Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1.1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 673/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi P. Z. (dalej: Strona lub Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: organ drugiej instancji lub DIAS) z dnia 10 stycznia 2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2006 r., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm., dalej: p.p.s.a.), uchylił zaskarżone postanowienie (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
1.2. WSA stwierdził, że Skarżący skutecznie uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji przychylił się do argumentacji skargi, która opierała się m. in. na wykazaniu, że: po pierwsze wraz z wejściem w życie systemu e-PUAP, w przestrzeni publicznej funkcjonowały nieprawdziwe informacje dotyczące powiadomień o wpływie dokumentów na skrzynkę do doręczeń elektronicznych. Po drugie: pierwszy kwartał 2016 r. był początkiem działania platformy e-PUAP i pełnomocnik Strony nie korzystając z niej wcześniej działał w zaufaniu do oficjalnych dokumentów (instrukcji obsługi systemu) i nie sprawdzał codziennie zawartości skrzynki odbiorczej. Po trzecie: organ drugiej instancji działał niekonsekwentnie i nawet po doręczeniu skarżonej decyzji wysyłał do pełnomocnika Strony korespondencję drogą tradycyjną.
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ drugiej instancji, zaskarżając wyrok w całości.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wyrokowi Sądu pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie, że organ naruszył przepisy art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa) oraz art. 121 w zw. z art. 162 § 1 tej ustawy w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdy tymczasem DIAS nie naruszył ww. przepisów, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku dokonanej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia winien oddalić skargę, a nie uchylić zaskarżone postanowienie.
DIAS wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto organ drugiej instancji zrzekł się rozprawy.
2.2. Strona w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
2.3. Przedmiotowa skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., z którego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie DIAS zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, natomiast Skarżąca nie zażądała jej przeprowadzenia.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3.1. Skarga kasacyjna organu nie zasługiwała na uwzględnienie
3.2. Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy Skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania wobec braku powiadomienia pełnomocnika na prywatny adres e-mail o umieszczeniu w skrzynce e-PUAP decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 2 marca 2016 r. w przedmiocie określenia Stronie zobowiązania podatkowego oraz nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r.
3.3. Dla uporządkowania granic niniejszej sprawy trzeba zaznaczyć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej jest etapem następującym po stwierdzeniu uchybienia temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim) oraz niezależnie od tego, czy te dwie sprawy są rozstrzygane w jednym postanowieniu, czy w postanowieniach odrębnych.
Zgodnie bowiem z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej podanie o przywrócenie terminu składa się po jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy w uchybieniu). Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. To uchybienie daje bowiem możliwość zawnioskowania o przywrócenie terminu. Wielokrotnie wyrażano pogląd, podzielany przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie, że wątpliwości co do okoliczności doręczenia decyzji powinny stanowić przedmiot postępowania dotyczącego stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Nieprawidłowości w zakresie doręczenia korespondencji nie mogą uzasadniać przywrócenia terminu, czy też być "załatwiane" poprzez zastosowanie tej instytucji (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt I FSK 1143/22 i przytoczone tam orzecznictwo). Tę zależność słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji stwierdzając, że w sprawie odmowy przywrócenia terminu Skarżący nie może kwestionować prawidłowości doręczenia decyzji, albowiem zarzut ten nie przyniesie oczekiwanego rezultatu w ramach badania przesłanek przywrócenia uchylenia terminu (s. 8-9 wyroku WSA).