Interpretacja 0115-KDIT3.4011.142.2026.1.AWO

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie pytania numer: 1 - jest nieprawidłowe.

Pani pytanie nr 2 jest przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

16 lutego 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 10 lutego 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Działając jako osoba fizyczna prowadząca działalność oświatową w charakterze organu prowadzącego niepubliczną placówkę oświatową zwraca się Pani z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie skutków podatkowych otrzymanego odszkodowania.

Prowadzi Pani działalność oświatową polegającą na prowadzeniu niepublicznej placówki oświatowej, finansowanej m.in. z dotacji oświatowych przekazywanych przez jednostkę samorządu terytorialnego, zgodnie z przepisami prawa oświatowego.

W 2013 r. wniosła Pani do Sądu Okręgowego - Wydział Cywilny - pozew przeciwko Gminie Miasto A o zapłatę należnej dotacji oświatowej za lata: 2007-2016 wraz z odsetkami ustawowymi, z tytułu jej zaniżenia oraz niewypłacenia w należnej wysokości.

Wyrokiem wydanym w kwietniu 2025 r. Sąd Okręgowy uwzględnił Pani powództwo. Na podstawie prawomocnego orzeczenia - w maju 2025 r. - otrzymała Pani wyegzekwowaną należność wraz z odsetkami ustawowymi, wypłaconą w formie odszkodowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał w szczególności, że:

·      odpowiedzialność Gminy wynikała z nienależytego wykonania ustawowego obowiązku wypłaty dotacji oświatowej,

·      szkoda poniesiona przez powódkę polegała na niewypłaceniu dotacji w należnej wysokości,

·      wartość szkody odpowiadała wartości niewypłaconego świadczenia,

·      roszczenie odszkodowawcze zostało oparte na art. 471 Kodeksu cywilnego, stosowanym per analogiam,

·      powódka dochodziła wyłącznie szkody odpowiadającej wartości niewypłaconej dotacji, zgodnie z wyliczeniami biegłej,

·      koszty poniesione przez powódkę dotyczyły wyłącznie działalności dotowanej, finansowanej ze środków innych niż niewypłacona dotacja.

Jednocześnie wskazuje Pani, że dotacja oświatowa:

·      nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

·      ma charakter publicznoprawny,

·      jest środkiem celowym przeznaczonym wyłącznie na realizację zadania publicznego.

Otrzymane odszkodowanie stanowi rekompensatę za niewypłaconą dotację oświatową i odpowiada co do wartości kwocie niewypłaconego świadczenia.

Pytania

1)  Czy otrzymane w maju 2025 r. odszkodowanie wraz z odsetkami ustawowymi, stanowiące rekompensatę niewypłaconej dotacji oświatowej za lata: 2007-2016, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

2)  Czy od otrzymanej kwoty odszkodowania wraz z odsetkami, powinna zostać naliczona składka na ubezpieczenie zdrowotne, w szczególności w sytuacji, gdy odszkodowanie dotyczy lat: 2007‑2016, w których składka zdrowotna liczona od dochodu przedsiębiorcy nie obowiązywała (Zakład Ubezpieczeń Społecznych napisał, że nie jest podmiotem opiniującym wyżej wskazane zagadnienia)?

Przedmiotem niniejszego interpretacji jest odpowiedź na pytanie numer: 1.

Pytanie nr 2 jest przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia znak (...).

Pani stanowisko w sprawie dotyczące pytania numer: 1

W Pani ocenie, otrzymane odszkodowanie nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ani przychodu z działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 14 tej ustawy.

Wskazała Pani, że otrzymane świadczenie ma charakter wyłącznie restytucyjny i kompensacyjny - zastępuje dotację oświatową, która sama w sobie nie stanowi przychodu podatkowego, lecz jest środkiem publicznym o charakterze celowym. Wypłata odszkodowania nie prowadzi do powstania realnego, definitywnego przysporzenia majątkowego po Pani stronie, lecz jedynie wyrównuje uszczerbek majątkowy powstały wskutek niewykonania przez Gminę ustawowego obowiązku wypłaty dotacji. W konsekwencji, (…) otrzymane odszkodowanie nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym (…).

Podkreśliła Pani, że Pani stanowisko znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w interpretacjach indywidualnych organów podatkowych, zgodnie z którymi świadczenia o charakterze restytucyjnym, niestanowiące definitywnego przysporzenia majątkowego, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Podała Pani, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest wyłącznie takie świadczenie, które ma charakter definitywny i powoduje trwałe przysporzenie majątkowe po stronie podatnika.

W szczególności Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1478/12, wskazał, że: „Nie każde świadczenie pieniężne skutkuje powstaniem przychodu podatkowego. Przychodem jest jedynie takie świadczenie, które w sposób definitywny powiększa majątek podatnika”. Pani zdaniem, podobne stanowisko zostało zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2019 r., sygn. akt II FSK 3682/17, w którym Sąd podkreślił, że: „Odszkodowanie, którego celem jest wyłącznie naprawienie szkody i przywrócenie stanu majątkowego sprzed jej powstania, nie stanowi przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym”.

Twierdzi Pani, że Wojewódzkie Sądy Administracyjne konsekwentnie wskazują, że odszkodowania wypłacane w miejsce świadczeń publicznoprawnych, które same w sobie nie stanowią przychodu podatkowego, nie mogą być kwalifikowane jako przychód podatkowy. Przykładowo podała Pani wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 1080/18, w którym stwierdzono, że: „Świadczenie o charakterze kompensacyjnym, zastępujące niewypłaconą należność publicznoprawną, nie skutkuje powstaniem przychodu podatkowego”.

Uważa Pani, że stanowisko to znajduje również potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. W interpretacji z 4 marca 2021 r., znak 0113‑KDIPT2-1.4011.938.2020.2.MM, organ wskazał, że: „Odszkodowanie mające na celu wyrównanie uszczerbku majątkowego, które nie prowadzi do realnego przysporzenia po stronie podatnika, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym”. Analogicznie Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał w interpretacji z 7 lipca 2022 r., znak 0115-KDIT2.4011.256.2022.2.ENB, uznał, że: „Świadczenia restytucyjne, których funkcją jest wyłącznie kompensata szkody, nie stanowią podstawy do ustalenia przychodu podatkowego”.

Mając na uwadze powyższe, w Pani opinii, otrzymane przez Panią odszkodowanie - stanowiące rekompensatę za niewypłaconą dotację oświatową, która sama w sobie nie stanowi przychodu podatkowego - nie prowadzi do powstania przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku w zakresie pytania numer: 1 - jest nieprawidłowe.

Pytanie nr 2 jest przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która została wyrażona w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem:

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Natomiast, na podstawie powołanego przez Panią art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15 , art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19 , art. 25b , art. 30ca , art. 30da i art. 30f , są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł. Według art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Źródłem przychodów jest pozarolnicza działalność gospodarcza.

Ponadto, stosownie do treści art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Ilekroć w ustawie jest mowa o działalności gospodarczej albo pozarolniczej działalności gospodarczej – oznacza to działalność zarobkową:

a)  wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową,

b)  polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,

c)  polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych

‒ prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9.

A myśl art. 5b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

1)  odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności;

2)  są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności;

3)  wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Użyte w tym przepisie pojęcie pozarolniczej działalności gospodarczej opiera się zatem przede wszystkim na trzech przesłankach:

·      zarobkowym celu działalności,

·      wykonywaniu działalności w sposób zorganizowany i ciągły,

·      prowadzeniu działalności we własnym imieniu i na własny lub cudzy rachunek.

Ważne jest więc by pamiętać, że:

·      działalność jest wtedy zarobkowa, gdy jest zdolna do potencjalnego generowania zysku, a jej przeznaczeniem jest zapewnienie określonego dochodu.

Działalność musi być tak prowadzona i ukierunkowana, aby była w stanie zyski faktycznie osiągnąć; jednakże, brak zysku z podjętych działań noszących znamiona działalności gospodarczej nie oznacza, że działalność taka nie była faktycznie prowadzona. Prowadzenie działalności gospodarczej zawsze wiąże się z ryzykiem nieosiągnięcia dochodów,

·      prowadzenie działalności gospodarczej jest kategorią obiektywną, niezależnie od tego, jak działalność tę ocenia sam prowadzący ją podmiot i jak ją nazywa oraz, czy dopełnia ciążących na nim obowiązków z tą działalnością związanych. Możliwe jest osiąganie dochodów z tego rodzaju działalności bez spełnienia niektórych formalnych elementów organizacji (np. rejestracji urzędowej),

·      kryterium ciągłości oznacza względnie stały zamiar jej wykonywania. Nie wyklucza ono jednak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej tylko sezonowo lub do czasu osiągnięcia postawionego przez dany podmiot celu i to bez względu na okres, w którym cel ten miałby być realizowany. Do zachowania ciągłości wystarczające jest, aby z całokształtu okoliczności sprawy wynikał zamiar powtarzania określonego zespołu konkretnych działań w celu osiągnięcia efektu w postaci zarobku,

·      powtarzalność, to natomiast cały szereg wielokrotnie powtarzanych czynności podejmowanych w konkretnym celu. Zespół wielokrotnie powtarzanych czynności (nie zaś czynności sporadyczne, oderwane od siebie, niepowiązane ze sobą) w dziedzinie wytwórczej, usługowej lub handlowej podejmowanych w celach zarobkowych i na własny rachunek, można uznać za prowadzenie działalności gospodarczej,

·      na pojęcie „zorganizowania” składa się natomiast zespół celowych, uporządkowanych czynności o charakterze profesjonalnym, realizowanych w ramach mniej lub bardziej wyodrębnionej struktury, mieszczących się zarówno w tzw. fazie przygotowawczej, związanej z uruchomieniem określonych działalności, jak i w fazie realizacji.

W świetle cytowanej wyżej definicji działalności gospodarczej, zawartej w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, prowadzenie działalności oświatowej (w charakterze organu prowadzącego niepubliczną placówkę oświatową finansowaną m.in. z dotacji oświatowych przekazywanych przez jednostkę samorządu terytorialnego, zgodnie z przepisami prawa oświatowego), jest rodzajem aktywności określonej jako działalność podjęta w celu zarobkowym, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Działalność polegająca na prowadzeniu ma niepublicznej placówki oświatowej jest formą odpłatnego świadczenia usług, a zatem jest nastawiona na osiągnięcie zysku. Ponadto, ma ona charakter zorganizowany, ponieważ prowadzenie powyższych tego rodzaju placówki wymaga od prowadzącego (lub jego pracowników) posiadania określonego wykształcenia, uprawnień i zezwoleń właściwych organów.

Wreszcie działalność taka jest prowadzona w sposób ciągły, gdyż jest prowadzona stale, nie ma charakteru okazjonalnego. Nie ma zatem żadnych wątpliwości, że w świetle definicji działalności gospodarczej, określonej w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, osoby prowadzące niepubliczne placówki oświatowe, należy zaliczać do grona podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.

W konsekwencji na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychody z prowadzenia przez osobę fizyczną niepublicznej placówki oświatowej stanowią przychody ze źródła wskazanego w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że:

Za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.

Zgodnie natomiast z art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Przychodem z działalności gospodarczej są również: dotacje, subwencje, dopłaty, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 13 i ust. 9, i inne nieodpłatne świadczenia otrzymane na pokrycie kosztów albo jako zwrot wydatków, z wyjątkiem gdy przychody te są związane z otrzymaniem, zakupem albo wytworzeniem we własnym zakresie środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, od których, zgodnie z art. 22a-22o , dokonuje się odpisów amortyzacyjnych.

Przywołane w treści wskazanej wyżej normy przepisy dotyczą następujących sytuacji:

·      art. 14 ust. 3 pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Do przychodów, o których mowa w ust. 1 i 2, nie zalicza się: kwot otrzymanych od agencji wykonawczych, jeżeli agencje te otrzymały środki na ten cel z budżetu państwa, z zastrzeżeniem ust. 9,

·      art. 14 ust. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Podatnik może zaliczyć do przychodów z działalności gospodarczej dotacje, subwencje, dopłaty, inne nieodpłatne świadczenia lub kwoty otrzymane od agencji wykonawczych, jeżeli do upływu terminu złożenia zeznania za rok podatkowy, w którym je otrzymał, określonego w art. 45 ust. 1 , złoży właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego sporządzone na piśmie oświadczenie o zaliczeniu określonych dotacji, subwencji, dopłat, innych nieodpłatnych świadczeń lub kwot otrzymanych od agencji wykonawczych do przychodów. Do kosztów stanowiących odpisy amortyzacyjne od środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych sfinansowanych z przychodów, których dotyczy to oświadczenie, przepisu art. 23 ust. 1 pkt 45 nie stosuje się.

Z przedstawionych przez Panią informacji wynika m.in., że:

·      w 2013 r. wniosła Pani do Sądu Okręgowego pozew przeciwko Gminie Miasto A o zapłatę należnej dotacji oświatowej wraz z odsetkami ustawowymi - z tytułu jej zaniżenia oraz niewypłacenia w należnej wysokości,

·      na podstawie prawomocnego orzeczenia - w maju 2025 r. - otrzymała Pani wyegzekwowaną należność wraz z odsetkami ustawowymi, wypłaconą w formie odszkodowania,

·      otrzymane odszkodowanie stanowi rekompensatę za niewypłaconą dotację oświatową i odpowiada co do wartości kwocie niewypłaconego świadczenia.

Argumentując swoje własne stanowisko w sprawie, podnosi Pani natomiast m.in., że:

·      otrzymane odszkodowanie nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ani przychodu z działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 14 tej ustawy,

·      otrzymane świadczenie ma charakter wyłącznie restytucyjny i kompensacyjny - zastępuje dotację oświatową, która sama w sobie nie stanowi przychodu podatkowego, lecz jest środkiem publicznym o charakterze celowym,

·      wypłata odszkodowania nie prowadzi do powstania realnego, definitywnego przysporzenia majątkowego po Pani stronie, lecz jedynie wyrównuje uszczerbek majątkowy powstały wskutek niewykonania przez Gminę ustawowego obowiązku wypłaty dotacji.

Zaznaczam, że ustawodawca przewidział szereg zwolnień w podatku dochodowym od osób fizycznych, i tak na mocy:

·      art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wolne od podatku dochodowego są: dotacje, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, otrzymane z budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego, z zastrzeżeniem ust. 36.

·      art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465 oraz z 2024 r. poz. 878 , 1222 , 1871 i 1965 ), z wyjątkiem:

a)  określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

b)  odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,

c)  odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,

d)  odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,

e)  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,

f)   odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1 lub na zasadach, o których mowa w art. 30c

g)  odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

·      art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wolne od podatku dochodowego inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

a)  otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,

b)  dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Z art. 218 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2025 r., 1483 ze zm.), wynika, że:

Z budżetu jednostki samorządu terytorialnego mogą być udzielane dotacje podmiotowe, o ile odrębne ustawy tak stanowią.

Taką odrębną ustawą - do 31 grudnia 2017 r. - była ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 750 ze zm.). Od 1 stycznia 2018 r. kwestia dotacji uregulowana jest natomiast w ustawie z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 439 ze zm.), która - jak wynika z jej art. 1:

(…) określa zasady finansowania zadań oświatowych.

Zgodnie z treścią następujących przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, tj.:

·      art. 3 tej ustawy:

1.  Zadania oświatowe jednostek samorządu terytorialnego w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, są finansowane na zasadach określonych w niniejszej ustawie oraz w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

2.  Środki niezbędne do realizacji zadań oświatowych jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 11 ust. 2-4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, zwanej dalej „ustawą - Prawo oświatowe”, w tym na wynagrodzenia nauczycieli oraz utrzymanie placówek wychowania przedszkolnego, szkół i placówek, są zagwarantowane w dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

·      art. 5 tej ustawy:

Przedszkola, inne formy wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki prowadzone przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne prowadzą gospodarkę finansową na zasadach określonych przez organ prowadzący, z uwzględnieniem odrębnych przepisów.

Zwolnienie wynikające z art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczy zatem każdego rodzaju dotacji, która spełnia dwa warunki, a mianowicie:

·      jest dotacją w rozumieniu ustawy o finansach publicznych, oraz

·      pochodzi z budżetu państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Łączne spełnienie tych elementów jest warunkiem koniecznym, ale i wystarczającym do stwierdzenia, że otrzymana dotacja jest zwolniona z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W świetle powyższego, zgadzam się z Panią, że dotacja otrzymana przez osobę fizyczną prowadząca działalność oświatową/niepubliczną placówkę oświatową - na podstawie „przepisów prawa oświatowego” - z budżetu gminy, jako dotacja z budżetu jednostki samorządu terytorialnego - wolna jest od podatku dochodowego od osób fizycznych.

Co jednak istotne, zgodnie z art. 126 ustawy o finansach publicznych:

Dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych.

Natomiast, w myśl art. 251 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy:

Dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu tej jednostki w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku, z zastrzeżeniem terminów wynikających z przepisów wydanych na podstawie art. 189 ust. 4 .

Tym samym, dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego powinny zostać wykorzystane do końca roku budżetowego, w przeciwnym razie podlegają zwrotowi.

Jak wynika bowiem z treści art. 263 ust. 1 ustawy o finansach publicznych:

Niezrealizowane kwoty wydatków budżetu jednostki samorządu terytorialnego wygasają, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, z upływem roku budżetowego.

Wobec powyższego środki, które wypłacił podmiot udzielający dotacji, po roku budżetowym, w którym powinny być wypłacone, w związku z zaniżoną kwotą dotacji, nie mogą być uznane za właściwą dotację. Nie stanowią bowiem dotacji w rozumieniu art. 126 ustawy o finansach publicznych oraz przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.

Jak bowiem wyjaśniono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1239/18:

Dla wykładni tego przepisu kluczowe znaczenia mają więc wprowadzone w tym przepisie zwroty „dotacje udzielone”, „w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego” oraz „podlegają zwrotowi”. Słowo „udzielić” ma wiele znaczeń, choć dla potrzeb tego postępowania należy przyjąć treść wskazującą na rozdysponowanie środków między określone podmioty, co w przypadku dotacji oznacza konieczność przekazania środków w danym roku budżetowym, skoro w tym terminie muszą być one wykorzystane. Również, z uwagi na cele, jakie są realizowane przy wykorzystaniu dotacji, wypłata środków nie może dotyczyć jakiegokolwiek roku budżetowego, ale tego konkretnego, w którym są realizowane zadania publiczne. Dlatego też wypłata dotacji po upływie roku budżetowego jest niedopuszczalna i niecelowa. Zakładając hipotetycznie, że zadania, na pokrycie których miałaby być wypłacona dotacja zostały zrealizowane z innych środków, to wówczas wypłacona (po zakończeniu roku budżetowego) kwota miałaby raczej charakter rekompensaty (odszkodowania) za poniesione wydatki w związku z wykonaniem zadań publicznych, a nie stricte – dotacji. Natomiast, w przypadku gdy zadanie publiczne nie zostało wykonane (z uwagi na brak środków) – to brak byłoby w ogóle podstaw do wypłaty jakiejkolwiek kwoty, ponieważ odpadłaby podstawa materialnoprawna przyznania dotacji w określonej wysokości. Oba wymienione przypadki nie mieszczą się w pojęciu „dotacji”.

Zatem, w Pani sprawie nie znajdzie zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - mający zastosowanie tylko do dotacji.

Z uwagi na fakt, że w analizowanej sprawie podnosi Pani również, że:

Wypłata odszkodowania nie prowadzi do powstania realnego, definitywnego przysporzenia majątkowego po Pani stronie, lecz jedynie wyrównuje uszczerbek majątkowy powstały wskutek niewykonania przez Gminę ustawowego obowiązku wypłaty dotacji.

- zaznaczam, że zastosowanie zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:

·      wypłacona kwota musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem,

·      jej wysokość lub zasady ustalania muszą wynikać z przepisów odrębnych ustaw,

·      podstawą jej przyznania nie może być zawarta umowa lub ugoda pozasądowa.

Potwierdza to m.in. orzecznictwo sądów administracyjnych. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 3 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 1113/11, możemy bowiem przeczytać, że:

Z brzmienia tego przepisu wynika jednoznacznie, że wypłacone odszkodowanie (zadośćuczynienie) korzysta ze zwolnienia w sytuacji, gdy spełnione są łącznie dwa warunki:

1)  jego wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz

2)  że podstawą jego przyznania nie jest zawarta umowa lub ugoda (inna niż ugoda sądowa).

Jednocześnie zauważam, że w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zdefiniowano pojęcia odszkodowania, ani zadośćuczynienia. Nie oznacza to jednak dowolności w ich rozumieniu. Jak wynika bowiem z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt SK 62/08,

Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że rzeczywista treść przepisów tak naprawdę formułuje się dopiero w procesie ich stosowania. Jak zaznaczał TK, jeśli „określony sposób rozumienia przepisu ustawy utrwalił się już w sposób oczywisty, a zwłaszcza jeśli znalazł jednoznaczny i autorytatywny wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego bądź Naczelnego Sądu Administracyjnego, to należy uznać, że przepis ten - w praktyce swego stosowania - nabrał takiej właśnie treści, jaką odnalazły w nim najwyższe instancje sądowe naszego kraju” (wyrok z 28 października 2003 r., sygn. P 3/03 , OTK ZU nr 8/A/2003, poz. 82, pkt IV.2 i cytowane tam orzecznictwo).

Odwołując się zatem do przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1071 ze zm.), stwierdzam, że świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Szkodą jest uszczerbek jakiego doznał poszkodowany wbrew jego woli we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Mowa jest więc zarówno o uszczerbku majątkowym, jak i niemajątkowym. Uszczerbek niemajątkowy jest określany terminem „krzywda”. Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie negatywne przeżycia człowieka wyrażające się zarówno w cierpieniu fizycznym, jak i psychicznym, wywołane czynem niedozwolonym. Do naprawienia krzywdy odnosi się termin „zadośćuczynienie”, natomiast „odszkodowanie” wiąże się z naprawieniem uszczerbku majątkowego.

W Kodeksie cywilnym świadczenie odszkodowawcze wynika głównie z tytułu odpowiedzialności deliktowej (art. 415 i następne) lub odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 i następne), a co za tym idzie jest następstwem czynu niedozwolonego lub niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania. O tym, co stanowi szkodę oraz jakie są zasady i sposoby jej naprawienia decydują przede wszystkim przepisy art. 361 i 363 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którymi:

·      art. 361 tej ustawy:

§ 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.

§ 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

·      art. 363 tej ustawy:

§ 1. Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.

§ 2. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili.

Zauważam, że przepisy ustawy o systemie oświaty (a obecnie ustawy o finansowaniu zadań oświatowych) nie przewidują wypłaty odszkodowania w sytuacji niezgodnego z prawem działania przy wykonywaniu władzy publicznej, polegającym na wypłaceniu nieprawidłowej wysokości dotacji oświatowej. Zatem, nie został spełniony jeden z warunków, kwalifikujących do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Mając powyższe na uwadze oraz analizując treść zapisu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie można więc mówić o Pani prawie do zastosowania zwolnienia, o którym mowa w wyżej wskazanym przepisie.

Jak już wyżej zaznaczono, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wolne od podatku dochodowego inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

a)  otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,

b)  dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Z przedmiotowego zwolnienia nie korzysta więc odszkodowanie lub zadośćuczynienie otrzymane na podstawie wyroku sądowego lub ugody sądowej otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Skoro, środki pieniężne, które otrzymała Pani z tytułu zaniżenia oraz niewypłacenia dotacji w należnej wysokości będą stanowiły dla Pani przychód, ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (pozarolnicza działalność gospodarcza), to w Pani sprawie nie znajdzie zastosowania (również) wyżej wskazane zwolnienie podatkowe.

Innymi słowy, otrzymane przez Panią w 2025 r. środki pieniężne nie stanowią dotacji w rozumieniu ustawy o finansach publicznych/nie korzystają ze zwolnień na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych. Otrzymana przez Panią kwota z tytułu zaniżenia dotacji oraz niewypłacenia dotacji stanowi zatem - w myśl art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, podlegający opodatkowaniu wraz z pozostałymi dochodami uzyskanymi przez Panią ze źródła przychodów, jakim jest działalność gospodarcza.

Pani stanowisko w zakresie pytania numer: 1 uznaję więc za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Końcowo zaznaczam, że:

·      pytanie numer: 2 jest przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia o znaku (...),

·      przedstawiony przez Panią zakres żądania (zadane pytanie) zakreśla granice w jakich mogę wydać interpretację indywidualną. Przedmiotowa interpretacja dotyczy więc tylko wyznaczonego przez Panią przedmiotu wniosku - zakresu Pani pytania,

·      procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego.

Wydając indywidualną opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego podanym we wniosku - nie prowadzę postępowania dowodowego. Z wyżej wskazanych powodów:

·      niniejszej odpowiedzi udzieliłem wyłącznie w oparciu o informacje podane we wniosku,

·      nie rozstrzygam/nie sprawdzam czy Pani pozew faktycznie dotyczył lat: 2007-2016,

Ponadto, wskazane przez Panią we własnym stanowisku w sprawie:

·      interpretacje indywidualne zostały wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego, czy też zdarzenia przyszłego,

·      wyroki sądów administracyjnych dotyczą tylko konkretnych, indywidualnych spraw, osadzonych w określonych stanach faktycznych/zdarzeniach przyszłych i tylko w tych sprawach wydane rozstrzygnięcia są wiążące.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)  z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako „PPSA”.

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA) albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.