Wyrok NSA z dnia 24 września 2026, sygn. I FSK 1263/26

W rozpoznawanej sprawie skarżący domaga się wstrzymania wykonania decyzji, powołując się na swoją trudną sytuację finansową. Z akt sprawy wynika, że E. Sp. z o.o. z siedzibą w S. ma zawieszoną działalność gospodarczą i nie posiada środków trwałych. Na rachunku bankowym wykazano jedynie kwotę 50,61 zł, przy czym pozostałe środki pieniężne zostały objęte zajęciem egzekucyjnym. Spółka nie osiągnęła również przychodów netto ze sprzedaży towarów i usług w roku obrotowym 2025. Z dokumentów znajdujących się w aktach wynika ponadto, że przeciwko spółce prowadzone są postępowania związane z jej zobowiązaniami, w tym postępowanie z powództwa B..

Okoliczności te niewątpliwie wskazują na trudną sytuację ekonomiczną skarżącego, nie przesądzają jednak same przez się o wystąpieniu przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Trudna sytuacja majątkowa strony, bez wykazania, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, nie stanowi zatem wystarczającej podstawy do wstrzymania jej wykonania.

Konieczne jest bowiem wykazanie konkretnego, realnego i bezpośredniego związku pomiędzy wykonaniem zaskarżonej decyzji a możliwością powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się wyjątkowy charakter instytucji wstrzymania wykonania aktu oraz konieczność wykazania przez wnioskodawcę konkretnych okoliczności uzasadniających udzielenie ochrony tymczasowej. Stanowisko to znajduje zastosowanie również w niniejszej sprawie, w której skarżący, powołując się na swoją trudną sytuację majątkową, powinien wykazać, jakie konkretne skutki ma wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji i dlaczego skutków tych nie będzie można usunąć w przypadku późniejszego uwzględnienia skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2024 r., sygn. akt III FZ 234/24).

W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał konkretnych następstw, jakie miałoby spowodować wykonanie zaskarżonej decyzji, ograniczając się w istocie do przedstawienia swojej ogólnej sytuacji majątkowej.

Istotne jest przy tym, że trudna sytuacja finansowa spółki nie jest następstwem wykonania zaskarżonej decyzji. Z akt sprawy wynika, że problemy ekonomiczne spółki mają charakter wcześniejszy i wynikają m.in. z zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej, istniejących zobowiązań oraz prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Skarżący nie wykazał natomiast, aby to właśnie wykonanie zaskarżonej decyzji miało spowodować nowy, kwalifikowany skutek w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia następstw. Nie zostało bowiem wykazane, aby wykonanie zaskarżonej decyzji miało doprowadzić do jakościowo nowego pogorszenia sytuacji skarżącego, wykraczającego poza skutki, które wynikały już z istniejącego wcześniej stanu majątkowego spółki i prowadzonych wobec niego postępowań.

Nie można również uznać, że samo prowadzenie egzekucji należności pieniężnej wynikającej z decyzji administracyjnej uzasadnia wstrzymanie jej wykonania. W przypadku świadczenia pieniężnego skutki wykonania decyzji są co do zasady odwracalne, albowiem w razie jej uchylenia lub zmiany wyegzekwowane środki mogą zostać zwrócone stronie. Dla wykazania przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. konieczne jest zatem wskazanie takich szczególnych okoliczności, które przemawiałyby za przyjęciem, że w konkretnym przypadku późniejszy zwrot wyegzekwowanej należności nie usunie skutków wykonania decyzji. Skarżący takich okoliczności jednak nie przedstawił. Nie wykazał w szczególności, aby odzyskanie wyegzekwowanych środków w przypadku korzystnego dla niej rozstrzygnięcia było niemożliwe lub wiązało się z nadzwyczajnymi trudnościami.

Nie przekonuje również argumentacja odwołująca się do zagrożenia dalszego funkcjonowania spółki. Z akt sprawy wynika bowiem, że spółka już obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej, a jej działalność pozostaje zawieszona. Sama możliwość wystąpienia w przyszłości z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, w przypadku niekorzystnego zakończenia prowadzonych postępowań, bez wykazania, że bezpośrednią przyczyną takiego stanu rzeczy będzie wykonanie zaskarżonej decyzji, nie uzasadnia przyjęcia, że zachodzi przesłanka trudnych do odwrócenia skutków.

Odnosząc się natomiast do argumentu dotyczącego możliwego uszczerbku na reputacji zawodowej jednego ze wspólników, wykonującego zawód radcy prawnego, wskazać należy, że skarżący nie wykazał, aby samo prowadzenie wobec spółki postępowania egzekucyjnego z tytułu jej zobowiązania podatkowego mogło w sposób konkretny i realny przełożyć się na sytuację zawodową wspólnika lub jego relacje z klientami. Okoliczność, że wspólnik wykonuje zawód radcy prawnego i prowadzi kancelarię w siedzibie spółki, nie jest zatem wystarczająca do przyjęcia, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje po stronie skarżącej skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Twierdzenia w tym zakresie mają charakter hipotetyczny i nie zostały poparte okolicznościami pozwalającymi na uprawdopodobnienie wystąpienia takich następstw.

W istocie argumentacja skarżącego sprowadza się do twierdzenia, że jego aktualna sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, iż każda dalsza egzekucja zobowiązania może pogłębić istniejące problemy. Tego rodzaju ogólne twierdzenie nie jest jednak równoznaczne z wykazaniem przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., które wymagają odniesienia do konkretnych i przewidywalnych skutków wykonania zaskarżonego aktu.

Należy także podkreślić, że przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd administracyjny nie dokonuje oceny zasadności skargi ani nie przesądza o wyniku postępowania sądowoadministracyjnego. Instytucja z art. 61 § 3 p.p.s.a. służy zabezpieczeniu strony przed szczególnymi następstwami wykonania aktu, a nie uprzedniemu rozstrzyganiu sporu co do jego legalności.

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, aby wykonanie decyzji wiązało się z niebezpieczeństwem wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przedstawione okoliczności świadczą wprawdzie o trudnej sytuacji finansowej spółki, jednak nie wykazują wystąpienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 w zw. z art. 193 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

2.2. Z kolei wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku jest niedopuszczalny i jako taki podlega odrzuceniu.

W przepisach ustawy regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewidziano generalnej możliwości wstrzymywania wykonania nieprawomocnych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Ustawa ta przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego wyroku sądu administracyjnego jedynie w ściśle określonych przypadkach, np. w związku z wniesieniem skargi o wznowienie postępowania (por. art. 284 p.p.s.a.). Należy przy tym zaznaczyć, że wstrzymanie wykonania wyroku podlegającego zaskarżeniu jest zbyteczne ze względu na charakter prawny skargi kasacyjnej, która jest środkiem suspensywnym (jej wniesienie wstrzymuje uprawomocnienie się zaskarżonego orzeczenia). Wnioskując a contrario z art. 170 p.p.s.a., należy stwierdzić, że orzeczenie, które nie ma przymiotu prawomocności nie ma mocy wiążącej, a tym samym nie wywiera skutków prawnych. Wniosek ten wspiera treść działu VIII ustawy, regulującego wykonywanie orzeczeń sądowych, w tym przede wszystkim art. 286 § 1 p.p.s.a., jak i art. 196 p.p.s.a., przewidujący możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia, a nieposiadający odpowiednika w rozdziale 1 działu IV, dotyczącym skargi kasacyjnej.

Wbrew ocenie pełnomocnika skarżącego podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonego wyroku nie może być art. 61 § 3 p.p.s.a. – z tego przepisu wynika jednoznacznie, że odnosi się on wyłącznie do aktów lub czynności wydanych przez organy administracji publicznej i nie dotyczy wyroków sądów administracyjnych. (por. np. postanowienia NSA z dnia 1 marca 2016 r., II OSK 375/16; 19 maja 2016 r., I FSK 1431/14).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a., postanowił odrzucić wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku jako niedopuszczalny.

Bartosz Wojciechowski (spr.)

sędzia NSA