Interpretacja 0115-KDST2-2.4011.211.2026.1.BM

Interpretacja indywidualna

  – stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

3 marca 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 31 marca oraz 9 i 24 kwietnia 2026 r. (daty wpływu). Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca wraz ze swym bratem i bratową zawarli z Bankiem A S.A. w dniu 11 czerwca 2008 r. umowę kredytu numer (...). Był to kredyt mieszkaniowy „(...)” na kwotę 126 847,60 CHF, co w dacie zawarcia umowy odpowiadało kwocie 254 518,48 zł. (kurs CHF do PLN wynosił 2,0827 zł. za 1 CHF). Z kwoty tej 136 348,48 zł. zostało przekazane do B S.A. w celu spłaty zobowiązania kredytowego wynikającego z umowy kredytu nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem CHF zawartej w dniu 14 lutego 2005 r.

Przedmiotem tej umowy była kwota 168 000,00 zł., przy czym kredyt ten waloryzowany był kursem franka szwajcarskiego. Kredyt w B zaciągnięto na sfinansowanie nabycia działki gruntu zabudowanej domem jednorodzinnym, dla której Sąd Rejonowy (...) prowadzi KW (...) położonej w C przy ul. D 1 (kwota 160 000,00 zł oraz 8 000 zł na sfinansowanie opłat okołokredytowych niezbędnych do zawarcia umowy). Spłata kredytu została zabezpieczona ustanowieniem hipoteki na tej nieruchomości.

Kredyt w A S.A. został przeznaczony na refinansowanie kredytu w B (kwota 136 348,48 zł (w przeliczeniu na CHF była to kwota 66 573,16 CHF), kwota 1268,48 CHF tytułem prowizji oraz na cele remontowe w ww. nieruchomości. Kredyt w A S.A. został zabezpieczony ustanowieniem hipoteki na nieruchomości położonej w C przy ul. D 1, hipoteka została ujawniona w księdze wieczystej KW (...).

Wobec trudności wywołanych wzrostem kursu waluty umowa kredytu została przez A S.A. wypowiedziana w stosunku do Wnioskodawcy, jak i pozostałych kredytobiorców. Bank wystąpił z roszczeniem o zapłatę kwoty 430 857,41. Sprawa zawisła pod sygn. akt: (...).

W tej sprawie Wnioskodawca i pozostali kredytobiorcy podnieśli zarzut nieważności umowy, a postępowanie zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy z powództwa Wnioskodawcy i pozostałych kredytobiorców przeciwko bankowi (...).

W związku z tym Wnioskodawca wraz z pozostałymi kredytobiorcami wytoczył przeciwko Bankowi A S.A. sprawę o ustalenie nieważności umowy kredytu i zapłatę kwoty 251 705,29 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 22 marca 2023 r. do dnia zapłaty. Pozwani domagają się również zwrotu kosztów procesu. Sprawa zawisła w Sądzie Okręgowym (...) sygn. akt: (...). W toku procesu pozwany bank tuż przed ogłoszeniem wyroku wystąpił z propozycją ugody, co skutkować musiało w aspekcie procesowym zakończeniem sporu (...) (z powództwa banku) oraz (...) (z powództwa Wnioskodawcy i pozostałych kredytobiorców).

W ugodzie zawartej przed Sądem strony, tj. wszyscy kredytobiorcy (troje) oraz bank postanowiły, iż:

1)  Bank i Kredytobiorcę łączy Umowa kredytu mieszkaniowego nr (...) z dnia 11 czerwca 2008 r. (...), zwana dalej „Umową”. Kredyt mieszkaniowy rozumiany jest jako kredyt udzielony w całości lub w części na finansowanie własnego celu mieszkaniowego Kredytobiorcy;

2)  pomiędzy Stronami powstał spór dotyczący skuteczności poszczególnych postanowień umownych i całej Umowy (oraz jej ważności), który zawisł w sprawie za sygn. (...)  ustalenie i zapłatę toczącej się przed Sądem Okręgowym (...) z powództwa Kredytobiorcy przeciwko Bankowi, zwany dalej „Sporem”;

3)  pomiędzy Stronami zawisł spór w sprawie o sygn. akt (...) o zapłatę wywiedziony na podstawie Umowy, toczący się przed Sądem Okręgowym (...) z powództwa Banku przeciwko Kredytobiorcy;

4)  zamiarem Banku i Kredytobiorcy jest polubowne zakończenie Sporu i uchylenie stanu niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy, poprzez przyjęte w Ugodzie rozwiązania, w tym zmianę Umowy w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej;

5) Kredytobiorca mając pełną świadomość i rozumiejąc skutki dokonywanej czynności prawnej (w tym w szczególności finansowe), dobrowolnie godzi się odstąpić od dochodzenia od Banku roszczeń objętych Sporem oraz innych wywodzonych z zarzutu nieważności Umowy lub niedozwolonego charakteru postanowień Umowy w brzmieniu sprzed zmiany Umowy dokonanej niniejszą Ugodą, w zamian za zmianę postanowień Umowy w zakresie zobowiązań Kredytobiorcy (i odpowiadających im praw Banku) w sposób opisany w (...). Ugody;

6) ze względu na przyjęte w Ugodzie rozwiązania, w tym zmianę Umowy w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej, zgodnym zamiarem Stron jest również zaniechanie dochodzenia w przyszłości roszczeń w zakresie związanym z postanowieniami dotyczącymi zawarcia i wykonywania Umowy w walucie obcej w brzmieniu sprzed zmiany Umowy dokonanej niniejszą Ugodą.

Strony zawierają Ugodę o następującej treści:

(...)

Dodatkowo Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie Kredytobiorcy) w kwocie 21 837,50 PLN stanowiącej wysokość kosztów i opłat, o których mowa w ust. 3, a Kredytobiorca dokonane zwolnienie z długu przyjmuje. (...).

Uchwały (...)) kilkukrotnie wypowiedział się również Trybunał Sprawiedliwości Unii

(...)

Gdyby strony nie zawarły ugody a sąd zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem orzekł zgodnie z żądaniem pozwu kredytobiorcy uzyskaliby wyrok zasądzający kwotę 251 705,29 zł wraz z odsetkami, które za okres od 22.03.2023 r. do dnia zawarcia ugody, tj. 11 października 2024 r. wynoszą 45 350,05 zł.

Uzupełnienie wniosku

W odniesieniu do kredytu zawartego w 2005 r.:

W pierwszej kolejności Wnioskodawca wyjaśnił, iż w treści wniosku przy podawaniu nazwy instytucji kredytującej omyłkowo wskazano nazwę banku B, gdy tymczasem zgodnie z umową instytucja nosi nazwę X S.A. zaś w dalszej części umowy zwana jest B.

1. Celem zaciągniętego kredytu była jedna inwestycja mieszkaniowa: cel kredytu sfinansowanie nabycia gruntu zabudowanego domem jednorodzinnym mieszkalnym;

2. Na opłaty okołokredytowe składają się wymagane przez bank opłaty związane z prowizją banku, ubezpieczenie niskiego wkładu, ubezpieczenie kredytu w (...)., prowizje tytułem zabezpieczenia kredytu. Kwota 8 000,00 zł pozostała w dyspozycji Banku;

3. Działalność podmiotu podlegała nadzorowi państwowemu organu nadzoru nad rynkiem finansowym , uprawnionym do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania tych podmiotów.

W odniesieniu do kredytu z 2008 r.:

4. wydatki na cele remontowe mieszczą się w katalogu wydatków o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dotyczyły tej samej inwestycji na którą został zaciągnięty kredyt w 2005 r.

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:

a)  nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b)  nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c)  nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d)  budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e)  rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego Kredytobiorcy refinansowali kredyt w B, jak również finansowali z uzyskanego kredytu dokonano rozbudowy i częściowo remontu o piętro budynek na zakupionej nieruchomości.

Bank udzielający kredytu, tj. A SA jest podmiotem, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawnionym do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów.

5. w części ogólnej umowy – stanowiącej załącznik do umowy przewidziano zasadny naliczania odsetek od zadłużenia przeterminowanego cyt.:

(...)

W ramach umowy kredytowej wypłacono kredytobiorcom tytułem kapitału kwotę 254 518,48 zł.

Wskazując na wzajemne rozliczenie stron podatnik przyjął, iż:

Bank w związku z roszczeniem procesowym winien zapłacić na rzecz kredytobiorców kwoty należności głównych wraz z odsetkami ustawowymi. Pozew wniesiono 22 marca 2023 r. – roszczenie procesowe brzmiało:(...)

Odsetki, których zapłaty domagali się kredytobiorcy pozwem na dzień zawarcia ugody wynosiły razem 46 310,13 zł i wynikają z wyliczenia jak niżej:

a) 45 265,57 zł odsetki od kwoty 251 705,29 zł liczone od dnia 22 marca 2023 r. do 11 października 2024 r.

b) 228,12 CHF, co daje 1 044,56 zł – odsetki od kwoty 1268,48 CHF liczone od dnia 22 marca 2023 r. do 11 października 2024r.

 – wg kursu franka wg NBP z tabeli (...).

Roszczenie procesowe kredytobiorców na dzień zawarcia ugody wynosiło 298 015,42 zł (należności główne wraz z odsetkami).

Różnica pomiędzy roszczeniem procesowym 298 015,42 zł a kwotą wypłaconego kapitału w kwocie 254 518,48 zł wynosi na rzecz kredytobiorców 43 496,94 zł.

Stąd wypłacona kwota dodatkowa 15 000,00 zł jest, zdaniem Wnioskodawcy, niższa niż przysługująca kredytobiorcom w ramach zawartej ugody i stanowi rozliczenie w związku z wzajemnym rozliczeniem stron.

Pytanie

1) Czy kwota umorzona oraz wypłacona przez Bank dodatkowa kwota w ramach ugody sądowej bez jednoznacznego określenia tytułu stanową przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i powinna być uwzględniona w rozliczeniach podatkowych?

2) Czy w przypadku uznania, iż kwoty jak w pytaniu 1 stanowią przychód Wnioskodawcy, Wnioskodawca spełnia warunki uzasadniające zastosowanie wobec niego zaniechanie poboru podatku PIT zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe?

3) Czy umorzona kwota kredytu oraz kwota wypłacona jako dodatkowa na rzecz kredytobiorców w przypadku uznania, iż kwota ta stanowi dochód kredytobiorców jest proporcjonalnie rozdzielana na wszystkich uczestników ugody, tj. Wnioskodawcę i dwóch pozostałych kredytobiorców?

Pana stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy, co do umorzonej kwoty kredytu spełnione są warunki uzasadniające zaniechanie poboru podatku.

Kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku uznania, iż Wnioskodawca zaciągnął w opisanym stanie faktycznym więcej niż jeden kredyt mieszkaniowy, to zostały te zobowiązania zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej. Wnioskodawca nadto nie korzystał z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej.

Kwota dodatkowa wypłacona trzem kredytobiorcom jest proporcjonalnie rozdzielana pomiędzy wszystkich kredytobiorców, co daje kwotę po 5 000,00 zł i jest to kwota neutralna podatkowo.

Zważywszy bowiem na treść ugody, w której określono, iż stanowisko kredytobiorców prezentowane w procesie o ustalenie nieważności umowy i zapłatę jest aprobowane przez orzecznictwo i zdecydowaną przewagę uzyskała linia orzecznicza, w ramach której najczęściej zapadają rozstrzygnięcia dotyczące stwierdzenia abuzywności klauzuli ryzyka walutowego i zasad denominacji lub indeksacji i w konsekwencji nieważność całej umowy kredytowej oraz zasądzane są na rzecz kredytobiorców roszczenia dochodzone z tego tytułu – roszczenie Wnioskodawcy w procesie (...) było uzasadnione i kwota dodatkowa stanowiła rozliczenie kwot należnych Wnioskodawcy w związku z wzajemnym rozliczeniem stron – na skutek którego Wnioskodawca otrzymał zwrot kwot dochodzonych w procesie sądowym.

Stanowisko podatnika do pytania 1) i 2)

W przypadku zawarcia ugody z bankiem do przychodu powstałego w związku z umorzeniem wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu refinansowego, w części w jakiej został on przeznaczony na spłatę kredytu hipotecznego oraz na remont zakupionej nieruchomości znajdzie zastosowanie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie podlegają opodatkowaniu i nie są uwzględniane w rozliczeniach podatkowych.

Zaciągnięcie kredytu na refinansowanie jest to zdarzenie rozumiane jako operacja pieniężna, polegająca na wykorzystaniu zewnętrznych funduszy pieniężnych w celu zastąpienia środków pierwotnie wydatkowanych na jakiś cel. Pojęcie kredyt refinansowy implikuje konieczność wcześniejszego zaciągnięcia kredytu, aby później możliwym było zaciągnięcie kredytu refinansowego na jego spłatę.

Z przepisu § 1 pkt 4 rozporządzenia wynika jednoznacznie, że zaniechanie może mieć zastosowanie do kredytu refinansowego w sytuacji, gdy został on zaciągnięty na refinansowanie (zastąpienie) kredytu mieszkaniowego.

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy prawo bankowe:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Stosownie natomiast do treści art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm.):

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

Zgodnie z § 1 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 102) zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:

1. umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a.) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b.) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

2. otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.

Powyższy przepis wskazuje, że zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego lub otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.

Otrzymany przez podatnika od banku zwrot środków pieniężnych, które wcześniej na mocy zakwestionowanej umowy kredytu wpłacili do banku tytułem spłaty kredytu i zgodnie z zasadami dotyczącymi postawienia w stan wymagalności roszczenia domagali się zapłaty odsetek – stan oczekiwania na zawarcie ugody trwał od 22 marca 2023 r. do 11 października 2024 r. oraz otrzymana kwota dodatkowa stanowiły zwrot własnych pieniędzy, które nienależnie wpłacono do banku. Wobec powyższego, wypłata przez bank tego zwrotu wraz z należnymi odsetkami jest neutralna podatkowo. W wyniku tego zwrotu nie jest osiągnięte konkretne przysporzenie majątkowe, a więc zwrot ten nie spowodował po stronie podatnika powstania przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem podatnik z uwagi na nieosiągnięcie dochodu nie uwzględnia wypłaconej kwoty dodatkowej w rozliczeniach podatkowych.

Stanowisko podatnika do pytania 3)

Kwota umorzonego kredytu oraz kwota dodatkowa wypłacona kredytobiorcom w przypadku uznania, iż stanowią one dochód kredytobiorcy jest proporcjonalnie rozdzielana na wszystkich kredytobiorców.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy.

Zgodnie z jego treścią:

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Ogólne pojęcie przychodu zostało wyjaśnione w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Ustawodawca przyjął zasadę, że przychodami są:

1)  pieniądze i wartości pieniężne, które:

·   zostały otrzymane przez podatnika – czyli takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·   zostały postawione do dyspozycji podatnika – czyli takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

2)  wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń – czyli takie przysporzenia majątkowe, które mają postać:

·      świadczeń w naturze (otrzymane rzeczy lub prawa);

·      nieodpłatnych świadczeń innych niż świadczenia w naturze (np. otrzymane usługi).

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Z uwagi na wyróżnienie przez ustawodawcę przychodów o charakterze niepieniężnym, uznaje się, że przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy jest nie tylko uzyskanie przez podatnika nowych aktywów, ale także zmniejszenie jego pasywów.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawierają definicji pojęcia „nieodpłatnego świadczenia”. Dokonując zatem wykładni gramatycznej, za „nieodpłatne świadczenie” uznać należy świadczenia „nie wymagające opłaty, takie, za które się nie płaci, bezpłatne”. Zatem należy przyjąć, że nieodpłatnym świadczeniem jest takie zdarzenie, którego skutkiem (następstwem) jest nieodpłatne przysporzenie majątku jednej osobie kosztem majątku innej osoby, innego podmiotu. Nieodpłatne świadczenie w znaczeniu prawa podatkowego obejmuje nie tylko świadczenie w rozumieniu prawa cywilnego (działanie lub zaniechanie na rzecz innej strony), ale w jego zakres wchodzą także wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne oraz gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne przysporzenie majątku mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Przepis art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy:

Źródłami przychodów są:

- inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Jak dowodzi użycie sformułowania „w szczególności” definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. W związku z tym każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2488 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę w przytoczonym już wcześniej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

Stosownie natomiast do treści art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.):

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy Kodeks cywilny:

Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

Tak więc, dla umorzenia wierzytelności konieczna jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Tym samym, umorzoną kwotę wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W tym miejscu należy wskazać na rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 102 ze zm.).

Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów:

1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:

 1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

 a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

 b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

 2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.

2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

 1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

 2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;

 3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

 1) jednego gospodarstwa domowego albo

 2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2023 r. poz. 1774 i 1843).

6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.

7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.

Natomiast z § 3 ww. rozporządzenia wynika, że:

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

 1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

 2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

 3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z kolei § 4 ww. rozporządzenia stanowi, że:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2024 r.

Należy podkreślić, że wskazany przepis od dnia 24 grudnia 2024 r. brzmi następująco:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:

a)  nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b)  nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c)  nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d)  budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e)  rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

-     kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;

-     kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;

-     kredyt był zabezpieczony hipotecznie;

-     kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.

W przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zaniechanie obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

Ponadto w przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

Prawo do zaniechania poboru podatku jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, dlatego do interpretacji przepisów ustanawiających to prawo należy stosować wykładnię ścisłą, która nie wychodzi poza literalne brzmienie przepisów.

Z treści wniosku wynika, że 14 lutego 2005 r. zawarł Pan z B umowę kredytu nr (...)o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem CHF. Kredyt ten zaciągnięto na sfinansowanie nabycia działki gruntu zabudowanego domem jednorodzinnym oraz na opłaty okołokredytowe, tj. wymagane przez bank opłaty związane z prowizją banku, ubezpieczenie niskiego wkładu, ubezpieczenie kredytu w (...)., prowizje tytułem zabezpieczenia kredytu; kwota 8 000,00 zł pozostała w dyspozycji Banku.

Natomiast 11 czerwca 2008 r. wraz z bratem i bratową zawarł Pan z A S.A. w umowę kredytu numer (...). Kredyt ten został przeznaczony na refinansowanie kredytu w B oraz na cele remontowe w ww. nieruchomości.

Wraz z pozostałymi kredytobiorcami wytoczył Pan przeciwko A S.A. sprawę o ustalenie nieważności umowy kredytu. W toku procesu pozwany Bank wystąpił z propozycją ugody.

W wyniku zawartej ugody Bank dokonał umorzenia wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu refinansowego oraz wypłacił kredytobiorcom kwotę 15 000,00 zł, bez jednoznacznego określenia tytułu płatności. Tytułem rat kapitałowo-odsetkowych kredytobiorcy solidarnie wpłacili na rzecz banku kwotę 257 513,66 zł. W ramach umowy kredytowej wypłacono kredytobiorcom tytułem kapitału kwotę 254 518,48 zł.

Nigdy wcześniej nie korzystał Pan z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej. Działalność Banków, w których zaciągnięto kredyty podlegała nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym i były one uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów. Ponadto zaciągnięte kredyty zabezpieczone były w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości.

Odnosząc się z kolei do skutków podatkowych otrzymanej od Banku kwoty zwrotu, należy ponownie wskazać, że – co do zasady – za przychody podatkowe uznaje się takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, które nie mają charakteru zwrotnego.

Z okoliczności sprawy przedstawionych we wniosku wynika, że otrzymana przez Pana kwota zwrotu (tj. wskazana kwota 15 000,00 zł), przekracza różnicę pomiędzy kwotą dokonanych przez Pana wpłat na rzecz Banku (tj. wskazana kwota 257 513,66 zł), a kwotą środków otrzymanych z Banku z tytułu wypłaconego kapitału kredytu (254 518,48 zł). Zatem zwrot środków w kwocie przewyższającej różnicę pomiędzy tymi wartościami powoduje, że nadwyżkę ponad tą różnicę należy traktować jako przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż – wbrew Pana stanowisku – powoduje ona faktyczne przysporzenie majątkowe. Kwota ta nie stanowi zwrotu poniesionych wcześniej przez Pana wydatków. W konsekwencji kwota ta jest przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i jej uzyskanie skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego po stronie współkredytobiorców w równych częściach.

Natomiast otrzymanie zwrotu odpowiadającego kwocie nadwyżki pomiędzy kwotą dokonanych przez Pana wpłat na rzecz Banku, a kwotą środków otrzymanych z Banku z tytułu wypłaconego kapitału kredytu nie spowodowało po Pana stronie przysporzenia majątkowego. W konsekwencji pieniądze te nie są Pana przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ich uzyskanie nie skutkowało po Pana stronie obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego.

Na powyższe rozstrzygnięcie nie wpływa Pana argumentacja, że wypłacona kwota dodatkowa 15 000,00 zł jest niższa niż przysługująca kredytobiorcom, gdzie wyjściową kwotą była kwota nazwana przez Pana „roszczeniem procesowym”, które obejmowało należności główne wraz z odsetkami i wynosiło 43 496,94 zł. Zgodnie z zacytowaną treścią umowy, dobrowolnie zgodził się Pan odstąpić dochodzenia od Banku roszczeń wywodzonych z zarzutu nieważności Umowy lub niedozwolonego charakteru postanowień Umowy w brzmieniu sprzed zmiany Umowy. Ustalona zatem w ugodzie kwota dodatkowa nie stanowi odsetek od nadpłaty kredytu a jej wartość została przez strony ugody ustalona w drodze porozumienia. Ugoda wyczerpuje wszelkie wzajemne roszczenia stron.

Odnosząc się do umorzonej przez bank wierzytelności wskazać należy, że stanowiła ona dla Pana przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.

Jak już wspomniano, w przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zaniechanie obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

Ponadto z literalnego brzmienia cytowanego wcześniej § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów wynika, że kwotami wierzytelności, które mogą korzystać z zaniechania są kwoty kapitału, odsetek, prowizji i opłat niezbędnych do zawarcia kredytu mieszkaniowego, zaś „koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń” nie mogą z tego zaniechania skorzystać.

Tym samym kredyt udzielony 14 lutego 2005 r. w części przeznaczonej na cele inne niż nabycie gruntu zabudowanego domem jednorodzinnym i prowizję należną bankowi, które nie stanowią opłat niezbędnych do zawarcia kredytu mieszkaniowego, stanowił kredyt na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W tym kontekście, kredyt udzielony na spłatę kredytu zaciągniętego w B 14 lutego 2005 r. w części przeznaczonej na cele inne niż nabycie gruntu zabudowanego domem jednorodzinnym i prowizję należną bankowi, stanowił kredyt na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W konsekwencji, zważywszy że kredyt mieszkaniowy zaciągnięty 11 czerwca 2008 r. nie był wyłącznie kredytem refinansowym, ale był w części kredytem mieszkaniowym zabezpieczonym hipotecznie przeznaczonym na cele określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w Pana przypadku zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych ma zastosowanie na zasadach wynikających z § 1 ust. 3 rozporządzenia w odniesieniu do części, w jakiej kwota kredytu przeznaczonego na ww. cele (tj. spłatę kredytu zaciągniętego w B w części przeznaczonej na nabycie gruntu zabudowanego domem jednorodzinnym i prowizję należną bankowi oraz zaciągniętego na cele remontowe) pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu. Tym samym – jak słusznie Pan wskazał – nie jest zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego z tytułu umorzenia przez bank wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego do tej części kwoty umorzenia, która odpowiada udziałowi udzielonego kredytu zaciągniętego na cele określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w całkowitej kwocie zaciągniętego kredytu.

Natomiast zaniechanie nie ma zastosowania, stosownie do dyspozycji § 1 ust. 3 ww. rozporządzenia, do tej części kwoty umorzenia wierzytelności, która odpowiada udziałowi udzielonego kredytu zaciągniętego na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. inne niż na spłatę kredytu zaciągniętego w B w części przeznaczonej na refinansowanie poniesionych nakładów na nabycie gruntu zabudowanego domem jednorodzinnym i prowizję należną bankowi oraz zaciągniętego na cele remontowe), w całkowitej kwocie zaciągniętego kredytu. W konsekwencji, kwota ta stanowi przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przypadający na wszystkich współkredytobiorców w częściach równych.

Oceniając zatem Pana stanowisko całościowo, uznano je za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym (opisem stanu faktycznego) podanym przez wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona interpretacja traci swoją aktualność.

Przy wydawaniu niniejszej interpretacji tutejszy organ dokonał wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) jest zgodny ze stanem rzeczywistym. W ramach postępowania o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego organ nie przeprowadza postępowania dowodowego, lecz opiera się jedynie na stanie faktycznym przedstawionym we wniosku. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·   Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy  z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 662). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·   Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy  z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·   Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·   w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·   w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.