2.2. Ponadto Spółka w zakresie zarzutu merytorycznego co do istoty sprawy odnośnie rzetelności faktur VAT wystawionych przez E. na rzecz Skarżącej w spornym okresie zarzuciła przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 i art. 151 P. p. s. a. w zw. z art.121, art. 122, art. 180, art. 187, art. 188 O.p. w zw. art. 210 § 4 O.p. poprzez oddalenie skargi zamiast jej uwzględnienia i uchylenia decyzji DIAS celem ponownego wszechstronnego zbadania sprawy i dania temu wyrazu w uzasadnieniu decyzji w zakresie ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, w tym między innymi kto rzeczywiście działał w imieniu E., kto wystawiał w imieniu E. przedmiotowym okresie faktury VAT, jak był dostarczany towar z E.. do obiorców końcowych, czyli kontrahentów Skarżącej; w ramach tego Sąd pominął to, że:
– Skarżąca w toku postępowania wnioskowała o przeprowadzenie dowodów w postaci kontroli u jej odbiorców nie pod względem samego zaistnienia sprzedaży towarów objętych spornymi fakturami zakupu (bo w tym zakresie nie ma sporu między Skarżącą a organami obu instancji), ale pod względem sprawdzenia okoliczności tej sprzedaży, zwłaszcza ustalenia samochodów dowożących w/w towary, osób przywożących te towary, szczegółów rozładunku etc., które to okoliczności biorąc pod uwagę, iż najczęściej towary te fizycznie nie przechodziły przez magazyn Skarżącej ale od razu były kierowane do magazynów odbiorców, mogłyby pozwolić na ustalenie czy pochodzenie towarów ze spornych faktur miało związek z E. czy też nie, Skarżąca wiedząc, że E. była spółką powstałą jako wydzielenie działalności sprzedażowej z innej , będącej w zarządzie R. F. V. Spółki Akcyjnej, która posiadała zaplecze magazynowe oraz tabor transportowy. W tym znaczeniu również E. była dla Skarżącej wiarygodna biznesowo bowiem skoro Skarżąca wielokrotnie korzystała z powierzchni magazynowych oraz usług transportowych V. S.A. to zakładała, że także E. jako przedsięwzięcie gospodarcze R. F. oraz J. G., posiada możliwości gospodarcze w zakresie realizacji umów sprzedażowych w zakresie obsługi magazynowej i transportowej,
– pomimo, że postępowanie odwoławcze toczyło się ponad 2 lata (od listopada 2020 r. do 15 lutego 2022 r.), to DIAS nie wystąpił do Prokuratury Rejonowej Bielsko-Biała Południe w Bielsku-Białej, która nadzorowała te postępowania karne skarbowe, o przesłanie akt tych postępowań celem wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wykorzystania w postępowaniu podatkowym, gdyż postępowanie karne skarbowe na dzień wydania decyzji przez DIAS było zakończone, bo akt oskarżenia sporządzono 29 marca 2022 r., a to jest istotne z tego względu, że wskazano w nim między innymi, że to R. F. faktycznie zarządzał firmą E., z opinii biegłego grafologa wynika, że z wysokim prawdopodobieństwem podpis na spornych fakturach został nakreślony przez R. F. oraz że w stosunku do E. toczyło się przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego Warszawa Ursynów w Warszawie, które zostało zakończone wydaniem dwóch decyzji z 9 października 2018 r. i z 4 lipca 2019 r. określającymi tej Spółce na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 O.p. zobowiązanie podatkowe za okres od stycznia 2013 r. do listopada 2015 r., tak jak przy sprzedaży określonego towaru, a nie obowiązku zapłaty kwoty podatku VAT wynikających z wystawionych faktur VAT na podstawie art. 108 ustawy VAT, a tym samym przeprowadzone postępowanie mogło potwierdzić, że wystawione przez E. na rzecz Skarżącej faktury VAT dokumentowały rzeczywistą sprzedaż, a ewentualna fikcyjność czynności, na jaką powołują się organy podatkowe i co potwierdził Sąd oddalając skargę, mogła występować na wcześniejszym etapie, tzn. E. mogła dokonywać zakupów tych towarów od nieustalonego podmiotu i mogła nie mieć zakupowych faktur VAT tylko sprzedażowe, jak wynika między innymi z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa Ursynów w Warszawie z 9 października 2018 r. i z 4 lipca 2019 r.
2) przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi i niewłaściwe zastosowanie 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3 a pkt. 4 lit. a ustawy VAT w zw. z art. 151 p.p.s.a. i uznanie, że Skarżącej nie przysługuje prawo odliczenia podatku naliczonego wynikającego ze spornych faktur VAT zamiast stwierdzenie naruszenia tych przepisów materialnych i zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a w sytuacji opisanej powyżej w pkt 1) i uznanie, że zachodzi konieczność wszechstronnego wyjaśnienia tych okoliczności.
2.3. Z ostrożności procesowej w zakresie zarzutu zachowania należytej staranności (dobrej wiary) po stronie Skarżącej w okolicznościach faktycznych sprawy;
1) przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi na podstawie art. 151 p. p. s. a. na gruncie przeprowadzonej błędnej wykładni 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3 a pkt. 4 lit. a ustawy VAT zamiast stwierdzenia naruszenia tych przepisów materialnych i zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P. p. s. a. w świetle oceny istnienia dobrej wiary nabywcy towarów poprzez pominięcie orzecznictwa TSUE (np. z 21 czerwca 2021r. w połączonych sprawach sygn. C - 80/11 i C - 142/11, z 13 lutego 2014r. sygn. C - 18/13 czy z 26 września 2012r. sygn. C - 324/11), które nie tylko opierają się na założeniu, że podatnik działający w dobrej wierze wcale nie musi wykazywać występowania określonych możliwości gospodarczych u kontrahenta, ale nawet ta dobra wiara nie jest uzależniona od tego, czy podatnik badał prawidłowość formalną prowadzenia działalności kontrahenta a nawet czy badał źródło pochodzenia nabytego towaru i że z wyroków tych wynika, że ciężar dowodu w takich sprawach spoczywa na organie podatkowym, a nie na podatniku,
2) przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi i niewłaściwe zastosowanie 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3 a pkt. 4 lit. a ustawy VAT w zw. z art. 151 p.p.s.a. zamiast stwierdzenia naruszenia tych przepisów materialnych i zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., gdyż Skarżąca dochowała należytej staranności (działała w dobrej wierze) w niniejszej sprawie, co zostało opisane w poniższym uzasadnieniu.
Dodatkowo poprzez błędną wykładnię i arbitralne uznanie, w ocenie Strony, przez WSA, polegające na tym, iż akt oskarżenia sporządzony przez Prokuratora w sprawie [...] jest równoznaczny z ustaleniami wydanymi w postępowaniu karnym w prawomocnym wyroku skazującym co do popełnienia przestępstwa i takie ustalenia zawarte w akcie oskarżenia wiążą sąd administracyjny, zwłaszcza, że z akt postępowania karnego, w szczególności zeznań świadków, - Skarżący zauważa iż stosownie do brzmienia powołanego przepisu sąd administracyjny jest związany tymi ustaleniami prawomocnego wyroku wydanego w postępowaniu karnym, które odnoszą się do popełnienia przestępstwa, a przestępstwa, przynajmniej do czasu sporządzenia przedmiotowego wyroku aktualnie prawnie brak, WSA w uzasadnieniu wyroku stwierdził , że organy podatkowe nie kwestionowały faktu nabycia towarów udokumentowanego fakturami wystawionymi przez E., ustaliły natomiast, że "faktycznym sprzedawcą nie był podmiot w nich tak określony", czyli tenże E., wywodząc z tego wniosek, iż towar objęty przedmiotowymi fakturami jest niewiadomego pochodzenia, czyli że Skarżący faktycznie go nabył, ale nie od E..
W konsekwencji zdaniem Strony WSA utrzymał w mocy zanegowanie przez organy obu instancji prawa Skarżącego do odliczenia podatku naliczonego VAT z faktur zakupu towarów od E., pomimo, że Skarżący rzeczywiście te towary nabył i wykorzystał w swojej sprzedaży, obciążonej podatkiem należnym (VAT); Skarżący zwraca uwagę, że absolutnie nie miał wpływu na to, kto rzeczywiście wystawiał, w imieniu E. otrzymywane przez niego faktury a zarówno organy obu instancji jak i WSA nie wykazały jakich to mianowicie środków dostępnych w obrocie prawnym w 2015 Skarżąca miałaby użyć (poza tymi, których faktycznie użyła) by zorientować się, że jej kontrahent w istocie jest oszustem podatkowym, naruszenie polegające na zastosowanie przepisu art. 88 ust. 3 pkt. 4 lit. a ustawy VAT przy wykluczeniu normy art. 86 ust. 1 tej ustawy Skarżąca uważa za wyjątkowo krzywdzące w warunkach gdy ani nie miała wpływu na to, kto faktycznie wystawiał rzeczone faktury a kto w istocie "krył się za tym" jako rzeczywisty sprzedawca, szczególnie podkreślając przy tym okoliczność, że WSA podobnie zresztą jak i organy obu instancji, w ogóle nie wzięły pod uwagę tego, że Skarżący działał w dobrej wierze dokonując transakcji z ww. firmą, jak i tego, że za towary od niej nabyte faktycznie zapłacił, a zapłata zawierała w sobie odliczony następnie podatek; błędna wykładnia przepisów prawa materialnego , to jest art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3 a pkt. 4 lit. a ustawy VAT stanowi przesłankę niniejszej skargi kasacyjnej określoną w art. 174 pkt. 1 p. p. s. a.
3. Organ podatkowy w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie.
4.1. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uwzględniając z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 tego artykułu. Zaskarżony wyrok nie został wydany w warunkach nieważności, stąd do rozpoznania pozostały zarzuty skargi kasacyjnej, które oparte zostały na podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.
4.2. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w sytuacji, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny może sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.
4.3. Zawarty w skardze kasacyjnej zarzut według, którego w rozpoznanej sprawie doszło do oddalenia skargi przez Sąd pierwszej instancji pomimo wydania zaskarżonej decyzji po upływie terminu przedawnienia jest bezzasadny. Strona bezzasadnie twierdzi, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego dotyczącego zobowiązań w podatku od towarów i usług, których dotyczy też niniejsza sprawa, miało tak zwany instrumentalny charakter w rozumieniu tego pojęcia przyjętym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 24 maja 2021 r. I FPS 1/21, czego efektem miał być brak wystąpienia skutku wskazanego w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. to jest brak zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, których dotyczy niniejsza sprawa.
4.4. Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej według których w sprawie doszło do wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 70 § 1 i § 6 pkt 1 O.p. oparte są na twierdzeniu, że wydane w rozpoznanej sprawie postanowienie o wszczęciu postępowania karnego skarbowego z 16 lipca 2020 r. nie wywołało skutku wskazanego w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. (zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych). Twierdzenie to nie może mieć realnego związku z rozpoznaną sprawą, gdyż w rozpoznanej sprawie w zaskarżonej decyzji DIAS przyjął, że skutek o którym mowa w art. 70§ 6 pkt 1 O.p. wywołało postanowienie o wszczęciu śledztwa, wydane przez Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno - Skarbowego w Katowicach z 16 września 2019 r., sygn. Akt RKS 1053/2019/338000/CzS5/RKL. Zatem zawarta w zaskarżonej decyzji ocena prawna kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych oparta jest na tym postanowieniu a nie na wskazanym przez Spółkę postanowieniu z 16 lipca 2020 r. W skardze kasacyjnej nie wskazano okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do podważenia oceny prawnej skutków wskazanego postanowienia z 16 września 2019 r. w zakresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, których dotyczy niniejsza sprawa.
4.5. Naczelny Sąd Administracyjny w aktach sprawy nie znalazł podstaw do uznania, że w dacie wszczęcia śledztwa postanowieniem z 16 września 2019 r. organ dochodzenia nie miał uzasadnionych podstaw do twierdzenia, że zachodzi uzasadnione prawdopodobieństwo popełnienia czynu zabronionego przez kks w związku z odliczeniem podatku wykazanego w fakturach zakwestionowanych w rozpoznanej sprawie. W dacie wszczęcia śledztwa organ dochodzenia dysponował dowodami zebranymi przez organ podatkowy, które świadczyły o tym, że zakwestionowane u skarżącej faktury były dokumentami stwierdzającymi czynności, które w ogóle nie zostały dokonane. W tej sytuacji niewątpliwie spełnione zostały przesłanki wszczęcia postępowania, które zostały określone w art. 303 k.p.k. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest jakichkolwiek podstaw do formułowania twierdzenia aby w rozpoznanej sprawie na moment wszczęcia postępowania karnoskarbowego w sposób oczywisty brak było podmiotowych lub przedmiotowych przesłanek prowadzenia postępowania karnego skarbowego, o których mowa w art. 1 k.k.s. Nie wykazano w żaden w sposób aby np. w dacie wszczęcia postępowania karnoskarbowego oczywistym było, że społeczna szkodliwość uszczuplenia spornych zobowiązań podatkowych była znikoma. Nie wykazano również aby na moment wszczęcia wskazanego postępowania oczywistym był brak możliwości przypisania skarżącej winy w czasie dokonania czynu. W tym stanie rzeczy twierdzenie, że w rozpoznanej sprawie nie wystąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. i doszło do wydania zaskarżonej decyzji po upływie terminu wynikającego z art. 70 § 1 O.p., jest oczywiście bezzasadne.
4.6. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie uwzględnił, znaną mu z urzędu w związku z rozpoznaną sprawą skarżącej spółki o sygn. akt I FSK 1880/22, okoliczność wydania przez Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej wyroku z 18 czerwca 2024 r., sygn. akt IX K 273/22, którym w pkt II uznano R. T. będącego prezesem zarządu spółki będącej komplementariuszem Skarżącej winnym podania nieprawdy i świadomego posłużenia się przy rozliczeniu podatku VAT Skarżącej za miesiące od stycznia 2013 r. do stycznia 2016 r. fakturami VAT wystawionymi przez E., które nie odzwierciedlały rzeczywistych dostaw towarów i przez to stanowiły faktury, o których mowa w art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT. Z powołanego wyroku wynika, że faktury te zostały sfałszowane przez R. F. na polecenie R. T. Wyrokiem tym w pkt II uznano, że opisanym zachowaniem R. T. popełnił przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 kks w zw. z art. 62 § 2 kks i z art. 76 § 1 kks w zw. z art. 7 kks w zw. z art. 6 § 2 kks w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 i 2 kks. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej wyrokiem z 20 listopada 2025 r., sygn. VII Ka 833/24 utrzymał w mocy pkt II wyroku Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z 18 czerwca 2024 r., sygn. akt IX K 273/22.
4.7. Wskazane w wymienionych powyżej wyrokach faktury VAT, które miały pochodzić od spółki E. w decyzji zaskarżonej w rozpoznanej sprawie uznane zostały za faktury fikcyjne i objęte zakresem art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT. Oznacza to, że zachodzi pełna zbieżność pomiędzy oceną prawna zawartą w powołanym prawomocnym wyroku karnym z 18 czerwca 2024 r., sygn. akt IX K 273/22 i oceną prawną zawartą w zaskarżonym wyroku sądu pierwszej instancji, odnoszącą się do faktur wskazanych w zaskarżonej decyzji instancji, których wystawcą miała być spółka E.. Stosownie do art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Mając na uwadze ten przepis Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie miał obowiązek stwierdzić, że prawidłowa jest zawarta w zaskarżonej decyzji i w zaskarżonym wyroku sądu pierwszej instancji ocena prawna, według której wskazane w tej decyzji faktury VAT, których wystawcą miała być spółka E. OIL stwierdzają czynności niedokonane w rzeczywistości i jako takie są fakturami wskazanymi w art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT. Wobec wynikającej z powołanych wyroków okoliczności świadomego działania R. T. przy posłużeniu się tymi fakturami przy rozliczeniu podatku VAT dokonanym w imieniu skarżącej spółki za okresy wskazane w zaskarżonej decyzji, nie mogły być uznane za zasadne zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do niezasadnego uznania, że skarżąca spółka przy rozliczeniu podatku VAT nie działała w tzw. dobrej wierze. Z orzeczeń TSUE, które Skarżąca powołała w skardze kasacyjnej wynika wprost, że tzw. dobra wiara nie występuje, gdy podatnik w sposób świadomy przy rozliczeniu podatku posługuje się fakturami stwierdzającymi fikcyjne czynności.
5. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
6. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
A. Nita S. Golec M. Golecki (spr.)
sędzia WSA del. sędzia NSA sędzia NSA