Interpretacja 0115-KDWT.4011.183.2026.2.AK

Interpretacja indywidualna

– stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

6 maja 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej z 15 kwietnia 2026 r., który dotyczy skutków podatkowych w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. Uzupełniła go Pani pismem z 14 czerwca 2026 r. (18 czerwca 2026 r. - data wpływu). Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

(...) 2007 r. zawarła Pani z X z siedzibą w (...), ul. (...) umowę nr (...) o kredyt hipoteczny (...) dla osób fizycznych na budowę domu jednorodzinnego z przeznaczeniem na potrzeby własne, spłacany w ratach w walucie polskiej na kwotę 300 000 zł (słownie: trzysta tysięcy złotych). Umowa kredytu została zmieniona Aneksem nr 1 z (...) 2008 r. na „umowę kredytu mieszkaniowego (...) spłacanego w ratach annuitetowych, udzielonego w walucie wymienialnej". Kredyt został zwaloryzowany kursem CHF.

Po zawarciu umowy w 2007 r. bank wypłacił Pani kredyt w wysokości 300 000 zł w trzech ratach. Po podpisaniu aneksu z (...) 2008 r. zgodnie z § 9 ust. 7 raty kredytu przez cały czas były spłacane w walucie polskiej. Bank co 3 miesiące przysyłał Pani zawiadomienie o wysokości rat we frankach szwajcarskich, a raty z konta potrącał w złotówkach.

Na skutek powzięcia informacji, że w umowie kredytu mogą być zawarte klauzule niedozwolone zwróciła się Pani do Kancelarii Radcy Prawnego o zbadanie sprawy. Okazało się, że w Aneksie nr 1 do umowy o kredyt denominowany w CHF w §2 ust. 3 oraz § 9 ust. 7 występują niedozwolone klauzule denominacyjne. Dlatego została podjęta próba pozasądowego rozwiązania sporu w postaci wezwania do dobrowolnej zapłaty kwoty 126 838,31 zł, tj. kwoty nadpłaconych rat kredytu z odsetkami.

Ponieważ bank, mimo wezwania do zwrotu ww. kwoty w terminie do 8 listopada 2022 r., nie zwrócił pieniędzy, został skierowany do Sądu pozew o ustalenie ważności Aneksu nr 1 do umowy i zasądzenie dochodzonej nadpłaty. Bowiem z ustaleń wynikało, że na dzień 22 sierpnia 2022 r. kredyt został w całości spłacony.

W trakcie postępowania sądowego Bank wystąpił z propozycją zawarcia ugody pozasądowej, która zakończyłaby spór dotyczący kwestionowanej umowy kredytu. (...) 2026 r. została zawarta ugoda pozasądowa z Bankiem, w oparciu o którą został zakończony spór dotyczący skuteczności poszczególnych postanowień umownych i całej umowy kredytowej oraz jej ważności.

Należy podkreślić, że Bank w połowie 2025 r. wystąpił z propozycją zawarcia ugody pozasądowej. Pani pełnomocnik wystąpił wówczas z prośbą o przysłanie projektu ugody, jednak pomimo wielokrotnych próśb takiego projektu nie otrzymał. Natomiast na początku lutego 2026 r. otrzymała Pani pozew pozwanego Banku z 30 grudnia 2025 r. o zawieszenie sprawy przeciwko Bankowi oraz zasądzenie zwrotu kredytu w pełnej wysokości, tj. 300 000 zł.

W zawartej ugodzie pozasądowej w §1 ust. 8 strony uzgodniły, że zadłużenie wobec Banku, z tytułu podpisanego w 2008 r. Aneksu do umowy, na dzień zawarcia ugody z uwzględnieniem §1 ust. 5-7 wynosi zero złotych. Tym samym strony uznały, że udzielony kredyt został w całości spłacony. Dlatego w §1 ust. 9 Bank odstąpił od dalszej spłaty kredytu i zwolnił Panią z długu. Jednocześnie strony ustaliły, że Bank zwróci Pani nadpłatę kredytu w wysokości 116 000 zł bez odsetek licząc od 8 listopada 2022 r. Bank zobowiązał się też do zwrotu połowy opłaty za pozew, tj. 500 zł oraz do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Nadpłatę kredytu oraz zwrot za pozew w kwocie 116 500 zł przelano w dniu 1 kwietnia 2026 r. na Pani konto. W ugodzie Bank określił tę kwotę jako „wypłatę kwoty dodatkowej". Strony w ugodzie pozasądowej zobowiązały się też do wycofania pozwów, co zostało uczynione.

Jednak w § 4 ust. 1 ugody Bank informuje, że w wyniku zwolnienia z długu po Pani stronie powstał przychód i że na Banku ciąży obowiązek sporządzenia PIT-11. Jednocześnie w ust. 2 informuje, że dla celów zastosowania do osiągniętego przychodu regulacji rozporządzenia Ministra Finansów dotyczącego zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, niezbędne jest spełnienie przez kredytobiorcę warunków wskazanych w tym rozporządzeniu, co kredytobiorca potwierdził stosownym oświadczeniem, przedłożonym Bankowi przy zawarciu niniejszej ugody. A Bank potwierdził jego otrzymanie.

Zwrócona Pani przez Bank na mocy ugody kwota, jest niższa niż łączny koszt kredytu poniesiony przez Panią. Bowiem dochodzona w pozwie z (...) 2023 r. kwota wynosiła 126 838,31 zł plus odsetki od 8 listopada 2022 r. Ponadto do dnia zawarcia ugody pozasądowej płaciła Pani co miesiąc ustalone przez Bank raty, choć zgodnie z powyższym kredyt został nadpłacony już w 2022 r. o ww. kwotę, a raty płaciła Pani jeszcze ponad 3 lata.

Uzupełnienie wniosku

W uzupełnieniu wniosku wskazała Pani, że:

1.  Zgodnie z zawartą ugodą pozasądową bank uznał, że kredyt został spłacony w całości i dlatego odstąpił od dalszej spłaty zwalniając Panią z długu. Bowiem na dzień zawarcia ugody Pani zadłużenie do spłaty wynosiło 0,00 zł (słownie: zero złotych). Bank uznał Pani roszczenie w całości.

2.  Zastosowano w umowie zmianę w zakresie waluty i zasad spłaty wierzytelności kredytowej. Po zmianie waluty z CHF na walutę polską pozostałe do spłaty wobec banku zadłużenie z tytułu Umowy na dzień zawarcia ugody wyniosło 0,00 zł. Jednocześnie bank w ugodzie zobowiązał się do wypłaty 116 000 zł określając tę kwotę jako "kwotę dodatkową", przy czym nie wskazał podstawy, na podstawie której ta kwota ma być wypłacona. W Pani ocenie wynika to w faktu, że w związku z obowiązującymi zapisami Pani zobowiązanie w stosunku do banku to spłata kapitału. I tak uznał to bank, bo w okresie trwania umowy wpłaciła Pani do banku tytułem rat 422 300,64 zł, wysokość kapitału wypłaconego przez bank wyniosła 305 783 zł. 116 000 zł to nadpłata rat w trakcie trwania umowy.

3.  Przedmiotem Pani wątpliwości interpretacyjnych są wyłącznie skutki podatkowe otrzymania zwróconej przez bank kwoty oraz umorzenia wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego.

4.  Była Pani jedynym kredytobiorcą w zawartej umowie. Podmiotowy kredyt był kredytem mieszkaniowym "(...)", udzielonym na budowę domu, w całości wykorzystanym na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej. Nadal jest Pani wyłącznym właścicielem tej nieruchomości, w której od początku zamieszkuje. Celem realizacji ww. inwestycji mieszkaniowej było zaspokojenie Pani potrzeb mieszkaniowych. Kredyt ten zgodnie z zawartą umową został zabezpieczony poprzez:

¾  hipotekę zwykłą w kwocie 300 000 zł (słownie: trzysta tysięcy złotych),

¾  hipotekę kaucyjną do kwoty 66 000 zł (słownie: sześćdziesiąt sześć tysięcy złotych),

¾  klauzulę potrącenia wierzytelności z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego.

Następnie, po zrealizowaniu inwestycji została ustanowiona hipoteka na nieruchomości.

5.  Umorzenia kapitału dokonał podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów.

Pytania

1.  Czy wypłacona przez bank kwota w związku z rozliczeniem umowy kredytu wynikająca z ugody dotyczącej kredytu frankowego, zaciągniętego na potrzeby mieszkaniowe w istocie stanowiąca częściowy zwrot nadpłaconych przez Panią rat, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

2.  Czy do umorzonej przez bank kwoty wierzytelności 284 182,94 zł wynikającej z kredytu zaciągniętego na cele mieszkaniowe ma zastosowanie Rozporządzenie Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania podatku dochodowego od niektórych dochodów/przychodów związanych z kredytem hipotecznym na cele mieszkaniowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1672)?

Pani stanowisko w sprawie

W Pani przekonaniu wypłacona przez bank kwota w związku z rozliczeniem umowy kredytu wynikająca z ugody dotyczącej kredytu frankowego, zaciągniętego na potrzeby mieszkaniowe (był to Pani jedyny kredyt frankowy, nie korzystała Pani też w przeszłości z żadnych umorzeń, mieszka Pani w domu, na budowę, którego zaciągnęła Pani kredyt od zakończenia inwestycji) w istocie stanowiąca częściowy zwrot nadpłaconych przez Panią rat, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Uważa Pani, że wypłacona kwota 116 000 zł, jako tzw. „wypłata dodatkowa" nie jest wymieniona w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nienależne bowiem świadczenie wypłacone Bankowi, a następnie zwrócone w wyniku zawarcia ugody w podanym rozumieniu przyjętym w art. 410 w związku z art. 405 Kodeksu Cywilnego, nie zostało wymienione jako odrębne źródło przychodów w art. 10 ust. 1 pkt 1-8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W Pani ocenie kwota 116 000 zł nie powinna podlegać opodatkowaniu, jako że - zgodnie z treścią ugody - był to zwrot tego, co w czasie Umowy było świadczone.

Ponadto wskazana w ugodzie kwota 284 182,94 zł Pani zdaniem, także nie jest przysporzeniem, gdyż to zobowiązanie było nienależne Bankowi. Otrzymanie zwrotu nie stanowi żadnej korzyści, a jedynie prowadzi do stanu rozliczeń, który jest zgodny z prawem, tj. stanowi następstwo pozbawienia Umowy abuzywnych postanowień.

Należy też zauważyć, że otrzymany kredyt na podstawie umowy w Pani ocenie wypełnia przesłanki definicji zawartej w § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz. U. poz. 592 ze zmianami), zwanego dalej „rozporządzeniem", a kredyt był zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. na wydatki na własne cele mieszkaniowe - finansowanie budowy domu jednorodzinnego. Jednocześnie przy podpisywaniu ugody złożyła Pani w banku oświadczenie, że nigdy nie korzystała Pani z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

W myśl § 1 ust. 2 Rozporządzenia, kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 obejmują: kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału), odsetki w tym odsetki skapitalizowane i prowizje oraz opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia:

Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot umorzonych osobie fizycznej, wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w przypadku gdy:

a)  kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej oraz

b)  osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej.

Dlatego trudno się zgodzić w świetle ww. Rozporządzenia jak i przedłożonego materiału dowodowego, że wypłacona przez bank kwota 116 000 zł stanowi dla Pani dodatkową korzyść.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy.

Zgodnie z jego treścią:

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Z przepisu tego wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania.

Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei jest definiowany przez ustawodawcę w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Ustawodawca przyjął zasadę, że przychodami są:

1)  pieniądze i wartości pieniężne, które:

·      zostały otrzymane przez podatnika – czyli takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      zostały postawione do dyspozycji podatnika – czyli takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

2)  wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń – czyli takie przysporzenia majątkowe, które mają postać:

·      świadczeń w naturze (otrzymane rzeczy lub prawa);

·      nieodpłatnych świadczeń innych niż świadczenia w naturze (np. otrzymane usługi).

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Z uwagi na wyróżnienie przez ustawodawcę przychodów o charakterze niepieniężnym, uznaje się, że przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy jest nie tylko uzyskanie przez podatnika nowych aktywów, ale także zmniejszenie jego pasywów.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawierają definicji pojęcia „nieodpłatnego świadczenia”. Dokonując zatem wykładni gramatycznej, za „nieodpłatne świadczenie” uznać należy świadczenia „niewymagające opłaty, takie, za które się nie płaci, bezpłatne”. Zatem należy przyjąć, że nieodpłatnym świadczeniem jest takie zdarzenie, którego skutkiem (następstwem) jest nieodpłatne przysporzenie majątku jednej osobie kosztem majątku innej osoby, innego podmiotu. Nieodpłatne świadczenie w znaczeniu prawa podatkowego obejmuje nie tylko świadczenie w rozumieniu prawa cywilnego (działanie lub zaniechanie na rzecz innej strony), ale w jego zakres wchodzą także wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne oraz gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne przysporzenie majątku mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Przepis art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy źródłami przychodów są inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w tym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że katalog przychodów z innych źródeł ma otwarty charakter – nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. W związku z tym każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

Umorzenie wierzytelności

Przystępując zatem do oceny skutków podatkowych umorzenia wierzytelności z tytułu zaciągniętego przez Panią kredytu hipotecznego wyjaśnić należy, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Stosownie natomiast do treści art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy Kodeks cywilny:

Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

Tak więc, dla umorzenia wierzytelności konieczna jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Tym samym, umorzoną kwotę wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Prawodawca przewidział przy tym szczególne rozwiązanie dla określonych sytuacji umorzeń kredytów mieszkaniowych. Umożliwił zaniechanie poboru podatku od dochodów z tytułu takich umorzeń – na zasadach, które określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (tj. Dz.U. z 2025 r. poz. 1672).

Zgodnie z § 1 tego rozporządzenia:

1.  Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:

1)  umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a)  kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b)  osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

2)  otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.

2.  Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

1)  kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

2)  odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;

3)  opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

3.  W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

4.  W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

5.  Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

1)  jednego gospodarstwa domowego albo

2)  więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2024 r. poz. 1837 oraz z 2025 r. poz. 769 i 1064).

6.  Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.

7.  W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.

Natomiast w § 3 pkt 1 ww. rozporządzenia wskazano, że:

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

1)  udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

2)  zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

3)  zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z kolei § 4 ww. rozporządzenia stanowi, że:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:

Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:

a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Prawo do zaniechania poboru podatku jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, dlatego do interpretacji przepisów ustanawiających to prawo należy stosować wykładnię ścisłą, która nie wychodzi poza literalne brzmienie przepisów.

Zaniechanie poboru podatku znajduje zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy hipotecznego kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z § 3 rozporządzenia). Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem, zaniechanie poboru podatku od umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajduje zastosowanie, jeżeli są spełnione łącznie następujące przesłanki:

1)  kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;

2)  kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;

3)  kredyt był zabezpieczony hipotecznie;

4)  kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie;

5)  kwota wierzytelności obejmuje kwotę kredytu mieszkaniowego (kapitału), odsetki, w tym odsetki skapitalizowane i prowizje, opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

Dodać należy, że przychody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Z treści wniosku wynika, że:

a)  kredyt został udzielony (...) 2007 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów;

b)  kredyt był kredytem mieszkaniowym, udzielonym na budowę domu, tj. wydatki mieszczące się w katalogu art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych;

c)  kredyt był w całości wykorzystany na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej;

d)  celem realizacji ww. inwestycji mieszkaniowej było zaspokojenie Pani potrzeb mieszkaniowych;

e)  po zrealizowaniu inwestycji została ustanowiona hipoteka na nieruchomości;

f)   zgodnie z zawartą ugodą pozasądową, bank zwolnił Panią z długu a umorzona kwota wierzytelności to kapitał 283 838,10 zł oraz odsetki bieżące w wysokości 344,84 zł – łącznie 284 182,94 zł;

g)  nie korzystała Pani z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej;

Mając na uwadze okoliczności sprawy stwierdzić należy, że umorzona przez bank wierzytelność z tytułu kredytu zaciągniętego przez Panią na sfinansowanie budowy domu, stanowić będzie dla Pani przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.

Jednakże do uzyskanego przez Panią przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu, o którym mowa we wniosku, w części obejmującej:

1)  kwotę kapitału oraz

2)  odsetek bieżących;

- zastosowanie będzie miało zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Dlatego też nie będzie Pani zobowiązana do wykazania w zeznaniu rocznym kwoty umorzonej Pani wierzytelności i zapłaty z tego tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych.

Skutki podatkowe zwrotu nadpłaty

W pierwszej kolejności, przechodząc do skutków podatkowych dokonanego 1 kwietnia 2026 r. zwrotu nadpłaty wynikającej z przewalutowania kredytu, należy ponownie wskazać, że – co do zasady – za przychody podatkowe uznaje się takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, które nie mają charakteru zwrotnego.

W opisie sprawy wskazała Pani, że bank zwróci Pani nadpłatę kredytu w wysokości 116 000,00 zł bez odsetek licząc od 8 listopada 2022 r. Zwrócona Pani przez bank na mocy ugody kwota jest niższa niż poniesiony przez Panią łączny koszt kredytu.

Skoro zatem, jak wynika z opisu sprawy, w wyniku ugody otrzymała Pani zwrot nadpłaconego kapitału i stanowi on różnicę pomiędzy wpłacanymi ratami a kwotą kredytu wypłaconą Pani przez bank, przyjąć należy, że nie uzyskała Pani faktycznie korzyści majątkowej, która mogłaby zostać potraktowana jako trwałe przysporzenie w Pani majątku.

Tym samym, w związku z wypłatą przez bank kwoty nadpłaty rat nie powstał po Pani stronie przychód, w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i w konsekwencji nie wystąpi również obowiązek zapłaty podatku z tego tytułu.

Podsumowując, za prawidłowe należało uznać Pani stanowisko, zgodnie z którym wypłacona przez bank, w związku z zawartą z bankiem ugodą, kwota stanowiąca zwrot nadpłaconych przez Panią rat nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Niniejszą interpretację wydano w oparciu o opis stanu faktycznego przedstawionego we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyraża swoje stanowisko, które zawsze musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Jeżeli w toku ewentualnego postępowania organ uzna, że zdarzenie opisane we wniosku różni się od zdarzenia występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pani chroniła.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.