Wyrok NSA z dnia 25 lutego 2026, sygn. I FSK 1547/25

– skarżący za styczeń 2019 r. jest zobowiązany do zapłaty podatku w wysokości 8.837 zł od towarów i usług, kiedy prawidłowa wykładnia ww. przepisu powinna doprowadzić do uznania, że skarżący za styczeń 2019 r. zobowiązany jest do zapłaty podatku od towarów i usług w wysokości 4.467 zł,

– skarżący za marzec 2019 r. zobowiązany jest do zapłaty podatku w wysokości 10.191 zł od towarów i usług, kiedy prawidłowa wykładnia ww. przepisu powinna doprowadzić do uznania, że skarżący za styczeń 2019 r. jest zobowiązany do zapłaty podatku od towarów i usług w wysokości 2.547,19 zł,

d) art. 29a ust. 1 ustawy o VAT przez niezastosowanie i uwzględnienie poniesionych przez skarżącego kosztów związanych z kupnem pojazdów w 2019 r., takich jak: ubezpieczenie pojazdów od odpowiedzialności cywilnej, kwoty prowizji zapłacone komisantowi przy sprzedaży za pośrednictwem komisu samochodowego, pomimo że w ramach zgromadzonego materiału dowodowego skarżący przedstawił poniesione koszty związane z ubezpieczeniem pojazdów od odpowiedzialności cywilnej oraz przedstawił dowody wpłat prowizji komisantom;

e) art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 7 pkt 2 o.p. przez niezastosowanie, kiedy z zebranego materiału dowodowego wynika, że zobowiązanie podatkowe jest przedawnione;

f) art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 7 pkt 1 o.p. przez niezastosowanie, kiedy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zobowiązanie podatkowe jest przedawnione, a wszczęte postępowanie karne skarbowe było nieuzasadnione i miało jedynie na celu zawieszenie biegu terminu przedawnienia, a szczególnie że dotyczyło lat 2015-2017.

W kontekście tak sformułowanych zarzutów strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego wg norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

3. Odpowiedź na skargę kasacyjną

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie tej skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Zarzuty skargi kasacyjnej są bezzasadne, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy podlega oddaleniu.

4.2. Przed ustosunkowaniem się do zarzutów skargi kasacyjnej koniecznym jest przypomnienie pewnych istotnych i oczywistych kwestii. Bez wątpienia skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na t ym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać uzasadnienie, a w przypadku zarzutów naruszenia przepisów procesowych także wskazanie jaki wpływ na wynik sprawy miało zarzucane uchybienie procesowe. Sąd nie może bowiem zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne. W tym zakresie zmian nie wprowadziła uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1), w której stwierdzono, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych.

4.3. W kontekście powyższych uwag sąd odwoławczy nie mógł się odnieść merytorycznie do twierdzeń autora skargi kasacyjnie, dotyczących nie uwzględnienie faktur nabycia dwóch samochodów. W przypadku wszystkich pojazdów zastosowano opodatkowanie marży uzyskanej przy sprzedaży pojazdów. Dwa z tych samochodów nabyto na podstawie faktury. Organy podatkowe odmówiły podatnikowi prawa do odliczenia podatku naliczonego od nabyć pojazdów z uwagi na to, że skarżący nie był zarejestrowany jako podatnik VAT. W tym zakresie jednak nie sformułowano zarzutu naruszenia art. 88 ust. 4 ustawy o VAT.

4.4 Zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 187 § 1 o.p. jest bezzasadny. Zdaniem autora skargi kasacyjnej organy podatkowe nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w ustaleniu stanu faktycznego odnośnie pojazdów wchodzących w skład majątku wspólnego małżonków, jak i w skład majątku osobistego skarżącego, a tym samym nie podjęły działań w zakresie ustalenia, czy skarżący wykorzystywał przedmiotowe samochody w celach prywatnych, czy też zarobkowych. W związku z tak sformułowanym zarzutem należy podkreślić, że zagadnienie przynależności sześciu samochodów do majątku wspólnego podatnika i jego małżonki było przedmiotem rozważań w postępowaniu dotyczącym podatku od towarów i usług za: kwiecień, październik 2015 r., luty, kwiecień, maj, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad, grudzień 2016 r., styczeń, luty, marzec kwiecień lipiec, październik oraz grudzień 2017 r. Dotyczyło to bowiem postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego w L. sygn. akt [...] z 14 października 2014 r. w sprawie podziału majątku wspólnego. Sprzedaż samochodów określonych w tym orzeczeniu nie miała miejsca w 2019 r., a zatem podniesione w tym zakresie zarzuty są nieadekwatne do przedmiotu niniejszej sprawy.

4.5. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 21 § 1 pkt 1, § 3, § 3a o.p. w zw. z art. 5 ust. 1 i ust. 2 i w zw. z art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT. Zdaniem autora skargi kasacyjnej nie zaistniało zdarzenie powodujące powstanie zobowiązania podatkowego, a skarżący nie był zobowiązany do zapłaty podatku od towarów i usług, a tym samym nie był zobowiązany do złożenia w tym zakresie deklaracji o wysokości tego podatku, gdyż nie prowadził działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży samochodów, a kupowane przez niego samochody stanowią hobby skarżącego i nie są kupowane w celu osiągnięcia zysku, tylko dla celów prywatnych, o czym świadczy zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku trafnie podkreślił, że na gruncie zbliżonej sprawy dotyczącej podatnika w przedmiocie VAT za poszczególne miesiące 2015, 2016 i 2017 zapadł prawomocny wyrok tutejszego Sądu z dnia 22 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wr 11/21. W tym orzeczeniu przesądzono, że skarżący nabywając i sprzedając samochody, prowadził działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT. Był zatem podatnikiem podatku od towarów i usług. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. prawomocny wyrok sądu administracyjnego jest wiążący dla Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznającego niniejszą sprawę.

4.6. Chybiony i jednocześnie niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 53 § 1, § 3, § 4, art. 54 § 1 pkt 7, art. 56 § 1 pkt 3 o.p. w zw. z art. 19a ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT przez błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że skarżący pozostaje w zwłoce w zapłacie podatku od towarów i usług, kiedy prawidłowa wykładnia powinna prowadzić do uznania, że na skarżącym nie spoczywał obowiązek podatkowy, a tym samym skarżący nie pozostaje w zwłoce w zapłacie podatku od towarów i usług. Sąd pierwszej instancji bowiem nie dokonywał kontroli sądowej tych przepisów.

4.7. Za całkowicie chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT. Rzeczywiście przepisy te określają zwolnienie podmiotowe, przysługując podatnikom, których sprzedaż nie przekroczyła określonego progu wielkości. Sąd pierwszej instancji wskazał jednak, że to zwolnienie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi na treść art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b/ ustawy o VAT. Przepis ten stanowi, że zwolnień, o których mowa w art. 113 ust. 1 i 9, nie stosuje się do podatników dokonujących dostaw towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym. W skardze kasacyjnej nie zarzucono naruszenia tego przepisu.

4.8. W ramach zarzutu naruszenia art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT zgłoszono zarzut błędnego wyliczenia zobowiązania podatkowego. Jak wyżej wskazano powyższa norma prawna dotyczy zwolnienia podmiotowego.

4.9. Nie doszło także do naruszenia art. 29a ust. 1 ustawy o VAT. Wbrew twierdzeniom kasatora, sąd pierwszej instancji trafnie zaakceptował stanowisko organu, że podstawę opodatkowania zbycia dwóch samochodów nabytych na podstawie faktury określno na podstawie art. 29a ust. 1 i ust. 6 ustawy o VAT.

4.10. Za całkowicie chybione należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 7 pkt 2 o.p. przez niezastosowanie, kiedy z zebranego materiału dowodowego wynika, że zobowiązanie podatkowe jest przedawnione oraz art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 7 pkt 1 o.p. przez niezastosowanie, kiedy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zobowiązanie podatkowe jest przedawnione, a wszczęte postępowanie karne skarbowe było nieuzasadnione i miało jedynie na celu zawieszenie biegu terminu przedawnienia, a szczególnie że dotyczyło lat 2015-2017.

W niniejszej sprawie decyzja organu odwoławczego została wydana 16 grudnia 2024 r., a więc przed upływem terminu z art. 70 § 1 o.p. Także przed upływem terminu przedawnienia doręczono skutecznie decyzję organu odwoławczego.

4.11. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.

4.12. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. W skład tych kosztów wchodzi wynagrodzenie pełnomocnika Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które określono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a), § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a/ i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).

Elżbieta Olechniewicz Roman Wiatrowski Arkadiusz Cudak