W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 30 września 2020 r. stwierdził, że nie zasługiwała na uwzględnienie.
Za nieprawidłowe Sąd uznał, stanowisko skarżącej, że przepis prawa unijnego swoją hipotezą zdaje się obejmować również przesyłki adresowanie do osób fizycznych przebywających na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej innego niż Rzeczypospolita Polska, nawet jeżeli import z kraju trzeciego następuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd wskazał, przede wszystkim, że ustawodawca unijny w art. 143 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE, odnosząc się do zwolnienia od podatku w zakresie importu towarów, wskazał na państwo członkowskie, a nie na wspólnotę jako terytorium wszystkich jej państw członkowskich. Z kolei zawarte w definicji "państwa członkowskiego" (art. 5 pkt 2 dyrektywy VAT) sformułowanie "terytorium każdego państwa członkowskiego" nie stanowi w tym przypadku obszaru wspólnoty, lecz każde państwo członkowskie z osobna. Sąd podzielił także stanowisko organu, iż art. 52 u.p.t.u. jako dotyczący zwolnienia od podatku, winien być interpretowany ściśle, z uwzględnieniem prymatu zastosowania wykładni językowej.
Zdaniem Sądu, skoro przywóz towarów pochodzących od osoby prywatnej z państwa trzeciego przeznaczonych do osoby prywatnej w państwie członkowskim podlega zwolnieniu od podatku, to przywóz ten powinien nastąpić do osoby prywatnej w państwie członkowskim, w którym następuje przywóz, tj. rozpoznanie importu towarów, a zatem w przypadku przywozu towarów na terytorium Polski (tj. na terytorium kraju, w którym rozpoznawany jest import towarów), warunkiem zwolnienia od podatku jest aby osoba fizyczna, dla której dokonywany jest ten przywóz, przebywała w Polsce. Zdaniem Sądu objęcie przedmiotowym zwolnieniem podatkowym przesyłek przeznaczonych do osób przebywających na terytorium innego niż Polska państwa członkowskiego naruszyłoby zasady terytorialności podatku od towarów i usług.
W ocenie Sądu, dokonana przez organ interpretacja art. 52 u.p.t.u., z której wynika, że osoba fizyczna, dla której przeznaczone są towary umieszczone w paczce powinna przebywać na terytorium kraju, tj. terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie prowadzi, jak twierdzi skarżąca, do konfliktu z przepisami prawa Unii Europejskiej.
Sąd nie uznał za zasadne wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o co zabiegła strona.
W skardze kasacyjnej spółka zaskarżyła wyrok sądu pierwszej instancji w całości, a także wniosła o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a także zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Na podstawie art.174 pkt 1 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła naruszenie:
- przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 52 u.p.t.u. w zw. z art. 143 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE oraz art. 1 dyrektywy 2006/79/WE, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że import towarów umieszczonych w przesyłkach wysyłanych przez osoby fizyczne z terytorium państwa trzeciego, tj. z państwa niewchodzącego w skład terytorium Unii Europejskiej, i przeznaczonych dla osób fizycznych przebywających w innych niż Rzeczpospolita Polska państwach członkowskich Unii Europejskiej, nie będzie podlegać zwolnieniu z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 52 u.p.t.u., pomimo tego, że spełnione zostaną pozostałe warunki wymienione w art. 52 ust. 1 pkt 1-3 oraz art. 52 ust. 2 i ust. 3 u.p.t.u., podczas gdy, zdaniem spółki, prawidłowa wykładnia art. 52 u.p.t.u. w zw. z art. 143 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE oraz art. 1 dyrektywy 2006/79/WE powinna prowadzić do uznania, że import towarów umieszczonych w przesyłkach wysyłanych przez osoby fizyczne z terytorium państwa trzeciego, tj. z państwa niewchodzącego w skład terytorium Unii Europejskiej, i przeznaczonych dla osób fizycznych przebywających w innych niż Rzeczpospolita Polska państwach członkowskich Unii Europejskiej, podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 52 u.p.t.u. przy założeniu, że spełnione zostaną pozostałe warunki wymienione w art. 52 ust. 1 pkt 1-3 oraz art. 52 ust. 2 i ust. 3 u.p.t.u.
Ponadto skarżąca na podstawie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r., nr 90, poz. 864/2 ze zm., dalej TFUE) zwróciła się z wnioskiem o wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym w następującej kwestii: czy art. 52 u.p.t.u. w zakresie, w jakim zwalnia z opodatkowania podatkiem VAT import towarów umieszczonych w przesyłkach wysyłanych z terytorium państwa trzeciego i przeznaczonych tylko dla osób fizycznych przebywających na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, z wyłączeniem osób fizycznych przebywających w innych niż Rzeczpospolita Polska państwach członkowskich Unii Europejskiej, jest zgodny z art. 143 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE oraz art. 1 dyrektywy 2006/79/WE
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna okazała się zasadna.
Wstępnie trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w § 2 art. 183 p.p.s.a. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09).
Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia problemu prawnego zaistniałego w przedmiotowej sprawie, wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "Trybunał" lub "TSUE") z dnia 8 maja 2025 r. sygn. C-405/24.
W wyroku tym TSUE udzielił odpowiedzi na sformułowane przez Naczelny Sąd Administracyjny pytanie prejudycjalne, skierowane postanowieniem z dnia 26 marca 2024 r. sygn. akt I FSK 812/20: "Czy przepisy artykułu 143 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE oraz art. 1 dyrektywy 2006/79/WE w kontekście motywu (3) Preambuły dyrektywy 2006/79/WE i art. 25 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiające wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz. U. L. 324 z 10 grudnia 2009 r., dalej: "rozporządzenie 1186/2009") sprzeciwiają się uregulowaniu takiemu jak art. 52 ust. 1 u.p.t.u. zgodnie, z którym zwolnieniu od VAT nie podlega import towarów umieszczonych w przesyłce wysyłanej z terytorium państwa trzeciego przez osobę fizyczną, która jest przeznaczona, dla osoby fizycznej przebywającej na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej niż terytorium kraju, w którym dokonywany jest import?
W wyroku tym Trybunał stwierdził, że art. 143 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE i art. 1 dyrektywy 2006/79/WE należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które wyłączają ze zwolnienia z VAT przewidzianego w tych przepisach przesyłki małych partii towarów o charakterze niehandlowym pochodzące z państwa trzeciego, wysyłane przez osobę fizyczną do osoby fizycznej zamieszkałej w innym państwie członkowskim.
W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Trybunał w pierwszej kolejności odwołał się do treści art. 143 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE, zgodnie z którym państwa członkowskie zwalniają z opodatkowania ostateczny import towarów określony m.in. w dyrektywie 2006/79/WE, a także do treści art. 1 ust. 1 dyrektywy 2006/79/WE, który stanowi, że przywóz towarów w małych partiach o charakterze niehandlowym, pochodzących od osoby fizycznej z państwa trzeciego do innej osoby fizycznej w państwie członkowskim, jest zwolniony przy przywozie z podatku obrotowego oraz podatku akcyzowego.
Trybunał wskazał, że art. 143 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE wyraźnie odsyła do zwolnień z VAT przewidzianych w szczególności w dyrektywie 2006/79/WE. Artykuł 1 ust. 1 tej ostatniej ze wskazanych dyrektyw stanowi, że przewidziane w nim zwolnienie obejmuje przesyłki małych partii towarów o charakterze niehandlowym przeznaczone dla osoby fizycznej przebywającej w państwie członkowskim. W tym względzie, zdaniem TSUE należy zauważyć, że w polskiej wersji językowej tego przepisu posłużono się terminem "państwo członkowskie" bez dalszych uściśleń. Ponadto w szczególności w wersjach językowych hiszpańskiej, duńskiej, niemieckiej, angielskiej, francuskiej, włoskiej, niderlandzkiej, rumuńskiej i szwedzkiej termin ten jest poprzedzony rodzajnikiem nieokreślonym. W ocenie Trybunału, ponieważ art. 1 ust. 1 dyrektywy 2006/79/WE nie odnosi się do konkretnego państwa członkowskiego i nie wymienia w szczególności państwa członkowskiego przywozu, brzmienie tego przepisu wskazuje, że przewidziane w nim zwolnienie z VAT dotyczy przesyłek skierowanych do osoby fizycznej przebywającej w którymkolwiek z państw członkowskich. (teza 29, 30, 31, 32)
Kolejno Trybunał stwierdził, że odnośnie kontekstu, w jaki wpisują się art. 143 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE i art. 1 ust. 1 dyrektywy 2006/79/WE, należy przede wszystkim zauważyć, że odniesienie do przesyłek przeznaczonych dla osoby fizycznej przebywającej w państwie członkowskim znajdowało się już zarówno w art. 1 ust. 1 dyrektywy 78/1035, który odpowiada art. 1 ust. 1 dyrektywy 2006/79/WE, jak i w art. 1 ust. 1 wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie zwolnienia od podatku przy przywozie z państw trzecich małych partii towarów o charakterze niehandlowym (Dz.U. 1975, C 18, s. 6). Tymczasem, jak zauważył TSUE, z prac przygotowawczych nad dyrektywą 78/1035, która została uchylona i zastąpiona dyrektywą 2006/79/WE zgodnie z art. 6 tej ostatniej, wynika, że prawodawca Unii nie zamierzał uzależnić stosowania zwolnienia z VAT przesyłek małych partii towarów o charakterze niehandlowym od warunku dotyczącego konkretnego miejsca przeznaczenia danej przesyłki w Unii. Z uzasadnienia tego wniosku wynika bowiem, że jego celem było ustanowienie, iż przesyłki o niskiej wartości wysyłane przez osobę fizyczną przebywającą w państwie trzecim do innej osoby fizycznej przebywającej w Unii korzystają ze zwolnienia z podatku w przywozie, o ile dane towary spełniają szereg warunków. (teza 33, 34)
Trybunał wskazał, że z motywu 3 dyrektywy 2006/79/WE wynika, że ze względów praktycznych ograniczenia, w jakich ma być stosowane zwolnienie z VAT przy przywozie przesyłek małych partii towarów o charakterze niehandlowym pochodzących z państw trzecich, powinny być w możliwie najszerszym zakresie takie same jak ograniczenia przewidziane dla zwolnień z należności celnych przywozowych w rozporządzeniu nr 918/83. Zdaniem TSUE, w tym względzie należy zauważyć, że art. 29 ust. 1 tego rozporządzenia, którego brzmienie zostało zasadniczo powtórzone w art. 25 rozporządzenia nr 1186/2009, przewidywał zwolnienie z należności celnych przywozowych przesyłek o cechach analogicznych do przesyłek wskazanych w art. 1 ust. 1 dyrektywy 78/1035 i precyzował, że zwolnienie to ma zastosowanie do przesyłek adresowanych do osoby fizycznej przebywającej na obszarze celnym Unii, bez wskazania konkretnego państwa członkowskiego. Wreszcie jak stwierdził TSUE, w przeciwieństwie do art. 1 ust. 1 dyrektywy 2006/79, inne przepisy dyrektywy 2006/112/WE, takie jak art. 32, 86 i 163 tej dyrektywy, wyraźnie wskazują państwo członkowskie przywozu. (teza 35, 36, 37)
Trybunał stwierdził, iż w zakresie celu zwolnienia z VAT przewidzianego w art. 143 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE i w art. 1 dyrektywy 2006/79/WE, z uzasadnienia wniosku, o którym mowa w pkt 34 niniejszego wyroku, wynika, że dyrektywa 78/1035, która została uchylona i zastąpiona dyrektywą 2006/79/WE, miała na celu złagodzenie przepisów mających zastosowanie do przesyłek małych partii towarów o charakterze niehandlowym pochodzących z państw trzecich między osobami fizycznymi, ponieważ takie przesyłki mają zasadniczo charakter emocjonalny, przedstawiają jedynie niewielką wartość i zostały już co do zasady opodatkowane w państwie wysyłki. Z tego punktu widzenia w ocenie TSUE, nie ma żadnej różnicy między przesyłkami towarów o charakterze niehandlowym pochodzącymi z państw trzecich, wysyłanymi przez osobę fizyczną do innej osoby fizycznej, w zależności od państwa członkowskiego, w którym ma miejsce zamieszkania odbiorca przesyłki. (teza 38)
Konkludując Trybunał zważył, iż w jego ocenie, z wykładni nie tylko językowej, ale również systemowej i celowościowej art. 143 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE i art. 1 dyrektywy 2006/79/WE wynika, że zwolnienie z VAT przewidziane w tych przepisach ma zastosowanie niezależnie od okoliczności czy adresat przesyłki ma miejsce zamieszkania w państwie członkowskim przywozu lub w innym państwie członkowskim.
Uwzględniając ocenę zawartą w powyższym wyroku Trybunału w sprawie C-405/24, za nieprawidłowe należało uznać stanowisko organu interpretacyjnego oraz Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym celem zastosowania zwolnienia w przypadku przywozu towarów na terytorium Polski (rozpoznania importu na terytorium Polski) osoba fizyczna, dla której dokonywany jest przywóz, powinna przebywać w Polsce, ponieważ ustawodawca unijny w art. 143 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE, odnosząc się do zwolnienia od podatku w zakresie importu towarów, wskazał na państwo członkowskie, a nie na wspólnotę jako terytorium wszystkich jej państw członkowskich. Zatem na uwzględnienie zasługiwał podniesiony przez kasatora zarzut błędnej wykładni art. 52 u.p.t.u. w zw. z art. 143 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2006/112/W E oraz art. 1 dyrektywy 2006/79/WE.
Przy ponownym wydaniu interpretacji indywidulanej Dyrektor KIS winien uwzględnić stanowisko TSUE w przywołanym powyżej wyroku z dnia 8 maja 2025 r. sygn. C-405/24.
Uznając zatem, że skarga kasacyjna zawierała usprawiedliwione zarzuty, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w całości i rozpoznając skargę, uchylił zaskarżoną interpretację indywidulaną w oparciu o art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) tej ustawy. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania za obie instancje miało umocowanie w przepisach art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a.
Włodzimierz Gurba Hieronim Sęk Zbigniew Łoboda
Sędzia del. WSA Sędzia NSA Sędzia NSA