Uzasadnienie
Wyrokiem z 18 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Wr 749/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", uwzględnił skargę S.B. (dalej "strona" lub "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej "organ odwoławczy" lub "organ") z 31 lipca 2024 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, kwiecień, czerwiec, lipiec i wrzesień 2018 r. i uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. (dalej "naczelnik urzędu skarbowego" lub "organ pierwszej instancji") z 29 grudnia 2023 r.
1. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi
Decyzją z 23 grudnia 2022 r. naczelnik urzędu skarbowego określił stronie kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za luty, kwiecień, czerwiec, lipiec i wrzesień 2018 r. w następstwie ustalenia, że w ww. okresach rozliczeniowych (podobnie jak w latach 2015-2017) strona dokonywała sprzedaży pojazdów używanych w ramach działalności gospodarczej, której nie zarejestrowała i nie opodatkowała podatkiem od towarów i usług. Jednocześnie organ pierwszej instancji umorzył postępowanie podatkowe w zakresie dotyczącym pozostałych miesięcy 2018 r.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją organu odwoławczego z 31 lipca 2024 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ w pierwszej kolejności odniósł się do kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych. Wskazał, że mimo upływu okresu z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, ze zm.), dalej "o.p.", do przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych decyzją nie doszło, gdyż naczelnik urzędu skarbowego, postanowieniem z 28 grudnia 2022 r., wszczął dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na uchylaniu się przez skarżącego od opodatkowania, przez niezłożenie deklaracji VAT-7 m.in. za ww. miesiące z tytułu sprzedaży 14 pojazdów, co zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. stanowi przesłankę zawieszającą bieg terminu przedawnienia. Zawiadomieniem z 11 stycznia 2023 r. (doręczonym stronie 17 stycznia 2023 r.) naczelnik urzędu skarbowego poinformował stronę o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia (tożsame zawiadomienie doręczono także jej pełnomocnikowi). Dalej organ wskazał, że w toku postępowania karnego skarbowego postanowieniem z 9 marca 2023 r. postawiono skarżącemu zarzuty, które ogłoszono 24 marca 2023 r. Następnie organ opisał dalszy ciąg czynności procesowych podejmowanych w postępowaniu karym skarbowym, zwracając przy tym uwagę, że od pewnego momentu postępowanie to toczyło się pod nadzorem prokuratora, a następnie zostało przez niego przejęte i prowadzone łącznie z innym postepowaniem dotyczącym skarżącego. Podsumowując, organ stwierdził, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego, a zatem wywołało w rozpoznawanej sprawie skutek określony w art. 70 § 6 pkt 1 o.p.
Odnosząc się do meritum sprawy, organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko naczelnika urzędu skarbowego, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na prowadzenie przez skarżącego niezarejestrowanej i nieopodatkowanej działalności gospodarczej w zakresie handlu pojazdami używanymi.
2. Skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego
W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona zarzuciła naruszenie:
a) art. 21 § 1 pkt 1, § 3, § 3a o.p. w zw. z art. 5 ust. 1 i ust. 2 i w zw. z art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r. poz. 1221, ze zm.), dalej "ustawa o VAT", przez błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że zaistniało zdarzenie, z którym ustawa wiąże powstanie obowiązku podatkowego, a tym samym, że skarżący nie zapłacił podatku za 2018 r. pomimo ciążącego na nim obowiązku złożenia deklaracji;
b) art. 53 § 1, § 3, § 4, art. 5 § 1 pkt 7, art. 56 § 1 pkt 3 o.p. w zw. z art. 19a ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT przez błędną wykładnię prowadząca do uznania, że strona pozostaje w zwłoce w zapłacie podatku od towarów i usług;
c) art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT przez błędną wykładnię prowadzącą do nieprawidłowego wyliczenia podatku;
d) art. 120 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 122 w zw. z art. 125 § 2 o.p. i art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT przez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie przy wyliczeniu ewentualnej wysokości podatku zwolnienia podatkowego za lata 2015-2017;
e) art. 29a ust. 1 ustawy o VAT przez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie poniesionych przez skarżącego kosztów związanych z kupnem pojazdów w 2018 r.;
W konsekwencji strona wniosła w uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji naczelnika urzędu skarbowego w części dotyczącej określenia zobowiązania w VAT.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
3. Wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za zasadną. W ocenie sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 70 § 6 pkt 1 o.p. przez błędne ustalenie, że 28 grudnia 2022 r., tj. w dniu wszczęcia dochodzenia w sprawie o przestępstwo skarbowe, w sprawie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w VAT. Sąd stanął na stanowisku, że naczelnik urzędu skarbowego zastosował wskazany przepis wyłącznie celem uniknięcia przedawnienia ww. zobowiązań podatkowych, a przyczynkiem do wydania postanowienia z 28 grudnia 2022 r. był wyłącznie zbliżający się z końcem 2023 r. upływ terminu przedawnienia zobowiązań w VAT za luty, kwiecień, czerwiec, lipiec i wrzesień 2018 r. (dochodzenie zostało wszczęte około 12 miesięcy przed upływem ustawowego okresu przedawnienia tych zobowiązań). Organy podatkowe nie dokonały zaś prawidłowej, kompletnej i wszechstronnej analizy i oceny, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego miało na celu zastosowanie odpowiedniej reakcji prawnokarnej na popełnienie przestępstwa skarbowego, czy też tylko i wyłącznie zawieszenie biegu terminu przedawnienia rozliczenia podatku od towarów i usług skarżącego za ww. miesiące 2018 r. (termin przedawnienia upływał 31 grudnia 2023 r.). Ocena organu odwoławczego w zakresie kwestii instrumentalności zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 o.p. jest niepełna, iluzoryczna i wadliwa. Poza momentem wszczęcia postępowania karnego skarbowego w dacie bliskiej, zdaniem sądu, upływowi terminu przedawnienia, sąd zwrócił uwagę również na fakt, że wszczęcie tego postępowania, a następnie przejście w fazę in personam nastąpiło w sytuacji, gdy organ dochodzenia nie dysponował nawet decyzją organu pierwszej instancji (została wydana dopiero 29 grudnia 2023 r.). Ponadto zauważył, że w krótkim okresie czasu od wszczęcia postępowania karnego skarbowego do jego zawieszeniem nastąpiło skumulowanie czynności procesowych przy jednoczesnym braku podejmowania w tym postępowaniu czynności dowodowych przez organy ścigania (naczelnika urzędu skarbowego, a następnie prokuratora). Zanegował też powody zawieszenia dochodzenia przez prokuratora.