Interpretacja 0115-KDST2-1.4011.326.2026.1.NC

Interpretacja indywidualna

 – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

4 maja 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej z dnia 24 kwietnia 2026 r. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

W 2006 r. zawarła Pani wraz z mężem, A. A umowę kredytu hipotecznego z X (obecnie Y. z siedzibą w A). Kredyt został udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. w kwocie 122.604 zł na cele mieszkaniowe (zakup lokalu mieszkalnego). Kredyt był indeksowany do franka szwajcarskiego (CHF), zabezpieczony hipoteką ustanowioną na nieruchomości. Udzielającym kredytu był bank podlegający nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego.

Kredyt ten spełnia definicję „kredytu mieszkaniowego” w rozumieniu § 3 ust. 1 Rozporządzenia MF. Po pierwsze, kredyt został udzielony przed 15 stycznia 2015 r. przez podmiot podlegający nadzorowi KNF. Po drugie, kredyt był zabezpieczony hipoteką. Po trzecie, kredyt został zaciągnięty na nieruchomość (budynek mieszkalny), w której zamieszkała Pani wraz z małżonkiem i małoletnimi dziećmi. Kredyt został zaciągnięty na budowę budynku mieszkalnego. Przed wybudowaniem nieruchomości stale zamieszkiwała Pani z małżonkiem i dziećmi w innej nieruchomości. Po wybudowaniu nieruchomości zamieszkała Pani w tej nieruchomości wraz z tymi samymi osobami (małżonkiem i dziećmi). Wraz z mężem mieli Państwo i mają wspólny budżet, razem ponosili i ponoszą koszty codziennego utrzymania (żywność, koszty utrzymania nieruchomości itp.). Kredyt był zaciągnięty wyłącznie na tę jedną nieruchomość, w której mieszka Pani do dziś. Po czwarte, nigdy wcześniej nie korzystała Pani z zaniechania poboru podatku od umorzonych wierzytelności z tytułu innego kredytu mieszkaniowego (bo takowego nie ma Pani i nie miała).

Pomiędzy Panią a Bankiem Y S.A. istniał spór co do ważności umowy kredytowej. Stała Pani na stanowisku, że umowa zawiera postanowienia abuzywne (niedozwolone), bez których nie może być dalej wykonywana, co skutkuje jej nieważnością. W związku z tym, złożyła Pani w Sądzie Okręgowym w A pozew o ustalenie nieważności umowy i zapłatę. W dniu zawierania ugody postępowanie toczyło się przed Sądem Apelacyjnym w A (...). Bank z kolei konsekwentnie stał na stanowisku, że umowa i jej postanowienia są ważne.

Ugoda podpisana w dniu 19 sierpnia 2025 r. stanowi kompromisowe rozliczenie tego sporu, bez autorytatywnego rozstrzygania kwestii ważności umowy. Ugoda nie zawiera wprost oświadczenia o „uznaniu umowy za ważną”, ponieważ jej punktem wyjścia jest rozwiązanie trwającego sporu (zgodnie z pkt. 2 Preambuły). Jednocześnie dokument ten nie stwierdza nieważności umowy kredytowej i nie stanowi rozliczenia po prawomocnym wyroku sądu – żaden prawomocny wyrok unieważniający umowę w tej sprawie nie zapadł.

W ramach ugody oświadczyła Pani, że rezygnuje z dotychczasowych roszczeń. Zgodnie z postanowieniami ugody:

·   wyraziła Pani zgodę na związanie postanowieniami Umowy w ich dotychczasowym brzmieniu, sprzeciwiając się ich wyłączeniu z Umowy, a także przywróciła im skuteczność z mocą wsteczną, tj. od daty zawarcia Umowy (§ 2 lit. a ugody),

·   w pełni zrzekła się Pani powoływania się na niedozwolony charakter jakichkolwiek postanowień Umowy lub jej nieważność (§ 2 lit. b ugody),

·   zgodziła się Pani na zmianę umowy w taki sposób, że zapłata uzgodnionej kwoty przez bank skutkuje całkowitym rozliczeniem udzielonego kredytu, wygaśnięciem umowy i zakończeniem stosunku prawnego (§ 2 lit. c ugody); zgodziła się Pani na całkowite umorzenie pozostałego zadłużenia.

Ugoda nie przewiduje ponownego przeliczenia wartości kapitału kredytu, odsetek lub innych należności za cały okres trwania umowy. Ugoda nie zawiera żadnych tabeli przeliczeń ani kalkulacji kredytu na nowych warunkach.

Ugoda ustala jedynie:

·   Aktualne Zadłużenie Klienta wobec Banku na dzień sporządzenia ugody: 16.976,47 CHF (w tym kapitał: 16.522,72 CHF, odsetki umowne: 460,03 CHF, pozostałe: 0 CHF), co odpowiada kwocie 76.651,64 PLN wg kursu średniego NBP z dnia 18 sierpnia 2025 r. (4,5135 PLN/CHF);

·   Bank umarza całość Aktualnego Zadłużenia (§ 3 ust. 5 ugody);

·   Bank wypłaca na rzecz Klienta kwotę 80 000,00 PLN (§ 3 ust. 4 ugody).

W ugodzie nie uznano żadnych nadpłat kapitału ani odsetek. Strony nie przyjęły również, że kredyt nie jest oprocentowany – dokument nie dotyczy warunków oprocentowania, lecz stanowi całościowe, zryczałtowane rozliczenie wzajemnych roszczeń i wygaszenie stosunku prawnego. Ugoda w § 3 ust. 4 stanowi, że kwota 80 000,00 PLN jest wypłacana przez Bank „w ramach pełnego i ostatecznego rozliczenia roszczeń stron wynikających z Umowy lub w związku z nią”. Ugoda nie wskazuje konkretnego tytułu prawnego tej wypłaty (np. zwrot nadpłaty kapitału, zwrot odsetek, odszkodowanie itp.), lecz określa ją jako element całościowego rozliczenia. Kwota ta nie jest zatem kwalifikowana w ugodzie jako konkretny rodzaj świadczenia, a jedynie jako kwota rozliczeniowa mająca zaspokoić wszelkie roszczenia klienta wobec banku.

Kwota 80 000,00 PLN została wypłacona na podstawie § 3 ust. 4 ugody, w ramach pełnego i ostatecznego rozliczenia wzajemnych roszczeń stron. Charakter tej wypłaty należy rozumieć w następujący sposób: kwota 80.000 PLN była wzajemnym rozliczeniem roszczeń stron wobec banku wynikających ze sporu dotyczącego umowy kredytowej. Zgodnie z ugodą, na dzień jej sporządzenia:

·   Bank wypłacił na Pani rzecz kwotę 120.000,00 PLN (kwota kapitału kredytu);

·   Pani zapłaciła na rzecz Banku kwotę 67.378,32 PLN i 30.409,71 CHF (suma wpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych);

·   Aktualne zadłużenie wynosiło 16.976,47 CHF (76.651,64 PLN).

·   Wypłata kwoty 80.000 zł nie stanowiła: zwrotu środków z tytułu nieważności umowy (ugoda nie stwierdza nieważności); zwrotu nadpłaty po przewalutowaniu (ugoda nie przewiduje przeliczenia); kwoty wypłaconej w związku z odstąpieniem od dochodzenia roszczeń na drodze sądowej (choć cofnięcie pozwu jest jednym z elementów ugody, kwota nie jest określona jako rekompensata za rezygnację z procesu).

Kwota ta stanowiła element całościowego, ugodowego rozliczenia roszczeń stron, obejmującego jednocześnie: umorzenie Aktualnego Zadłużenia Klienta, wypłatę kwoty rozliczeniowej, cofnięcie pozwu i wzajemne zrzeczenie się roszczeń. Ekonomicznie kwota ta odpowiadała różnicy pomiędzy sumami wpłaconymi przez Panią do banku a kwotą udzielonego kredytu, pomniejszonej o Aktualne Zadłużenie, z uwzględnieniem wzajemnych ustępstw stron w ramach kompromisu.

Ponadto wskazuje Pani, że w związku ze spłatą przedmiotowego kredytu korzystała Pani z tzw. ulgi odsetkowej, o której mowa w art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (odliczenie wydatków na spłatę odsetek od kredytu mieszkaniowego). Z odliczenia tego zaczęła Pani korzystać w 2020 r., dokonując w tym celu m.in. korekt zeznań podatkowych za 5 lat wstecz. Następnie kontynuowała Pani odliczanie faktycznie zapłaconych odsetek w kolejnych latach podatkowych.

Jednocześnie, jako element stanu faktycznego, podkreśla Pani, że zawarta w dniu 19 sierpnia 2025 r. ugoda nie wyodrębnia w wypłacanej przez bank kwocie 80.000 zł żadnej części, która stanowiłaby zwrot historycznie zapłaconych przez Panią i odliczonych odsetek. Wypłacona na Pani rzecz kwota stanowi jedną, zryczałtowaną wartość, ustaloną w drodze kompromisu stron. Dokument ugody nie przypisuje tej wypłaty do żadnych konkretnych wpłat kapitałowych czy odsetkowych uiszczanych przez Panią w okresie obowiązywania umowy kredytowej.

Tytułem uzupełnienia wskazała Pani również, że większość z pieniędzy wynikających z kosztów zastępstwa procesowego trafiło do Pani pełnomocnika, a nie do Pani.

Przedstawiła Pani także treść ugody.

Pytania

1.  Czy wypłacona przez Bank na Pani rzecz kwota 80.000 zł, stanowiąca ryczałtowe rozliczenie w ramach zawartej ugody z tytułu zwrotu nienależnie pobranych świadczeń (w skład których wchodzą uiszczone przez Panią w okresie obowiązywania umowy raty kapitałowo-odsetkowe, prowizje oraz inne opłaty okołokredytowe), w sytuacji gdy łączna suma wpłaconych przez Panią do Banku środków znacznie przewyższyła kwotę pierwotnie udostępnionego Pani kapitału kredytu, stanowi dla Pani przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT?

2.  Czy wypłacona przez Bank na Pani rzecz kwota 10.484 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (obejmująca zwrot rzeczywiście poniesionej przez Panią opłaty sądowej od pozwu w kwocie 1.000 zł, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 34 zł oraz kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 9.450 zł), uiszczona w ramach ugodowego rozliczenia sporu sądowego, stanowi dla Pani przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT?

3.  Czy w związku z zawarciem ugody z Bankiem, przewidującej ryczałtową wypłatę na Pani rzecz kwoty 80.000 zł, w której nie wyodrębniono jakichkolwiek kwot z tytułu zwracanych odsetek, jest Pani zobowiązana na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych do doliczenia do dochodu (lub podatku) kwot uprzednio odliczonych w ramach tzw. ulgi odsetkowej (określonej w art. 26b ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 r.)?

4.  Czy w związku z zawarciem ugody z Bankiem, na mocy której Bank umorzył Pani Aktualne Zadłużenie z tytułu kredytu mieszkaniowego w kwocie 16.976,47 CHF (stanowiącej równowartość 76.651,64 PLN), uzyskany przez Panią z tego tytułu przychód podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie przepisów Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe?

Pani stanowisko w sprawie

Ad 1

Uważa Pani, że wypłacona przez Bank na Pani rzecz kwota 80.000 zł nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne. Z definicji tej należy jednak wywieść – co potwierdza ugruntowane orzecznictwo i praktyka organów podatkowych – że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym o charakterze definitywnym i niemające charakteru zwrotnego.

Wypłacona Pani kwota 80.000 zł, mimo jej ryczałtowego określenia w ugodzie, stanowi zwrot środków pieniężnych, które wcześniej na mocy zawartej umowy kredytu wpłaciła Pani tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych opłat związanych z kredytem. Skoro suma uiszczonych wpłat (67.378,32 PLN oraz 30.409,71 CHF) zdecydowanie przewyższyła kwotę wypłaconego Pani przez Bank kapitału (120.000 PLN), to kwota 80.000 zł mieści się w łącznej puli Pani uprzednio nadpłaconych środków. Otrzymanie zwrotu własnych pieniędzy nie powoduje po Pani stronie powstania żadnego definitywnego przysporzenia majątkowego, a jedynie przywraca stan Pani majątku, uszczuplonego uprzednio nienależnie pobranymi świadczeniami. W związku z brakiem wzbogacenia, kwota ta jest dla Pani całkowicie neutralna podatkowo.

Pani stanowisko znajduje pełne potwierdzenie w jednolitej i aktualnej linii interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.

Zgodnie z interpretacją indywidualną Dyrektora KIS z 20 lutego 2025 r. (sygn. 0112-KDIL2- 1.4011.988.2024.2.KF), wydaną w tożsamym stanie faktycznym:

Prawidłowość tego ujęcia potwierdza również interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 10 stycznia 2025 r. (sygn. 0113-KDIPT2-2.4011.816.2024.4.ACZ), gdzie organ jednoznacznie stwierdził:

Analogiczne podejście Dyrektor KIS zastosował w interpretacji indywidualnej z 16 lutego 2026 r. (sygn.0112-KDIL2-1.4011.1037.2025.2.MB):

Podsumowując, z uwagi na powołane argumenty oraz utrwaloną praktykę organów podatkowych wypłacona przez Bank na Pani rzecz w ramach ryczałtowego rozliczenia ugody kwota 80.000 zł, jako zwrot uiszczonych w przeszłości nadpłat (rat i opłat), nie stanowi przychodu określonego w art. 11 ust. 1 ustawy o PIT i nie podlega opodatkowaniu.

Ad 2

Uważa Pani, że wypłacona przez Bank na Pani rzecz kwota 10.484 zł tytułem zwrotu kosztów procesu nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT i jest dla Pani całkowicie neutralna podatkowo.

Zgodnie z ogólną regułą wynikającą z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym, definitywnym przyrostem majątkowym. Oznacza to, że po stronie podatnika musi dojść do rzeczywistego wzbogacenia.

Zgodnie z ugruntowanym podejściem organów podatkowych, koszty procesu mają charakter wyłącznie zwrotu wydatków ponoszonych przez powoda na celowe dochodzenie swoich praw. Jak wynika z opisu stanu faktycznego, kwota 10.484 zł, którą Bank zobowiązał się Pani wypłacić na podstawie § 4 ust. 2 ugody, w całości pokrywa się z faktycznie poniesionymi przez Panią wydatkami (opłata sądowa, skarbowa i koszty zastępstwa procesowego). Zwrot ten nie przewyższa poniesionych kosztów, w związku z czym nie powoduje żadnego przyrostu Pani majątku. Prowadzi jedynie do wyrównania uszczerbku majątkowego, który powstał w związku z koniecznością zainicjowania sprawy sądowej przeciwko Bankowi.

Pani stanowisko znajduje bezpośrednie potwierdzenie w aktualnej linii orzeczniczej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Jak wprost wskazano w interpretacji indywidualnej z 13 października 2025 r. (sygn. 0115-KDST2-1.4011.367.2025.3.AP), wydanej na tle analogicznego stanu faktycznego dotyczącego ugody z bankiem:

Biorąc pod uwagę fakt, że zwracana kwota 10.484 zł ma charakter wyłącznie restytucyjny i nie przewyższa uiszczonych przez Panią kosztów, nie uzyskuje Pani z tego tytułu przysporzenia majątkowego. Tym samym kwota ta nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Ad 3

Uważa Pani, że w związku z zawarciem ugody z Bankiem, przewidującej ryczałtową wypłatę na Pani rzecz kwoty 80.000 zł, w której nie wyodrębniono jakichkolwiek kwot z tytułu zwracanych odsetek, nie jest Pani zobowiązana do doliczenia do dochodu (lub podatku) kwot uprzednio odliczonych w ramach tzw. ulgi odsetkowej.

Zgodnie z ogólną regułą wynikającą z art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli podatnik, obliczając podatek należny, dokonał odliczeń od dochodu, podstawy obliczenia podatku lub podatku, a następnie otrzymał zwrot odliczonych kwot (w całości lub w części), w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzymał ten zwrot, dolicza odpowiednio kwoty poprzednio odliczone. Przepis ten obejmuje swoim zakresem m.in. ulgę odsetkową określoną w art. 26b ww. ustawy (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 r.). Oznacza to, że po stronie podatnika musi dojść do jednoznacznego i dającego się wyodrębnić faktycznego zwrotu uprzednio odliczonych odsetek.

Zgodnie z ugruntowanym podejściem organów podatkowych, obowiązek doliczenia uprzednio odliczonych kwot powstaje wyłącznie w przypadku, gdy z ugody lub innych dokumentów wyraźnie wynika, że podatnik otrzymał zwrot odsetek. Jak wynika z opisu stanu faktycznego, kwota 80.000 zł, którą Bank zobowiązał się Pani wypłacić na podstawie § 3 ust. 4 ugody, stanowi ryczałtowe rozliczenie wzajemnych roszczeń. Wypłata ta nie wyodrębnia jakichkolwiek kwot z tytułu zwracanych odsetek, w związku z czym nie stanowi świadczenia, które można by zakwalifikować jako „zwrot odliczonych kwot”. Prowadzi jedynie do całościowego zaspokojenia roszczeń i wygaszenia stosunku prawnego.

Pani stanowisko znajduje bezpośrednie potwierdzenie w aktualnej linii orzeczniczej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Jak wprost wskazano w interpretacji indywidualnej z 19 marca 2025 r. (...), wydanej na tle analogicznego stanu faktycznego dotyczącego ugody z bankiem:

Identyczne stanowisko zajął organ w interpretacji indywidualnej z 16 września 2025 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.582.2025.4.AK), podkreślając wymóg faktycznego wyodrębnienia odsetek:

Biorąc pod uwagę fakt, że wypłacana kwota 80.000 zł ma charakter wyłącznie ryczałtowego rozliczenia kompromisowego i dokument ugody nie przypisuje tej wypłaty do żadnych historycznych wpłat odsetkowych, nie uzyskuje z tego tytułu faktycznego zwrotu odliczonych wcześniej kwot. Tym samym wypłata ta nie rodzi po Pani stronie obowiązku doliczenia do dochodu (lub podatku) kwot uprzednio odliczonych w ramach ulgi odsetkowej.

Ad 4

Uważa Pani, że przychód z tytułu umorzenia Pani zadłużenia w kwocie 16.976,47 CHF na podstawie zawartej ugody z Bankiem w całości podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego od osób fizycznych.

Przepisy wprost przewidują zaniechanie poboru podatku od kwot umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego. Aby skorzystać z tej preferencji kredyt musi zostać zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej. Dodatkowo osoba fizyczna nie mogła wcześniej korzystać z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności w odniesieniu do innej inwestycji.

Rozporządzenie ściśle definiuje również, czym jest kredyt mieszkaniowy uprawniający do zwolnienia. Musi on zostać udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot podlegający nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym. Kredyt musi być zabezpieczony hipoteką na nieruchomości. Ostatnim warunkiem jest to, aby środki z kredytu zostały zaciągnięte na wydatki mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Pani stan faktyczny w pełni realizuje wszystkie wymienione wyżej przesłanki:

1.    Umowa kredytu została zawarta w 2006 r., a więc przed 15 stycznia 2015 r.

2.    Kredytu udzielił podmiot podlegający nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego.

3.    Zobowiązanie zostało zabezpieczone hipoteką ustanowioną na Pani nieruchomości.

4.    Kredyt zaciągnęła Pani na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej (zakup lokalu mieszkalnego zaspokajającego potrzeby Pani i rodziny).

5.    Nigdy wcześniej nie korzystała Pani z zaniechania poboru podatku od umorzonych wierzytelności z tytułu innego kredytu mieszkaniowego.

Mając na uwadze spełnienie wszystkich przesłanek wskazanych w Rozporządzeniu, kwota umorzonego w ramach ugody kapitału oraz ewentualnych odsetek objęta jest mechanizmem zaniechania poboru podatku, co oznacza, że z tego tytułu nie jest Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

Zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Finansów, zaniechanie poboru podatku obejmuje bezwzględnie zarówno umorzony kapitał kredytu (16.522,72 CHF), jak i umorzone odsetki umowne (460,03 CHF).

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

•  dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz

•   dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Z kolei jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Jak wynika z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

•   pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

•   pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Umorzenie wierzytelności

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela z prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Tym samym wartość umorzonych Pani kwot wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego (kwoty kapitału i odsetek), na podstawie zawartej w 2025 r. ugody z bankiem, stanowi przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.

Zaniechanie poboru podatku

Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1672):

Natomiast z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że:

Z kolei § 4 ww. rozporządzenia stanowi, że:

Wydatkami, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1, są wydatki poniesione na:

a)   nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b)   nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c)    nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d)   budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e)   rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

Zatem do uzyskanego przez Panią przychodu, który powstał w związku z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r.

Zwrot kwoty 80.000 zł w ramach ugody

We wniosku wskazała Pani, że bank zwrócił Pani nadpłaconą ponad sumę udzielonego kredytu kwotę w wysokości 80 tys. zł. Wskazała Pani również, że kwota ta nie stanowiła zwrotu środków z tytułu nieważności umowy oraz kwoty wypłaconej w związku z odstąpieniem od dochodzenia roszczeń na drodze sądowej. Ekonomicznie kwota ta odpowiadała różnicy pomiędzy sumami wpłaconymi przez Panią do banku a kwotą udzielonego kredytu, pomniejszonej o Aktualne Zadłużenie, z uwzględnieniem wzajemnych ustępstw stron w ramach kompromisu.

Skoro więc otrzymana przez Panią ww. kwota stanowiła zwrot własnych pieniędzy, które wpłaciła Pani wcześniej do Banku, otrzymane środki nie są Pani przychodem w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ich uzyskanie nie skutkuje po Pani stronie powstaniem obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Skutki podatkowe dotyczące ulgi odsetkowej

Zasady dokonywania odliczeń wydatków poniesionych na spłatę odsetek od kredytu udzielonego podatnikowi na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych regulują przepisy art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.

Jak wynika z art. 26b ust. 1 ustawy:

W art. 26b ust. 4 pkt 1-2 ustawodawca określił wysokość dokonywanych odliczeń, gdyż są one limitowane.

Stosownie do treści art. 26b ust. 6 ww. ustawy:

Natomiast w myśl art. 26b ust. 7 tej ustawy:

Zgodnie z art. 26b ust. 8 cytowanej ustawy:

Pomimo uchylenia art. 26b ustawodawca zagwarantował korzystanie z ulgi odsetkowej w ramach praw nabytych. Jak bowiem wynika z art. 9 ust. 1 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217 poz. 1588) – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008 r.:

W przypadku zwrotu wartości odsetek, z którymi związane było prawo podatnika do korzystania z ulgi odsetkowej, ustawodawca przewidział rozwiązanie dla tego rodzaju szczególnych sytuacji. Stosownie bowiem do treści art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Z powyższego wynika, że rozliczenie z tytułu zwrotu odsetek powinno być dokonane w zeznaniu składanym za ten rok, w którym dojdzie do ich zwrotu. Jeśli więc dochodzi do zwrotu odliczonych wcześniej odsetek, to w zeznaniu rocznym za rok wypłaty tej należności trzeba ją doliczyć do podstawy opodatkowania (dochodu).

Jak wynika z opisu stanu faktycznego, w treści ugody nie wskazano nic więcej odnośnie kwoty dodatkowej rozliczenia – nie wskazano jak została skalkulowana, ani czy dotyczy zwrotu uprzednio zapłaconych przez Panią rat odsetkowych. Skoro nie można jednoznacznie określić, że w ramach kwoty rozliczenia umowy otrzymała Pani zwrot uwzględnionych we wcześniejszych rozliczeniach podatkowych odsetek (ani tym bardziej w jakiej wysokości), nie znajdzie w Pani sprawie zastosowania art. 45 ust. 3a ustawy. Tym samym zdarzenie to nie powoduje u Pani konsekwencji podatkowych w odliczaniu tzw. ulgi odsetkowej zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zwrot kosztów procesu

Stosownie do art. 98 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego:

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego, opłaty od wniesienia pozwu) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez stronę.

Mając na uwadze powyższe, zwrot kosztów procesu nie powoduje powstania po Pani stronie przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile zwracana przez Bank kwota nie przewyższa poniesionych przez Panią wydatków z tego tytułu.

Zwrócone Pani koszty procesu nie stanowią przysporzenia po Pani stronie i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ w związku z dokonanym zwrotem ww. kosztów nie nastąpiło realne przysporzenie majątkowe. Wynika to z tego, że koszty te w pierwszej kolejności zostały sfinansowane z Pani własnych środków, a następnie na podstawie ugody zostały Pani zwrócone. W takim wypadku kwota ta stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej nakładów – nie jest więc przychodem podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów procesu jest obojętna podatkowo.

W konsekwencji nie jest Pani zobowiązana do wykazania ww. kwoty w zeznaniu podatkowym, ani zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Dlatego też organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, tj. okolicznościach przedstawionych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Organ interpretacyjny nie prowadzi natomiast postępowania dowodowego. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne.

Odnosząc się do przywołanych przez Panią interpretacji indywidualnych, wskazać należy, że interpretacje stanowią rozstrzygnięcia w konkretnych sprawach, osadzonych w określonych stanach faktycznych oraz prawnych i tylko do nich się odnoszą, w związku z tym nie mają mocy powszechnie obowiązującego prawa.

Ponadto, z uwagi na to, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, ta interpretacja dotyczy wyłącznie Pani sytuacji prawnopodatkowej. Nie wywołuje skutków prawnych dla Pani męża.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·   Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy  z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·   Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·  Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

•   w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

•   w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.