Interpretacja 0115-KDIT2.4011.389.2026.3.ENB

Interpretacja indywidualna
– stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

31 maja 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. W odpowiedzi na wezwanie uzupełnił go Pan 1 lipca 2026 r. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Postanowieniami Sądu Rodzinnego na byłą partnerkę (matkę dziecka) zostały nałożone kary pieniężne za utrudnianie kontaktów z dzieckiem, na Pana rzecz. Kary pieniężne zostały wyegzekwowane przez komornika i przekazane na Pana konto w 2025 r. w 21 częściach.

Nałożenie kar wynikało z nieegzekwowania wyroku sądu dotyczącego prawa do kontaktu z dzieckiem ojca dziecka, które notorycznie nie było realizowane przez byłą partnerkę.

Jako przepis mający podlegać interpretacji wskazał Pan we wniosku art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Uzupełniając wniosek wyjaśnił Pan, że podstawę nałożenia kary pieniężnej stanowił art. 598¹⁶ ustawy Kodeks postępowania cywilnego.

Odpowiadając na pytanie „Jak świadczenie o którym mowa we wniosku zostało nazwane/określone w przepisach na podstawie których zostało nałożone” wskazał Pan, że było nazwane „suma pieniężna” za niewydanie syna.

Odpowiadając na pytania „Czy wysokość lub zasady przyznawania świadczenia zostały określone w ustawie lub przepisach wykonawczych wydanych na podstawie tej ustawy lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów? W jaki sposób została ustalona wysokość nałożonych kar?” wyjaśnił Pan, że wysokość kar została ustalona przez Sąd Rejonowy w A. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w A – „zagrożenie zapłaty 200 zł za każde naruszenie obowiązku wydania i przygotowania syna na kontakty”.

Wyjaśniając – w jaki sposób świadczenie zostało nazwane w postanowieniu Sądu Rodzinnego (np. kara pieniężna, suma pieniężna, odszkodowanie, zadośćuczynienie lub inaczej – jak) wyjaśnił Pan, że w myśl art. 598¹⁶ § 1 Kpc Sąd Rejonowy zasądził kwotę stanowiącą sumę pieniężną za każde naruszenie obowiązku. Sąd zawsze wskazywał jw. słowo „kwota” w myśl przepisów art. 598 z indeksem 16 § 1 Kpc stanowiąca sumy pieniężne stosownie do liczby naruszeń.

Pytanie

Czy przekazane na Pana konto przez komornika środki pieniężne stanowią dla Pana przychód do opodatkowania?

Pana stanowisko w sprawie

Pana zdaniem, przekazane przez komornika środki z tytułu zasądzonych kar pieniężnych za utrudnianie kontaktów z dzieckiem, nie są przychodem opodatkowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych ponieważ są one traktowane jako forma zadośćuczynienia dla rodzica, którego prawa są łamane przez drugiego rodzica, a nie przychód podlegający opodatkowaniu, bowiem są zasądzone orzeczeniem Sądu Rodzinnego i nie znajdują się w katalogu wyłączeń, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. a i b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Z treści powyższego przepisu wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, zawartym w ww. ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, realną korzyścią majątkową podatnika. Ustawodawca przyjął zasadę, że przychodami są:

1)  pieniądze i wartości pieniężne, które:

·      zostały otrzymane przez podatnika – czyli takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      zostały postawione do dyspozycji podatnika – czyli takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika;

2)  wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń – czyli takie przysporzenia majątkowe, które mają postać:

·      świadczeń w naturze (otrzymane rzeczy lub prawa);

·      nieodpłatnych świadczeń innych niż świadczenia w naturze (np. otrzymane usługi).

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku.

Przychodami w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. I tak zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy, źródłem przychodów są inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Z opisu zdarzenia wynika, że postanowieniami Sądu Rodzinnego na byłą partnerkę (matkę dziecka) zostały nałożone kary pieniężne za utrudnianie kontaktów z dzieckiem, na Pana rzecz. Kary pieniężne zostały wyegzekwowane przez komornika i przekazane na Pana konto w 2025 r. w 21 częściach.

Nałożenie kar wynikało z nieegzekwowania wyroku sądu dotyczącego prawa do kontaktu z dzieckiem ojca dziecka, które notorycznie nie było realizowane przez byłą partnerkę.

W świetle powyżej przedstawionych rozważań dotyczących rozumienia pojęcia przychodu uznać należy, że środki pieniężne otrzymane w wyniku nałożenia na byłą partnerkę obowiązku zapłaty kwot pieniężnych, które zostały wyegzekwowane przez komornika i zostały przekazane na Pana konto bankowe stanowiły dla Pana przychód w rozumieniu ww. art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Pana wątpliwość dotyczy możliwości zastosowania zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy. Zgodnie z tym przepisem:

Wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,

b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy, obejmuje swym zakresem odszkodowania lub zadośćuczynienia przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, których wysokość lub zasady ustalania nie wynikają wprost z regulacji wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy. Przy czym ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy, wyłączone są świadczenia otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz świadczenia dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. W odniesieniu do odszkodowań, zakres tego zwolnienia obejmuje tylko odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie dotyczy utraconych korzyści.

Wyjaśnić należy, że odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającego na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszystkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. W praktyce szkoda może obejmować stratę polegającą na ubytku w majątku – wskutek doznania tej straty poszkodowany staje się uboższy niż był dotychczas (szkoda rzeczywista), lub może dotyczyć utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono – wówczas poszkodowany nie staje się bogatszy, jakkolwiek mógł liczyć na wzbogacenie się.

Należy mieć również na uwadze, że o kwalifikacji danego świadczenia nie przesądza sama jego nazwa, lecz rzeczywisty charakter. Świadczenie nazwane odszkodowaniem, nie musi mieć bowiem rzeczywiście charakteru odszkodowawczego bądź odwrotnie – niesprecyzowanie, że dane świadczenie jest odszkodowaniem, nie determinuje takiego charakteru wskazanego rodzaju świadczenia.

W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia, niemniej rozumienie tych pojęć nie może odbiegać od ich znaczenia przyjętego w systemie prawa cywilnego. Wiele pojęć z katalogu zwolnień przedmiotowych nie zostało zdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych – nie może to jednak oznaczać dowolności w ich rozumieniu i stosowania wykładni rozszerzającej, przy czym oczywistym jest, że w celu uniknięcia takiej dowolności, kryteria rozumienia tych pojęć – niezdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych – muszą mieć w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych.

Odnośnie zatem do prawa cywilnego stwierdzić należy, że zasady odpowiedzialności odszkodowawczej w prawie cywilnym opierają się na zasadzie winy lub ryzyka. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795) przewiduje dwa zasadnicze rodzaje odpowiedzialności: deliktową, która wynika z czynów niedozwolonych (art. 415 Kodeksu cywilnego i następne) oraz kontraktową – powstającą z mocy umowy (art. 471 K.c. i nast.). Tym samym, na tle Kodeksu cywilnego świadczenie odszkodowawcze jest następstwem niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania lub czynu niedozwolonego.

Ponadto, zgodnie z art. 448 § 1 ustawy Kodeks cywilny:

W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę albo zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia.

Z ww. przepisu wynika, że zadośćuczynienie to forma rekompensaty pieniężnej z tytułu szkody niemajątkowej. Podstawą jego żądania jest krzywda w postaci ujemnych przeżyć związanych z cierpieniami psychicznymi i fizycznymi, wynikająca z naruszenia wskazanych w K.c. dóbr osobistych (por. art. 24 § 1 i 2, w zw. z art. 23 K.c. oraz 445 § 1 K.c.).

Świadczenia które Pan otrzymał wynikają z regulacji ustawy Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 poz. 468 ze zm.). Zgodnie z art. 598¹⁵ tej ustawy:

Jeżeli osoba, pod której pieczą dziecko pozostaje, nie wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy, uwzględniając sytuację majątkową tej osoby, zagrozi jej nakazaniem zapłaty na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązku.

Natomiast w myśl z art. 598¹⁶ ustawy:

Jeżeli osoba, której sąd opiekuńczy zagroził nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, nie wypełnia nadal swego obowiązku, sąd opiekuńczy nakazuje jej zapłatę należnej sumy pieniężnej, ustalając jej wysokość stosownie do liczby naruszeń. Sąd może w wyjątkowych wypadkach zmienić wysokość sumy pieniężnej, o której mowa w art. 598¹⁵, ze względu na zmianę okoliczności.

Obowiązek zapłaty sumy pieniężnej jest zasądzany w związku z niewykonywaniem obowiązku wynikającego z orzeczenia sądu opiekuńczego, a jej wysokość zależy od liczby naruszeń obowiązku. Funkcja tego świadczenia ma przede wszystkim charakter przymuszający (dyscyplinujący), a w pewnym zakresie również sankcyjny. Nie jest natomiast świadczeniem kompensacyjnym, którego celem byłoby naprawienie szkody lub krzywdy.

W przeciwieństwie do zadośćuczynienia czy odszkodowania, przyznanie tego świadczenia nie jest uzależnione od wykazania szkody majątkowej ani krzywdy osoby uprawnionej. Wysokość świadczenia nie pozostaje również w związku z rozmiarem ewentualnej szkody lub krzywdy, lecz jest uzależniona od liczby naruszeń wskazanych w Kodeksie postępowania cywilnego.

Z tego względu świadczenie to nie stanowi zadośćuczynienia ani odszkodowania, lecz odrębny instrument prawny o charakterze sankcyjnym, stosowany w ramach postępowania opiekuńczego.

Świadczenie to zostało nałożone postanowieniem sądu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i stanowi w istocie środek przymuszający do wykonania obowiązku wynikającego z wcześniejszego orzeczenia sądu.

Skoro zatem świadczenie, które na Pana konto przekazywał komornik nie stanowiło odszkodowania lub zadośćuczynienia, i nie zostało przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej jako świadczenie o charakterze odszkodowania lub zadośćuczynienia, to nie można zgodzić się, że może ono korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy. W takiej sytuacji bez znaczenia pozostaje wskazana przez Pana okoliczność, że otrzymane świadczenie nie mieści się w katalogu wyłączeń, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. a i b ustawy.

Ponieważ otrzymane przez Pana świadczenia nie stanowią odszkodowania lub zadośćuczynienia to niezasadne jest również rozpatrywanie możliwości zastosowania zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy. Również w tym przypadku podstawowym warunkiem zastosowania zwolnienia jest bowiem charakter świadczenia.

Ponadto, zakładając racjonalność ustawodawcy w nazywaniu świadczeń przysługujących na podstawie ustaw należy przyjąć, że gdyby chciał aby kwoty zasądzane w związku z niewykonywaniem albo niewłaściwym wykonywaniem obowiązków wynikających z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem miały charakter odszkodowania bądź zadośćuczynienia, to w ustawie Kodeks postępowania cywilnego użyłby tych pojęć.

Należy również zauważyć, że w sytuacji gdy ustawodawca uznaje zasadność zwolnienia z opodatkowania sum pieniężnych, które w jego ocenie zasługują na szczególną ochronę, to odpowiednio nowelizuje katalog zwolnień przedmiotowych. Tak sytuacja miała miejsce w zakresie sum pieniężnych, o których mowa w art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. z 2023 r. poz. 1725 ), w odniesieniu do których ustawodawca wprowadził zwolnienie przedmiotowe w pkt 3e) art. 21 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W świetle powyższego, skoro przekazywane przez komornika świadczenia nie stanowiły odszkodowania lub zadośćuczynienia, a ustawodawca nie przewidział dla tego typu świadczeń odrębnego zwolnienia przedmiotowego, jak też nie wprowadził w tym zakresie zaniechania poboru podatku to uznać należy, że podlega ono opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)  z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.