Wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2025, sygn. I FSK 1126/21

Natomiast w rozpoznawanej sprawie zastosowanie trybu właściwego dla wniosku z art. 5a § 1 p.u.s.a., który obejmuje między innymi badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu, nie było możliwe z przyczyn formalnych. Zgodnie z art. 5a § 4 p.u.s.a. wniosek składa się w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę, co wskutek zarządzenia z 26 listopada 2025 r. zostało wykonane wobec Prokuratora pismem sądowym z 27 listopada 2025 r. (doręczonym tego samego dnia). Uprawnionym do złożenia wniosku jest skarżący oraz uczestnik postępowania na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Po upływie zaś terminu, o którym mowa w tym przepisie, prawo do wniesienia wniosku wygasa.

Mimo wskazanego zawiadomienia Prokurator nie wystąpił z tego rodzaju wnioskiem, ani tym bardziej nie oczekiwał przekwalifikowania wniosku już złożonego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek zawierający wady formalne, a złożony przecież przez profesjonalistę - Prokuratora, winien w takiej sytuacji zostać odrzucony. Profesjonalista, a do takiego niewątpliwie kręgu należy Prokurator, powinien wyraźnie wskazać podstawę swojego wniosku wynikającą z przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi lub ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, czy innych przepisów.

Tymczasem sformułowany i złożony w sposób wyżej opisany wniosek uniemożliwiał w rozpatrywanej sprawie dokonanie merytorycznej oceny jego zasadności. Nie można bowiem stwierdzić, czy zaszła w ogóle przesłanka wyłączenia określona w ustawie jako istnienie okoliczności, która w odniesieniu do konkretnej osoby mogłaby wywołać wątpliwości co do jej bezstronności, czy jednak chodziło o wyłączenie w trybie art. 5a p.u.s.a., które to wnioski zgodnie z uchwałą NSA z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22 wykluczają się wzajemnie. Wniosek cechujący się tego rodzaju wadami jest niedopuszczalny i jako taki podlegał zatem odrzuceniu.

Na marginesie przytoczonych rozważań można było zwrócić uwagę, że działanie Prokuratora w zakresie złożenia przedmiotowego wniosku w przywołanej na wstępie sprawie budzi pewną konsternację. Uwzględnić bowiem należy, że zgodnie z przyjętą w Wydziale I Izby Finansowej NSA praktyką, przewodniczący składu rozpoznającego sprawę na rozprawie w dniu 17 grudnia 2024 r. zadał pełnomocnikom stron - radcom prawnym pytanie, czy składają wnioski formalne, w szczególności dotyczące przyczyn uniemożliwiających rozpoznanie sprawy przez skład orzekający w dniu dzisiejszym. Żadna ze stron nie złożyła jakiegokolwiek wniosku i nie miała zastrzeżeń do składu rozpoznającego sprawę.

Należy podkreślić, że jedną ze stron był Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, który jest organem administracji rządowej podległym ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, i również on nie miał żadnych zastrzeżeń, zwłaszcza adekwatnych do wniosku złożonego przez Prokuratora o wyłączenie sędziego Zbigniewa Łobody. Taka jest zresztą praktyka organów podatkowych w tej problematycznej kwestii również w innych sprawach o podłożu podatkowym zawisłych przed NSA, a rozstrzyganych z udziałem sędziów powołanych w analogicznej procedurze jak sędzia NSA Zbigniew Łoboda.

Nadmienić też można, że na tle wniosków kierowanych z Prokuratury Krajowej o wyłączenie innych sędziów powołanych w tożsamy sposób jak sędzia NSA Zbigniew Łoboda, w których również odwołano się do dwóch wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach C-718/21 i C-225/22 dotyczących Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 9 grudnia 2025 r. o sygn. akt I GSK 786/21 oraz I GSK 1486/22, zwrócił uwagę na istotnie odmienne okoliczności i skutki powołań sędziów do wskazanej Izby Sądu Najwyższego względem powołań sędziów do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał złożony wniosek o wyłączenie sędziego NSA Zbigniewa Łobody za niedopuszczalny, co skutkowało jego odrzuceniem na podstawie art. 22 § 4 p.p.s.a w związku art. 58 § 1 pkt 3 i pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a.