Interpretacja 0115-KDWT.4011.178.2026.3

Interpretacja indywidualna

– stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

5 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 4 maja 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej.

Uzupełnili go Państwo pismem z 8 czerwca 2026 r. i 13 lipca 2026 r.– w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1.  Zainteresowana będąca stroną postępowania:

A.A

ul. (...)

2.  Zainteresowany niebędący stroną postępowania:

B.A

ul. (...)

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawcę jako Zainteresowanego (Strona postępowania o wydanie interpretacji), jej małżonka będącego współkredytobiorcą (Uczestnik postępowania w sprawie wydania wniosku o interpretację) i Bank (dalej: „Bank”) łączyła Umowa kredytu z (...) 2007 r. przewidująca 30 letni okres spłaty zobowiązania (dalej: „Umowa”), przy czym kredyt, którego dotyczy Umowa (dalej: „Kredyt”), rozumiany jest jako kredyt udzielony w całości lub w części na finansowanie własnego celu mieszkaniowego Strony i Uczestnika. Umowa przewidywała waloryzowanie (indeksowanie) niespłaconego zobowiązania według kursu CHF przyjętego przez Bank.

Od pewnego okresu trwania umowy warunki jego spłaty stały się utrudnione z uwagi na otoczenie mikro i makroekonomiczne. Dlatego Strona i Uczestnik powzięli działania mające na celu unieważnienie Umowy.

Pomiędzy Stroną i Uczestnikiem oraz Bankiem istnieje aktywny spór co do ważności Umowy (i jej postanowień). Strona i Uczestnik przyjmują stanowisko, że Umowa zawiera postanowienia abuzywne (niedozwolone), skutkujące jej nieważnością. Strona i Uczestnik złożył w Sądzie Okręgowym w (...) pozew o ustalenie nieważności Umowy i zapłatę kwoty (...) PLN i (…) CHF. Wyrokiem z dnia (...) 2025 r. uznano roszczenie Strony i Uczestnika zasadne, jednak Bank wniósł apelację do Sądu Apelacyjnego w (...).

Bank mając na uwadze, że rozstrzygnięcie przez sąd apelacyjny z dużym prawdopodobieństwem podtrzyma zasądzone w pierwszej instancji roszczenie Strony i Uczestnika, proponuje zawarcie ugody której celem będzie:

a. całkowite umorzenie pozostałej do spłaty kwoty kapitału kredytu wynikającej z Umowy,

b. pełne i ostateczne uregulowanie roszczeń Stron poprzez zapłatę przez Bank na rzecz Klienta kwoty uzgodnionej w Ugodzie,

c. zrzeczenie się przez Klienta roszczeń wobec Banku w związku z zawarciem i wykonywaniem Umowy (na dotychczasowych warunkach),

d. cofnięcie powództwa wobec Banku,

e. zrzeczenia się przez Bank wszelkich dalszych roszczeń w związku z zawarciem i wykonywaniem Umowy ponad kwotę uzgodnioną w tej Ugodzie.

W wykonaniu Umowy, Bank wypłacił na rzecz Strony i Uczestnika kwotę (…) PLN jako kapitał, a na dzień sporządzenia Ugody, Klient zapłacił na rzecz Banku kwotę (…) PLN i (…) CHF. Kwoty zapłacone przez Stronę i uczestnika przekraczają wartość kapitału otrzymaną od Banku. Z tego powodu wyrokiem z dnia (...) 2025 r. uznano roszczenie Strony i Uczestnika za zasadne. Pomimo ekonomicznej spłaty zadłużenia, w księgach rachunkowych Banku, aktualne zadłużenie Klienta wobec Banku na podstawie Umowy wyrażone w CHF wynosi łącznie (…) CHF. Wartość aktualnego zadłużenia w PLN, po przeliczeniu go według średniego kursu CHF Narodowego Banku Polskiego opublikowanego w dniu (…)03.2026 r. w wysokości (…) PLN/CHF, wynosi łącznie: (…) PLN.

Dlatego Bank mając świadomość, że Strona i Uczestnik nadpłacili wartość uzyskanego z Banku kapitału, a ponadto ponieśli koszty postępowania przed sądem okręgowym w (...), zobowiązuje się do zapłaty kwoty x PLN (dalej „Rekompensata”).

Bank działa w warunkach pełnej świadomości, że Umowa zawiera postanowienia, które są podobne lub identyczne z postanowieniami uznawanymi przez sądy powszechne za postanowienia abuzywne (niedozwolone) (na podstawie art. 3851 i następnych Kodeksu cywilnego) albo nieważne (na podstawie ogólnych przepisów prawa polskiego), lub w odniesieniu do których kierowane są takie zarzuty, w tym przez organy administracji publicznej (w szczególności Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów). Obejmuje to postanowienia dotyczące indeksacji lub denominacji kredytu w walucie obcej, sposobu ustalania przez bank kursów walut, stosowania spreadu walutowego, zabezpieczeń kredytu, oprocentowania kredytu lub dotyczące ubezpieczeń (w tym opłaty z tytułu udzielenia kredytu z niskim wkładem własnym). Zgodnie z uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 roku (III CZP 25/22), w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. W razie niemożliwości takiego ustalenia umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie i jest nieważna (trwale bezskuteczna). Z tego właśnie powodu, Bank dąży do zawarcia Ugody na warunkach opisanych powyżej.

Uzupełnienie zdarzenia przyszłego

W związku z wezwaniem Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 2 czerwca 2026 r. do usunięcia braków wniosku, Wnioskodawca odpowiedział na pytania:

1.a) czy kredyt został przez Bank udzielony na finansowanie własnego celu mieszkaniowego w całości czy w części? Jak kwestia ta została uregulowana w umowie kredytowej?

Odpowiedź:

Kredyt udzielony przez Bank był kredytem konsolidacyjnym, którego istotna część służyła finansowaniu celu mieszkaniowego, a w części pokrywała inne zobowiązania.

1b) czy z kwoty tego kredytu były finansowane również inne cele np. prowizja, ubezpieczenie, itp.? Jeśli tak, to proszę wskazać, jakie cele były finansowane z ww. kredytu oraz jaka kwota kredytu była przeznaczona na te cele?

Odpowiedź:

Tak, z kwoty udzielonego została sfinansowana prowizja z tytułu udzielenia kredyt w wysokości (…) zł oraz kwota 200 zł tytułem kosztu wpisu do hipoteki.

1c) czy zgodnie z zawartą umową kredytową wszyscy kredytobiorcy odpowiadają/ odpowiadali za spłatę kredytu solidarnie, a więc do pełnej wysokości?

Odpowiedź:

Tak, kredytobiorcy z tytułu zobowiązań z umowy odpowiadają solidarnie do pełnej wysokości.

1d) czy kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej?

Odpowiedź:

Kredyt został przeznaczony na pokrycie części kosztów budowy domu mieszkalnego, jednak z uwagi na konsolidacyjny charakter tego kredytu, pokrył także inne zobowiązania związane ze spłatą kredytu mieszkaniowego. Dlatego nie został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej.

1e) czy celem ww. inwestycji mieszkaniowej było zaspokojenie Państwa potrzeb mieszkaniowych

(jednego gospodarstwa domowego)?

Odpowiedź:

Celem wyżej wymienionej inwestycji mieszkaniowej pokrycia części kosztów budowy domu mieszkalnego było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa.

2. Czy są/byli Państwo właścicielami/współwłaścicielami nieruchomości, na którą został zaciągnięty kredyt opisany we wniosku? Czy przedmiotową nieruchomość nabyli Państwo do majątku wspólnego?

Odpowiedź:

Tak, kredytobiorcy nabyli nieruchomość do wspólnego majątku wspólnego.

3. Czy w ugodzie potwierdzą Państwo oraz Bank, że umowa kredytu jest ważna?

Odpowiedź:

Tak, w ugodzie wyrażona jest zgoda na związanie postanowieniami umowy kredytu w ich dotychczasowym brzmieniu, w zamian za ustępstwa Banku i kredytobiorców.

4. Czy w związku z podpisaniem ugody zmieni się treść umowy kredytowej, tj. czy w wyniku ugody nastąpi przewalutowanie kredytu, a zatem czy kredyt zostanie rozliczony tak, jakby od początku był kredytem złotówkowym?

Odpowiedź:

W wyniku umowy nie ulegnie przewalutowanie umowy kredytu. W związku z zawarciem ugody nastąpi wycofanie roszczeń kredytobiorców i rekompensata ze strony banku z tytułu nadpłaconego zobowiązania kredytowego.

5. Czy nastąpi przewalutowanie rat kapitałowo-odsetkowych, które Państwo spłacili?

Odpowiedź:

Nie nastąpi przewalutowanie rat-kapitałowo odsetkowych.

6. Czy przewalutowanie kredytu obniży Państwa należność wobec banku, tj. Państwa zadłużenie wynikające z przewalutowania kredytu będzie mniejsze niż zadłużenie wynikające z umowy kredytu przed jego przewalutowaniem?

Odpowiedź:

Wskutek zawarcie ugody, nie dojdzie do przewalutowania kredytu.

7. Czym dokładnie jest kwota wierzytelności, która zostanie umorzona (kapitał, odsetki, prowizje, inne opłaty niezbędne do zawarcia umowy kredytowej, koszty usług dodatkowych, ubezpieczeń)?

Odpowiedź:

Kwota wierzytelności Banku, która ma być umorzona to aktualne zadłużenie Klienta wobec Banku na podstawie Umowy wyrażone w CHF i wynosi łącznie (…) CHF, na którą to kwotę składają się:

- kapitał kredytu pozostający do spłaty: (…) CHF,

- odsetki umowne od kapitału kredytu: (…) CHF,

8. Czy umorzenie wierzytelności przez Bank będzie dotyczyło wszystkich współkredytobiorców?

Odpowiedź:

Tak, umorzenie będzie dotyczyło wszystkich współkredytobiorców.

9.a) co składa się na kwotę x zł - co było podstawą jej wyliczenia i wypłacenia (jaka konkretnie kwota i rodzaj należności)

Odpowiedź:

Kwota x zł wynika z negocjacji prowadzonych w imieniu kredytobiorców przez pełnomocników z przedstawicielami banku. Kwota ma na celu pełne i ostateczne rozliczenie roszczeń stron wynikających z umowy kredytowej lub w związku z nią. Kwota ta ma wyrównać roszczenie kredytobiorców (wnioskodawcy i uczestnika) związane z nadpłatami poczynionymi na rzecz Banku z tytułu kapitału oraz odsetek.

9b) czy kwota x zł zostanie wypłacona w związku z odstąpieniem przez Państwa od dochodzenia roszczeń związanych z umową kredytową na drodze sądowej? W szczególności czy kwota ta ma ekonomicznie rekompensować Państwu w całości lub w części różnicę pomiędzy rozliczeniami między Państwem, a Bankiem, jakie wynikałyby z uznania umowy kredytu za nieważną w postępowaniu sądowym, a rozliczeniami będącymi wynikiem ugody;

Odpowiedź:

Chodzi o kwotę x zł. Odpowiedź na to pytanie jest twierdząca.

9c) czy kwota x zł stanowi zwrot środków, które zostały wpłacone przez Państwa do banku tytułem spłaty rat kredytowo-odsetkowych, a które w wyniku przewalutowania albo ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według zasad przyjętych w ugodzie, zostały uznane za nadpłatę kredytu bądź nadpłatę odsetek (czyli uznane za środki wpłacone do banku ponad wartość spłat należnych bankowi z tytułu ważnej umowy kredytu);

Odpowiedź:

Chodzi o kwotę x zł. Odpowiedź na to pytanie jest twierdząca.

9d) czy kwota x zł mieści się w kwocie wpłacanej przez Państwa podczas spłaty kredytu, tj. czy mieści się w kwocie, którą przekazali Państwo na rzecz banku w ramach spłaty rat kapitałowoodsetkowych od otrzymanego finansowania;

Odpowiedź:

Chodzi o kwotę x zł. Odpowiedź na to pytanie jest twierdząca.

9e) czy kwota x zł stanowi zwrot środków wpłaconych przez Państwa do banku, które zostały w ugodzie uznane za nienależne bankowi z innych powodów (jakich?);

Odpowiedź:

Chodzi o kwotę x zł. Odpowiedź na to pytanie jest twierdząca.

9f) czy kwota x zł jest wypłatą z innego tytułu – jakiego (np. zwrotem poniesionych przez Państwa kosztów procesowych)?

Odpowiedź:

Chodzi o kwotę x zł. Odpowiedź na to pytanie jest negatywna, ponieważ w ugodzie nie wskazuje się innego tytułu poza wzajemnymi zobowiązaniami związanymi z umową kredytową.

10. Czy kredyt mieszkaniowy, o którym mowa we wniosku został zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości, lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie?

Odpowiedź:

Odpowiedź na to pytanie jest pozytywna.

11. Czy umorzenia dokona podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów?

Odpowiedź:

Tak, bank finansujący podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego.

12. Czy korzystali Państwo z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej – niż wskazana w opisie zdarzenia – inwestycji mieszkaniowej?

Odpowiedź:

Odpowiedź na to pytanie jest negatywna.

13. Kiedy planują Państwo podpisać ugodę z bankiem? Czy ugoda będzie podpisana przed 31 grudnia 2026 r.?

Odpowiedź:

Założeniem jest podpisanie ugody do końca 2026 r.

Natomiast w związku z wezwaniem Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 6 lipca 2026 r. do usunięcia braków wniosku, Wnioskodawca odpowiedział na pytania:

1. Czy Umowa kredytu, o której piszą Państwo we wniosku:

Wnioskodawcę jako Zainteresowanego (Strona postępowania o wydanie interpretacji), jej małżonka będącego współkredytobiorcą (Uczestnik postępowania w sprawie wydania wniosku o interpretację) i Bank (dalej: „Bank”) łączyła Umowa kredytu z (...).2007 r. przewidująca 30 letni okres spłaty zobowiązania (dalej: „Umowa”), przy czym kredyt, którego dotyczy Umowa (dalej: „Kredyt”), rozumiany jest jako kredyt udzielony w całości lub w części na finansowanie własnego celu mieszkaniowego Strony i Uczestnika. to umowa kredytu konsolidacyjnego? Jeśli nie, to którego kredytu pierwotnie zaciągniętego dotyczy powyższa informacja?

Odpowiedź:

Była to umowa kredytu konsolidacyjnego.

2. W związku ze wskazaniem w uzupełnieniu wniosku:

Kredyt został przeznaczony na pokrycie części kosztów budowy domu mieszkalnego, jednak z uwagi

na konsolidacyjny charakter tego kredytu, pokrył także inne zobowiązania związane ze spłatą kredytu

mieszkaniowego. Dlatego nie został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej.

proszę wyjaśnić – odrębnie w odniesieniu do każdego zaciągniętego kredytu (zarówno pierwotnych, jak i konsolidacyjnego):

a) Kiedy została zawarta umowa kredytu?

Odpowiedź:

Odpowiedzi w pkt b

b) Na jaki cel został udzielony kredyt?

Odpowiedź:

- konsolidacyjny (...).2007 r. (zawierający spłatę także poniższych zobowiązań)

- gotówkowy (...).2006 r.

- samochodowy (...).2007 r.

- mieszkaniowy (...).2003 r.

c) Czy kredyt został przez Bank udzielony na finansowanie własnego celu mieszkaniowego w całości czy w części? Jak kwestia ta została uregulowana w umowie kredytowej?

Odpowiedź:

Kredyt konsolidacyjny w istotnej części pokrył finansowanie własnego celu mieszkaniowego. W umowie” Kredyt przeznaczony jest na pokrycie części kosztów budowy domu mieszkalnego oraz na spłatę następujących zobowiązań finansowych” – dalej wymienione powyższe zobowiązania.

d) Czy z kwoty tego kredytu były finansowane również inne cele np. prowizja, ubezpieczenie, itp.? Jeśli tak, to proszę wskazać, jakie cele były finansowane z ww. kredytu oraz jaka kwota kredytu była przeznaczona na te cele?

Odpowiedź:

Z kredytu konsolidacyjnego została sfinansowana prowizja banku w kwocie (…) i opłata sądowa za wpis do hipoteki w wysokości 200zł

e) Czy zgodnie z zawartą umową kredytową wszyscy kredytobiorcy odpowiadają/odpowiadali za spłatę kredytu solidarnie, a więc do pełnej wysokości?

Odpowiedź:

Tak, zarówno w przypadku kredytu pierwotnego jak i konsolidacyjnego.

f) Czy kredyt, został zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości, lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie?

Odpowiedź:

Tak, zarówno w przypadku pierwotnego jak i konsolidacyjnego w zakresie finansowania składników nieruchomościowych.

g) Czy kredyt był udzielony przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawnionym do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów?

Odpowiedź:

Tak, zarówno w przypadku pierwotnego jak i konsolidacyjnego.

3. Czy byli/są Państwo właścicielami/współwłaścicielami nieruchomości, na które został zaciągnięty kredyt/zostały zaciągnięte kredyty? Czy przedmiotowe nieruchomości nabyli Państwo do majątku wspólnego?

Odpowiedź:

Tak, nieruchomości zostały nabyte do majątku wspólnego. Kredyt pierwotny finansował nabycie mieszkania, które następnie zostało zamienione na dom w którym wnioskodawcy zamieszkują.

Aktualnie kredyt konsolidacyjny dotyczy tego domu i tego kredytu dotyczy ugoda.

4. Jak i przez kogo mieszkanie oraz budynek mieszkalny były/są wykorzystywane od momentu zakupu/budowy?

Odpowiedź:

Zarówno mieszkanie jak i następnie dom, są przez wnioskodawców wykorzystywane na cele mieszkaniowe.

5. Czy sformułowanie „kredyt mieszkaniowy” oznacza kredyt zaciągnięty na zakup, remont mieszkania czy też inne cele (jakie)?

Odpowiedź:

Sformułowanie kredyt mieszkaniowy w przypadku kredytu mieszkaniowego na podstawie umowy z dnia (…)2003 r. dotyczy zakupu i remontu mieszkania.

6. Skoro w piśmie uzupełniającym odpowiedzi na pytania I.9 lit. b)-e) były twierdzące,

proszę wyjaśnić jednoznacznie czy kwota x zł stanowi:

• wynagrodzenie za odstąpienie przez Państwa od dochodzenia roszczeń związanych z umową kredytową na drodze sądowej czy też

• zwrot wpłaconych uprzednio przez Państwa rat kapitałowo-odsetkowych lub zwrot środków nienależnie pobranych przez Bank tytułem rat kapitałowo-odsetkowych?

Odpowiedź:

Zwrot wpłaconych uprzednio rat kapitałowo-odsetkowych lub zwrot środków nienależnie pobranych przez Bank tytułem rat kapitałowo-odsetkowych.

Zgodnie z postanowieniami projektu ugody: „W ramach pełnego i ostatecznego rozliczenia roszczeń stron wynikających z Umowy lub w związku z nią, Bank zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Klienta kwoty x PLN”.

7. Czy kwota x zł mieści się w różnicy pomiędzy kwotą spłaconych rat a kwotą wypłaconego kapitału?

Odpowiedź:

Kwota x zł mieści się w różnicy pomiędzy kwotą spłaconych rat a kwotą wypłaconego kapitału.

Nadpłata Wnioskodawców jest wyższa niż kwoty proponowanej ugody.

8. Czy z proponowanej umowy wynika, że dojdzie do potrącenia wierzytelności Państwa oraz banku?

Jeśli tak, to w jaki sposób zostanie to uregulowane w proponowanej ugodzie?

Odpowiedź:

Proponowana umowa polega na zrzeczeniu się roszczeń Wnioskodawców wobec banku oraz zwolnieniu z długu przez Bank. W umowie nie wskazuje się na potrącenie. W drodze ugody roszczenia obydwu stron mają zostać wygaszone.

Pytania (ostatecznie sprecyzowane w uzupełnieniu wniosku)

1.  Czy w związku z zawarciem przez Stronę i Uczestnika Ugody, mającej na celu wzajemne zrzeczenie się roszczeń wynikających z Umowy, otrzymana przez Strony i Uczestnika Rekompensata wysokości x PLN zł będzie stanowić dla Strony i Uczestnika przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

2.  Czy kwota umorzonej przez bank wierzytelności stanowić będzie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czyli czy w związku z zawarciem przez Stronę i Uczestnika ugody mającej na celu umorzenie aktualnego zadłużenia w kwocie (…) CHF w zamian za wycofanie powództwa, wartość umorzonej przez Bank wierzytelności stanowić będzie dla Strony i Uczestnika przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Państwa stanowisko w sprawie

Stanowisko Strony i Uczestnika w zakresie pytań nr 1 i 2

Zwrot środków otrzymanych na podstawie przyszłej Ugody z Bankiem nie powinien podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych ani w zakresie umorzonego aktualnego zadłużenia ani Rekompensaty, ponieważ zwrot ten stanowi jedynie odzyskanie nadpłaconych środków oraz poniesionych kosztów dochodzenia roszczeń, a nie uzyskanie dodatkowego dochodu.

Uzasadnienie

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów - uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Źródła przychodów

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Źródłami przychodów są inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania "w szczególności", wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł można mówić w każdym przypadku, pod warunkiem że u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Rozliczenie wzajemnych roszczeń Ugoda - jako jeden z typów umów - regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 z późn. zm.):

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp. (Por. Nazaruk Piotr (red.), Kodeks cywilny., LEX/el) Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

Przyczynowość zawarcia ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r. poz. 38).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek, bez żadnego ekwiwalentu. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). W tym stanie faktycznym w zamian za zawarcie Ugody, Bank domaga się cofnięcia pozwu, który w pierwszej instancji został uznany za zasadny. W konsekwencji zarówno Strona jak i Uczestnik nie będą mogły się domagać roszczeń z tytułu wpłaconych na rzecz Banku kwot w związku z realizacją Umowy.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Mając na uwadze, że zwolnienie przez Bank z kwoty aktualnego zadłużenia oraz wypłata Rekompensaty są ściśle powiązane z koniecznością cofnięcia przez Stronę i Uczestnika pozwu, który został uznany przez sąd w pierwszej instancji, można uznać że faktycznie dochodzi do kompensaty (potrącenia) wzajemnych roszczeń.

Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje art. 498 ustawy - Kodeks cywilny.

Zgodnie z tym przepisem:

§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.

§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony.

Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.

Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).

W sytuacji, gdy dojdzie do umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności, u stron nie wystąpi przychód podatkowy. Przychód podatkowy wystąpiłby wówczas, gdy doszłoby do częściowej kompensaty wierzytelności, a wierzyciel zwolniłby dłużnika z pozostałej części długu.

Bank, dokonując wyliczenia kwoty zadłużenia i Rekompensaty, uwzględnił poniesione przez Stronę i Uczestnika koszty w związku z zawarciem umowy kredytowej wraz kosztami postępowania. Zatem kwota Rekompensaty uwzględniona w ugodzie nie spowoduje faktycznego przyrostu majątku, a jedynie wyrównanie wcześniejszego zmniejszenia majątku związanego z zawarciem Umowy w warunkach stosowania niedozwolonych klauzul. Wobec tego zwrot ten nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów, a w konsekwencji dla Strony i Uczestnika nie powstanie przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu.

Stanowisko Strony i Uczestnika jest dość powszechnie podzielane przez organy podatkowe w analogicznych sprawach. Dla przykładu należy podać rozstrzygnięcia w analogicznych sprawach:

1. Interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z dnia 16 lutego 2024 r., sygn. 0114-KDIP3-

2.4011.1078.2023.2.AC w zakresie pytania nr 1

2. Interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z dnia 6 lutego 2026 r., sygn. 0112-KDIL2-1.4011.983.2025.2.AK

3. Interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z dnia 4 stycznia 2024 r., sygn. 0113-KDIPT2-2.4011.689.2023.2.MK

4. Interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z dnia 20 marca 2026 r., sygn. 0114-KDWP.4011.3.2026.2.AS1

5. Interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z dnia 4 sierpnia 2025 r., sygn. 0115-KDST2-1.4011.309.2025.3.JPO

6. Interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z dnia 15 kwietnia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0112-KDIL2-1.4011.24.2026.3.AK

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Brzmienie tego przepisu wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie bądź, od których zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Ogólne pojęcie przychodu zostało wyjaśnione w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Ustawodawca przyjął zasadę, że przychodami są:

1)  pieniądze i wartości pieniężne, które:

·      zostały otrzymane przez podatnika – czyli takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      zostały postawione do dyspozycji podatnika – czyli takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

2)  wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń – czyli takie przysporzenia majątkowe, które mają postać:

·      świadczeń w naturze (otrzymane rzeczy lub prawa);

·      nieodpłatnych świadczeń innych niż świadczenia w naturze (np. otrzymane usługi).

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Z uwagi na wyróżnienie przez ustawodawcę przychodów o charakterze niepieniężnym, uznaje się, że przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy jest nie tylko uzyskanie przez podatnika nowych aktywów, ale także zmniejszenie jego pasywów.

Źródła przychodów

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów zostały określone w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednym z nich są „inne źródła”, czyli źródła inne niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ustawy (art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy).

Przy czym, zgodnie z art. 20 ust. 1 komentowanej ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Jak dowodzi użycie sformułowania „w szczególności” definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. W związku z tym każde świadczenie mające realną wartość finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

Wskazali Państwo, że na podstawie proponowanej ugody bank umorzy zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu konsolidacyjnego oraz dokona zwrotu środków pieniężnych w wysokości x zł.

Skutki podatkowe zwrotu środków pieniężnych

Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Jak już wskazano, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też, gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

W odniesieniu do planowanej wypłaty przez Bank kwoty x zł wyjaśnili Państwo, że:

- stanowi ona zwrot środków, które zostały wpłacone przez Państwa do banku tytułem spłaty rat kredytowo-odsetkowych, a które w wyniku przewalutowania albo ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według zasad przyjętych w ugodzie, zostały uznane za nadpłatę kredytu bądź nadpłatę odsetek (czyli uznane za środki wpłacone do banku ponad wartość spłat należnych bankowi z tytułu ważnej umowy kredytu),

- mieści się w kwocie wpłacanej przez Państwa podczas spłaty kredytu, tj. mieści się w kwocie, którą przekazali Państwo na rzecz banku w ramach spłaty rat kapitałowoodsetkowych od otrzymanego finansowania;

- stanowi zwrot środków wpłaconych przez Państwa do banku, które zostały w ugodzie uznane za nienależne bankowi z innych powodów;

- stanowi zwrot wpłaconych uprzednio rat kapitałowo-odsetkowych lub zwrot środków nienależnie pobranych przez Bank tytułem rat kapitałowo-odsetkowych;

- kwota ta ma wyrównać Państwa roszczenie związane z nadpłatami poczynionymi na rzecz Banku z tytułu kapitału oraz odsetek,

- mieści się w różnicy pomiędzy kwotą spłaconych rat a kwotą wypłaconego kapitału.

Zatem w analizowanej sprawie - w związku ze zwrotem przez Bank kwoty x zł - po Państwa stronie nie dojdzie do powstania przysporzenia majątkowego. W związku z zawarciem ugody otrzymają Państwo od banku zwrot środków, które wcześniej na mocy umowy kredytowej przekazali Państwo w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych. Otrzymają więc Państwo środki będące ekwiwalentem wydatków, które były uprzednio poniesione z Państwa własnych środków. Po Państwa stronie nie dojdzie zatem do powstania przysporzenia majątkowego - taka wypłata będzie dla Państwa neutralna podatkowo – po Państwa stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Umorzenie wierzytelności

Odrębną kwestią jest umorzenie wierzytelności, które następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy Kodeks cywilny:

Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

Tak więc dla umorzenia wierzytelności konieczna jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się jednak w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub należnych odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe – nie musi spłacać należności, do spłaty których był pierwotnie zobowiązany.

Umorzoną kwotę wierzytelności z tytułu kredytu kwalifikuje się do przychodów z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Prawodawca przewidział przy tym szczególne rozwiązanie dla określonych sytuacji umorzeń kredytów mieszkaniowych. Umożliwił zaniechanie poboru podatku od dochodów z tytułu takich umorzeń – na zasadach, które określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1672).

Zgodnie z § 1 tego rozporządzenia:

1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:

1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.

2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;

3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

1) jednego gospodarstwa domowego albo

2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 oraz z 2025 r. poz. 769 i 1064).

6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.

7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.

Natomiast z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że:

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

1)  udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

2)  zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

3)  zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z kolei § 4 ww. rozporządzenia stanowi, że:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:

a)  nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b)  nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c)  nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d)  budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e)  rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

– położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Zatem, zaniechanie poboru podatku od umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

1)  kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;

2)  kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;

3)  kredyt był zabezpieczony hipotecznie;

4)  kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie;

5)  kwota wierzytelności obejmuje kwotę kredytu mieszkaniowego (kapitału), odsetki, w tym odsetki skapitalizowane i prowizje, opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

Dodać należy, że dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Zgodnie z cytowanym na wstępie § 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów, kredyt mieszkaniowy powinien zostać zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego kredyty mieszkaniowe powinny zostać zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, np. na zakup i remont tej samej nieruchomości.

Analizowane zaniechanie może mieć zastosowanie także w przypadku umorzenia kredytu konsolidacyjnego w sytuacji, gdy został on zaciągnięty na spłatę kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (§ 1 ust. 4 ww. rozporządzenia). W sytuacji zaciągnięcia kredytu konsolidacyjnego, zaniechanie poboru podatku obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

Skoro omawiane zaniechanie może znaleźć zastosowanie tylko w sytuacji zaciągnięcia kredytu na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, to należy zweryfikować czy inwestycja opisana we wniosku spełnia wymogi zawartej w ww. rozporządzeniu definicji jednej inwestycji mieszkaniowej.

Przez jedną inwestycję mieszkaniową rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych: jednego gospodarstwa domowego albo więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Przez jedno gospodarstwo domowe rozumie się natomiast gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.

Z wniosku wynika, że:

- pierwsza umowa kredytu hipotecznego została przez Państwa zawarta w 2003 roku na zakup i remont mieszkania;

- w 2007 roku zawarli Państwo umowę kredytu konsolidacyjnego, który został przeznaczony na pokrycie części kosztów budowy domu mieszkalnego oraz spłatę ww. kredytu mieszkaniowego,

- powyższe kredyty (z 2003 i 2007 roku) były udzielone przez podmiot uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw i zostały zabezpieczone w postaci hipoteki „w zakresie finansowania składników nieruchomościowych”,

- nigdy nie korzystali Państwo z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej;

- kredyt konsolidacyjny nie został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, lecz dotyczył dwóch odrębnych inwestycji mieszkaniowych (spłaty kredytu na zakup pierwszego mieszkania i budowy domu mieszkalnego).

- Bank zaproponował Państwu ugodę, w której umorzy Państwa aktualne zadłużenie wobec Banku na podstawie umowy wyrażone w CHF, na którą to kwotę składają się: kapitał kredytu pozostający do spłaty ((…) CHF), odsetki umowne od kapitału kredytu ((…) CHF).

Zatem, kwota wierzytelności z tytułu kredytu konsolidacyjnego zaciągniętego w 2007 r., która zostanie Państwu umorzona przez Bank do końca 2026 roku, będzie stanowiła dla Państwa przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.

Ponieważ – jak wykazano powyżej – opisany we wniosku umorzony kredyt konsolidacyjny dotyczył dwóch różnych inwestycji mieszkaniowych, to zaniechanie poboru podatku nie może mieć zastosowania do całej umorzonej kwoty z tytułu tego kredytu.

W związku z tym że umorzenie ma dotyczyć kredytu konsolidacyjnego, to prawo do zaniechania poboru podatku przysługuje wyłącznie do przychodu z tytułu umorzonej wierzytelności w części odpowiadającej kwocie kredytu mieszkaniowego związanego z jedną inwestycją mieszkaniową (w odniesieniu do tej części kredytu konsolidacyjnego która została przeznaczona na wyłącznie na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i tylko w związku z jedną nieruchomością). Jak bowiem wykazano, kredyt, który ma być umorzony, został zaciągnięty na dwie inwestycje mieszkaniowe, wobec czego nie jest możliwe zastosowanie zaniechania poboru podatku do całego przychodu z tytułu umorzenia wierzytelności. Pozostała część umorzonej wierzytelności podlega opodatkowaniu według skali podatkowej jako przychód z tzw. innych źródeł.

Reasumując:

- kwota x zł – którą zwróci Państwu bank w związku z planowaną ugodą – nie będzie stanowiła przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

- przychód z tytułu umorzonej przez bank wierzytelności będzie korzystał z zaniechania poboru podatku wyłącznie w części odpowiadającej kwocie kredytu mieszkaniowego związanego z jedną inwestycją mieszkaniową, a w pozostałej części będzie podlegał opodatkowaniu według skali podatkowej.

Należy przy tym zauważyć, że Państwa argumentacja odnosząca się do instytucji potrącenia wierzytelności nie ma wpływu na ocenę skutków podatkowych przedstawionego zdarzenia.

Wobec tego, w myśl zasady, że wadliwa argumentacja prawna przedstawiona we wniosku, nawet przy prawidłowo wywiedzionym skutku prawnym, winna skutkować uznaniem stanowiska podatnika za nieprawidłowe, Państwa stanowisko w zakresie obydwu pytań interpretacyjnych oceniono jako nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

W odniesieniu do powołanych przez Państwa interpretacji należy zauważyć, że były one wydawane w indywidualnych sprawach podatników w odniesieniu do konkretnych stanów faktycznych. Tym samym nie mają one mocy prawa powszechnie obowiązującego i należy je traktować indywidualnie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Pani A.A (Zainteresowana będąca stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.