Wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2025, sygn. I FSK 1657/25

W rozpatrywanej sprawie, w trakcie postępowania odwoławczego przed organem drugiej instancji, Spółka złożyła pełnomocnictwo szczególne do jej reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika – doradcę podatkowego J.F.. W treści pełnomocnictwa udzielonego na stosownym formularzu, w części D.1 pkt 47 wskazano adres elektroniczny: [...]. W pełnomocnictwie tym wypełniono również adres pełnomocnika do doręczeń w kraju (część D.2) wskazując w tym zakresie siedzibę kancelarii prawnej. Informację tę wskazywano również w kolejnych pismach.

Sąd pierwszej instancji uznał, że doręczając zaskarżoną decyzję pełnomocnikowi Spółki na adres siedziby kancelarii prawnej zamiast za pomocą środków komunikacji elektronicznej na adres wskazany w pkt 47 pełnomocnictwa z 22 czerwca 2023 r. Organ naruszył przepis art. 144 § 1a i § 5 O.p.

Przepisy o doręczeniach mają charakter gwarancyjny, co oznacza, że tylko prawidłowe doręczenie, tzn. dokonane zgodnie z zasadami określonymi w ustawie - Ordynacja podatkowa, uzależnia skuteczność czynności podejmowanych przez organ. W tym zakresie odwołać się należy do rozważań zawartych w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2022 r., I FPS 4/21 stanowiącej, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności doręczone stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, z naruszeniem art. 145 § 2 O.p., należy uznać za niewiążące w rozumieniu art. 212 w zw. z art. 239 tej ustawy także wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie. W jej uzasadnieniu stwierdzono stanowczo, że brak skutecznego doręczenia powoduje, że nie powstają żadne skutki materialnoprawne ani procesowe będące następstwem prawidłowego doręczenia. W szczególności orzeczenie nie wchodzi do obrotu prawnego w rozumieniu art. 212 w związku z art. 219 O.p. Nie rozpoczyna swojego biegu termin do wniesienia środka zaskarżenia. Organ podatkowy nie może konwalidować tej wadliwej czynności. Zobowiązany jest jedynie do ponowienia czynności doręczenia ustanowionemu pełnomocnikowi. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że prawodawca nie wprowadził "braku dla strony ujemnych skutków procesowych" jako przesłanki uznawania pism za prawidłowo doręczone. W przypadku tej czynności mamy do czynienia albo z sytuacją gdy doszło do skutecznego doręczenia, albo do takiego doręczenia nie doszło w związku z naruszeniem przepisów regulujących te czynności. Ocena skuteczności doręczenia ma więc charakter "zero-jedynkowy" (zob. wyrok NSA z 19 maja 2022 r., I FSK 112/22).

Powyższe stwierdzenia mają w pełni odniesienie również do przypadku, gdy, jak w niniejszej sprawie, przesyłka została zaadresowana do profesjonalnego pełnomocnika strony i uznana za doręczoną w siedzibie kancelarii pełnomocnika zamiast zgodnie z art. 145 i 144 § 5 O.p. doręczenie powinno nastąpić za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pełnomocnikowi będącemu doradcą podatkowym, na adres elektroniczny wskazany w pełnomocnictwie znajdującym się w aktach sprawy.

W konsekwencji, skoro decyzja organu wskutek jej nieprawidłowego doręczenia nie weszła do obrotu prawnego, nie było możliwe złożenie od niej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Rację ma Sąd pierwszej instancji, który wskazał, że w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy, jak już wyżej wskazano, nie miał możliwości wyboru sposobu doręczenia decyzji, gdyż pełnomocnik Skarżącej wskazał adres elektroniczny. Zaskarżona decyzja powinna więc zostać zaopatrzona w podpis elektroniczny i doręczona na adres elektroniczny wskazywany przez pełnomocnika. W tej sytuacji za niedopuszczalne należało uznać próbę doręczenia korespondencji zaskarżonej decyzji 14 sierpnia 2024 r. w postaci papierowej, osobiście w siedzibie kancelarii pełnomocnika. Dlatego też zaskarżona decyzja nie została skutecznie doręczona, z uwagi zastosowanie niewłaściwego trybu doręczenia. Nie wystąpiły więc skutki prawne związane z doręczeniem decyzji, w szczególności nie rozpoczął biegu termin do zaskarżenia decyzji do Sądu.

W świetle powołanych wyżej argumentów należy uznać, że Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie nie dopuścił się zarzucanych przez kasatora uchybień, co czyni skargę kasacyjną niezasadną.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach nie rozstrzygnięto ponieważ w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a. nie mają zastosowania (zob. Uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).