Wyrok NSA z dnia 07 maja 2026, sygn. I FNP 21/25

W kontekście tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2024 r., sygn. akt I FSK 2174/21, w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

3. Odpowiedź na skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

W odpowiedzi na skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o oddalenie tej skargi.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia podlega odrzuceniu.

4.2. Przystępując do oceny wniesionej w tej sprawie skargi o stwierdzenie niegodności z prawem prawomocnego orzeczenia należy przypomnieć, że według art. 285a § 1 p.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Z kolei zgodnie z art. 285a § 3, od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga nie przysługuje, z wyjątkiem gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej. Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego traktuje się jak orzeczenia wydane w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi.

Zgodnie z art. 285h § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez sąd niższej instancji, skargę wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 285e § 1 (zgodnie zaś z art. 285e § 1 pkt 5 p.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powinna zawierać wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe), jak również skargę z innych przyczyn niedopuszczalną. Zaś w myśl § 2 tego przepisu skarga podlega także odrzuceniu, jeżeli zmiana zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych była lub jest możliwa albo jeżeli nie zachodzi wyjątek, o którym mowa w art. 285a § 2.

Jedną z przesłanek dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - również w przypadku skargi od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wnoszonej na podstawie art. 285a § 3 p.p.s.a. - jest niemożność uchylenia lub zmiany orzeczenia w drodze innych środków prawnych, w tym również w wyniku skargi o wznowienie postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt I FNP 6/19, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Takie ograniczenie dopuszczalności skargi wynika z jej nadzwyczajnego i subsydiarnego wobec innych środków zaskarżenia charakteru – skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia została przez ustawodawcę uregulowana jako szczególny środek prawny, dopuszczalny dopiero wtedy, gdy nie było i nie jest możliwe wzruszenie orzeczenia w żadnym trybie, a stronie pozostaje jedynie dochodzenie odszkodowania.

4.3. We wniosku Spółka wskazała, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe gdyż żaden przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości wniesienia skargi, odwołania lub zażalenia od wyroku wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny, tym samym nie istnieje środek prawny, który pozwoliłby skarżącej na wzruszenie wyroku.

Stanowisko to nie jest zasadne. Nie uwzględnia bowiem regulacji odnoszących się do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Stosownie zaś do treści art. 271 pkt 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia.

Nie opiera się zatem na prawdzie stwierdzenie zawarte w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było możliwe. Bez znaczenia jest to, że strona z tej możliwości nie skorzystała.

4.4. W dalszej kolejności warto przypomnieć skarżącemu, że z dniem 15 lipca 2022 r., na podstawie przepisów ustawy z 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1259), wszedł w życie przepis art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267; dalej: p.u.s.a.). Przewiduje on możliwość zbadania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. Zatem mając świadomość składu Sądu - od dnia doręczenia pełnomocnikowi strony zawiadomienia o wyznaczeniu terminu i składu posiedzenia skarżący nie skorzystał również z tej możliwości. W toku rozprawy pełnomocnik strony nie zgłosił żadnych wniosków i przeszkód do rozpoznania sprawy w tym w zakresie składu orzekającego. W żadnym momencie zatem nie kwestionował prawidłowości wyznaczonego składu.

4.5. Biorąc pod uwagę powyższe, skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego należało odrzucić na podstawie art. 285h § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 285j p.p.s.a.

O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a.

Marek Kołaczek Arkadiusz Cudak Ryszard Pęk