Interpretacja 0115-KDST2-1.4011.660.2025.2.RH

Interpretacja indywidualna

– stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

12 grudnia 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych dotyczących umorzenia przez Bank pozostałej do spłaty kwoty zadłużenia kredytu oraz zwrotu nadpłaconej kwoty kredytu, na podstawie ugody. Uzupełnił go Pan pismem z 18 stycznia 2026 r. (data wpływu) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

W dniu 26 września 2007 r. zawarł Pan z X, z siedzibą w (...), umowę kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...). Na mocy umowy Bank udzielił Panu kredytu w kwocie 220 000,00 zł denominowanego (waloryzowanego) w walucie CHF na okres 360 miesięcy od dnia 26 września 2007 r. do dnia 28 września 2037 r. Celem kredytu było sfinansowanie budowy lokalu mieszkalnego nr (...) wraz z komórką lokatorską nr (...) w budynku przy ul. (...) w (...), w którym następnie Pan zamieszkał. Kredyt wypłacono w ośmiu transzach w wysokości i terminach określonych w umowie w formie przelewu; każda transza kredytu wykorzystywana była w złotych, przy jednoczesnym przeliczeniu wysokości transzy według kursu kupna dewiz dla CHF. Umowa kredytowa zabezpieczona została hipoteką ustanowioną na kredytowanej nieruchomości. Umowa kredytowa została zawarta w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. W związku ze stosowaniem przez Bank w umowie kredytowej klauzul niedozwolonych w 2022 r. wniósł Pan przeciwko Bankowi pozew o ustalenie nieważności umowy kredytowej oraz o zapłatę kwoty nienależnie pobranych rat. Jednocześnie w 2025 r. Bank złożył „kontrpozew” o zapłatę kwoty kredytu oraz urealnionego świadczenia z wnioskiem o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy z Pana powództwa. W 2025 r. Sąd Apelacyjny w (...) wydał postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia polegające na wstrzymaniu opłacania przez Pana rat kredytu od sierpnia 2025 r. Do spłaty pozostawało 46 653 CHF.

Dnia 7 października 2025 r. Sąd Okręgowy w (...), (...) Wydział Cywilny, w sprawie o sygnaturze akt (...) z Pana powództwa przeciwko Y z siedzibą w (...) ustalił, że:

1)  ww. umowa kredytowa jest nieważna;

2)  zasądził od Banku na Pana rzecz kwotę 851,38 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 25 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 11 642,13 CHF oraz kwotę 54,37 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 13 listopada 2024 r. do dnia zapłaty;

3)  oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

4)  zniósł między stronami koszty procesu wzajemnie.

9 grudnia 2025 r. Bank złożył apelację. Równolegle Bank przedstawił projekt ugody zakładający:

– umorzenie zadłużenia w zakresie kwoty kapitału i odsetek;

– wypłatę kwoty 50 000 PLN będącej nadpłatą kredytu wpłaconą przez Pana z tytułu umowy kredytowej (kwota ta jest przedmiotem dalszych negocjacji; po wzajemnym rozliczeniu uiszczonych wpłat na rzecz Banku kwota Pana nadpłaty ponad kwotę kredytu w wyniku stwierdzenia nieważności umowy kredytowej przy przeliczeniu CHF na PLN wynosi ok. 78 000 zł;

– zwrot kosztów prawnych (dla reprezentującej Pana kancelarii);

– wzajemne wycofanie roszczeń w celu polubownego rozwiązania sporu.

Jednocześnie Bank w projekcie ugody informuje, że: „po mojej stronie powstanie przychód, ponieważ zwolniliśmy Cię z części długu (umorzyliśmy część Twojego długu). Aby wypełnić obowiązek informacyjny, musimy sporządzić PIT–11.”

Kolejny zapis w projekcie ugody stanowi: „Przyjmujesz do wiadomości, że musisz spełnić warunki z rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Oświadczenie to jest załącznikiem do aneksu. W oświadczeniu potwierdzasz:

a)  czy zaciągnąłeś lub zaciągnęłaś kredyt na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego – kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej oraz

b)  czy skorzystałeś lub skorzystałaś z umorzenia wierzytelności z tytułu innego kredytu zabezpieczonego hipotecznie, zaciągniętego na realizację inwestycji mieszkaniowej”.

Uzupełnienie wniosku

W proponowanej ugodzie Bank nie używa sformułowania o nieważności umowy. Odnosząc się do proponowanej wypłaty na Pana rzecz, Bank stwierdza jedynie, co następuje:

„Wypłacona kwota stanowi nadpłatę kredytu, która została przez Ciebie wpłacona na spłatę

zadłużenia z tytułu umowy”. Natomiast w pkt 5 projektu aneksu (ugody) Bank stwierdza:

„Oświadczamy, że według naszej oceny umowa w całości pozostaje ważna i skuteczna”.

Według Banku aneks „pozwoli usunąć wątpliwości związane z uprawnieniami lub roszczeniami jakie mogą przysługiwać nam i Tobie na podstawie umowy”, zaś dwa główne warunki aneksu to „zwolnienie z długu (umorzenie zadłużenia) w zakresie kwoty kapitału i odsetek (46 859,63 CHF, a po przeliczeniu wg kursu średniego ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski 212 358,47 PLN)” oraz wypłatę kwoty stanowiącej „nadpłatę kredytu, która została przez Ciebie wpłacona na spłatę zadłużenia z tytułu umowy”.

Oświadczył Pan, że celem zakupu nieruchomości (lokalu mieszkalnego nr (...) wraz z komórką lokatorską nr (...) w budynku przy ul. (...) w (...)), na zakup której zaciągnięty został kredyt, było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego. W lokalu tym Pan zamieszkał. Lokal mieszkalny wraz z komórką lokatorską zostały objęte jedną księgą wieczystą.

W przeszłości nie korzystał Pan z umorzenia wierzytelności z tytułu innego kredytu zabezpieczonego hipotecznie i zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 102 ze zm.).

Otrzymana przez Pana kwota 50 000 PLN (lub wyższa, w przedziale 50 000 H 78 000 zł, w zależności od wyniku negocjacji) będzie zwrotem dokonanych przez Pana spłat rat kapitału, odsetek i opłat związanych z kredytem.

Należy zaznaczyć, że w projekcie aneksu (ugody) Bank jedynie stwierdza, że „wypłacona kwota stanowi nadpłatę kredytu, która została przez Ciebie wpłacona na spłatę zadłużenia z tytułu umowy” i nie definiuje jej bardziej szczegółowo.

Nadmienić należy, że Bank nie precyzuje przyczyny, z której nadpłata ta powstała, natomiast w wyroku sądu I instancji stwierdzającym nieważność umowy nadpłata ta powstaje w wyniku założenia, że kredyt i spłacone raty kapitałowo–odsetkowe oraz opłaty związane z kredytem zostaną rozliczone tak, jakby od daty zawarcia umowy stanowił kredyt udzielony w złotówkach.

Według wyliczeń reprezentującej Pana kancelarii Bank po wzajemnym rozliczeniu zwraca ok. 73 187,66 zł licząc po kursie średnim NBP z dnia 1 grudnia 2025 r. (Tabela nr 232/A/NBP/2025 z dnia 2025–12–01 CHF = 50 529,34 CHF - przeliczone po kursie średnim = 4,5318 zł łącznie z wpłatami w PLN = 293 187,66), co po odjęciu kwoty udzielonego kredytu (220 000 zł) daje wspomnianą sumę 73 187,66 zł (do niej doliczyć należy dalsze wpłaty uiszczone po dniu 28 kwietnia 2025 r.), czyli finalnie wspomnianą kwotę ok. 78 000 zł nadpłaty. Wszystkie te kwoty nie obejmują odsetek.

Należy zatem zauważyć, że dodatkowa kwota wypłacona przez Bank w ramach zawartej ugody jest nawet niższa niż powstała nadpłata.

W wyniku ugody Bank zwróci Panu środki pieniężne w kwocie uprzednio spłaconej przez Pana i będącej nadwyżką nad kwotą kredytu udzielonego przez Bank.

Koszty prawne (zwrócone reprezentującej Pana kancelarii) poniósł Pan z własnych środków.

Pytania (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)

1.  Czy proponowana kwota umorzenia zadłużenia w wysokości 212 358,47 zł w zakresie kapitału i odsetek, które to umorzenie powstanie w wyniku zawarcia ugody, podlegać będzie zaniechaniu poboru podatku dochodowego na podstawie ww. rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe?

2.  Czy proponowana kwota wypłaty przez Bank kwoty 50 000 PLN (lub wyższej, w przedziale 50 000 zł – 78 000 zł, w zależności od wyniku negocjacji), odpowiadająca w pełni lub w części nadpłacie kredytu, którą Bank zwróci Panu w wyniku zawartej ugody, będzie dla Pana neutralna podatkowo, gdyż nie będzie stanowić przychodu podlegającego opodatkowaniu, ewentualnie czy będzie podlegać zaniechaniu poboru podatku dochodowego na podstawie ww. rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe?

Pana stanowisko w sprawie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)

Ad. 1

Umorzenie kwoty 212 358,47 zł podlegać będzie zaniechaniu poboru podatku dochodowego na podstawie:

–    rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe;

–   rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2024 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów)związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe;

–   ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Kredyt mieszkaniowy spełnia warunki sprawiające, że jego umorzenie uprawnia do zaniechania poboru podatku:

·      był zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej;

·      nie korzystał Pan z zaniechania podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej;

·      kredyt był udzielony przed 15 stycznia 2015 r.;

·      kredyt był udzielony przez podmiot, który podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym i jest uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych przepisów, które regulują zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

·      kredyt był zabezpieczony hipoteką ustanowioną na nieruchomości;

·      kredyt był zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (kredyt na cele mieszkaniowe).

Ad. 2

W Pana ocenie proponowana przez Bank wypłata w kwocie 50 000 PLN (lub wyższej, w przedziale 50 000 zł – 78 000 zł, w zależności od wyniku negocjacji), odpowiadającej w pełni lub w części nadpłacie kredytu, którą Bank zwróci w wyniku zawartej ugody, będzie dla Pana neutralna podatkowo, gdyż nie będzie stanowić przychodu podlegającego opodatkowaniu.

W Pana ocenie nie dojdzie do przysporzenia majątkowego. W związku z zawarciem ugody otrzyma Pan zwrot środków pieniężnych, które wcześniej na mocy zawartej umowy kredytowej przekazał na rzecz banku z tytułu spłaty części rat udzielonego kredytu mieszkaniowego.

Otrzymane w wyniku podpisania ewentualnej ugody z Bankiem ww. środki będą środkami finansowymi, które przez wszystkie lata wpłacał Pan do Banku i nie będą stanowić przychodu, ponieważ będą jedynie zwrotem nadpłaconych wcześniej rat kredytowych. Kwota wypłacona w ramach ewentualnej ugody nie będzie stanowić dla Pana faktycznie żadnej dodatkowej korzyści, a jedynie będzie prowadzić do stanu rozliczeń, który jest zgodny z prawem. Kwota zwrotu będzie obejmować zwrot (lub nawet tylko częściowy zwrot - w zależności od wyniku dalszych negocjacji) środków pieniężnych, które wcześniej zapłacił Pan Bankowi w trakcie trwania umowy kredytu. Innymi słowy, dojdzie do powrotu w tym zakresie do wcześniej istniejącego stanu posiadania.

Wypłata ta będzie więc dla Pana neutralna podatkowo.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy.

Zgodnie z jego treścią:

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29–30cb, art. 30da–30dh, art. 30e–30g, art. 30j–30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24–24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Ogólne pojęcie przychodu zostało wyjaśnione w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14–15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Ustawodawca przyjął zasadę, że przychodami są:

1)  pieniądze i wartości pieniężne, które:

·      zostały otrzymane przez podatnika – czyli takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      zostały postawione do dyspozycji podatnika – czyli takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

2)  wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń – czyli takie przysporzenia majątkowe, które mają postać:

·      świadczeń w naturze (otrzymane rzeczy lub prawa);

·      nieodpłatnych świadczeń innych niż świadczenia w naturze (np. otrzymane usługi).

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Z uwagi na wyróżnienie przez ustawodawcę przychodów o charakterze niepieniężnym, uznaje się, że przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy jest nie tylko uzyskanie przez podatnika nowych aktywów, ale także zmniejszenie jego pasywów.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawierają definicji pojęcia „nieodpłatnego świadczenia”. Dokonując zatem wykładni gramatycznej, za „nieodpłatne świadczenie” uznać należy świadczenia „nie wymagające opłaty, takie, za które się nie płaci, bezpłatne”. Zatem należy przyjąć, że nieodpłatnym świadczeniem jest takie zdarzenie, którego skutkiem (następstwem) jest nieodpłatne przysporzenie majątku jednej osobie kosztem majątku innej osoby, innego podmiotu. Nieodpłatne świadczenie w znaczeniu prawa podatkowego obejmuje nie tylko świadczenie w rozumieniu prawa cywilnego (działanie lub zaniechanie na rzecz innej strony), ale w jego zakres wchodzą także wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne oraz gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne przysporzenie majątku mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Przepis art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy:

Źródłami przychodów są:

–    inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12–14 i art. 17.

Jak dowodzi użycie sformułowania „w szczególności” definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. W związku z tym każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1–8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę w przytoczonym już wcześniej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

Stosownie natomiast do treści art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy Kodeks cywilny:

Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

Tak więc, dla umorzenia wierzytelności konieczna jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Tym samym, umorzoną kwotę wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Kwestia zaniechania poboru podatku od kwoty umorzonych wierzytelności – które to umorzenie miało miejsce od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2026 r. – została uregulowana w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1672 ze zm.).

Zgodnie z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia:

Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:

1)  umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a)  kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego – gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b)  osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

2)  otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.

Na gruncie § 1 ust. 2 rozporządzenia:

Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

1)  kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

2)  odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;

3)  opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

Jak stanowi § 1 ust. 3 rozporządzenia:

W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

Stosownie do § 1 ust. 4 rozporządzenia:

W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

Według § 1 ust. 5 rozporządzenia:

Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

1)  jednego gospodarstwa domowego albo

2)  więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2023 r. poz. 1774 i 1843).

Zgodnie § 1 ust. 6 przywołanego rozporządzenia:

Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.

W myśl § 1 ust. 7 ww. rozporządzenia:

W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.

Z § 3 ust. 1 rozporządzenia wynika, że:

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

1)  udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

2)  zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

3)  zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W myśl § 4 ww. rozporządzenia:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2 ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:

Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:

a)  nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b)  nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c)  nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d)  budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e)  rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

– położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Prawo do zaniechania poboru podatku jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, dlatego do interpretacji przepisów ustanawiających to prawo należy stosować wykładnię ścisłą, która nie wychodzi poza literalne brzmienie przepisów.

Zaniechanie poboru podatku znajduje zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy hipotecznego kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z § 3 rozporządzenia). Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z opisu okoliczności sprawy wynika, że 26 września 2007 r. zawarł Pan z X, z siedzibą w (...), umowę kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...). Na mocy umowy Bank udzielił Panu kredytu w kwocie 220 000,00 zł denominowanego (waloryzowanego) w walucie CHF na okres 360 miesięcy od dnia 26 września 2007 r. do dnia 28 września 2037 r. Celem kredytu było sfinansowanie budowy lokalu mieszkalnego nr (...) wraz z komórką lokatorską nr (...) w budynku przy ul. (...) w (...), w którym następnie Pan zamieszkał. Lokal mieszkalny wraz z komórką lokatorską zostały objęte jedną księgą wieczystą. Kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej. W przeszłości nie korzystał z umorzenia wierzytelności z tytułu innego kredytu zabezpieczonego hipotecznie i zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe.

Bank przedstawił projekt ugody zakładający m.in.:

–    umorzenie zadłużenia w zakresie kwoty kapitału i odsetek w wysokości 212 358,87 zł;

–    wypłatę kwoty 50 000 PLN (lub wyższej, w przedziale 50 000 zł – 78 000 zł, w zależności od wyniku negocjacji), która będzie zwrotem dokonanych przez Pana spłat rat kapitału, odsetek i opłat związanych z kredytem.

W wyniku ugody Bank zwróci Panu środki pieniężne w kwocie uprzednio spłaconej przez Pana i będącej nadwyżką nad kwotą kredytu udzielonego przez Bank.

Mając na uwadze przedstawiony we wniosku opis sprawy oraz powołane przepisy prawa stwierdzić należy, że umorzenie przez bank kwoty kredytu 212 358,47 zł w zakresie kapitału i odsetek, zaciągniętego przez Pana na sfinansowanie budowy lokalu mieszkalnego, stanowi będzie dla Pana przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.

Jednocześnie do uzyskanego przez Pana przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu, o którym mowa we wniosku, zastosowanie będzie miało zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Dlatego też nie będzie Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanego z tego tytułu przychodu.

Przechodząc do skutków podatkowych proponowanej przez bank kwoty wypłaty 50 000 PLN (lub wyższej w przedziale 50 000 zł – 78 000 zł, w zależności od wyniku negocjacji), stanowiącej środki pieniężne w kwocie uprzednio spłaconej przez Pana i będącej nadwyżką nad kwotą kredytu udzielonego przez Bank, należy ponownie wskazać, że – co do zasady – za przychody podatkowe uznaje się takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, które nie mają charakteru zwrotnego.

Zatem, jeśli faktycznie – jak wynika z okoliczności sprawy (przedstawionego projektu ugody) – otrzyma Pan w wyniku ugody zwrot nadpłaty w wysokości 50 000 zł (lub wyższej w przedziale 50 000 zł – 78 000 zł, w zależności od wyniku negocjacji), a więc kwotę, której wysokość będzie mieścić się w kwocie spłaconych rat kapitałowo–odsetkowych (z uwzględnieniem wartości udostępnionego kredytu), to uznać trzeba, że nie uzyska Pan faktycznie korzyści majątkowej, która mogłaby zostać potraktowana jako trwałe przysporzenie w Pana majątku, spełniając w ten sposób definicję przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Tym samym, w związku z wypłatą przez bank kwoty 50 000 zł (lub wyższej w przedziale 50 000 zł – 78 000 zł, w zależności od wyniku negocjacji), stanowiącej – w świetle proponowanej przez Bank ugody – nadpłatę, a więc kwotę będącą zwrotem dokonanych przez Pana wpłat na poczet rat kredytowych (z uwzględnieniem wartości udostępnionego kredytu), nie powstanie po Pana stronie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i w konsekwencji nie wystąpi również obowiązek zapłaty podatku z tego tytułu.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Końcowo należy zastrzec, że interpretacja indywidualna dotyczy wyłącznie sprawy będącej przedmiotem wniosku w kontekście sformułowanych pytań interpretacyjnych, natomiast nie rozstrzyga innych kwestii opisanych we wniosku i jego uzupełnieniu.

Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretację opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego podanego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego oraz nie analizuje załączonych dokumentów. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. Pełna weryfikacja prawidłowości Pana stanowiska może być dokonana jedynie w toku ewentualnego postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego organu kontroli celno–skarbowej, będącego poza zakresem instytucji interpretacji indywidualnej, do której zastosowanie mają przepisy określone w art. 14h (w zamkniętym katalogu) ustawy Ordynacja podatkowa.

Niniejszą interpretację wydano w oparciu o opis zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyraża swoje stanowisko, które zawsze musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Jeżeli w toku ewentualnego postępowania organ uzna, że zdarzenie opisane we wniosku różni się od zdarzenia występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pana chroniła.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k–14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43–300 Bielsko–Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.