Sąd pierwszej instancji argumentował, że ponieważ skarżąca spółka ponosi powyższe koszty już teraz, byłoby całkowicie niezrozumiałym przyznanie, że są one związane z przyszłym wykonywaniem czynności opodatkowanych, gdyż zasadniczy przedmiot jej działalności będzie stanowić sprzedaż energii, zaś udzielanie pożyczek stanowić będzie działalność pomocniczą.
2.12. W rezultacie Sąd pierwszej instancji przyjął, że na obecnym etapie (do 2028 r.), nie sposób było stwierdzić, że działalność zwolniona ma w przypadku skarżącej spółki charakter uboczny, incydentalny lub pomocniczy. Wręcz przeciwnie, na tym etapie – jak wskazano we wniosku o wydanie interpretacji – skarżąca spółka większość aktywów wykorzystuje do finansowania procesu inwestycyjnego. Koszty ogólne skarżącej mają więc związek z przyszłymi czynnościami zwolnionymi (obowiązek podatkowy powstanie dopiero z chwilą wypłaty odsetek) oraz planowanymi w przyszłości czynnościami opodatkowanymi (sprzedaż energii).
Zważywszy zaś, że skarżąca spółka nie osiągała przychodów w roku ubiegłym z tytułu czynności zwolnionych oraz z tytułu czynności opodatkowanych, powinna przyjąć proporcję wyliczoną szacunkowo, według prognozy uzgodnionej z naczelnikiem urzędu skarbowego, w formie protokołu (art. 90 ust. 8 ustawy o VAT).
W rezultacie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zarzuty podniesione w skardze uznać więc należało za niezasadne.
3. Skarga kasacyjna.
3.1. Od powyższego wyroku skarżąca spółka złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.
3.2. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
3.2.1. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 146 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób mający wpływ na wynik sprawy, przez oddalenie skargi i nieuchylenie przez Sąd pierwszej instancji interpretacji, mimo że została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego;
3.2.2. art. 141 § 4 w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez sporządzenie uzasadnienia wyroku niezgodnie z wymogami przepisów prawa, w szczególności przez brak odniesienia się do niektórych zarzutów sformułowanych w skardze na interpretację oraz pomijanie części argumentacji skarżącej spółki przy wyjaśnianiu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co skutkowało brakiem dokonania kontroli sądowoadministracyjnej rozstrzygnięcia dokonanego wobec skarżącej spółki.
3.3. Ponadto zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie prawa materialnego, tj.:
3.3.1. art. 90 ust. 8 w związku z art. 90 ust. 2 i 3 ustawy o VAT, przez niewłaściwe zastosowanie w sprawie, tj. uznanie, że w okresie, w którym skarżąca spółka nie wykonywała i nie będzie wykonywała żadnych czynności, o których stanowi art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, do obliczenia kwoty podatku naliczonego podlegającej odliczeniu zastosowanie powinna znaleźć proporcja wyliczona szacunkowo według prognozy uzgodnionej z naczelnikiem urzędu skarbowego, podczas gdy brak jest podstaw do szacowania proporcji w oparciu o przewidywania dotyczące sprzedaży mającej mieć miejsce za 6 lat, zaś zgodnie z zasadą natychmiastowej potrącalności podatku naliczonego skarżąca spółka powinna mieć prawo do odliczenia pełnej kwoty podatku od towarów i usług z uwagi na fakt, że główny przedmiot jej planowanej działalności, tj. sprzedaż energii elektrycznej stanowi działalność opodatkowaną;
3.3.2. art. 90 ust. 6 pkt 2 ustawy o VAT w związku z art. 174 ust. 2 dyrektywy 2006/112/WE, przez błędną wykładnię, tj. uznanie, że udzielenie finansowania spółce projektowej nie będzie stanowiło czynności o charakterze pomocniczym, o których mowa we wskazanych przepisach, mimo że skarżąca spółka nie planuje udzielać finansowania innym podmiotom, a udzielanie pożyczek nie stanowi bezpośredniego, stałego i koniecznego rozszerzenia podlegającej opodatkowaniu działalności skarżącej spółki, co doprowadziło Sąd pierwszej instancji do uznania, że obrót uzyskany z tytułu udzielania finansowania na rzecz skarżącej spółki projektowej powinien być uwzględniany przy szacowaniu proporcji odliczenia VAT, podczas gdy środki pozyskane z tego tytułu powinny pozostać bez wpływu na tę kwestię w związku z wyłączeniem przewidzianym w art. 90 ust. 6 pkt. 2 ustawy o VAT dla usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT mających charakter pomocniczy.
3.4. W odpowiedzi na skargę kasacyjna organ wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wbrew w podniesionym zarzutom Sąd pierwszej instancji oddalając skargę nie naruszył wskazanych w tych zarzutach przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego.
4.2. Nie były zasadne podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Przy ocenie obu zarzutów odnotować należy w pierwszej kolejności, że wydając zaskarżoną interpretację organ interpretacyjny – opierając się na okolicznościach przedstawionych we wniosku – zwrócił uwagę na to, że skarżąca spółka będzie również świadczyć usługi finansowe polegające na udzielaniu spółce projektowej oprocentowanych pożyczek, które są zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT.
Organ interpretacyjny przyjął w związku z tym, że skarżącej spółce będzie przysługiwać – jako czynnemu podatnikowi podatku VAT – prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, lecz jedynie w takiej części, która będzie związana z działalnością opodatkowaną, zgodnie z generalną zasadą, wyrażoną w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Natomiast nie będzie jej przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT w zakresie, w jakim nabyte towary i usługi będą związane z wykonywaniem czynności zwolnionych od podatku.
Jednocześnie organ interpretacyjny podkreślił, że uzupełnieniem regulacji przyjętej w art. 86 ustawy o VAT są przepisy art. 90 tej ustawy, które dotyczą przypadków wykonywania w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług oraz zwolnionych z opodatkowania tym podatkiem.
4.3. Z uwagi na przedstawione we wniosku okoliczności istotna jest treść art. 90 ust. 2 ustawy o VAT, zgodnie z którym jeżeli nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego (ust. 1), podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką część kwoty podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, z zastrzeżeniem ust. 10.
Jak stanowi art. 90 ust. 3 ustawy o VAT, "Proporcję, o której mowa w ust. 2, ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo".
Przepis art. 90 ust. 6 pkt 1 ustawy o VAT przesądza jednak, że do obrotu, o którym mowa w ust. 3, nie wlicza się obrotu z tytułu transakcji dotyczących "pomocniczych transakcji w zakresie nieruchomości i pomocniczych transakcji finansowych".
4.4. Z uwagi na brzmienie powyższych przepisów, które stanowią implementację do polskiego porządku prawnego art. 174 ust. 2 dyrektywy 2006/112/WE, ustalenie czy skarżąca spółka ma i będzie miała pełne prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z tytułu ponoszonych wydatków konieczne było wyjaśnienie, czy świadczone przez nią na rzecz spółki projektowej usługi finansowe można zakwalifikować, jako "pomocnicze transakcje finansowe", gdyż z tego tytułu będą one podlegały wyłączeniu z obrotu, o którym stanowi art. 90 ust. 3 ustawy o VAT.
4.5. W rozpoznawanej sprawie, w ramach swojej argumentacji, zarówno skarżąca spółka, organ interpretacyjny oraz Sąd pierwszej instancji, odwołali się do tych samych wyroków Trybunału Sprawiedliwości dotyczących pojęcia "transakcji pomocniczych".
W wyroku z 11 lipca 1996 r. w sprawie C-306/94 (LEX nr 114791) Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że za "transakcje pomocnicze" nie można uznać transakcji, które są bezpośrednim, stałym i koniecznym uzupełnieniem zasadniczej działalności firmy.
Natomiast w wyroku z 29 października 2009 r. w sprawie C-174/08 (LEX nr 522183) Trybunał Sprawiedliwości podkreślił, że wyłączenie kwoty obrotu uzyskanego z "okazjonalnych transakcji związanych z obrotem nieruchomościami" ma na celu "uniknięcie możliwości zniekształcenia faktycznego znaczenia, w przypadku gdy takie elementy nie odzwierciedlają działalności gospodarczej podatnika (...)". Chodzi bowiem o czynności, które "(...) są wykonywane tylko okazjonalnie, to jest mają jedynie znaczenie drugorzędne lub incydentalne w odniesieniu do łącznego obrotu przedsiębiorstwa. Czynności te są ponadto wyłączone tylko wówczas, gdy nie stanowią zwykłej działalności gospodarczej podatnika".
Z przywołanych wyżej wyroków Trybunału wynika, że działalność gospodarcza nie może być traktowana jako "okazjonalna", jeżeli "stanowi bezpośrednie, stałe i niezbędne rozwinięcie opodatkowanej działalności przedsiębiorstwa" (pkt 30 i 31 uzasadnienia wyroku w sprawie C-174/08).
4.6. W przywołanym zarówno przez skarżącą spółkę oraz przez Sąd pierwszej instancji i przez organ interpretacyjny wyroku z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C-77/01 (LEX nr 155706) Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że "(...) udzielanie przez spółkę holdingową rocznych oprocentowanych pożyczek spółkom, w których spółka ta posiada swoje udziały (...) stanowi działalność gospodarczą wykonywaną przez podatnika w rozumieniu art. 2 pkt 1 i art. 4 ust. 2 szóstej dyrektywy. Ponieważ jednak omawiane transakcje są zwolnione z podatku od wartości dodanej na podstawie pkt 1 i 5 art. 13B lit. d) przywołanej dyrektywy, kwota obrotu z nich uzyskanego powinna być wyłączona z obliczania części podatku podlegającej odliczeniu, jeżeli transakcje te mają charakter sporadyczny w rozumieniu art. 19 ust. 2 zd. drugie".
Trybunał podkreślił, że w tym względzie powinny one być uznane za sporadyczne w takim zakresie, w jakim obejmują one bardzo ograniczoną ilość towarów lub usług podlegających podatkowi od wartości dodanej. Zaznaczył, że chociaż skala dochodu wytwarzanego przez transakcje finansowe może być wskazówką, że nie należy ich traktować jako sporadycznych w rozumieniu tego przepisu, to okoliczność, że dochód ten jest większy niż dochód wytwarzany przez dane przedsiębiorstwo w ramach jego głównej działalności nie wystarcza do wykluczenia możliwości zakwalifikowania tych transakcji jako "sporadycznych".
Trybunał Sprawiedliwości zaznaczył, że rolą sądu krajowego jest ustalenie, czy omawiane transakcje obejmują wyłącznie bardzo ograniczoną ilość towarów lub usług podlegających podatkowi od wartości dodanej, i w takim przypadku, wyłączenie tych transakcji z obliczenia części podatku podlegającej odliczeniu.
4.7. W świetle powyższego wyroku, najważniejszą przesłanką uznania transakcji za pomocniczą w rozumieniu art. 174 ust. 2 lit. c dyrektywy 2006/112/WE, a tym samym art. 90 ust. 6 pkt 2 ustawy o VAT, powinien być niewielki poziom wykorzystywania zasobów przedsiębiorstwa, przy czym dotyczy to generalnie tych zasobów, których nabycie wiązało się z powstaniem podatku naliczonego. Jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że podatnik wykonuje dany typ transakcji jako element prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, wówczas należy uznać, że transakcje takie nie są sporadyczne (pomocnicze) i to bez względu na ich wartość, jak i liczbę. Transakcjami, które nie mogą być uznane za sporadyczne (pomocnicze), są bowiem takie, które z założenia mają być wykonywane jako element prowadzonej działalności (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 października 2025 r., sygn. akt I FSK 1504/22; dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA CBOSA).
4.8. W realiach rozpoznawanej sprawy – co należy podkreślić – udzielanie przez skarżącą spółkę z własnych środków pożyczek zależnej spółce projektowej ma być do 2028 r. wyłączną działalnością gospodarczą i wynagrodzenie z tego tytułu (odsetki od udzielonych pożyczek) stanowić będzie całość obrotów z tytułu tej działalności.
Wbrew zatem zarzutom skargi kasacyjnej wykonywane przez skarżącą spółkę czynności polegające na udzielaniu z własnych środków oprocentowanych pożyczek zależnej spółce projektowej nie są "wyjątkowe, przejściowe, incydentalne i wpadkowe, które uzupełniają działalność zasadniczą skarżącej spółki", skoro – jak trafnie argumentowano w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji – ich udzielenie jest elementem działalności gospodarczej, której istotą jest "wspólny interes jakim jest osiąganie dochodów w zakresie sprzedaży energii elektrycznej w przyszłości".
4.9. Skarżąca spółka – co należy odnotować – podała we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, że udzielanie pożyczek zależnej spółce projektowej ma na celu sfinansowanie w formule joint venture (wspólne przedsięwzięcie) inwestycji polegającej na wybudowaniu do 2030 r. dwóch morskich farm wiatrowych a następnie na sprzedaży, na podstawie umowy o nabycie energii elektrycznej o zasadniczo stałej cenie, całości wytworzonej energii elektrycznej przez spółki projektowe do swoich spółek holdingowych, proporcjonalnie do przysługujących im udziałów w spółkach projektowych i jest elementem "modelu biznesowego" spółek holdingowych. Wyjaśniła, że w ramach project finance, spółki należące do holdingu "zamierzają pozyskać środki na realizację Projektu od zewnętrznych instytucji finansowych (w formie kredytu) oraz od Grupy Kapitałowej P. (w formie oprocentowanych pożyczek lub wpłat na kapitał). Spółki te będą następnie finansować spółki projektowe przez udzielenie oprocentowanych pożyczek".
W tak przedstawionych okolicznościach podjęta przez skarżącą spółkę próba zakwalifikowania udzielanych oprocentowanych pożyczek spółce projektowej, jako "wyjątkowych, przejściowych, incydentalnych i wpadkowych" przeczy przyjętemu "modelowi biznesowemu", gdyż jest to niezbędny element tego modelu.
4.10. W uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji trafnie argumentowano, że udzielenie pożyczek wynikało wprost z roli skarżącej spółki w całym zaplanowanym projekcie. Całokształt przedstawionych okoliczności sprawy, tj. wzajemna długoterminowa współpraca skarżącej spółki oraz spółki projektowej w realizacji celu jakim jest budowa farmy wiatrowej i sprzedaż energii oraz zaangażowanie przez skarżącą spółkę większości aktywów finansowych wskazuje, że udzielanie pożyczek będzie stałym elementem działalności wbudowanym w funkcjonowanie przedsiębiorstwa, nie zaś doraźnym, incydentalnym działaniem.
W tych okolicznościach nie miał znaczenia rozstrzygającego powtórzony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argument o "tymczasowym" świadczeniu usług udzielania pożyczek oraz brak zamiaru udzielania pożyczek innym spółkom, gdyż należy wziąć pod uwagę cel realizowanego projektu, przyjęty zakres działalności obu spółek w projekcie oraz wybrany model finansowania podejmowanych działań w tym w formule project finance. co jest konsekwencją zaplanowanego działania dla realizacji wspólnej inwestycji. Argument ten mógłby być brany pod uwagę wówczas, gdyby świadczone przez skarżącą usługi finansowe nie miały charakteru zaplanowanej z góry, stałej i regularnej formy działalności gospodarczej.
4.11. Z podanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, jako nieusprawiedliwiony ocenił podniesiony w pkt. 3.3.2. skargi kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego polegający na błędnej wykładni art. 90 ust. 6 pkt 2 ustawy o VAT w związku z art. 174 ust. 2 dyrektywy 2006/112/WE. Przyjęte przez Sąd pierwszej instancji rozumienie tego przepisu na tle przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej stanu faktycznego zasługuje na akceptację. Zastosowanie tego przepisu do stanu faktycznego wskazanego we wniosku o interpretację jest również prawidłowe.
4.12. Chybiony w związku z powyższym był także podniesiony w pkt 3.3.1. skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 90 ust. 8 w związku z art. 90 ust. 2 i 3 ustawy o VAT, przez niewłaściwe zastosowanie w sprawie.
Z przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wynikało bowiem, że do czasu ukończenia realizacji inwestycji skarżąca spółka nie osiągnie żadnego obrotu i – z uwagi na jednoznaczne brzmienie art. 90 ust. 8 ustawy o VAT w tym czasie, do obliczenia kwoty podatku naliczonego podlegającej odliczeniu powinna przyjąć proporcję wyliczoną szacunkowo wg prognozy uzgodnionej z naczelnikiem urzędu skarbowego. Natomiast – wbrew argumentacji przestawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – ponieważ w tym okresie skarżąca spółka będzie wykonywała działalność zwolnioną od podatku, która nie jest "pomocniczą" w rozumieniu art. 174 ust. 2 lit. c dyrektywy 2006/112/WE, to nie będzie jej przysługiwało prawo do pełnego odliczenia podatku należnego "także w latach, w których nie będzie osiągała przychodów".
4.13. Na zakończenie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie mogły doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym zwłaszcza zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 3.2.2. skargi kasacyjnej).
Przy ocenie tego zarzutu odnotować należy, że w orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniono, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może być skutecznie postawiony w szczególności w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie można jednak skutecznie zwalczać oceny prawnej przyjętej przez sąd pierwszej instancji co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.
4.14. Naczelny Sąd Administracyjny podziela także pogląd prezentowany w orzecznictwie, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego.
Zatem z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 października 2017 r., sygn. akt I GSK 2343/15 oraz z 26 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2272/16, dostępne w CBOSA).
4.15. Naczelny Sąd Administracyjny oceniając w podanym wyżej kontekście podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdza, że Sąd pierwszej instancji oddalając skargę wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z jakich powodów uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i przedstawiona w nim argumentacja poddaje się kontroli sądowej.
4.16. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935), zasądzając od skarżącej spółki na rzecz organu interpretacyjnego kwotę 480 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika organu interpretacyjnego za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym radcy prawnego, który nie prowadził sprawy w pierwszej instancji.
Elżbieta Olechniewicz Ryszard Pęk Danuta Oleś
sędzia WSA del. sędzia NSA sędzia NSA
-----------------------
4