sporządzania i złożenia wniosku o interpretację indywidualną. W tym czasie Wnioskodawcy nie dysponowali szczegółowymi informacjami dotyczącymi sposobu, w jaki Bank wyliczył kwotę wypłacaną na podstawie Ugody, w szczególności nie mieli udostępnionego Załącznika nr 1 do Ugody, który zawiera opis metody ustalania zadłużenia na potrzeby Ugody.

W konsekwencji sformułowanie, że „z treści Ugody nie wynika wprost” określony charakter wypłacanej kwoty należy rozumieć w ten sposób, że na podstawie samej treści Ugody, bez dodatkowych dokumentów i wyjaśnień Banku, nie było możliwe jednoznaczne odtworzenie szczegółowej kalkulacji prowadzącej do ustalenia kwoty wypłaty, w tym przypisania jej do konkretnych kategorii spłat oraz elementów uwzględnianych w rozliczeniu.

Po udostępnieniu Załącznika nr 1 do Ugody kwestia ta została doprecyzowana, ponieważ Załącznik nr 1 opisuje, że nowe saldo zadłużenia jest ustalane jako kwota wypłacona w PLN pomniejszona o dokonane spłaty, z uwzględnieniem dodatkowej kwoty związanej z postępowaniem sądowym, a następnie, w przypadku salda ujemnego, przewiduje umorzenie zadłużenia i wypłatę kwoty wynikającej z tego rozliczenia. Tym samym Wnioskodawcy wskazują, że charakter wypłacanej kwoty wynika z Ugody, przy czym w sposób inny niż „wprost”, tj. w szczególności poprzez przyjętą w Ugodzie metodę rozliczenia i treść Załącznika nr 1 do Ugody, który doprecyzowuje mechanizm kalkulacji i podstawy wyliczenia kwoty wypłaty.

Wnioskodawcy wskazują, że w relacjach z Bankiem działali i działają jako konsumenci, a więc strona słabsza, objęta szczególną ochroną prawną. W praktyce oznacza to, że warunki Ugody, w tym sposób ukształtowania poszczególnych świadczeń, zostały w pierwszej kolejności zaproponowane przez Bank, a następnie w ograniczonym zakresie podlegały negocjacjom. Tym samym Wnioskodawcy nie dokonywali odrębnych ustaleń co do kwalifikacji prawnej wypłacanych kwot, w szczególności w sensie przypisania im określonego charakteru prawnego przez Bank.

Wypłacana kwota 98.937,64 PLN wynika z ugodowego rozliczenia Umowy, w tym w szczególności z:

1.  przyjęcia na mocy Ugody nowego salda zadłużenia, ustalanego zgodnie z Załącznikiem nr 1 do Ugody, w ramach którego wyliczono kwotę odpowiadającą różnicy wynikającej z przyjętego salda i dokonanych spłat,

2.  uwzględnienia w kalkulacji elementów związanych z postępowaniem sądowym, tj. kwot skalkulowanych jako połowa odsetek ustawowych za opóźnienie oraz połowa kosztów zastępstwa procesowego.

W szczególności ani w treści Ugody ani w toku prowadzonych negocjacji nie wskazano, aby kwota 98.937,64 PLN:

a.  była świadczeniem należnym Wnioskodawcom tytułem odstąpienia od dochodzenia roszczeń na drodze sądowej, w tym aby miała ekonomicznie rekompensować w całości lub w części różnicę pomiędzy rozliczeniami, jakie wynikałyby z ewentualnego uznania Umowy za nieważną a rozliczeniem przyjętym w Ugodzie,

b.  stanowiła odszkodowanie od Banku, w tym z tytułu jakiejkolwiek szkody,

c.   stanowiła zadośćuczynienie ze strony Banku, w tym z tytułu jakichkolwiek krzywd.

Pytania

1.  Czy w związku z planowanym zawarciem Ugody pomiędzy Wnioskodawcami a Bankiem, na mocy której Bank umorzy Wnioskodawcy pozostałe zadłużenie z tytułu kredytu, oraz wypłacił Wnioskodawcy kwotę stanowiącą zwrot nadpłaty ponad kapitał udostępnionego kredytu, wypłatę połowy odsetek ustawowych za opóźnienie przysługujących Wnioskodawcom oraz zwrot części kosztów postępowania procesowego, po stronie Wnioskodawcy powstaje przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

2.  Czy w związku ze zwrotem przez Bank, na podstawie Ugody, części kwot uiszczonych przez Wnioskodawców tytułem rat kredytu, w tym odsetek, po stronie Wnioskodawców powstanie obowiązek zwrotu odliczeń dokonanych w ramach ulgi odsetkowej, o której mowa w art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Państwa stanowisko w sprawie

Ad 1

Zdaniem Wnioskodawców w związku z zawarciem Ugody oraz wykonaniem wynikających z niej postanowień po ich stronie nie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Umorzenie pozostałego zadłużenia z tytułu kredytu hipotecznego na cele mieszkaniowe będzie w całości objęte zaniechaniem poboru podatku na podstawie § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Kwota pieniężna 98.937,64 PLN, którą Bank wypłaci Wnioskodawcom na podstawie Ugody, w tym kwota nadpłaty ponad wartość wypłaconego kapitału kredytu, połowa odsetek ustawowych za opóźnienie oraz połowa kosztów zastępstwa procesowego, nie będzie stanowić dla Wnioskodawców przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i pozostanie dla nich neutralna podatkowo.

Odsetki ustawowe za opóźnienie objęte rozliczeniem z Bankiem będą korzystały ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W konsekwencji Wnioskodawcy stoją na stanowisku, że w związku z zawarciem i wykonaniem Ugody nie będą zobowiązani do wykazania jakiegokolwiek przychodu do opodatkowania z tego tytułu.

Skutki podatkowe w zakresie kwot umorzonych

Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (dalej również „Rozporządzenie”): Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a)  kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b)  osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

Powyższe zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. rozporządzenia).

W ocenie Wnioskodawców wszystkie wskazane przesłanki są w ich sprawie spełnione.

•   Przedmiotem Ugody jest kredyt hipoteczny udzielony na podstawie Umowy z 6 października 2005 r. zawartej z Bankiem X Spółka Akcyjna, który stanowi kredyt mieszkaniowy w rozumieniu Rozporządzenia, zabezpieczony hipoteką na nieruchomości lokalowej.

•   Środki z kredytu zostały przeznaczone wyłącznie na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, to jest nabycie lokalu mieszkalnego położonego w B przy ul. F/G, który służy zaspokajaniu ich własnych potrzeb mieszkaniowych oraz potrzeb mieszkaniowych ich rodziny, nie był związany z prowadzeniem działalności gospodarczej ani zawodowej.

•   Kredyt opisany w stanie faktycznym jest jedynym kredytem mieszkaniowym Wnioskodawców, a Wnioskodawcy nie korzystali dotychczas z zaniechania poboru podatku dochodowego w odniesieniu do jakichkolwiek umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

Mając powyższe na uwadze Wnioskodawcy wskazują, że ich zdaniem nie istnieją przeszkody do zastosowania zaniechania poboru podatku dochodowego, o którym mowa w § 1 ust. 1 ww. Rozporządzenia w zakresie, w jakim kredyt został udzielony na mocy Umowy na nabycie lokalu mieszkalnego oraz pokrycie kosztów kredytu niezbędnych do jego zawarcia.

W zakresie tej części kredytu, w jakiej refinansował on zaliczkę wpłaconą wcześniej przez Wnioskodawców na rzecz sprzedawcy nieruchomości Wnioskodawcy wskazują, że choć cel remontu i dostosowania lokalu mieszkalnego nie został wprost wymieniony w § 2 ust. 4 Umowy, to faktycznie środki, które Bank refinansował, zostały przeznaczone na wydatki mieszczące się w dyspozycji art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to jest na remont i dostosowanie własnego budynku mieszkalnego.

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe obejmuje swym zakresem umorzone kwoty wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia, kredytem mieszkaniowym jest między innymi kredyt, którego środki zostały przeznaczone na cele określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dodatkowo § 1 ust. 3 Rozporządzenia przewiduje, że jeżeli kredyt mieszkaniowy został wykorzystany częściowo na cele mieszkaniowe, a częściowo na inne cele niż wymienione w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy, zaniechanie poboru podatku obejmuje tę część umorzonej wierzytelności, która proporcjonalnie odpowiada części kredytu przeznaczonej na cele mieszkaniowe.

Przy ocenie zakresu zastosowania Rozporządzenia niezbędne jest uwzględnienie zasad wykładni przepisów podatkowych dotyczących ulg i zwolnień. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 grudnia 2024 r. (II FSK 913/24) wskazał:

Powszechnie przyjmuje się, że wykładnia językowa jest nie tylko punktem wyjścia wykładni prawa podatkowego, ale także zakreśla jej granice (zob. R. Mastalski, Interpretacja prawa podatkowego. Źródła prawa podatkowego i jego wykładnia, Wrocław 1989, s. 79). Racjonalny prawodawca, którego celem byłoby wprowadzenie ograniczeń w stosowaniu określonych przepisów dałby temu wyraz w ich treści. W piśmiennictwie przyjmuje się założenie o racjonalnym prawodawcy, który tworzy przepisy w sposób sensowny, racjonalny, a także celowy (zob. Z. Ziembiński, Teoria prawa, Warszawa 1978, s. 106 i nast).

Należy wskazać, że stosując wszelkiego rodzaju ulgi podatkowe trzeba uwzględnić art. 84 Konstytucji RP dotyczący zasady powszechności opodatkowania, a każdy wyjątek od tej zasady nie może być interpretowany dowolnie, ani uzupełniany w drodze interpretacji o treść, której nie zawiera. Zwolnienia jako wyjątek od zasady powszechności opodatkowania muszą być interpretowane zarówno bez dokonywania wykładni rozszerzającej, jak i zawężającej danego przepisu prawa podatkowego. Z jednej strony przepisy tego rodzaju stanowią wyjątki od zasady powszechności opodatkowania, z drugiej zaś przyznają uprawnienia, a w analizowanym przypadku są to normy celu społecznego - i w związku z tym, nie powinny być interpretowane zawężająco (por. wyroki NSA z 24 września 2003 r., sygn. akt III SA 2667/01 oraz z 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK2147/08).

Powyższe potwierdza, że skoro ustawodawca oraz prawodawca rozporządzenia wyraźnie odwołują się do katalogu wydatków mieszkaniowych z art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to wydatki faktycznie poniesione przez Wnioskodawców na remont i dostosowanie lokalu mieszkalnego, refinansowane ze środków kredytu, mogą być uwzględniane przy określaniu zakresu zaniechania poboru podatku od umorzonej wierzytelności w proporcji, o której mowa w § 1 ust. 3 Rozporządzenia.

W ocenie Wnioskodawców kluczowe znaczenie ma sposób ujęcia w Rozporządzeniu sformułowania „zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych”. Użyte w przepisie określenie odnosi się do faktycznego przeznaczenia środków pochodzących z kredytu, a nie wyłącznie do formalnych zapisów umowy kredytowej dotyczących celu kredytu. Ustawodawca nie posłużył się zwrotem „zgodnie z celem wskazanym w umowie kredytowej”, ani innym sformułowaniem, które odsyłałoby wprost do literalnego brzmienia postanowień umownych. Przy wykładni językowej nie sposób zatem pominąć, że punkt odniesienia stanowią „wydatki”, to jest rzeczywiste nakłady poniesione ze środków kredytu, a nie same deklaracje stron zawarte w umowie.

W konsekwencji przepis należy rozumieć w ten sposób, że decydujące jest to, na jakie cele środki kredytu zostały faktycznie spożytkowane. Jeżeli w realiach sprawy określona część kredytu została przeznaczona na wydatki mieszczące się w katalogu art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to ta część kredytu powinna być uznana za „zaciągniętą na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1” niezależnie od tego, czy w treści umowy kredytowej cel ten został opisany szczegółowo. Odmienne podejście prowadziłoby do sytuacji, w których identyczne co do istoty stany faktyczne byłyby odmiennie traktowane wyłącznie z uwagi na poziom szczegółowości lub sposób redakcji postanowień umowy, na które kredytobiorca nie ma realnego wpływu. Przykładowo, dwa kredyty przeznaczone w praktyce na remont i wykończenie lokalu mieszkalnego mogłyby być różnie kwalifikowane tylko dlatego, że w jednej umowie wpisano jedynie ogólną formułę „zakup nieruchomości", a w drugiej doprecyzowano także „remont i wykończenie”. Taki rezultat byłby sprzeczny z ratio legis Rozporządzenia, którego celem jest objęcie preferencją dochodów związanych z rzeczywistym finansowaniem potrzeb mieszkaniowych, a nie wyłącznie z formalnym opisem celu kredytu.

Przyjęcie odmiennej wykładni wymagałoby w istocie przekształcenia użytego przez prawodawcę zwrotu „zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1” w zupełnie inne sformułowanie, na przykład „zaciągnięty na cele wskazane w umowie kredytu mieszkaniowego”. Taka modyfikacja oznaczałaby zmianę treści normy prawnej w drodze wykładni, co pozostaje niedopuszczalne w świetle zasad interpretacji przepisów o ulgach i zwolnieniach podatkowych. Jeżeli ustawodawca zamierzałby powiązać możliwość skorzystania z zaniechania poboru podatku wyłącznie z literalnym brzmieniem umowy kredytu, dałby temu wyraz wprost w treści Rozporządzenia lub ustawy. Skoro tego nie uczynił, to nie można w drodze wykładni zawężać pojęcia „zaciągnięcia kredytu na wydatki" wyłącznie do zapisów umownych, z pominięciem rzeczywistego przepływu i przeznaczenia środków.

W szczególności sam fakt, że Rozporządzenie posługuje się odrębnymi pojęciami kredytu refinansowego i konsolidacyjnego nie przesądza, że każda sytuacja refinansowania wydatków automatycznie wyłącza możliwość zastosowania zaniechania poboru podatku w części odpowiadającej wydatkom mieszkaniowym. Rozporządzenie odróżnia bowiem szczególne typy kredytów refinansowych i konsolidacyjnych, w których przedmiotem finansowania jest spłata innego zobowiązania kredytowego, od sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie, gdzie część kredytu służy refinansowaniu zaliczki poniesionej na zakup i wykończenie tej samej nieruchomości mieszkalnej. Ekonomicznie i funkcjonalnie jest to tożsame z sytuacją, w której całość wydatków na nabycie i remont lokalu zostałaby sfinansowana bezpośrednio ze środków kredytu.

Skoro celem Rozporządzenia jest objęcie preferencją dochodów związanych z kredytem faktycznie przeznaczonym na cele mieszkaniowe, to brak jest podstaw, aby z zakresu zaniechania poboru podatku wyłączać tę część umorzonej wierzytelności, która odpowiada wydatkom mieszkalnym faktycznie sfinansowanym z kredytu, tylko dlatego, że środki te trafiły do Wnioskodawców w formie refinansowania wcześniej poniesionej zaliczki. Odmienne podejście prowadziłoby do nieuzasadnionego różnicowania podatników działających w istocie w taki sam sposób, a różniłaby ich jedynie technika rozliczeń z deweloperem i bankiem.

Zgodnie z art. 22 § 1 Ordynacji podatkowej, stanowiącym podstawę do wydania Rozporządzenia, zaniechanie poboru podatku może zostać wprowadzone w sytuacjach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników. Przy wykładni przepisów Rozporządzenia nie można zatem abstrahować od celu, w jakim Minister Finansów skorzystał z tej delegacji ustawowej oraz od szczególnej sytuacji kredytobiorców, której regulacja ma służyć.

Jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 15 października 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1813/24:

W ocenie Sądu punktem wyjścia przy analizie rozporządzenia winno być rozważenie celu jego wprowadzenia (ażeby uwzględnić taką wykładnię przepisów, która zapewni, że zaniechanie poboru podatku będzie uzasadnione interesem publicznym i/lub ważnym interesem podatników - jak stanowi o tym art. 22 § 1 pkt 1 O.p. Otóż uzasadnieniem dla wprowadzania przedmiotowej regulacji stanowiła szczególna sytuacja na rynku kredytów frankowych i związaną z tym potrzeba stworzenia zachęt do zawierania przez obie strony (banki i kredytobiorców) ugód w celu restrukturyzacji tzw. kredytów frankowych. W tym kontekście za przeszkodę uznano konieczność uwzględnienia przez podatników-kredytobiorców jako przychodu umorzonych kwot wierzytelności z tytułu kredytu. Skoro bowiem kredytobiorcy napotykali trudności w regulowaniu zobowiązań wobec podmiotu udzielającego kredytu, tym bardziej mogli mieć trudności w zapłaceniu podatku dochodowego od osób fizycznych należnego z tytułu otrzymania przysporzenia majątkowego w postaci umorzenia tych zobowiązań. W tym zakresie projektodawca uznał argument ZBP wskazujący na to, że racjonalność ekonomiczną dla kredytobiorców, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji finansowej, może nieść jedynie synergia działań ze strony kredytodawców oraz państwa (por. uzasadnienie projektu na stronie https://legislacja.rcl.gov.pI/docs//502/12355552/12848098/dokument547189.pdf).

Uwzględnienie celu przedmiotowego rozporządzenia (realizującego interes publiczny i ważny interes podatników) w związku z trudną sytuacją na rynku kredytów frankowych polegającego na zachęceniu do zawierania przez banki i kredytobiorców ugód o częściowym umorzeniu spłaty, które miałyby być realizowane poprzez zaniechanie poboru podatku z tytułu takiego umorzenia, prima facie nie wskazuje na konieczność wąskiego/zawężającego interpretowania regulacji tego rozporządzenia. Zawężające interpretowanie przepisów przedmiotowego rozporządzenia skutkowałoby (w odpowiednim zakresie) brakiem zaniechania poboru podatku, a co za tym idzie stanowiłoby dodatkową przeszkodę (zniechęcało) do zawierania przez banki i kredytobiorców ugód o częściowym umorzeniu spłaty. Działaniom ze strony kredytodawców umarzających częściowo spłaty miało bowiem towarzyszyć działanie państwa (tworzące efekt synergii) polegające na zaniechaniu poboru podatku od umorzonych spłat w odniesienie do kredytobiorców, którzy i tak napotkali trudności w regulowaniu zobowiązań wobec kredytobiorców (więc również napotkaliby z pewności trudności w regulowaniu zobowiązań wobec fiskusa).

Z przytoczonej argumentacji sądu administracyjnego wynika, że Rozporządzenie zostało wprowadzone jako instrument reagowania na wyjątkową sytuację na rynku kredytów waloryzowanych kursem franka szwajcarskiego oraz na masowy charakter sporów sądowych wynikających z nieprawidłowości w tych umowach. Jego funkcją jest stworzenie realnej zachęty dla obu stron stosunku kredytowego do zawierania ugód, w szczególności takich, które przewidują umorzenie części wierzytelności banku wobec kredytobiorcy. Tę zachętę miał zapewnić mechanizm polegający na tym, że po stronie kredytobiorcy nie powstanie dodatkowe obciążenie podatkowe z tytułu umorzenia zobowiązania, które już samo w sobie jest skutkiem trudności w jego spłacie.

Skoro celem ustawodawcy było zmniejszenie bariery podatkowej utrudniającej restrukturyzację zadłużenia kredytobiorców, to interpretacja przepisów Rozporządzenia nie może prowadzić do wprowadzania dodatkowych, niewyrażonych wprost w treści aktu, ograniczeń w stosowaniu zaniechania poboru podatku. Zbyt wąska wykładnia, oparta wyłącznie na formalnym brzmieniu umowy kredytowej i pomijająca faktyczne przeznaczenie środków na cele mieszkaniowe skutkowałaby ograniczeniem liczby przypadków, w których instrument ten mógłby realnie spełnić swoją funkcję. W praktyce prowadziłoby to do sytuacji, w której kredytobiorcy osiągający ten sam cel mieszkaniowy oraz ponoszący te same ekonomiczne ciężary byliby różnie traktowani podatkowo jedynie z uwagi na redakcję postanowień wzorca umownego przygotowanego przez bank.

Brak możliwości negocjowania warunków umownych oraz obecność niedozwolonych postanowień umownych stanowią jedne z głównych przyczyn kierowania pozwów i stwierdzania nieważności umów kredytów frankowych przez sądy powszechne. W takiej sytuacji opieranie wykładni Rozporządzenia wyłącznie na literalnej treści umowy kredytowej prowadziłoby do rezultatu wewnętrznie sprzecznego. Z jednej strony sądy stwierdzałyby nieważność umowy z uwagi na naruszenia po stronie banku, z drugiej natomiast organy podatkowe mogłyby odmawiać zastosowania zaniechania poboru podatku powołując się właśnie na zapisy tej samej umowy, której wadliwość przesądza o konieczności przyznania ochrony kredytobiorcy.

Takie podejście prowadziłoby do rezultatu rażąco niesprawiedliwego, ponieważ ciężar negatywnych skutków wadliwej konstrukcji umowy kredytowej zostałby przerzucony na podatnika, który nie miał realnego wpływu ani na treść postanowień kontraktowych ani na sposób ich redakcji. W niniejszej sprawie Wnioskodawcy zawierali umowę według wzorca przygotowanego przez bank, bez rzeczywistej możliwości kształtowania zapisów dotyczących celu kredytu. Okoliczność ta stanowi zresztą jeden z istotnych elementów sporu sądowego prowadzonego z ich powództwa.

Uwzględniając cel Rozporządzenia, wynikający z art. 22 § 1 Ordynacji podatkowej, a także argumentację przedstawioną przez WSA, należy przyjąć, że odmowa zastosowania zaniechania poboru podatku w sytuacji, gdy środki z kredytu zostały faktycznie przeznaczone na cele mieszkaniowe byłaby sprzeczna zarówno z interesem publicznym, jak i z ważnym interesem podatników. Prowadziłaby do zniechęcania kredytobiorców i banków do zawierania ugód, zwiększałaby liczbę spraw sądowych i dodatkowo obciążała system wymiaru sprawiedliwości, zamiast wspierać proces polubownego rozwiązywania sporów na rynku kredytów frankowych.

W tym kontekście zastosowanie zaniechania poboru podatku od umorzonej części wierzytelności w zakresie, w jakim kredyt został faktycznie wykorzystany na cele mieszkaniowe, należy uznać za rozwiązanie zgodne zarówno z ratio legis Rozporządzenia, jak i z zasadą sprawiedliwości podatkowej oraz zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Skutki podatkowe w zakresie kwot wypłaconych

Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podlega wyłącznie taki dochód, który stanowi realne przysporzenie majątkowe podatnika. W szczególności nie można mówić o powstaniu dochodu w sytuacji, gdy podatnik otrzymuje zwrot środków pieniężnych uprzednio przez niego wpłaconych. Zwrot kapitału, który wcześniej został uiszczony przez Wnioskodawców w wykonaniu Umowy kredytu, nie prowadzi do powstania nowego przysporzenia majątkowego, lecz ma charakter zwrotu własnych środków, co do zasady wyłącza go z kategorii przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Z przepisu tego wynika, że co do zasady opodatkowaniu podlega każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną, przy czym dochodem jest nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania.

Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest przychód. Ustawodawca definiuje go w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Za przychód uznaje się zatem otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika środki pieniężne i wartości pieniężne, a także wartość świadczeń w naturze oraz innych nieodpłatnych świadczeń. Na gruncie prawa podatkowego przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz podatnika, a także wszelkie zdarzenia prawne i gospodarcze, których skutkiem jest przysporzenie majątku podatnika, mające konkretny wymiar finansowy.

Z tej definicji wynika, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które stanowią określony przyrost majątku podatnika, czy to przez zwiększenie jego aktywów, czy przez zmniejszenie jego pasywów. Świadczenia te muszą mieć charakter definitywny, a nie zwrotny. Zwrot środków uprzednio zapłaconych co do zasady nie spełnia tego kryterium.

Dla pełnego obrazu należy przypomnieć, że instytucja kredytu została uregulowana w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. Zgodnie z art. 69 ust. 1 tej ustawy przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu oraz jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie są co do zasady neutralne podatkowo. Kredytobiorca nie uzyskuje przysporzenia majątkowego w momencie otrzymania środków z kredytu, ponieważ jest zobowiązany do ich zwrotu, a sama spłata kredytu stanowi jedynie wykonanie zobowiązania.

Mając na względzie powyższe zasady należy wskazać, że kwota 98.937,64 PLN wypłacona Wnioskodawcom przez Bank na podstawie Ugody obejmuje wyłącznie: zwrot nadpłaty ponad kwotę wypłaconego kapitału kredytu, tj. 47.547,04 PLN, połowę odsetek ustawowych za opóźnienie naliczonych od żądania zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych oraz połowę kosztów zastępstwa procesowego. Są to więc środki stanowiące restytucję świadczeń uprzednio spełnionych przez Wnioskodawców oraz poniesionych przez nich kosztów postępowania sądowego, a nie nowe świadczenie o charakterze przysporzenia ze strony Banku. Nadpłata powstała w szczególności na skutek niekorzystnych dla Wnioskodawców mechanizmów wykonywania Umowy, w tym powiązania zobowiązania z walutą obcą.

Kwoty te nie powodują zwiększenia majątku Wnioskodawców w sensie podatkowym, ponieważ brak jest definitywnego, bezzwrotnego przysporzenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wypłata przez Bank tych środków stanowi w istocie ekwiwalent poniesionych wcześniej wydatków własnych Wnioskodawców, to jest wpłat dokonanych na rzecz Banku tytułem spłaty rat kredytowych oraz kosztów procesu poniesionych w związku z dochodzeniem roszczeń wynikających z wadliwej Umowy kredytu. Skoro zatem kwota wypłacona na podstawie Ugody mieści się w łącznej sumie świadczeń uprzednio spełnionych przez Wnioskodawców na rzecz Banku i nie przewyższa wartości świadczeń, które wyszły z ich majątku w związku z tym stosunkiem prawnym, to jej otrzymanie nie prowadzi do uzyskania dodatkowej, nowej korzyści ekonomicznej.

W konsekwencji należy uznać, że wypłacona Wnioskodawcom kwota nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie podlega zakwalifikowaniu do źródła przychodów określonego w art. 10 ust. 1 pkt 9 tej ustawy jako „inne źródła”, a tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jest to świadczenie podatkowo neutralne.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności, które same w sobie nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są z niego zwolnione lub w stosunku do których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Przepis ten obejmuje zatem odsetki za opóźnienie związane ze świadczeniami pozostającymi poza zakresem opodatkowania.

Skoro świadczenie główne, od którego naliczane są odsetki ustawowe, tj. roszczenie Wnioskodawców o zwrot uiszczonych uprzednio na rzecz Banku wpłat z tytułu rat kredytowych, nie stanowi przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to odsetki ustawowe za opóźnienie wypłacone na podstawie Ugody korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b tej ustawy.

Interpretacja organów podatkowych i orzecznictwo

W interpretacji indywidualnej z 6 marca 2024 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.37.2024.2.MKA) Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał, że zwrot środków pieniężnych wynikający z zawartej ugody, które wcześniej zostały przekazane na spłatę części rat kredytu hipotecznego, nie stanowi przyrostu majątku. Wynika to z faktu, że zwrot jest ekwiwalentem poniesionych wcześniej wydatków. W związku z tym wypłata tego zwrotu jest neutralna podatkowo na gruncie PIT.

Tożsame stanowisko organ zajął przykładowo również w piśmie z 18 kwietnia 2025 r. (sygn. 0115-KDIT1.4011.104.2025.2.DB).

Ponadto w interpretacji indywidualnej z 8 sierpnia 2024 r. (sygn. 0112-KD1L2-1.4011.570.2024.3.DJ) Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej potwierdził, że kwota wypłacana w związku z ugodą zawieraną z bankiem jest neutralna podatkowo, ponieważ stanowi zwrot środków pieniężnych wpłaconych na rzecz banku na poczet kapitału oraz odsetek, spłacając raty kapitału. Organ podkreśla, że otrzymanie środków będących ekwiwalentem wydatków wcześniej poniesionych z własnych środków nie powoduje przyrostu w majątku i tym samym nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniem PIT.

Podobnie, w interpretacji indywidualnej z 26 lutego 2025 r. (0112-KDIL2-1.4011.64.2025.1.MKA) Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że wypłata tzw. „kwoty dodatkowej” przez bank w ramach zawartej ugody, bez względu na podstawę jej otrzymania, która nie przekracza łącznej kwoty uprzednio wpłaconej przez kredytobiorcę na poczet spłaty kredytu mieszkaniowego, nie stanowi przysporzenia majątkowego. Organ wskazał, że skoro wypłacona kwota mieści się w nadpłaconych przez podatnika środkach ponad kwotę uzyskanego kapitału, jej otrzymanie nie prowadzi do powstania dochodu w rozumieniu ustawy o PIT. W konsekwencji wypłata ta nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i jest neutralna podatkowo.

Wnioskodawcy wskazują jednolitą linię interpretacyjną dotyczącą kwot wypłacanych na mocy ugód w identycznych lub zbliżonych stanach faktycznych, w których wypłacane kwoty obejmują również odsetki ustawowe za opóźnienie oraz zwrot kosztów procesu, zgodnie z którą, zdaniem Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, kwoty te nie stanowią przychodu kredytobiorcy podpisującego ugodę. Tytułem przykładu można wskazać następujące interpretacje indywidualne: 0113-KDIPT2-2.4011.1050.2025.2.ST z 22 stycznia 2026 r., 0112-KDIL2-1.4011.768.2025.2.KP z 14 listopada 2025 r., 0115-KDST2-2.4011.518.2025.2.AP z 21 listopada 2025 r., 0112-KDIL2-1.4011.851.2025.2.MKA z 24 listopada 2025 r.

Ad 2

W ocenie Wnioskodawców obowiązek zwrotu ulgi odsetkowej, o której mowa w art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, powstanie wyłącznie w zakresie tych odliczeń, których dokonywali oni w związku z odsetkami, które zostaną zwrócone na mocy Ugody, tj. nie w kwocie wyższej niż suma odsetek podlegających zwrotowi w wysokości 8.990,32 PLN, stanowiąca część wypłacanego zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych ustalonego w wysokości 47.547,04 PLN.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Z przepisu tego wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei jest definiowany przez ustawodawcę w art. 11 ust. 1 ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Za przychody należy zatem uznać otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Z definicji przychodu można wywieść, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) – mają definitywny, a nie zwrotny charakter. O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też w wyniku określonego zdarzenia, które powoduje zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe. Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się jednak w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub należnych odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe – nie musi spłacać należności, do spłaty których był pierwotnie zobowiązany.

Umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

Odrębnym źródłem przychodów są m.in. określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 „inne źródła”.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w tym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że katalog przychodów z innych źródeł ma otwarty charakter – nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe, które można przypisać do tego źródła.

Wypłata przez Bank kwoty nadpłaty ponad kapitał udostępnionego kredytu

W uzupełnionym opisie zdarzenia wskazali Państwo, że zgodnie z ostateczną treścią ugody Bank wypłaci kwotę 98.937,64 PLN, na którą składa się nadpłata ponad kwotę wypłaconego kapitału w wysokości 47.246,43 PLN.

Zatem w analizowanej sprawie po Państwa stronie nie dojdzie do powstania przysporzenia majątkowego z tytułu wypłaty kwoty stanowiącej zwrot nadpłaty ponad kapitał udostępnionego kredytu. W związku z zawarciem ugody otrzymają Państwo zwrot środków pieniężnych, które wcześniej na mocy umowy przekazali na rzecz Banku w ramach spłaty rat udzielonego kredytu. Otrzymają więc Państwo środki będące ekwiwalentem wydatków, które były uprzednio poniesione z Państwa własnych środków. Kwota otrzymana na podstawie ugody z Bankiem nie spowoduje więc faktycznego przyrostu w Państwa majątku.

W konsekwencji wypłata przez Bank kwoty nadpłaty ponad kapitał udostępnionego kredytu nie będzie stanowić dla Państwa przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w związku z czym nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Z tego powodu nie będą Państwo zobowiązani do wykazania ww. kwoty w zeznaniu podatkowym, ani zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu.

Skutki podatkowe wypłaty odsetek

Instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy:

Wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Przepis ten zwalnia z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Skoro zwrot wpłaconych przez Państwa środków tytułem wykonania umowy kredytu nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki podlegają zwolnieniu z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Tak więc z tytułu wypłaty tych odsetek nie będzie ciążył na Państwu obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

Zwrot kosztów procesu

Stosownie do art. 98 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego:

Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie.

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego, opłaty od wniesienia pozwu) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez stronę.

Zwrócone Państwu koszty procesu nie stanowią przysporzenia po Państwa stronie i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ w związku z dokonanym zwrotem tych kosztów nie nastąpi realne przysporzenie majątkowe. Wynika to z tego, że koszty te w pierwszej kolejności zostały sfinansowane z Państwa własnych środków, a następnie na podstawie ugody zostały Państwu zwrócone. W takim wypadku kwota ta stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej nakładów – nie będzie więc przychodem podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów procesu będzie obojętna podatkowo, o ile zwracana przez Bank kwota nie przewyższa poniesionych przez Państwa wydatków z tego tytułu.

W konsekwencji nie będą Państwo zobowiązani do wykazania ww. kwoty w zeznaniu podatkowym, ani zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu.

Umorzenie wierzytelności kredytowej

Jak już wcześniej wskazano, otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się jednak w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub należnych odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe – nie musi spłacać należności, do spłaty których był pierwotnie zobowiązany. Umorzoną kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego kwalifikuje się do przychodów z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Prawodawca przewidział przy tym szczególne rozwiązanie dla określonych sytuacji umorzeń kredytów mieszkaniowych. Umożliwił zaniechanie poboru podatku od dochodów z tytułu takich umorzeń – na zasadach, które określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (tj. Dz.U. z 2025 r. poz. 1672).

Zgodnie z § 1 tego rozporządzenia:

1.  Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:

1)  umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a)  kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b)  osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

2)  otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.

2.  Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

1)  kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

2)  odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;

3)  opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

3.  W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

4.  W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

5.  Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

1)  jednego gospodarstwa domowego albo

2)  więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2024 r. poz. 1837 oraz z 2025 r. poz. 769 i 1064).

6.  Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.

7.  W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.

Natomiast z § 3 pkt 1 ww. rozporządzenia wynika, że:

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

1)  udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

2)  zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

3)  zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z kolei § 4 ww. rozporządzenia stanowi, że:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:

a)  nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b)  nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c)  nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d)  budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e)  rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

– położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację inwestycji mieszkaniowej. Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został przeznaczony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Ww. rozporządzenie przewiduje także zaniechanie poboru podatku w przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym. Kredyt refinansowy przeznaczony jest na spłatę wcześniej zaciągniętego kredytu hipotecznego i jest on zabezpieczony na podstawie wartości aktualnie posiadanej nieruchomości.

Z powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że zaniechanie może mieć zastosowanie w przypadku umorzenia kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych lub w przypadku umorzenia kredytu refinansowego w sytuacji, gdy został on zaciągnięty na refinansowanie (zastąpienie) kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na te wydatki.

W przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zaniechanie obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

Zatem do uzyskanego przez Państwa przychodu, który powstał w związku z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu, w części w jakiej kredyt ten został zaciągnięty na finansowanie zaliczek na poczet ceny zakupu od inwestora budowlanego nieruchomości mieszkalnej, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r.

W pozostałej części (refinansowanie zaliczki wpłaconej do dewelopera oraz poniesienie opłat związanych z zawarciem umowy kredytowej) zaniechanie poboru podatku nie będzie miało zastosowania.

Zaniechanie poboru podatku jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, dlatego do interpretacji przepisów ustanawiających to prawo należy stosować wykładnię ścisłą, która nie wychodzi poza literalne brzmienie przepisów.

Zaciągnięcie kredytu na refinansowanie jest to zdarzenie rozumiane jako operacja pieniężna polegająca na wykorzystaniu zewnętrznych funduszy pieniężnych w celu zastąpienia środków pierwotnie wydatkowanych na jakiś cel. Pojęcia kredyt refinansowy i kredyt na refinansowanie nie są tożsame. Pojęcie kredyt refinansowy implikuje konieczność wcześniejszego zaciągnięcia kredytu, aby później możliwym było zaciągnięcie kredytu refinansowego na jego spłatę. Zatem czynność refinansowania zakupu kredytem hipotecznym należy odróżnić od zaciągnięcia kredytu refinansowego. Otóż kredyt refinansowy przeznaczony jest na spłatę wcześniej zaciągniętego kredytu hipotecznego i jest on zabezpieczony na podstawie wartości aktualnie posiadanej nieruchomości. Natomiast zwrot „refinansowanie” oznacza operację pieniężną polegającą na uzyskaniu zewnętrznych źródeł finansowania w celu zastąpienia środków własnych, które zostały wydatkowane na jakiś cel. W rezultacie pierwotnie wydatkowane środki pieniężne mogą być niejako „ponownie” wykorzystane na dowolny cel. Środki z kredytu na refinansowanie niejako zastępują środki uprzednio wydatkowane z własnych zasobów.

Z powyższego wynika zatem jednoznacznie, że analizowane zaniechanie może mieć zastosowanie do kredytu mieszkaniowego i kredytu refinansowego w sytuacji, gdy został on zaciągnięty na refinansowanie (zastąpienie) kredytu mieszkaniowego. Przepis ten nie odnosi się natomiast do kredytów hipotecznych zaciągniętych na refinansowanie środków własnych poniesionych na zakup nieruchomości. Tego rodzaju wydatek nie został wymieniony w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ponadto w opisie zdarzenia wskazali Państwo, że część kredytu została potrącona przez Bank tytułem opłat związanych z zawarciem umowy kredytowej.

Zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu umorzenia kredytu znajduje zastosowanie wyłącznie do tej części, która odpowiada kwocie kredytu zaciągniętej na cel mieszkaniowy. Zatem w sytuacji, gdy kredyt został zaciągnięty zarówno na cel mieszkaniowy, jak i na cele niemieszkaniowe, w tym na sfinansowanie opłat bankowych, zaniechanie poboru podatku powinno być stosowane proporcjonalnie, tj. wyłącznie do tej części umorzenia, która odpowiada finansowaniu celu mieszkaniowego.

Powyższe wynika z faktu, że zgodnie z § 1 ust. 3 rozporządzenia zaniechanie obejmuje kredyt, który został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem decydujące znaczenie ma rzeczywisty cel, na jaki została przeznaczona kwota kredytu (kapitału).

Stąd też kredyt w części przeznaczonej na refinansowanie zaliczki wpłaconej do dewelopera ze środków własnych, a także w części przeznaczonej na poniesienie opłat związanych z zawarciem umowy kredytowej nie spełnia warunków zawartych w przepisach rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. Tym samym umorzenie wierzytelności kredytowej w części odpowiadającej tym kosztom jest Państwa przychodem w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegającym opodatkowaniu. Od tej części umorzonej kwoty powinni Państwo zapłacić podatek dochodowy.

Zwrot odsetek uwzględnionych w ramach ulgi odsetkowej

Zasady dokonywania odliczeń wydatków poniesionych na spłatę odsetek od kredytu udzielonego podatnikowi na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych regulują przepisy art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.

Powołany wyżej przepis art. 26b ust. 1 ustawy stanowi, że:

Od podstawy obliczenia podatku, ustalonej zgodnie z art. 26 ust. 1, odlicza się, z zastrzeżeniem ust. 2-4, faktycznie poniesione w roku podatkowym wydatki na spłatę odsetek od kredytu (pożyczki) udzielonego podatnikowi, o którym mowa w art. 3 ust. 1, na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, związanej z:

1)  budową budynku mieszkalnego albo

2)  wniesieniem wkładu budowlanego lub mieszkaniowego do spółdzielni mieszkaniowej na nabycie prawa do nowo budowanego budynku mieszkalnego albo lokalu mieszkalnego w takim budynku, albo

3)  zakupem nowo wybudowanego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego w takim budynku od gminy albo od osoby, która wybudowała ten budynek w wykonywaniu działalności gospodarczej, albo

4)  nadbudową lub rozbudową budynku na cele mieszkalne lub przebudową (przystosowaniem) budynku niemieszkalnego, jego części lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne, w wyniku których powstanie samodzielne mieszkanie spełniające wymagania określone w przepisach prawa budowlanego.

W przepisie art. 26b ust. 4 pkt 1-2 ustawy ustawodawca określił wysokość dokonywanych odliczeń, gdyż są one limitowane.

Stosownie do art. 26b ust. 6 ww. ustawy:

Odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5, mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku za rok podatkowy, w którym podatnik po raz pierwszy odlicza odsetki.

Natomiast w myśl art. 26b ust. 7 tej ustawy:

Odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5 mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku również w roku podatkowym bezpośrednio następującym po roku, w którym podatnik po raz pierwszy odliczył odsetki; w tym przypadku odliczeniu podlega wyłącznie różnica między sumą odsetek przypadających do odliczenia a kwotą odsetek faktycznie odliczonych w roku, w którym podatnik dokonał pierwszego odliczenia.

Zgodnie z art. 26b ust. 8 cytowanej ustawy:

Wydatki, o których mowa w ust. 1, dotyczą odsetek zapłaconych łącznie przez oboje małżonków. Jeżeli małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu - odliczeń dokonuje się, zgodnie z wnioskami zawartymi w zeznaniach rocznych, bądź od dochodu każdego z małżonków, w proporcji wskazanej we wniosku, bądź od dochodu jednego z małżonków.

Pomimo uchylenia art. 26b ustawodawca zagwarantował korzystanie z ulgi odsetkowej w ramach praw nabytych.

Jak bowiem stanowi art. 9 ust. 1 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (t. j. Dz. U. z 2006 r. poz. 1588 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008 r.:

Podatnikowi, któremu w latach 2002-2006 został udzielony kredyt (pożyczka), o którym mowa w art. 26b ustawy wymienionej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r., przysługuje na zasadach określonych w tej ustawie oraz w ustawie wymienionej w art. 2, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r., prawo do odliczania wydatków na spłatę odsetek od tego kredytu (pożyczki), do upływu terminu spłaty określonego w umowie o kredyt (pożyczkę) zawartej przed dniem 1 stycznia 2007 r., nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2027 r.

Stosownie do art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jeżeli podatnik, obliczając podatek należny, dokonał odliczeń od dochodu, podstawy obliczenia podatku lub podatku, a następnie otrzymał zwrot odliczonych kwot (w całości lub w części), w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzymał ten zwrot, dolicza odpowiednio kwoty poprzednio odliczone.

Z powyższego wynika, że rozliczenie z tytułu zwrotu odsetek powinno być dokonane w zeznaniu składanym za ten rok, w którym dojdzie do zwrotu tych odsetek. Jednocześnie przepis ten wskazuje, że doliczenia dokonuje podatnik, który uprzednio odliczył zwrócone kwoty.

Tym samym w przypadku otrzymania zwrotu odliczonych wcześniej odsetek konieczne jest uwzględnienie tego faktu (odsetek odliczonych wcześniej w ramach ulgi) w przychodzie wykazywanym zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym nastąpiło rozliczenie z Bankiem.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Interpretacja ta w żaden sposób nie odnosi się do przedstawionych przez Państwa obliczeń, ponieważ nie jest to przedmiotem postępowania interpretacyjnego.

Odnosząc się do przywołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych, interpretacje stanowią rozstrzygnięcia w konkretnych sprawach, osadzonych w określonych stanach faktycznych oraz prawnych i tylko do nich się odnoszą, w związku z tym nie mają mocy powszechnie obowiązującego prawa.

Zasadą jest, że opłata od wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wynosi 40 zł. Jeśli jednak wniosek dotyczy różnych stanów faktycznych lub zdarzeń przyszłych, opłacie podlega każdy odrębny stan faktyczny i zdarzenie przyszłe. Opłata za wniosek wspólny jest ustalana jako iloczyn kwoty określonej według powyższych zasad i liczby zainteresowanych występujących z wnioskiem. Państwa wniosek wspólny dotyczy 3 odrębnych zdarzeń podatkowo-prawnych, tj.: umorzenia wierzytelności kredytowej, wypłaty kwoty uzgodnionej w ugodzie, „zwrotu” ulgi odsetkowej. Podlega więc opłacie 240 zł.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·   Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)    z zastosowaniem art. 119a;

2)    w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)    z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·   Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Zainteresowany będący stroną postępowania – (art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·   w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·   w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.