Interpretacja 0115-KDST2-1.4011.550.2025.2.JP

Interpretacja indywidualna

– stanowisko w części nieprawidłowe i w części prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest

-     nieprawidłowe – w części dotyczącej braku powstania przychodu w związku z wypłaceniem przez bank odsetek ustawowych za opóźnienie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z tytułu unieważnionej umowy o kredyt hipoteczny,

-     prawidłowe – w pozostałym zakresie.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

20 października 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 20 października 2025 r. (data wpływu 26 listopada 2025 r.). Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

W 2011 r. zawarła Pani z bankiem umowę kredytu hipotecznego denominowanego we frankach szwajcarskich (CHF). Wyrokiem Sądu Okręgowego w (...) z dnia (...) 2024 r., sygnatura akt (...) umowa kredytowa została unieważniona jako nieważna od samego początku. Na podstawie tego prawomocnego wyroku bank 14 sierpnia 2025 r. wypłacił Pani kwotę stanowiącą zwrot środków wpłaconych przez Panią w ramach spłaty kredytu, a także odsetki ustawowe za opóźnienie od tych kwot.

Otrzymane środki stanowią zwrot świadczeń, które uprzednio uiszczała Pani na rzecz banku na podstawie nieważnej umowy kredytu. Nie prowadzi Pani działalności gospodarczej w zakresie udzielenia kredytów ani obrotu wierzytelnościami. Kredyt dotyczył finansowania prywatnych celów mieszkaniowych.

Uzupełnienie

W wyroku zostały zasądzone od (...) z siedzibą w (...) na rzecz A. B., C. B. kwoty 14.138,77 zł (czternaście tysięcy sto trzydzieści osiem złoty siedemdziesiąt siedem groszy) oraz 86.463,50 franków szwajcarskich (osiemdziesiąt sześć tysięcy czterysta sześćdziesiąt trzy franki szwajcarskie pięćdziesiąt centymów). Kwota zasądzona została z odsetkami, jak w wyroku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 7 lipca 2022 r. do dnia zapłaty.

W ramach ww. wyroku Sąd orzekł rozliczenie wzajemnych zobowiązań według teorii dwóch kondykcji, Bank następnie zastosował potrącenie. W dniu 14 sierpnia 2025 r. nastąpiła wypłata zasądzonej kwoty przez Bank. Potwierdziła Pani, że zasądzona przez Sąd należność to zwrot wpłaconych uprzednio przez Panią na podstawie umowy kredytowej rat kapitałowo-odsetkowych lub zwrot środków nienależnie pobranych przez Bank tytułem rat kapitałowo-odsetkowych. Zasądzona przez Sąd należność stanowi zwrot wpłaconych przez Panią własnych środków pieniężnych z tytułu spłaty zaciągniętego kredytu. Zgodnie z wyrokiem odsetki ustawowe, to odsetki za opóźnienie od 7 lipca 2022 r. do dnia zapłaty.

Pytanie

Czy kwota wypłacona Pani przez bank w wykonaniu prawomocnego wyroku unieważniającego umowę kredytu hipotecznego, obejmująca zwrot nienależnie pobranych kwot oraz odsetki ustawowe za opóźnienie stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Pani stanowisko w sprawie

Pani zdaniem, otrzymana od banku kwota, zarówno w części odpowiadającej zwrotowi środków wpłaconych na podstawie nieważnej umowy kredytowej, jak i w części odpowiadającej odsetkom ustawowym, nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Unieważnienie umowy kredytu oznacza, że traktowana jest ona jako nieważna od chwili jej zawarcia. Świadczenia spełnione przez strony są więc świadczeniami nienależnymi w rozumieniu art. 410 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego. Zwrot takich świadczeń nie prowadzi do powstania nowego przysporzenia majątkowego, lecz jedynie przywraca stan poprzedni sprzed zawarcia umowy. W związku z tym wypłacona przez bank kwota stanowi zwrot nienależnie pobranych środków, a nie przychód w rozumieniu ustawy o PIT.

W zakresie odsetek ustawowych – są one świadczeniem o charakterze odszkodowawczym, mającym zrekompensować opóźnienie banku w spełnieniu świadczenia. Nie stanowią więc wynagrodzenia ani dochodu w rozumieniu przepisów podatkowych. Ich wypłata nie powoduje powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, w Pani ocenie:

·      zwrot środków dokonany przez bank w wyniku unieważnienia umowy kredytu,

·      oraz wypłacone odsetki ustawowe,

nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

‒    dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku

oraz

‒    dochodów, od których zaniechano poboru podatku na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej.

W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

W świetle art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Ustawodawca przyjął zasadę, że przychodami są:

1)  pieniądze i wartości pieniężne, które:

·      zostały otrzymane przez podatnika – czyli takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      zostały postawione do dyspozycji podatnika – czyli takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika;

2)  wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń – czyli takie przysporzenia majątkowe, które mają postać:

·      świadczeń w naturze (otrzymane rzeczy lub prawa);

·      nieodpłatnych świadczeń innych niż świadczenia w naturze (np. otrzymane usługi).

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 powołanej ustawy mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów (obejmujący m.in. kwestię uwzględniania kosztów uzyskania przychodów dla celów ustalenia dochodu z danego źródła przychodów).

Przepis art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w treści art. 20 ust. 1 ustawy. W związku z tym każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umów, banku i klienta, nigdy nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową, jako świadczenia nienależne. Kredytodawca powinien zatem zwrócić wszystkie świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca powinien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego kredytu.

Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony. Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia, wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się ze zobowiązania.

W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu jako nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.

Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że zawarła Pani z bankiem umowę kredytu hipotecznego denominowanego we frankach szwajcarskich (CHF). Wyrokiem Sądu umowa kredytowa została unieważniona i zasądzone zostały od Banku kwoty: 14.138,77 zł oraz 86.463,50 CHF oraz odsetki ustawowe za opóźnienie od tych kwot od dnia 7 lipca 2022 r. do dnia zapłaty. W ramach ww. wyroku Sąd orzekł rozliczenie wzajemnych zobowiązań według teorii dwóch kondykcji, Bank następnie zastosował potrącenie.

W dniu 14 sierpnia 2025 r. nastąpiła wypłata zasądzonej kwoty przez bank. Potwierdziła Pani, że zasądzona przez Sąd należność stanowi zwrot wpłaconych przez Panią własnych środków pieniężnych z tytułu spłaty zaciągniętego kredytu.

Przenosząc powołane przepisy na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w przypadku otrzymania od banku – na podstawie wyroku Sądu, który unieważnił umowę kredytową – zwrotu wpłaconych środków pieniężnych (uwzględniając rozliczenie wzajemnych zobowiązań według teorii dwóch kondykcji i dokonane potrącenie), nie uzyskała Pani faktycznie korzyści majątkowej, która mogłaby zostać potraktowana jako trwałe przysporzenie w Pani majątku, spełniając w ten sposób definicję przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Tym samym, w związku z wypłatą przez bank ww. zasądzonej kwoty zwrotu w wysokości: 14.138,77 zł oraz 86.463,50 CHF, nie stanowi ona dla Pani przysporzenia i po Pani stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i w konsekwencji nie wystąpi również obowiązek zapłaty podatku z tego tytułu.

Wobec powyższego, w tym zakresie Pani stanowisko uznano za prawidłowe.

Odnosząc się natomiast do kwestii zasądzonej przez Sąd wypłaty przez bank odsetek za opóźnienie, wskazać należy, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.), zgodnie z którym:

Jak już wcześniej wskazano, z przytoczonej w niniejszej interpretacji definicji przychodu, zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wywieść należy, że za przychody podatkowe mogą być uznane takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

Kwota otrzymanych odsetek stanowi przychód, gdyż jest niewątpliwie określonym przyrostem w majątku podatnika.

Zwrócić należy jednak uwagę, że nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalnia zatem z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W przedstawionych okolicznościach otrzymane przez Panią zasądzone wyrokiem sądu odsetki ustawowe, o których mowa w art. 481 § 1 kodeksu cywilnego stanowią przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kwalifikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Skoro w przedstawionych okolicznościach wypłata nienależnie pobranych świadczeń z tytułu unieważnionej umowy o kredyt hipoteczny nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki są zwolnione od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z wypłatą odsetek ustawowych nie jest Pani zatem zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego.

Pomimo, że podzielono Pani stanowisko odnośnie braku opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych otrzymanych odsetek za opóźnienie, Pani stanowisko w tym zakresie uznano za nieprawidłowe z uwagi na fakt, że odsetki za opóźnienie wypłaty nienależnie pobranych świadczeń z tytułu unieważnionej umowy o kredyt hipoteczny stanowią przychód (dochód) zwolniony od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy, a nie – jak wynika z Pani stanowiska – „nie stanowią więc (…) dochodu w rozumieniu przepisów podatkowych”.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Ponadto należy podkreślić, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z treści art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W związku z tym, interpretacje te wywierają skutki prawne jedynie w stosunku do tego podmiotu, do którego są skierowane. Zatem, niniejsza interpretacja indywidualna dotyczy wyłącznie Pani jako osoby występującej z wnioskiem, natomiast nie wywołuje skutków prawnych dla innych osób (np. drugiego kredytobiorcy).

Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyraża swoje stanowisko, które zawsze musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Jeżeli w toku ewentualnego postępowania organ uzna, że zdarzenie opisane we wniosku różni się od zdarzenia występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pani chroniła.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

‒    w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

‒    w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.