Interpretacja DKP2.8082.5.2025

INFORMACJA DOTYCZĄCA WYDANIA OPINII ZABEZPIECZAJĄCEJ

12 lutego 2026 r. – na podstawie art. 119y § 1 w związku z art. 119a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r., poz. 111 ze zm., dalej Ordynacja podatkowa) – po rozpatrzeniu wniosku wspólnego z 27 marca 2025 r. o wydanie opinii zabezpieczającej (wpływ tego samego dnia) uzupełniony m.in. pismem z dnia 18 czerwca 2025 r. (wpływ tego samego dnia), stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 27 marca 2025 r., Szef Krajowej Administracji Skarbowej wydał opinię zabezpieczającą.

A. Opis czynności poddanej ocenie

Przedmiotem postępowania zainicjowanego wnioskiem wspólnym o wydanie opinii zabezpieczającej (dalej: Wniosek) złożonym przez fundację rodzinną, osobę fizyczną będącą założycielem ww. fundacji (dalej: fundator) oraz spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: rodzinna spółka holdingowa), była analiza – dokonana na gruncie ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 163 ze zm., dalej: ustawa o PIT) oraz ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 278 ze zm., dalej: ustawa o CIT) – czy zespół powiązanych ze sobą czynności planowanych lub dokonanych (dalej: Czynność, Zespół Czynności), na który składają się:

1.  utworzenie przez fundatora fundacji rodzinnej (dalej: Fundacja rodzinna) z fundatorem jako jej wyłącznym (początkowo) beneficjentem na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (dalej: ustawa o FR) poprzez wniesienie do fundacji środków pieniężnych w kwocie co najmniej (...) zł, aby pokryć w całości fundusz założycielski;

2.  utworzenie przez Fundację rodzinną rodzinnej spółki holdingowej, z Fundacją rodzinną jako jej jedynym wspólnikiem;

3.  utworzenie przez rodzinną spółkę holdingową spółki akcyjnej (dalej: spółka inwestycyjna), w której to kapitale zakładowym (…)% akcji przypada aktualnie rodzinnej spółce holdingowej, a pozostałe (…)% akcji – jednemu z kluczowych menadżerów z grupy kapitałowej, w ramach realizacji dedykowanego programu motywacyjnego;

4.  dokonanie darowizny posiadanych przez fundatora (…)% akcji w kluczowej dla całej „rodzinnej” grupy kapitałowej spółce akcyjnej (dalej: spółka operacyjna) na rzecz Fundacji rodzinnej;

5.  podwyższenie kapitału zakładowego rodzinnej spółki holdingowej i wniesienie wkładu niepieniężnego w postaci akcji spółki operacyjnej posiadanych przez Fundację rodzinną oraz pozostałych akcjonariuszy z rodziny fundatora, tj. brata oraz stryja (dalej łącznie: członkowie rodziny) będących zagranicznymi rezydentami podatkowymi, czyniąc z rodzinnej spółki holdingowej większościowego akcjonariusza spółki operacyjnej mającego bezwzględną większość praw głosu w spółce operacyjnej, w zamian za objęcie udziałów w kapitale zakładowym oraz prawa głosu na Zgromadzeniu Wspólników rodzinnej spółki holdingowej w takiej samej proporcji, w jakiej dotąd wspólnicy spółki operacyjnej partycypowali w kontrolnym pakiecie akcji;

6.  podwyższenie kapitału zakładowego spółki inwestycyjnej i wniesienie wkładu niepieniężnego w postaci kontrolnego pakietu akcji spółki operacyjnej przez rodzinną spółkę holdingową, czyniąc ze spółki inwestycyjnej większościowego akcjonariusza rodzinnej spółki holdingowej mającego bezwzględną większość praw głosu w spółce operacyjnej, w zamian za objęcie kolejnych akcji w kapitale zakładowym rodzinnej spółki holdingowej oraz praw głosu na Zgromadzeniu Akcjonariuszy spółki inwestycyjnej,

- odpowiada ewentualnie ustawowym kryteriom unikania opodatkowania wskazanym w art. 119a § 1 Ordynacji podatkowej.

B. Wyjaśnienie powodów podjętego rozstrzygnięcia

a)  Identyfikacja korzyści podatkowej

We Wniosku Wnioskodawcy wskazali następujące skutki podatkowe, które będą rezultatem dokonania Czynności oraz przyporządkowali je do poszczególnych zainteresowanych (Wnioskodawców):

1)  niepowstanie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych po stronie Fundacji rodzinnej z tytułu darowizny otrzymanej od fundatora;

2)  niepowstanie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych po stronie fundatora z tytułu darowizny dokonanej na rzecz Fundacji rodzinnej;

3)  niepowstanie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych po stronie Fundacji rodzinnej z tytułu aportu (…)% posiadanych akcji w spółce operacyjnej do rodzinnej spółki holdingowej;

4)  niepowstanie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych po stronie rodzinnej spółki holdingowej z tytułu aportu (…)% posiadanych akcji w spółce operacyjnej dokonanego przez Fundację rodzinną;

5)  zmniejszenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych po stronie rodzinnej spółki holdingowej z tytułu aportu (…)% posiadanych akcji w spółce operacyjnej dokonanego przez Fundację rodzinną ponad wartość podwyższenia kapitału zakładowego i alokowania znaczącej części wartości wkładu niepieniężnego na kapitał zapasowy (agio);

6)  niepowstanie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych po stronie rodzinnej spółki holdingowej oraz spółki inwestycyjnej z tytułu wymiany udziałów, tj. (…)% akcji w spółce operacyjnej w zamian za akcje spółki inwestycyjnej.

b)  Ustalenie czy osiągnięcie korzyści podatkowych było głównym lub jednym z głównych celów dokonania czynności

Obowiązkiem Szefa KAS jest rozważenie, czy osiągnięcie przynajmniej jednej z wyżej wymienionych korzyści podatkowych było głównym lub jednym z głównych celów dokonania czynności. Badając tę okoliczność Szef KAS – zgodnie z regułą interpretacyjną zawartą w art. 119d Ordynacji podatkowej – wziął pod uwagę cele ekonomiczne wskazane w treści Wniosku.

Wnioskodawcy jako nadrzędne cele planowanej czynności wskazali we Wniosku:

1)  konsolidację rodzinnego majątku, zabezpieczenie jego niepodzielności i zapewnienie efektywnego zarządu tym majątkiem poprzez stworzenia adekwatnych ram prawnych na okoliczność sukcesji międzypokoleniowej, w tym tzw. biznesowej konstytucji członków rodziny (dalej: cel sukcesyjny); oraz

2)  utworzenie wehikułu inwestycyjnego w związku z rozwojem działalności „rodzinnej” grupy kapitałowej i planami inwestycyjnymi wykraczającymi poza dotychczasową działalność grupy (dalej: cel biznesowy).

W ocenie Wnioskodawców utworzenie struktury holdingowo-inwestycyjnej, jako działanie uzasadnione ekonomicznie, nie nosi znamion działania w celu uzyskania korzyści podatkowej. Celem członków rodziny nie jest bowiem spieniężenie posiadanych aktywów, a jedynie zmiana ich struktury z bezpośredniego posiadania akcji spółki operacyjnej na posiadanie pośrednie. Nadal jednak istotą działań jest zachowanie własności i kontroli nad posiadanymi aktywami.

W oparciu o materiały legislacyjne do projektu ustawy o FR Szef KAS uznał, w ocenie deklarowanego celu sukcesyjnego, że cel ten może zasadniczo odpowiadać założeniom ustawodawcy, którymi kierował się, wprowadzając instytucję fundacji rodzinnej do porządku prawnego.

Jednym z kluczowych problemów związanych z sukcesją rodzinną jest odnotowany w literaturze przedmiotu brak tzw. siatki bezpieczeństwa, przez który należy rozumieć brak zaplanowania zabezpieczenia finansowego dla nestorów po ich odejściu z firmy. Zanim nestorzy zdecydują się powierzyć własny biznes sukcesorom muszą być bowiem przekonani, że ich kondycja finansowa w przyszłości nie zostanie zachwiana, tj. że będą w stanie utrzymać dotychczasowy standard życia bez konieczności polegania na swoich zstępnych, czy biznesie. Z kolei sukcesorzy powinni zdawać sobie sprawę, że dobro nestorów nie może być zagrożone przez jakiekolwiek ryzyko związane z zarządzaniem przez tych pierwszych firmą. Z tej przyczyny sukcesja międzypokoleniowa biznesu jest ze swojej natury procesem długotrwałym i stopniowym z uwagi na gruntowne przygotowanie sukcesora do przejęcia majątku przekazywanego w ramach sukcesji.

Choć pewne wątpliwości, co do faktycznego realizowania procesu sukcesji biznesowej przez zainteresowanych mogą budzić okoliczności, że w skład Zarządu i Zgromadzenia Beneficjentów wchodzi wyłącznie fundator, uprawnionym do świadczeń jest – do chwili jego śmierci – wyłącznie fundator, oraz że rozwiązanie fundacji może nastąpić na skutek jednostronnej decyzji fundatora, nie można jednak stwierdzić, aby fundator potraktował instrumentalnie i doraźnie instytucję planowania sukcesyjnego, jaką jest fundacja rodzinna. We Wniosku zaakcentowano bowiem, że fundator oraz pozostali członkowie rodziny nie przewidują sytuacji, w której oni lub ich dzieci żyją wyłącznie z zysków kapitałowych, bez zaangażowania się w pracę na rzecz rodzinnej firmy. Dla przykładu, w działalność spółki operacyjnej są już zaangażowani dwaj synowie fundatora, a od (…) współpracę podjął syn brata fundatora (akcjonariusza spółki operacyjnej).

W początkowej fazie funkcjonowania fundacji rodzinnych, tj. gdy fundatorem ma być jednocześnie beneficjent fundacji rodzinnej, wyraźną intencją ustawodawcy było przede wszystkim zapewnienie fundatorowi odpowiednich warunków do wycofania się z prowadzonej dotąd przez niego działalności, którą ma pasywnie zajmować się fundacja rodzinna, oraz odseparowanie przekazanego do fundacji majątku od jego osoby, przy jednoczesnym zabezpieczeniu na rzecz fundatora środków na bieżące utrzymanie. Mając zaś na uwadze okoliczności przybliżone we Wniosku, zaangażowanie przyszłych beneficjentów „drugiego pokolenia” (synów fundatora) i przysposobienie ich do współzarządzania spółkami „rodzinnymi” dopiero zostało rozpoczęte. W takiej sytuacji natychmiastowe włączenie własnych zstępnych do grona beneficjentów i członków organów władzy nad fundacją mogłoby być oceniane w istocie jako przedwczesne. W związku z powyższym pierwszy cel sukcesyjny prezentuje się jako wiarygodny cel ekonomiczny będący jednym z głównych celów czynności planowanych przez Wnioskodawców.

W odniesieniu do celu biznesowego czynności planowanych warto zauważyć na wstępie, że fundacja rodzinna nie została zasadniczo powołana w polskim porządku prawnym jako domyślna (podstawowa) forma prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. W art. 5 ust. 1 ustawy o FR przewidziany bowiem został wąski katalog dopuszczalnych form wykonywania działalności gospodarczej przez Fundację rodzinną. Taka konstrukcja prawna działalności gospodarczej prowadzonej przez Fundację rodzinną może zmuszać ją do dokonania aportu przedsiębiorstwa (ewentualnie jego poszczególnych składników) do danej spółki, wydzierżawienia ich albo dokonania innych czynności pozwalających na korzystanie z przedsiębiorstwa. W przeciwnym wypadku może nastąpić wykroczenie poza katalog dozwolonych prawem czynności mogących świadczyć o prowadzeniu przez ww. Fundację działalności gospodarczej.
W takich realiach logicznym jest, że fundator wraz z pozostałymi członkami rodziny alternatywnych form organizacyjno-prawnych do realizacji planów biznesowych będą poszukiwać w innych wehikułach holdingowych, czy inwestycyjnych niż Fundacja rodzinna. Takimi wehikułami mają być rodzinna spółka holdingowa oraz spółka inwestycyjna.

Szef KAS zwrócił przy tym uwagę, że w niniejszej sprawie inni niż fundator członkowie rodziny, którzy są zagranicznymi rezydentami podatkowymi, wnieśli do rodzinnej spółki holdingowej akcje w spółce operacyjnej bezpośrednio, tj. bez posługiwania się wehikułem sukcesyjnym w transakcji zbycia ww. papierów wartościowych. W tym kontekście Wnioskodawcy wyjaśnili w toku postępowania, iż inni niż fundator członkowie rodziny nie wyrazili zainteresowania wspólnym wehikułem stricte sukcesyjnym, do którego każdy z członków rodziny miałby wnieść swój majątek prywatny. Każdy z nich ma bowiem inny pomysł na zarządzanie swoim majątkiem prywatnym, inny pomysł na jego zabezpieczenie, inny pomysł na jego podział za życia i po śmierci, inny pomysł na zabezpieczenie swoich najbliższych itd. W związku ze zróżnicowanymi uwarunkowaniami rodzinnymi wynikającymi z wieku, sytuacji osobistej i miejsca zamieszkania członków rodziny, Wnioskodawcy podkreślili, że o ile fundatorowi przyświeca zarówno cel sukcesyjny, jak i cel biznesowy, o tyle celem czynności pozostałych członków rodziny jest, na ten moment, wyłącznie cel biznesowy. Odmienne skłonności wszystkich trzech posiadaczy kontrolnego pakietu akcji w spółce operacyjnej co do planowania przyszłości majątkowej własnych zstępnych nie mogą więc przesądzać, iż cel sukcesyjny oraz biznesowy nie są dla jednego z nich głównymi celami czynności.

Z powyższych powodów Szef KAS stwierdził, że jednym z celów głównych czynności nie jest uzyskanie korzyści podatkowych w rozumieniu art. 119a § 1 Ordynacji podatkowej, które zostały wskazane we Wniosku. Do głównych celów zaliczają się natomiast cel sukcesyjny oraz cel biznesowy.

c)  Sprzeczność korzyści podatkowej w danych okolicznościach z przedmiotem lub celem ustawy podatkowej lub jej przepisu

W odniesieniu do zastosowania regulacji ustawy o CIT dotyczących przewidzianego w art. 6 ust. 1 pkt 25 zwolnienia podmiotowego fundacji z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie dopuszczalnej działalności gospodarczej określonej w ustawie o FR, Szef KAS zwrócił uwagę, że istotą fundacji rodzinnej jest odseparowanie jej majątku od sytuacji majątkowej fundatora, wycofanie się przez fundatora z aktywnego prowadzenia działalności gospodarczej i zapewnienie jej beneficjentom regularnych przychodów o charakterze pasywnym. O powyższym świadczy przewidziany w art. 5 ust. 1 pkt 1-8 ustawy o FR wąski oraz zamknięty katalog dopuszczalnych (niekoncesjonowanych) form wykonywania działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Wykroczenie poza ów katalog ustawowy wiąże się z utratą prawa do zwolnienia podmiotowego w podatku dochodowym w tej części przychodów, które dotyczą niedozwolonej działalności gospodarczej – stosownie do art. 6 ust. 7 ustawy o CIT – oraz opodatkowaniem dochodów z czynności wykraczających poza dopuszczalny prawem zakres według podwyższonej stawki 25% – na podstawie art. 24r ust. 1 ustawy o CIT.

Bez wątpienia pierwsza ze zidentyfikowanych czynności planowanych w postaci darowania ok. (…)% akcji posiadanych przez fundatora w spółce operacyjnej jako neutralnej podatkowo nie rodzi korzyści podatkowej godzącej w cel lub przedmiot ustawy o CIT, biorąc pod uwagę tożsamość intencji ustawodawcy odzwierciedlonej w materiałach legislacyjnych do ustawy o FR z celem sukcesyjnym wykazywanym w toku postępowania przez Wnioskodawców. Rzeczona korzyść podatkowa służyć ma bowiem celom, których realizacji wprost życzył sobie ustawodawca, czego wyrazem jest brak powiązania wyjątków od zwolnienia podmiotowego w podatku dochodowego od osób prawnych (art. 6 ust. 6-8 UPDOP) z przyjęciem przez fundację darowizny.

W odniesieniu do drugiej rozpoznanej w niniejszej sprawie czynności planowanej w postaci aportu (…)% akcji w spółce operacyjnej przez Fundację rodzinną do rodzinnej spółki holdingowej Szef KAS przywołał przepis art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o FR, w myśl którego jedną z działalności gospodarczej dozwolonej do wykonywania przez fundację rodzinną jest nabywanie i zbywanie papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze. Z uwagi na płynność rzeczonych aktywów oraz pasywny w założeniu charakter działalności gospodarczej prowadzonej przez fundacje rodzinne ustawodawca nie wprowadził ograniczenia w zbywaniu mienia jak w art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, przez co dopuszczalne jest zbywanie papierów wartościowych, nawet jeśli zostały one nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia – stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy o FR. Jedną z form zbywania mienia jest m.in. operacja wymiany udziałów, o której mowa w art. 12 ust. 4d ustawy o CIT. Z samego sposobu redakcji art. 5 ust. 1 ustawy o FR, do którego odsyła przepis art. 6 ust. 7 ustawy o CIT, wynika intencja ustawodawcy, którą jest umożliwienie fundacjom rodzinnym dokonywanie obrotu papierami wartościowymi, z których dochody podlegają opodatkowaniu jednokrotnie na poziomie beneficjentów, fundatorów lub ich podmiotów powiązanych w związku z przekazaniem świadczenia, ukrytego zysku lub mienia w ramach rozwiązania fundacji rodzinnej. W nawiązaniu do tak rozumianej korzyści podatkowej Szef KAS sformułował zatem konkluzję, że jej osiągnięcie nie będzie kolidowało z celem lub przedmiotem ustawy o CIT, bądź jej przepisów.

Również korzyść podatkowa rodzinnej spółki holdingowej w wyniku wniesienia do niej kapitału w jakiejkolwiek formie (wkładów pieniężnych, niepieniężnych, dopłat) nie wydaje się według Szefa KAS godzić w cel lub przedmiot ustawy o CIT lub jej przepisów. Tego typu operacje są neutralne podatkowo, o ile ich następstwem jest utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego, gdyż zasilenia kapitału własnego spółki (zakładowego, zapasowego), w tym tzw. agio emisyjnego, nie można uznać za trwałe przysporzenie dla spółki – spółka dysponuje i obraca tymże kapitałem jedynie do czasu swojej likwidacji i podziału majątku pomiędzy wspólników. Ewentualne opodatkowanie spółki kapitałowej podatkiem dochodowym następuje dopiero przy faktycznym otrzymaniu zysków kapitałowych, bądź osiągnięciu przez nią dochodów z pozostałych źródeł w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W konsekwencji, nie jest intencją ustawodawcy opodatkowanie podatkiem dochodowym spółek kapitałowych jeszcze przed osiągnięciem podlegającego opodatkowaniu dochodu z działalności gospodarczej prowadzonej z pomocą wniesionych na kapitał własny wkładów wspólników.

Korzyść podatkowa osiągnięta na gruncie podatku od czynności cywilnoprawnych także nie przedstawia się jako kolidująca z celem lub przedmiotem ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej: ustawa o PCC). Aport (…)% akcji w spółce operacyjnej dokonany przez Fundację rodzinną jako trzeci w kolejności, zaraz po aportach akcji dokonanych przez innych niż fundator członków rodziny, nie będzie stanowić wymiany udziałów, o której mowa w art. 2 pkt 6 tiret drugi ustawy o PCC, czy art. 4 ust. 1 lit. b dyrektywy 2008/7/WE z dnia 12 lutego 2008 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału – łączna liczba akcji w spółce operacyjnej posiadanych przez dwóch spośród trzech członków rodziny nie daje bowiem większości praw głosu na walnym zgromadzeniu wspólników tejże spółki. W konsekwencji, korzyść podatkowa wystąpi jedynie w zakresie, w jakim nowe udziały w rodzinnej spółce holdingowej otrzymane przez Fundację rodzinną w zamian za pokrycie ich akcjami w spółce operacyjnej nie podwyższą kapitału zakładowego rodzinnej spółki holdingowej, lecz zostaną alokowane na kapitał zapasowy. Niemniej, potencjalne agio emisyjne związane z alokowaniem na kapitał zapasowy ww. wkładu niepieniężnego samo w sobie nie świadczy jeszcze o nieuprawnionym na gruncie ustawy o PCC osiągnięciu korzyści podatkowej, zwłaszcza że późniejsze ewentualne podwyższenie kapitału zakładowego ze środków spółki zasadniczo będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na mocy art. 1 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy. 

W nawiązaniu do trzeciej w kolejności czynności planowanej, tj. przekazania spółce inwestycyjnej przez rodzinną spółkę holdingową w drodze aportu kontrolnego pakietu akcji w spółce operacyjnej, Szef KAS zauważa, że wkłady niepieniężne wnoszone przez spółkę mającą osobowość prawną zasadniczo prowadzą do powstania przychodu z zysków kapitałowych przewidzianego w art. 7b ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT, który określa się poprzez wartość wkładu określoną w umowie spółki, nie niższą niż jego wartość rynkowa (art. 12 ust. 1 pkt 11 UPDOP). Niemniej, ustawa wyodrębniła dwie szczególne sytuacje, w których taki wkład opodatkowaniu nie podlega.

Pierwszą taką sytuacją jest przewidziane w art. 12 ust. 4 pkt 25 lit. b ustawy o CIT wniesienie wkładu niepieniężnego w postaci majątku, który stanowi przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część.

Drugą taką sytuacją jest natomiast transakcja wymiany udziałów zdefiniowana w art. 12 ust. 4d ww. ustawy, z zastrzeżeniem przepisów art. 12 ust. 11 i 12 ustawy o CIT.

Odpowiednikiem przepisu art. 12 ust. 4d ustawy o CIT jest art. 8 ust. 1 dyrektywy 2009/133/WE z dnia 19 października 2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego (dalej: dyrektywa M&A), w myśl którego to przepisu przy okazji łączenia, podziału lub wymiany udziałów przydział papierów wartościowych, reprezentujących kapitał spółki przejmującej lub nabywającej, na rzecz akcjonariusza spółki przekazującej lub nabywanej w zamian za papiery wartościowe, reprezentujące kapitał tej ostatniej spółki, nie stanowi sam w sobie podstawy do opodatkowania dochodu, zysków lub zysków kapitałowych tego akcjonariusza. W konsekwencji, neutralność podatkowa wymiany udziałów przyjmuje postać odroczenia opodatkowania, co znajduje potwierdzenie w motywie 7 preambuły do ww. dyrektywy.

Jak wynika jednak z art. 8 ust. 4 dyrektywy M&A kryterium pozwalającym na odroczenie opodatkowania jest brak podniesienia wartości podatkowej posiadanego pakietu udziałów, tzn. odroczenie opodatkowania wymiany udziałów ma zastosowanie tylko w przypadku, gdy akcjonariusz nie przypisuje otrzymanym papierom wartościowym wartości do celów podatkowych wyższej niż wartość wymienionych papierów wartościowych bezpośrednio przed wymianą udziałów. W przepisie tym chodzi więc o to, by brak podatku był tylko tymczasowy, a opodatkowanie, które może w przyszłości się pojawić (np. w związku z odpłatnym zbyciem wymienianych udziałów), zostało ustalone w oparciu o ten sam (historyczny) koszt nabycia udziałów wymienianych.

Z treści Wniosku i pism złożonych w toku postępowania nie wynika dla Szefa KAS, aby spółka inwestycyjna, do której rodzinna spółka holdingowa ma wnieść dalej kontrolny pakiet akcji, była  podmiotem zaangażowanym instrumentalnie do obejścia, czy nadużycia ustawy o CIT lub jej przepisów, w tym zwłaszcza do uniknięcia opodatkowania dochodów (przychodów) z odpłatnego zbycia, bądź kolejnej wymiany akcji w spółce operacyjnej na późniejszych etapach czynności planowanych. Dokonany aport do spółki inwestycyjnej jest bowiem ostatnią czynnością badaną w ramach postępowania w sprawie wydania opinii zabezpieczającej. W konsekwencji, było podstaw faktycznych, by uznać, że korzyści podatkowe polegające na niepowstaniu zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych z tytułu wymiany udziałów między rodzinną spółką holdingową, a spółką inwestycyjną pozostawały w sprzeczności z celem lub przedmiotem ustawy o CIT lub jej przepisów.

d)  Sztuczność sposobu działania Wnioskodawców

Stosownie do art. 119c § 1 zdanie 1 Ordynacji podatkowej, sposób działania nie jest sztuczny, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności należy przyjąć, że podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami zastosowałby ten sposób działania w dominującej mierze z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych. Konieczność urzeczywistnienia tych celów „uzasadniana” musi być więc specyficznymi okolicznościami, w jakiej znalazła się strona na dzień dokonania wyboru sposobu działania.

Do „uzasadnionych przyczyn ekonomicznych” nie zalicza się celu osiągnięcia korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem lub celem ustawy podatkowej lub jej przepisu, co zostało wprost zaakcentowane w art. 119c § 1 zdanie 2 Ordynacji podatkowej. W ten sposób bowiem sztuczność w rozumieniu art. 119c § 1 Ordynacji podatkowej wiązana jest przez ustawodawcę z ocenami spoza prawa podatkowego i zapewnia równe traktowanie podatników oraz równość w ich opodatkowaniu na płaszczyźnie stosowania prawa.

Sztuczność danego sposobu działania można oceniać na płaszczyźnie prawnej lub ekonomicznej. Zgodnie bowiem z przepisem art. 119c § 2 Ordynacji podatkowej na ocenę, że sposób działania był sztuczny może wskazywać w szczególności występowanie:

1)  nieuzasadnionego dzielenia operacji lub

2)  angażowania podmiotów pośredniczących mimo braku uzasadnienia ekonomicznego lub gospodarczego, lub

3)  elementów prowadzących do uzyskania stanu identycznego lub zbliżonego do stanu istniejącego przed dokonaniem czynności, lub

4)  elementów wzajemnie się znoszących lub kompensujących, lub

5)  ryzyka gospodarczego przewyższającego spodziewane korzyści inne niż podatkowe w takim stopniu, że należy uznać, że działający rozsądnie podmiot nie wybrałby tego sposobu działania, lub

6)  sytuacji, w której osiągnięta korzyść podatkowa nie ma odzwierciedlenia w poniesionym przez podmiot ryzyku gospodarczym lub jego przepływach pieniężnych, lub

7)  zysku przed opodatkowaniem, który jest nieznaczny w porównaniu do korzyści podatkowej, która nie wynika bezpośrednio z rzeczywiście poniesionej ekonomicznej straty, lub

8)  angażowania podmiotu, który nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej lub nie pełni istotnej funkcji ekonomicznej, lub który posiada siedzibę lub miejsce zamieszkania w kraju lub na terytorium określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 23v ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych lub art. 11j ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.

W ocenie Wnioskodawców darowizna (…)% akcji posiadanych przez fundatora w spółce operacyjnej zostanie dokonana z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych celem zabezpieczenia udziału fundatora w spółce operacyjnej i ułożenia zasad sukcesji międzypokoleniowej. Żadna inna forma transferu akcji do Fundacji rodzinnej nie jest od niej bardziej adekwatna dla osiągnięcia tych celów, w tym zwłaszcza sprzedaż akcji, bowiem fundator musiałby najpierw wyposażyć Fundację rodzinną w wystarczające środki finansowe tylko po to, aby trafiły one z powrotem do fundatora jako cena za akcje. Z kolei aport nie jest możliwy z uwagi na prawne regulacje fundacji rodzinnej. Innymi słowy, Wnioskodawcy nie dostrzegają sztuczności w ułożonym przez siebie planie działań.

Co istotne, fundator już dawno wyposażyłby Fundację rodzinną w posiadane przez siebie akcje, jednak nie mógł tego zrobić z uwagi na ryzyko skorzystania z prawa ich pierwokupu przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (dalej: KOWR). Spółka operacyjna posiada bowiem udziały w spółkach zależnych, które są właścicielami ziemi rolnej o powierzchni większej niż 5 ha. Gdyby fundator dokonał darowizny akcji od razu po utworzeniu fundacji, pojawiłoby się ryzyko niekontrolowanej utraty własności w przypadku realizacji przez KOWR ustawowego prawa pierwokupu. Fundator nie dopuszcza możliwości utraty posiadanych akcji tylko dlatego, że spółka operacyjna ma udziały w spółkach zależnych będących właścicielami ziemi rolnej, choć sama spółka operacyjna takich gruntów nie posiada. Z powyższego powodu realizowane są aktualnie działania restrukturyzacyjne w „rodzinnej” grupie kapitałowej pozwalające na zabezpieczenie procesu zmiany kontroli nad akcjami w sposób zgodny z regulacjami ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, a jednocześnie nie rodzący ryzyka utraty własności kluczowych aktywów.

Za czynność sztuczną nie można uznać również aportu kontrolnego pakietu akcji spółki operacyjnej do rodzinnej spółki holdingowej przez Fundację rodzinną i innych członków rodziny niż fundator, jak również aportu kontrolnego pakietu akcji spółki operacyjnej do spółki inwestycyjnej. Tego rodzaju operacje są głównym celem członków rodziny, ponieważ konsolidacja posiadanych przez nich akcji spółki operacyjnej musi nastąpić, aby w przyszłości nie doszło do utraty kontroli nad spółką operacyjną przez członków rodziny i ich spadkobierców. Innym popularnym wehikułem stosowanym do osiągnięcia takiego celu są fundacje rodzinne lub fundusze inwestycyjne zamknięte.

W tym kontekście fundusze inwestycyjne zamknięte są dla członków rodziny zbyt drogim w utrzymaniu i zbyt uregulowanym wehikułem, w szczególności z uwagi na obowiązek dywersyfikacji aktywów. Z kolei jedna fundacja rodzinna dla trzech fundatorów, z których każdy będzie chciał realizować swoje prywatne cele i będzie chciał wskazać swój krąg beneficjentów, byłaby zbyt skomplikowana i zbyt uciążliwa w bieżącym zarządzaniu, o ile w ogóle będzie stanie realizować swoje cele, a więc skutkowałaby, w ocenie Wnioskodawców, paraliżem decyzyjnym w fundacji rodzinnej. W związku z powyższym członkowie rodziny są w stanie utworzyć prowadzić wspólnie spółkę kapitałową dla zysku, ale nie są w stanie prowadzić jednej fundacji rodzinnej, gdyż chcą zachować rozdzielność swoich majątków prywatnych i zarządzać nimi „według własnego pomysłu” i bez konieczności konsultowania się z pozostałymi członkami dalszej rodziny. W praktyce zresztą fundacje rodzinne są zakładane przez jednego spadkodawcę (ewentualnie małżeństwo) i są dedykowane jednej grupie beneficjentów.

W ocenie Szefa KAS z punktu widzenia rozsądnie działającego podmiotu chcącego równolegle zrealizować cel sukcesyjny oraz cel biznesowy nie jest obojętne który podmiot dokona wniesienia posiadanych akcji w spółce operacyjnej – on sam, czy też założona przez niego fundacja rodzinna. Dochody uzyskiwane przez rodzinną spółkę holdingową będą bowiem proporcjonalnie przypadać fundacji, a ta – będzie mogła w przyszłości przekazywać lub wypłacać stosowne świadczenia beneficjentom Fundacji rodzinnej. Okoliczność, że początkowo jedynym beneficjentem oraz członkiem Zarządu ww. Fundacji będzie fundator jest irrelewantna. Z treści Wniosku wynika bowiem, że proces sukcesji biznesowej został dopiero rozpoczęty przez fundatora, co przejawia się w zaangażowaniu części własnych zstępnych w działalność spółki operacyjnej. Natomiast fakt rozwlekania w czasie operacji reorganizacyjnej poprzez dokonanie w pierwszej kolejności aportu swoich akcji w spółce operacyjnej bezpośrednio przez stryja i brata fundatora do rodzinnej spółki holdingowej, a dopiero później, za pośrednictwem fundacji rodzinnej, przez fundatora, został wyjaśniony przez Wnioskodawców w toku postępowania różnicami w percepcji zabezpieczenia własnej sukcesji biznesowej. Mając na uwadze powyższe fakty, nie jest nieuzasadnione na gruncie ekonomicznym, bądź gospodarczym zaangażowanie fundacji rodzinnej jako podmiotu pośredniczącego (art. 119c § 2 pkt 2 OP), ani dzielenie operacji aportu kontrolnego pakietu akcji (art. 119c § 2 pkt 1 OP).

Z treści przesłanego w toku postępowania aktu notarialnego sporządzonego na okoliczność przeprowadzonego Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników rodzinnej spółki holdingowej w przedmiocie podwyższenia kapitału zakładowego oraz zmiany umowy tejże spółki wynika, że stryj oraz brat fundatora jako akcjonariusze spółki operacyjnej dokonali już operacji wniesienia swoich akcji w tejże spółce. Ostatnim brakującym akcjonariuszem spośród członków rodziny, który tego nie uczynił (na dzień wydania opinii zabezpieczającej) był zatem fundator. W optyce pozostałych członków rodziny nie jest zatem istotne kto wniesie pozostałe ok. (…)% akcji w spółce operacyjnej – bezpośrednio fundator, czy też jego fundacja rodzinna. Celem planowanych działań jest bowiem zmiana łańcucha organizacyjno-prawnego w taki sposób, aby uniknąć ryzyka rozdrobnienia akcjonariatu i utraty przez członków rodziny i ich spadkobierców kontroli nad spółką operacyjną, przy jednoczesnym dopuszczeniu zewnętrznych inwestorów w zakresie innej działalności niż przedmiot działalności operacyjnej prowadzonej przez spółkę operacyjną. W rezultacie, założenie Fundacji rodzinnej i wprowadzenie jej do kreowanej przez członków rodziny struktury organizacyjno-prawnej nie wiązało się z ryzykiem wycofania swoich wkładów przez stryja i brata fundatora. W takich okolicznościach nie występuje po stronie Wnioskodawców ponoszenie ryzyka gospodarczego przewyższającego spodziewane korzyści inne niż podatkowe w takim stopniu, że należy uznać, że działający rozsądnie podmiot nie wybrałby tego sposobu działania (art. 119c § 2 pkt 5 OP).

Z oczywistych przyczyn w niniejszej sprawie nie występują również elementy świadczące o okrężnym przeprowadzaniu transakcji lub kształtowaniu struktury (art. 119c § 2 pkt 3 OP), jak i elementy wzajemnie się znoszące lub kompensujące (art. 119c § 2 pkt 4 OP). Co równie istotne, w niniejszej sprawie działalność rodzinnej spółki holdingowej i spółki inwestycyjnej dopiero zaczyna być prowadzona, przez co trudno oceniać, czy występuje symptom sztuczności w postaci znikomego zysku przed opodatkowaniem w stosunku do osiągniętej korzyści podatkowej niewynikającej bezpośrednio z rzeczywiście poniesionej ekonomicznej straty (art. 119c § 2 pkt 7 OP).

Pewne zastrzeżenia w świetle rozsądkowej miary działań Wnioskodawców budzi okoliczność, że nowo założona przez fundatora fundacja rodzinna będzie czerpać korzyść podatkową w związku z neutralnym fiskalnie aportem ok. (…)% akcji w spółce operacyjnej do rodzinnej spółki holdingowej. Fundacja ta w żaden sposób nie poniosła kosztów na uzyskanie tych akcji, nie partycypowała dotąd w zarządzaniu spółką operacyjną, której akcje nabyła, ani nie brała do tej pory udziału w podejmowaniu decyzji odnośnie przebiegu czynności planowanych, przez co generowana korzyść podatkowa może nie znajdywać odzwierciedlenia w ponoszonym przez nią ryzyku gospodarczym, czy przepływach pieniężnych (art. 119c § 2 pkt 6 OP). Niemniej, należy wziąć pod uwagę okoliczność, że akcji te należały uprzednio do fundatora, który z kolei nabył je na skutek „przeniesienia” dokonanego przez zmarłego ojca. Przewidziane w art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT zwolnienie podmiotowe z podatku dochodowego od osób prawnych jest natomiast powiązane ściśle z powierniczym charakterem fundacji rodzinnej oraz gromadzeniem przez nią mienia na skutek pokrycia funduszu założycielskiego, dokonywania darowizn przez fundatora, osoby najbliżej z nim spokrewnione, bądź inne osoby, jak również w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez fundację. W rezultacie, należy uznać, że omawiany symptom sztuczności nie pozwala na przyjęcie tezy, że rozsądnie działający podmiot nie podjąłby analogicznych działań jak Wnioskodawcy (art. 119c § 1 OP).

Wreszcie, na tak wczesnym etapie kształtowania tworzącej się struktury organizacyjno-prawnej angażującej rodzinną spółkę holdingową oraz spółkę inwestycyjną nie sposób zweryfikować, zwłaszcza w ramach prawnych postępowania w sprawie wydania opinii zabezpieczającej, czy podmioty te będą prowadzić rzeczywistą działalność gospodarczą, bądź czy pełnić będą istotną funkcję ekonomiczną w grupie kapitałowej, w której na najwyższym poziomie łańcucha własności znajdywać się mają fundacja rodzinna, a także stryj i brat fundatora. Niewątpliwie cel biznesowy i cel sukcesyjny realizowane przez Wnioskodawców są wiarygodne, a więc przez ich pryzmat należy stwierdzić, że zaangażowanie obu ww. spółek wiąże się z ich odrębnymi funkcjami w „rodzinnej” grupie kapitałowej skupiającej kontrolny pakiet akcji w spółce operacyjnej. Z treści Wniosku wynika ponadto, że rodzinna spółka holdingowa oraz spółka inwestycyjna nie będą posiadać siedziby w kraju lub na terytorium kraju stosującego szkodliwą konkurencję podatkową. W następstwie powyższego, z opisu czynności planowanych przedstawionego Wniosku nie wynika, aby spełniona została przesłanka sztuczności wymieniona w art. 119c § 2 pkt 8 Ordynacji podatkowej.

Szef KAS stwierdził zatem, że w zespole czynności zachodzą symptomy świadczące o sztucznym sposobie działania w rozumieniu art. 119c § 1 i 2 Ordynacji podatkowej.

e)  Uwagi końcowe

Rekapitulując, przyjąć należy, że do przedstawionych przez Wnioskodawców korzyści podatkowych wynikających z Czynności nie znajduje zastosowania art. 119a § 1 Ordynacji podatkowej i w związku z tym, stosownie do treści art. 119y § 1 tej ustawy, wydana została opinia zabezpieczająca.

Szef KAS wyjaśnia, że publikując niniejszą informację, z uwagi na ochronę identyfikacyjną Wnioskodawców, o której mowa w art. 119zda § 2 Ordynacji podatkowej, uogólnił okoliczności czynności planowanej oraz tło gospodarcze podjętych działań, w tym szczegóły okoliczności bezpośrednio wpływających na podjęte rozstrzygnięcie.