Uzasadnienie
Sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego [...], na podstawie art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wniósł o wyłączenie go ze składu wyznaczonego do rozpoznania sprawy I FNP 16/25.
W uzasadnieniu żądania Sędzia argumentował, że we wrześniu 2019 r., na polecenie Prezesa Izby Finansowej NSA, dokonał oceny kwalifikacji kandydata na stanowisko sędziego NSA dr. hab. [...] profesora nadzwyczajnego Uniwersytetu [...]. Kandydaturę ocenił pozytywnie. Uznał, iż skoro uczestniczył w procedurze powołania [...] na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego, która obecnie jest kwestionowana w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, to w sprawie występują okoliczności tego rodzaju, że mogą wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Jednocześnie wskazał na fakt, że wspólnie z sędzią NSA [...] orzeka w Izbie Finansowej w Wydziale I.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Żądanie sędziego [...] o wyłączenie Go od rozpoznawania sprawy nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczące wyłączenia sędziego (art. 18-24 p.p.s.a.) przewidują wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.) oraz wyłączenie przez sąd - na żądanie sędziego lub na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.). Uregulowania te na mocy art. 193 p.p.s.a. mają odpowiednie zastosowanie również w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na żądanie sędziego, bądź na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (zob. wyrok TK z 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A 2004, Nr 7, poz. 67 - tak np. komentarz do art. 19 p.p.s.a. w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 6, Warszawa 2019; postanowienie NSA z 5 października 2018 r., sygn. akt I OZ 1022/18; wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.cbois.nsa.gov.pl).
Stosownie do art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Jak podkreśla się w doktrynie, w związku z tym, że względne przesłanki wyłączenia nie zostały jednak w art. 19 p.p.s.a. określone w sposób wyczerpujący, to przyjmuje się, że przepis ten odnosi się do istnienia okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, czyniąc go potencjalnie "podejrzanym" o brak obiektywizmu przy jej rozpoznawaniu (tzw. iudex suspectus). Celem tej regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyr. TK z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A 2005, Nr 11, poz. 134).