Interpretacja 0115-KDWT.4011.11.2026.2.AK

Interpretacja indywidualna

– stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

23 lutego 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 21 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1.  Zainteresowana będąca stroną postępowania:

A.C.

(...)

2.  Zainteresowany niebędący stroną postępowania:

B.C.

(...)

Opis zdarzenia przyszłego

30 lipca 2007 r. A.C. i B.C. (zwani dalej również „Kredytobiorcami”) zawarli z Y S.A. z siedzibą w (...) Umowę o Kredyt Mieszkaniowy (...) („Umowa kredytu”). Umowa kredytu składała się z Części Szczególnej Umowy („CSU”) i Części Ogólnej Umowy („COU”).

X S.A. z siedzibą w (...) jest następcą prawnym Y S.A. z siedzibą w (...) i stroną Umowy kredytu. Połączenie XS.A. z siedzibą w (...) (spółka przejmująca) z Y S.A. z siedziba w (...) (spółka przejmowana) nastąpiło w trybie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h., poprzez przeniesienie całego majątku spółki przejmowanej na rzecz spółki przejmującej („Bank”).

Kredyt przeznaczony był na spłatę mieszkaniowego kredytu hipotecznego zaciągniętego w banku Z S.A. na:

¾  zakup mieszkania położonego w E. przy ul. D.1, dla którego księgę wieczystą prowadzi (...) Wydział Ksiąg Wieczystych (...) oraz

¾  modernizację tego lokalu mieszkalnego (§ 1 ust. 2 pkt 3/ i pkt 5/ CSU).

Wnioskodawczyni wraz z mężem mieszkali w kredytowanym mieszkaniu w E. przy ul. D.1.

W Umowie kredytu kwota kredytu została określona na 113.917,89 CHF (§ 1 ust. 1 CSU). Kredyt był kredytem denominowanym w CHF, co oznacza, że jego saldo było ustalane w CHF. Wysokość kwoty kredytu w CHF została ustalona poprzez przeliczenie przez Bank kwoty w złotych, o którą wnioskowali Kredytobiorcy, na CHF wg nieznanego Kredytobiorcom kursu.

Zgodnie z § 4 ust. 3 CSU kredyt miał być wypłacony Kredytobiorcom w złotych, w dwóch transzach, na rachunki prowadzone w złotych w następujący sposób:

a)  pierwsza transza w kwocie 100.000,00 zł na spłatę całkowitego zadłużenia z tytułu mieszkaniowego kredytu hipotecznego udzielonego przez bank Z S.A. oraz

b)  druga transza w kwocie 150.000,00 zł na ich rachunek bankowy prowadzony w złotych z przeznaczeniem na modernizację kredytowanego mieszkania. Zgodnie z § 1 ust. 2 COU kredyt miał być wypłacony w złotych, przy zastosowaniu kursu kupna waluty zgodnie z Tabelą kursów obowiązującą w Banku w dniu wypłaty środków.

Bank wypłacił Kredytobiorcom kredyt w złotych, w dwóch następujących transzach:

1)  w dniu 7 sierpnia 2007 r. – kwotę 100.000,00 zł, zdaniem Banku równowartość 44.257,58 CHF po kursie wskazanym przez Bank 2,2595, nieustalonym w Umowie kredytu i nieznanym Kredytobiorcom; Bank wypłacił kwotę 100.000,00 zł na rachunek prowadzony w złotych;

2)  w dniu 23 sierpnia 2007 r. - kwotę 149.999,99 zł, zdaniem Banku równowartość 65.279,83 CHF po kursie wskazanym przez Bank 2,2978, nieustalonym w Umowie kredytu i nieznanym Kredytobiorcom, na rachunek Kredytobiorców prowadzony w złotych;

Bank wypłacił Kredytobiorcom kredyt w łącznej kwocie 249.999,99 zł, którą Bank przeliczył łącznie na 109.537,41 CHF po kursach niewskazanych w Umowie kredytu i nieznanych Kredytobiorcom, a nie na wskazaną w Umowie kredytu kwotę 113.917,89 CHF. Pomiędzy stronami nie nastąpił transfer pieniężny w innej walucie niż złote. Powyższe potwierdza zaświadczenie z dnia 26 października 2020 r. wydane przez Bank dla Kredytobiorców.

Zgodnie z § 1 ust. 4 CSU okres kredytowania miał trwać od 30 lipca 2007 r. do 29 lipca 2037 r. Kredytobiorcy zobowiązali się do spłaty kredytu w 360 miesięcznych, równych ratach kapitałowo – odsetkowych. Termin spłaty rat przypadał na każdy 25 dzień miesiąca (§ 5 CSU). Zgodnie z § 13 ust. 7 pkt 2/ COU Kredytobiorcy mogli spłacać kredyt wyłącznie w złotych. Bank dokonywał ustalenia wysokości raty w CHF i przeliczał ją na złote po ustalanym przez siebie kursie sprzedaży CHF ogłaszanym w Tabeli kursów obowiązującym w dniu i momencie spłaty (§ 13 ust. 7 pkt 3/ COU). Następnie Bank pobierał otrzymaną wartość ze wskazanego w CSU rachunku Kredytobiorców prowadzonego w złotych (§ 5 ust. 5 CSU); saldo kredytu w CHF było pomniejszane o kapitałową część pobranej raty.

Ani kurs kupna, ani kurs sprzedaży CHF stosowane przez Bank nie były znane Kredytobiorcom w chwili zawierania Umowy kredytu, Kredytobiorcy nie znali również kryteriów ich ustalania – ani Umowa kredytu, ani żaden ogólnie dostępny dokument Banku ich nie zawierał.

Oprocentowanie kredytu było zmienne i ustalane jako suma stopy referencyjnej LIBOR 3M (§ 2 ust. 2 pkt 3/ COU) oraz marży banku w wysokości 2,1% w stosunku rocznym, przy czym marża miała zostać zmniejszona o 1,00 p.p. po ustanowieniu docelowego zabezpieczenia spłaty kredytu (§ 1 ust. 8 - 10 CSU). Stopa procentowa dla zadłużenia przeterminowanego wynosiła 24% (§ 1 ust. 13 CSU). Zgodnie z § 1 ust. 8 CSU, w dniu zawarcia Umowy kredytu oprocentowanie kredytu wynosiło 4,81% w stosunku rocznym.

Zgodnie z § 3 ust. 2 CSU zabezpieczenie spłaty kredytu stanowiła m.in. hipoteka kaucyjna w złotych do kwoty 375.000,00 zł wpisana na rzecz Banku na kredytowanej nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny nr 2, położony w E. przy ul. D.2, dla której Sąd Rejonowy (...), prowadzi księgę wieczystą. Hipoteka została ustanowiona w złotych.

Umowa kredytu nie była uzgodniona indywidualnie z Kredytobiorcami. Kredytobiorcom przedstawiono propozycję wzorca umowy kredytu, który był stosowany w Banku. Postanowienia Umowy kredytu, w tym postanowienia dotyczące denominacji kwoty kredytu do waluty obcej oraz przeliczeń kwoty kredytu do waluty obcej i obliczania raty kredytu, nie podlegały negocjacji. Umowa kredytu miała charakter adhezyjny, bowiem została zawarta na wzorcu umownym stworzonym przez Bank i używanym wielokrotnie w stosunkach z konsumentami. Warunki Umowy kredytu zostały ustalone przez Bank.

Kredytobiorcy w relacji z Bankiem występowali jako konsumenci w rozumieniu art. 22(1) k.c. Umowa kredytu została zawarta w celu zaspokojenia ich potrzeb mieszkaniowych, tj. w celu spłaty kredytu zaciągniętego w banku Z S.A udzielonego na cele mieszkaniowe - zakup mieszkania położonego w E., przy ul. D.2. oraz w celu modernizacji tego mieszkania (§ 1 ust. 2 pkt 3/ i pkt 5/ CSU). Kredytobiorcy mieszkali w kredytowanym mieszkaniu.

W dniu zawierania Umowy kredytu Wnioskodawczyni i jej mąż byli małżeństwem, w którym obowiązywał ustrój ustawowej wspólności majątkowej do dnia 21 lipca 2008 r. W czasie trwania wspólności majątkowej, tj. w okresie do 21 lipca 2008 r. należności kredytowe wynikające z Umowy kredytu Kredytobiorcy spłacali z majątku wspólnego, w którym mieli równe udziały (zgodnie z art. 43 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

W dniu 21 lipca 2008 r. Wnioskodawczyni i jej mąż ustanowili ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej na mocy umowy majątkowej małżeńskiej zawartej przed notariuszem w E. W ustroju rozdzielności majątkowej pozostają do dnia dzisiejszego.

W okresie obowiązywania Kredytobiorców rozdzielności majątkowej, tj. od dnia 21 lipca 2008 r. raty kredytu i koszty kredytu wynikające z Umowy kredytu Kredytobiorcy spłacali po połowie każde z nich i każde z nich poniosło połowę spłaty rat kredytu i kosztów kredytu.

Ponadto, wobec ustanowienia ustroju rozdzielności majątkowej pomiędzy Kredytobiorcami z dniem 21 lipca 2008 r. w skład majątku osobistego każdego z małżonków wszedł udział w majątku objętym dotychczas małżeńską wspólnością majątkową. Zgodnie z art. 51 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później. Jeśli ustrój rozdzielności majątkowej rozpoczyna się w czasie trwania małżeństwa, a dotąd małżonkowie pozostawali w ustroju wspólności ustawowej, to z chwilą tą w skład majątku osobistego małżonka wchodzi udział w majątku objętym dotychczas małżeńską wspólnością majątkową. A zatem, w chwili ustanowienia ustroju rozdzielności majątkowej, udziały Kredytobiorców w wierzytelności w stosunku do Banku z nieważnej Umowy kredytu stały się z mocy prawa udziałami do ½.

W dniu 8 maja 2018 r. Kredytobiorcy dokonali całkowitej wcześniejszej spłaty kredytu. Kredytobiorcy spłacali kredyt wyłącznie w złotych w całym okresie kredytowania.

Od dnia zawarcia Umowy kredytu w dniu 30 lipca 2007 r. do dnia całkowitej spłaty kredytu w dniu 8 maja 2018 r. Bank pobrał od Kredytobiorców w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu w sumie kwotę 430.701,45 zł, w tym:

1)  kwotę 386.083,32 zł tytułem spłaty kapitału, w tym: (a) 119.835,91 zł tytułem spłaty rat kapitałowych i (b) 266.247,41 zł tytułem całkowitej spłaty kredytu;

2)  kwotę 42.889,21 zł tytułem spłaty rat odsetkowych,

3)  kwotę 5,45 zł tytułem spłaty odsetek karnych;

4)  kwotę 1.333,47 zł tytułem prowizji za udzielenie kredytu;

5)  kwotę 390,00 zł tytułem opłat za monity i wezwania.

Uwzględniając ww. sposób spłaty kredytu, w okresie od dnia zawarcia Umowy kredytu w dniu 30 lipca 2007 r. do dnia całkowitej spłaty kredytu w dniu 8 maja 2018 r.:

a)  kredytobiorca A.C. wpłaciła Bankowi nienależnie kwotę 215.350,72 zł w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu; oraz

b)  kredytobiorca B.C. wpłacił Bankowi nienależnie kwotę 215.350,73 zł w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu.

Kredytobiorcy wyjaśniają, że wobec niepodzielności kwoty 430.701,45 zł na połowę, Kredytobiorcy za wspólną zgodą zwiększyli o 1 (jeden) grosz należność na rzecz B.C..

Kredytobiorcy są nadal małżeństwem. Odnosząc kwotę wpłaconą przez Kredytobiorców na poczet nieważnej Umowy kredytu – w sumie kwota 430.701,45 zł, (w tym przez A.C. 215.350,72 zł i przez B.C. 215.350,73 zł) do kwoty wypłaconego kredytu 249.999,99 zł, Kredytobiorcy nadpłacili kwotę wypłaconego kredytu. Nadwyżka ponad kwotę wypłaconego kredytu wynosi w sumie 180.701,46 zł (430.701,45 zł -249.999,99 zł = 180.701,46 zł):

¾  nadwyżka A.C. ponad kwotę wypłaconego kredytu wynosi 90.350,73 zł.

¾  nadwyżka B.C. ponad kwotę wypłaconego kredytu wynosi 90.350,73 zł.

Kredytobiorcy wystąpili do Banku o uregulowanie kwestii związanej z Umową kredytu, powołując się na jej nieważność i skierowali wezwanie do zapłaty z dnia 28 lipca 2022 r. doręczone Bankowi w dniu 1 sierpnia 2022 r. Kredytobiorcy wezwali Bank do zwrotu kwoty 430.491,45 zł nienależnie pobranej przez Bank w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu, w terminie 14 dni od doręczenia Bankowi wezwania. Wezwanie Kredytobiorców spotkało się z odmową Banku, który w odpowiedzi z dnia 23 sierpnia 2022 r. wskazał, że Umowa kredytu jest ważna i skuteczna oraz nie zawiera postanowień niedozwolonych, stąd koniecznym było wytoczenie przez Kredytobiorców powództwa.

W dniu 18 listopada 2024 r. Kredytobiorcy wnieśli do Sądu Okręgowego (...) (dalej również „Sąd”) pozew przeciwko Bankowi o zapłatę, w którym zarzucili, że Umowa kredytu jest nieważna i wnieśli o:

a)  zasądzenie od Banku na rzecz kredytobiorcy B.C. zwrotu kwoty 215.350,73 zł wpłaconej przez niego Bankowi w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: od kwoty 215.245,73 zł od dnia 17 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 105,00 zł od dnia następnego po upływie 14 dni od dnia doręczenia odpisu pozwu Bankowi do dnia zapłaty; oraz

b)  zasądzenie od Banku na rzecz kredytobiorcy A.C. zwrotu kwoty 215.350,72 zł wpłaconej przez nią Bankowi w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 215.245,72 zł od dnia 17 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 105,00 zł od dnia następnego po upływie 14 dni od dnia doręczenia odpisu pozwu Bankowi do dnia zapłaty.

W pozwie Kredytobiorcy zgodnie z teorią dwóch kondykcji, potwierdzoną przez Sąd Najwyższy żądają zwrotu wszystkich wpłaconych spłat dokonanych na poczet nieważnej Umowy kredytu.

W pozwie Kredytobiorcy podnieśli, że Umowa kredytu jest nieważna. Brak określenia wysokości świadczenia zarówno Banku jak i Kredytobiorców skutkuje sprzecznością treści Umowy kredytu z art. 353(1) k.c. i art. 69 Prawa bankowego, w brzmieniu na dzień zawarcia Umowy kredytu.

Zgodnie z art. 69 Prawa bankowego Umowa o kredyt powinna w szczególności określać kwotę środków pieniężnych, którą Bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji Kredytobiorców (a nie tylko jej odpowiednik w walucie waloryzacji, który może być swobodnie przeliczany na rzeczywistą walutę kredytu przy jego wypłacie) oraz obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu, a co za tym idzie wysokość rat, w których kredyt ma być spłacony. Tych wymogów Umowa kredytu nie spełniała.

W Umowie kredytu Bank nie określił podstawowego obowiązku kredytodawcy, gdyż nie oznaczył kwoty udzielanego kredytu, poprzestając jedynie na wskazaniu wysokości odpowiednika tej kwoty w walucie obcej. Ponadto Kredytobiorcy zarzucili, że w Umowie kredytu znajdują się postanowienia niedozwolone w rozumieniu art. 385(1) § 1 k.c., w tym § 1 ust. 1 CSU, § 1 ust. 2 i 3, § 11 ust. 3, § 13 ust. 7 COU, po których usunięciu Umowa kredytu nie mogłaby dalej funkcjonować, co prowadzi do jej nieważności.

Ponadto Kredytobiorcy zarzucili, że nie zostali pouczeni, że zaciągając zobowiązanie w postaci kredytu denominowanego do waluty obcej byli narażeni na nieograniczone ryzyko kursowe oraz że nie poinformowano ich o możliwej skali wzrostu zadłużenia i rat kredytu zależnie od kursów waluty.

Kredytobiorcy zarzucili, że kwestionowane postanowienia Umowy kredytu kształtowały ich prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, gdyż przyznawały profesjonalnej stronie umowy wpływ na wysokość świadczenia Kredytobiorców w sposób dowolny, co wynikało z przyznanej Bankowi swobody we wskazywaniu kursu waluty obcej używanego w obu etapach denominacji.

Abuzywność spornych postanowień wynikała z braku obiektywnych wskaźników, które pozwalałyby na wyliczenie kursu waluty potrzebnego do obu etapów denominacji, czego konsekwencją było pozostawienie Bankowi swobody w ich oznaczaniu. Taki zaś kształt umowy rażąco narusza interesy Kredytobiorców, gdyż wyłącznie ich kontrahent – Bank decyduje o wysokości świadczeń pieniężnych wypłacanych przez Bank i spełnianych w ramach zwrotu kredytu.

W konsekwencji Bank nie był uprawniony do przeliczenia kwoty wypłacanego kredytu Kredytobiorcom wedle przyjętego przez siebie kursu franka szwajcarskiego, a następnie do przeliczania spłaty rat kredytu wedle także przyjętego przez siebie kursu franka szwajcarskiego. W związku z tym spełniona jest hipoteza normy z art. 385(1 ) § 1 k.c. Wobec zawarcia w Umowie kredytu ww. postanowień niedozwolonych brak jest związania Kredytobiorców tymi klauzulami. Po wyeliminowaniu z Umowy kredytu klauzul przeliczeniowych i klauzuli ryzyka kursowego, nie jest możliwe utrzymanie takiej umowy w mocy. Brakuje niezbędnego elementu konstrukcyjnego stosunku prawnego i niemożliwe jest jego uzupełnienie. W konsekwencji Umowa kredytu jest nieważna.

Sprawa sądowa Kredytobiorców przeciwko Bankowi jest prowadzona przez Sąd Okręgowy (...).

W toku toczącego się postępowania sądowego, Bank zaproponował Kredytobiorcom zawarcie ugody („Ugoda”), której celem ma być polubowne zakończenie sporu i uchylenie stanu niepewności co do roszczeń wynikających ze spłaconej w dniu 8 maja 2018 r. Umowy kredytu, poprzez przyjęte w Ugodzie rozwiązania, w tym rozliczenia zakończonej Umowy kredytu w ten sposób, jakby Bank i Kredytobiorcy dokonali zmiany Umowy kredytu w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej (pkt 4 preambuły Ugody).

W Ugodzie Bank potwierdził, że w dniu 8 maja 2018 r. Kredytobiorcy dokonali przedterminowej spłaty kredytu, na skutek czego w księgach Banku na dzień zawarcia Ugody nie figuruje żadne zobowiązanie z tytułu Umowy kredytu (pkt 3 preambuły Ugody).

W Ugodzie Bank dokonuje przekształcenia waluty Umowy kredytu na polskie złote. Najważniejsze założenia dotyczące przekształcenia Umowy kredytu przewidują, że:

a)  za podstawę ustalenia wysokości zadłużenia na dzień 8 maja 2018 r. w Ugodzie przyjęto, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy kredytu zostanie rozliczony tak, jakby od daty zawarcia Umowy kredytu, tj. od dnia 30 lipca 2007 r., stanowił kredyt złotowy udzielony na warunkach wskazanych w Ugodzie, z zachowaniem: pozostałych parametrów kredytu wynikających z Umowy kredytu tj. okresu kredytowania – 360 miesięcy licząc od daty zawarcia Umowy kredytu oraz formy spłaty kredytu w ratach annuitetowych, z uwzględnieniem poniesionych opłat, prowizji i składek ubezpieczeniowych.

b)  kwota kredytu (kapitał) stanowi sumę kwot wypłaconych tytułem kredytu i wskazano, że wynosi 249.999,99 zł; jeśli jakakolwiek część wypłaty nastąpiła w CHF, Bank przeliczył ją na walutę polską po średnim kursie Narodowego Banku Polskiego z dnia wypłaty; (§ 1 ust. 6 pkt 1 Ugody)

c)  oprocentowanie kredytu ustalone zostało w Ugodzie według zmiennej stopy procentowej jako suma wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M i marży w wysokości 1,21 %; w Ugodzie wskazano, że w dniu wypłaty kredytu lub pierwszej transzy kredytu oprocentowanie wynosiło 6,04 %, zaś wartość wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M z dnia wypłaty kredytu lub pierwszej transzy kredytu wynosiła 4,83 %; pierwszy okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M obowiązywał od dnia wypłaty kredytu lub pierwszej transzy i mógł być krótszy niż kolejne okresy trzymiesięczne wyznaczane w dniu wymagalności raty kredytu i odsetek; kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania wskaźnika referencyjnego kończyły się w dniu poprzedzającym dzień, który datą odpowiada dniowi, w którym rozpoczął się poprzedni trzymiesięczny okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego, z uwzględnieniem zasad liczenia terminów oznaczonych w miesiącach, przewidzianych w przepisach Kodeksu cywilnego; (§ 1 ust. 6 pkt 2 Ugody)

d)  wysokość ww. marży, odpowiada wysokości marży kredytów mieszkaniowych ponad średnią wartość WIBOR dla miesiąca, w którym została zawarta Umowa kredytu (§ 1 ust. 6 pkt 3 Ugody).

e)  rozliczenie kredytu udzielonego na podstawie Umowy kredytu na poczet kredytu w złotych, ustalonym na powyższych zasadach, nastąpi w ten sposób, że wartość spłat dokonanych na podstawie Umowy kredytu została zaliczona w pierwszej kolejności na poczet rat odsetkowych, a następnie – rat kapitałowych kredytu w złotych. Powstała nadwyżka pomniejsza kapitał do spłaty kredytu, od którego naliczane były kolejne odsetki, a niedobór – powiększał kapitał do spłaty, od którego naliczane były kolejne odsetki. (§ 1 ust. 7 Ugody)

W ugodzie Bank potwierdził, że w dniu 8 maja 2018 r. Kredytobiorcy dokonali przedterminowej spłaty kredytu w wysokości 266.281,04 zł. (§ 1 ust. 8 Ugody)

Zwrot części wpłat

W wyniku tego porównania (tj. zmiany waluty zadłużenia) oraz wpłaty dokonanej przez Kredytobiorców w dniu 8 maja 2018 r. w wysokości 266.281,04 zł, Bank w Ugodzie zobowiązał się do zwrotu Kredytobiorcom kwoty 54.989,45 zł, po połowie na rzecz każdego z nich, z tytułu wpłaconych przez nich kwot (§ 1 ust. 9 Ugody), tj. na rzecz A.C. 27.494,72 zł i na rzecz B.C. 27.494,73 zł.

W Ugodzie wskazano również, że zawarcie Ugody nie stanowi odnowienia w rozumieniu art. 506 Kodeksu cywilnego. (§ 3 ust. 1 Ugody) W związku z zawarciem Ugody Bank i Kredytobiorcy zgadzają się, że nie będą dochodzić względem siebie w przyszłości roszczeń wywodzonych z postanowień Umowy kredytu, jej zawarcia oraz wykonywania w walucie obcej, w brzmieniu sprzed zmiany zasad rozliczania Umowy kredytu dokonanej Ugodą, ze względu na przyjęte w Ugodzie rozwiązania, w tym zmianę Umowy kredytu w zakresie waluty, wysokość i zasady spłaty wierzytelności kredytowej. (§ 3 ust. 2 Ugody).

W Ugodzie wskazano, że Ugoda wyczerpuje wszelkie wzajemne roszczenia Banku i Kredytobiorców w zakresie objętym ww. sporem, w tym wszelkie wzajemne roszczenia Banku i Kredytobiorców objęte procesem, w którym Ugoda jest zawierana. (§ 3 ust. 2 Ugody).

Ponadto Kredytobiorcy zobowiązują się na mocy Ugody cofnąć pozew w sprawie z powództwa Kredytobiorców przeciwko Bankowi wraz ze zrzeczeniem się roszczenia w całości. (§ 4 ust. 4 Ugody), a Bank wyraził zgodę na cofnięcie powództwa ze zrzeczeniem się roszczenia w całości. (§ 4 ust. 5 Ugody)

Dodatkowa kwota

Na mocy Ugody Bank ma dokonać wypłaty na rzecz Kredytobiorców również kwoty dodatkowej w łącznej wysokości 123.988,54 zł, po połowie na rzecz każdego z Kredytobiorców (dalej: „Dodatkowa Kwota") (§ 4 ust. 1 Ugody), tj. po 61.994,27 zł na rzecz każdego z nich. Wysokość Dodatkowej Kwoty ustalona została jako uiszczona przez Kredytobiorców suma wpłat z tytułu Umowy kredytu przewyższającą wpłaty z tytułu wypłaconego im kapitału kredytu.

Dodatkowa Kwota ma być rozliczana poprzez wypłatę przez Bank środków pieniężnych na rachunki bankowe Kredytobiorców wskazane w Ugodzie. Podkreślenia wymaga, że po dokonaniu operacji związanych ze zmianą waluty zadłużenia i Dodatkową Kwotą, Kredytobiorcy w związku z Umową kredytu spłacają do Banku otrzymany przez nich kapitał kredytu w wysokości 249.999,99 zł, a Dodatkową Kwotą objęte są tylko i wyłącznie środki wpłacone uprzednio Bankowi przez Kredytobiorców w celu wypełnienia wiążącej ich Umowy kredytu, które przekraczają wartość spłat przypadających na wypłacony im kapitał kredytu.

Czyli Dodatkowa Kwota stanowi zwrot Kredytobiorcom wpłat, które dokonali oni w trakcie Umowy kredytu z tytułu spłaty odsetek i spłaty kapitału w części wywołanej deprecjacją złotówki. Dodatkowa Kwota obejmuje część nadpłaty dokonanej przez Kredytobiorców ponad nominalną wartość wypłaconego Kredytobiorcom kapitału kredytu przez Bank na podstawie Umowy kredytu.

Zwrot kosztów sądowych.

W Ugodzie wskazano, że Bank ma dokonać również wypłaty Kredytobiorcom świadczenia mającego na celu pokrycie przez Bank poniesionych przez Kredytobiorców kosztów procesu w sprawie, w tym 10.800,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz połowy opłaty od pozwu w wysokości 500,00 zł. (§ 4 ust. 2 Ugody) Wysokość kosztów zastępstwa procesowego została ustalona na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych i adwokatów i nie przekracza jednokrotności stawki minimalnej wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego przewidzianej przepisami prawa dla wartości przedmiotu sporu w ww. sprawie, która wynosi 430.702,00 zł (tj. art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego i Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych i adwokatów).

Ugoda jest projektem i nie została jeszcze zawarta między Bankiem i Kredytobiorcami.

Ugoda może mieć charakter sądowy lub pozasądowy, ale na obecnym etapie komunikacji między Bankiem i Kredytobiorcami ta kwestia nie została jeszcze rozstrzygnięta.

Pytanie

1.  Czy kwoty, które mają być wypłacone przez Bank na rzecz kredytobiorców: A.C. i B.C., w ramach Ugody, która ma być zawarta z Bankiem, w wysokości po 61.994,27 zł na rzecz każdego z nich tytułem wypłaty kwoty dodatkowej (w sumie 123.988,54 zł), stanowiące w istocie zwrot należności wpłaconych przez każdego z ww. kredytobiorców w ramach Umowy kredytu i nie stanowiące przysporzenia ponad kwoty wpłacone przez każdego z ww. kredytobiorców w oparciu o Umowę kredytu, są przychodem podatników i powstanie po ich stronie obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie przepisów ustawy z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 163)?

2.  Czy kwoty, które mają być zwrócone przez Bank na rzecz kredytobiorców: A.C. i B.C., w ramach Ugody, która ma być zawarta z Bankiem, w wysokości 27.494,73 zł na rzecz B.C. i 27.494,72 zł na rzecz A.C. (w sumie 54.989,45 zł) tytułem zwrotu wpłaconych przez każdego ww. kredytobiorców kwot, stanowiące w istocie zwrot należności wpłaconych przez każdego z ww. kredytobiorców w ramach Umowy kredytu i nie stanowiące przysporzenia ponad kwoty wpłacone przez każdego z ww. kredytobiorców w oparciu o Umowę kredytu, są przychodem podatników i powstanie po ich stronie obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie przepisów ustawy z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 163)?

3.  Czy kwota, która ma być zwrócona przez Bank kredytobiorcom A.C. i B.C. w ramach Ugody, która ma zostać zawarta z Bankiem, w wysokości 10.800,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i w wysokości 500,00 zł tytułem zwrotu połowy opłaty od pozwu, gdy już wartość wypłaty z tytułu zmiany waluty zadłużenia i wypłaty dodatkowej kwoty jest równa dokonanym przez kredytobiorców spłatom z tytułu Umowy kredytu przewyższającym wypłacony im kapitał kredytu, jest przychodem podatników i powstanie po ich stronie obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 163)?

Państwa stanowisko w sprawie

Państwa zdaniem, zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 163), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 9 ust. 1a ww. ustawy: Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e- 30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy: Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też, gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów - uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł. Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 - inne źródła.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy: Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17. Użycie w powyższym przepisie sformułowania "w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Przystępując do oceny skutków podatkowych wypłaty przez Bank Kredytobiorcom na podstawie Ugody kwot tytułem kwoty dodatkowej i zwrotu wpłaconych kwot wskazujemy, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 z późn. zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 Prawa bankowego, w brzmieniu na dzień zawarcia Umowy kredytu: Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Stosownie natomiast do treści art. 917 k.c.: Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

Odnosząc się do skutków podatkowych wypłaty ustalonej w ugodzie kwoty, zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Jednakże jak wyjaśniono powyżej, definicja przychodu podatkowego zawarta w art. 11 ust. 1 wskazuje, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

W niniejszej sprawie Bank i Kredytobiorcy planują zawrzeć Ugodę. W ramach Ugody:

(a)   ma nastąpić rozliczenie zakończonej Umowy kredytu w ten sposób, jakby Bank i Kredytobiorcy dokonali zmiany Umowy kredytu w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej oraz

(b)   Bank ma zwrócić Kredytobiorcom łączną kwotę 54.989,45 zł, po połowie na rzecz każdego z nich (27.494,72 zł i 27.494,73 zł za zgodą Kredytobiorców), z tytułu wpłaconych przez nich kwot oraz

(c)   Bank ma dokonać wypłaty na rzecz Kredytobiorców kwoty dodatkowej w łącznej wysokości 123.988,54 zł, po połowie na rzecz każdego z Kredytobiorców, po 61.994,27 zł. W Ugodzie kredytu potwierdzono, że kwota wypłaconego kredytu wynosiła 249.999,99 zł.

W Ugodzie potwierdzono również, że kredyt został całkowicie spłacony. A zatem nadpłata Kredytobiorców ponad kwotę wypłaconego kredytu wynosi w sumie 180.701,46 zł, w tym nadwyżka A.C. ponad kwotę wypłaconego wynosi 90.350,73 zł oraz nadwyżka B.C. ponad kwotę wypłaconego kredytu wynosi również 90.350,73 zł.

Dodatkowa Kwota, która ma zostać wypłacona przez Bank (po 61.994,27 zł na rzecz każdego z Kredytobiorców, w sumie 123.988,54 zł) stanowi część nadpłaconej kwoty przez każdego z Kredytobiorców ponad kwotę wypłaconego kredytu.

Również kwota zwrotu, która ma zostać wypłacona przez Bank (na rzecz B.C. 27.494,73 zł i na rzecz A.C. 27.494,72 zł; w sumie 54.989,45 zł), stanowi część nadpłaconej kwoty przez każdego z Kredytobiorców ponad kwotę wypłaconego kredytu.

Suma kwot, które mają być wypłacone przez Bank Kredytobiorcom na podstawie Ugody, z tytułu wypłaty Dodatkowej Kwoty i zwrotu kwot wpłaconych przez Kredytobiorców na podstawie Umowy kredytu, stanowi część nadpłaconej kwoty przez każdego z Kredytobiorców ponad kwotę wypłaconego kredytu.

A.C. - wypłata z Ugody to: 61.994,27 zł tytułem wypłaty Dodatkowej Kwoty +27.494,72 zł tytułem zwrotu wpłat = 89.488,99 zł (a nadpłata A.C. ponad wypłacony kapitał wynosi 90.350,73 zł).

B.C. - wypłata z Ugody to: 61.994,27 zł tytułem wypłaty Dodatkowej Kwoty + 27.494,73 zł tytułem zwrotu wpłat = 89.489,00 zł (a nadpłata B.C. ponad wypłacony kapitał wynosi 90.350,73 zł).

A zatem, kwoty, które mają być wypłacone Kredytobiorcom na podstawie Ugody obejmują środki pieniężne wpłacone wcześniej przez Kredytobiorców Bankowi w wykonania kwestionowanej Umowy kredytu. Wypłata na rzecz Kredytobiorców ww. kwot z Ugody stanowi element rozliczeń, mający na celu zwrot Kredytobiorcom uprzednio wpłaconych przez nich do Banku kwot w wykonaniu Umowy kredytu i mieści się w kwocie nadpłaty kapitału wpłaconej przez każdego z Kredytobiorców podczas spłaty kredytu na podstawie Umowy kredytu.

W ramach rozliczenia stron Umowy kredytu, dochodzi zatem do zwrotu kwot wpłaconych przez podatników, którzy nie otrzymali z tego tytułu dodatkowych korzyści, przysporzenia majątkowego. Na mocy Ugody, Kredytobiorcy mają otrzymać bowiem zwrot środków pieniężnych, które wcześniej każdy z nich przekazał na rzecz Banku w ramach spłaty udzielonego kredytu hipotecznego.

Zatem, kwoty, które Kredytobiorcy mają otrzymać od Banku na podstawie Ugody nie spowodują dodatkowego przysporzenia majątkowego. Wypłaty te są neutralne dodatkowo. Nie stanowią one dla żadnego z Kredytobiorców przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Tożsame stanowisko zostało wyrażone przykładowo w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 27 stycznia 2025 r., 0115-KDIT1.4011.830.2024.1.AS; z dnia 14 lipca 2025 r., 0112-KDWL.4011.19.2025.2.DK; z dnia 29 listopada 2024 r., 0112-KDIL2-1.4011.676.2024.2.TR.

Co do zwrotu kosztów procesu, w ramach Ugody Bank ma wypłacić Kredytobiorcom koszty procesu, w tym połowy wpisu sądowego w wysokości 500,00 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 10.800,00 zł stanowiące jednokrotność stawki minimalnej wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego przewidzianej przepisami prawa dla wartości przedmiotu sporu w ww. sprawie sygn. akt III C 5256/24 , która wynosi 430.702,00 zł (tj. art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego i Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych i adwokatów).

Zwrócone na rzecz Kredytobiorców kosztów zastępstwa procesowego czy zwrot opłaty sądowej nie stanowią przysporzenia po stronie Kredytobiorców i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ w związku z dokonanym zwrotem kosztów postępowania sądowego nie nastąpiło realne przysporzenie majątkowe po stronie Kredytobiorców. Kwoty te stanowią jedynie zwrot poniesionych wcześniej wydatków - nie są więc dochodem Kredytobiorców podlegającym opodatkowaniu.

Mając na uwadze powyższe, zwrot kosztów zastępstwa procesowego oraz zwrot opłaty sądowej, w ramach Ugody, nie będzie powodował powstania po stronie Kredytobiorców przychodu, w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Brzmienie tego przepisu wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie bądź, od których zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Ogólne pojęcie przychodu zostało wyjaśnione w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Ustawodawca przyjął zasadę, że przychodami są:

1)  pieniądze i wartości pieniężne, które:

·      zostały otrzymane przez podatnika – czyli takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      zostały postawione do dyspozycji podatnika – czyli takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

2)  wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń – czyli takie przysporzenia majątkowe, które mają postać:

·      świadczeń w naturze (otrzymane rzeczy lub prawa);

·      nieodpłatnych świadczeń innych niż świadczenia w naturze (np. otrzymane usługi).

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Z uwagi na wyróżnienie przez ustawodawcę przychodów o charakterze niepieniężnym, uznaje się, że przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy jest nie tylko uzyskanie przez podatnika nowych aktywów, ale także zmniejszenie jego pasywów.

Źródła przychodów

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów zostały określone w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednym z nich są „inne źródła”, czyli źródła inne niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ustawy (art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy).

Przy czym, zgodnie z art. 20 ust. 1 komentowanej ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Jak dowodzi użycie sformułowania „w szczególności” definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. W związku z tym każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

Z opisu sprawy wynika, że w toku toczącego się postępowania sądowego, bank zaproponował Państwu zawarcie ugody, której celem ma być polubowne zakończenie sporu i uchylenie stanu niepewności co do roszczeń wynikających ze spłaconej w dniu 8 maja 2018 r. umowy kredytu, poprzez przyjęte w Ugodzie rozwiązania, w tym rozliczenia zakończonej Umowy kredytu w ten sposób, jakby Bank i Kredytobiorcy dokonali zmiany Umowy kredytu w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej. Rozliczenie kredytu udzielonego na podstawie Umowy kredytu na poczet kredytu w złotych, nastąpi w ten sposób, że wartość spłat dokonanych na podstawie Umowy kredytu została zaliczona w pierwszej kolejności na poczet rat odsetkowych, a następnie – rat kapitałowych kredytu w złotych. Powstała nadwyżka pomniejsza kapitał do spłaty kredytu, od którego naliczane były kolejne odsetki, a niedobór – powiększał kapitał do spłaty, od którego naliczane były kolejne odsetki.

Powzięli Państwo wątpliwość, czy wypłacenie Państwu przez bank w ramach ugody:

1)  kwoty dodatkowej, stanowiącej w istocie zwrot należności wpłaconych przez Państwa oraz

2)  zwrotu należności wpłaconych przez Państwa w oparciu o umowę

3)  zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i połowy opłat od pozwu

- są dla Państwa przychodem i powstanie po Państwa stronie obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

Skutki podatkowe wypłaty przez Bank kwoty stanowiącej zwrot nadpłaconego kredytu oraz dodatkowej kwoty

Przystępując do oceny Państwa sytuacji wyjaśniam, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę w przytoczonym już wcześniej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

Wobec powyższego wypłata przez Bank na Państwa rzecz kwoty będącej zwrotem uiszczonych przez Państwa jako Kredytobiorców części wpłat, do której Bank zobowiązał się w zaproponowanej ugodzie, będzie dla Państwa neutralna podatkowo i nie będzie powodować po Państwa stronie powstania przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie osiągną Państwo konkretnego przysporzenia majątkowego, a w związku z tym nie będzie ciążył na Państwu obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

Odnosząc się natomiast do kwestii wypłaty Państwu kwoty dodatkowej, wskazać należy, jak wskazali Państwo w treści wniosku - dodatkową kwotą objęte są tylko i wyłącznie środki wpłacone uprzednio Bankowi w celu wypełnienia wiążącej Państwa umowy kredytu, które przekraczają wartość spłat przypadających na wypłacony Państwu kapitał. Wysokość dodatkowej kwoty ustalona została jako uiszczona przez Państwa suma wpłat z tytułu umowy kredytu przewyższająca wpłaty z tytułu wypłaconego Państwu kapitału kredytu. Kwota dodatkowa obejmuje nadpłaty dokonane przez Państwa ponad nominalną wartość wypłaconego Państwu przez Bank kapitału kredytu na podstawie umowy kredytu.

Wobec powyższego, skoro kwota dodatkowa mieści się w kwocie wpłacanej przez Państwa podczas spłaty kredytu hipotecznego, to jej otrzymanie nie powoduje po Państwa stronie dodatkowego przysporzenia majątkowego. W konsekwencji pieniądze te nie będą Państwa przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ich uzyskanie nie skutkuje po Państwa stronie obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego.

Wobec braku przychodu do opodatkowania, nie będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconej kwoty nadpłaty jak i kwoty dodatkowej. Nie będą Państwo także zobowiązani do wykazania ww. kwot w zeznaniu rocznym PIT-37.

Zwrot kosztów procesu

Stosownie do art. 98 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego:

Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie.

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego, opłaty od wniesienia pozwu) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez stronę.

Zwrócone Państwu koszty zastępstwa procesowego i połowy opłaty od pozwu nie stanowią przysporzenia po Państwa stronie i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ w związku z dokonanym zwrotem tych kosztów nie nastąpi realne przysporzenie majątkowe. Wynika to z tego, że koszty te w pierwszej kolejności zostały sfinansowane z Państwa własnych środków, a następnie na podstawie ugody zostały Państwu zwrócone. W takim wypadku kwota ta stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej nakładów – nie będzie więc przychodem podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz połowy opłaty od pozwu będzie obojętna podatkowo, o ile zwracana przez Bank kwota nie przewyższa poniesionych przez Państwa wydatków z tego tytułu.

W konsekwencji nie będą Państwo zobowiązani do wykazania ww. kwoty w zeznaniu podatkowym, ani zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu.

Tym samym Państwa stanowisko należało uznać za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

W odniesieniu do powołanych przez Państwa interpretacji stwierdzam, że zapadły one w indywidualnych sprawach i nie są wiążące dla organu wydającego tę interpretację.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)  z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Pani A.C. (Zainteresowana będąca stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.