Wyrok NSA z dnia 07 stycznia 2026, sygn. I FSK 1718/25

2.3. Skarżąca podała, że jako początek trzymiesięcznego terminu do wniesienia niniejszej skargi uznaje datę ogłoszenia wyroku z dnia 4 lipca 2025 r. wraz z ustnymi motywami, ponieważ nie doręczono jej jeszcze pisemnego uzasadnienia.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

3.1. Skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2025 r., sygn. akt I FSK 1920/24, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a. z uwagi na brak oparcia jej na ustawowej podstawie wznowienia.

3.2. Zgodnie z art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.

3.3. Formułując taką ocenę, należało mieć na uwadze, że na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a. badanie i rozstrzyganie w przedmiocie skargi o wznowienie postępowania nie ogranicza się tylko do sprawdzenia, czy formalnie powołano się w niej na jedną lub więcej podstaw wznowienia przez samo wskazanie przepisu, w których je uregulowano, tj. art. 271-273 P.p.s.a. Czynności te wymagały przede wszystkim zweryfikowania, czy przez wzgląd na ich uzasadnienie podnoszone podstawy rzeczywiście zachodzą. Skarga o wznowienie musi bowiem zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, o czym stanowi art. 279 ab initio P.p.s.a. Sformułowanie zatem podstawy wznowienia w sposób odpowiadający zakresowi normatywnemu przepisów art. 271-273 P.p.s.a. nie oznacza jeszcze oparcia takiej skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli z jej uzasadnienia wynika, że wskazana podstawa w istocie nie zachodzi (zob. podobnie postanowienie NSA z 30 czerwca 2025 r., sygn. akt I FSK 705/25). Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie.

3.4. W niniejszej sprawie pełnomocnik Skarżącej podał art. 273 § 2 P.p.s.a. jako będący podstawą wznowieniową. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

Przesłanka o której mowa w art. 273 § 2 P.p.s.a. dotyczy takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które: - po pierwsze, istniały w poprzednim postępowaniu, tj. istniały przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, której dotyczy wniosek o wznowienie, - po drugie, zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania, - po trzecie, mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi a treścią prawomocnego orzeczenia Sądu, i wreszcie, - po czwarte, strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu, a więc np. nie były one znane stronie. Wymogi określone w art. 273 § 2 P.p.s.a. muszą być spełnione łącznie (vide wyrok NSA z dnia 24 maja 2024 r., sygn. akt I FSK 1336/23; wyrok NSA z 22 lutego 2017 r., sygn. akt 1121/16).

3.5. Rozważając kwestie objęte hipotezą art. 273 § 2 P.p.s.a. należy pamiętać o istocie wznowienia postępowania jako swoistej instytucji procesowej. Wznowienie postępowania z przyczyn restytucyjnych zmierza do umożliwienia ponownego postępowania ze względu na to, że prawomocne orzeczenie Sądu jest niezasadne z punktu widzenia materiału faktycznego i dowodowego, który istniał już w poprzednim postępowaniu.

Pogląd taki utrwalony jest zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 3 września 2004 r., OSK 446/04, (ONSAiWSA 2005/1/13; wyrok z dnia 5 maja 2005 r., OSK 1345/04, LEX nr 168046; wyrok z dnia 19 kwietnia 2005 r., GSK 1242/04, LEX nr 176988), jak i w doktrynie (por. A. Kabat [w:] B.Dauter, B.Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II ).

Z tych powodów w sprawie o wznowienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym niedopuszczalnym jest formułowanie skargi na motywach prezentowanych już uprzednio w skardze kasacyjnej, w taki sposób jak uczyniono to w ramach przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania. Granice sprawy, w przypadku Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyznaczają bowiem postawione wcześniej zarzuty kasacyjne. Wobec tego za podstawę wznowieniową z art. 273 § 2 P.p.s.a. można uznać jedynie takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy w ramach rozpatrywanych zarzutów kasacyjnych, przy czym zostały one wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania, a Strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu (w szczególności gdy nie były one znane Stronie).

Tymczasem Skarżąca w postępowaniu kasacyjnym powoływała się już na okoliczności i środki dowodowe stanowiące podstawę skargi o wznowienie postępowania. Do nich zaś Naczelny Sąd Administracyjny ustosunkował się w wyroku (zob. pkt 9.1.-9.4 w zw. z pkt 5.1.-5.4) kończącym postępowanie, którego wznowienia teraz domagała się Skarżąca. Zresztą sama Skarżąca dostrzega, że powoływane przez nią okoliczności i dowody "nie zostały uwzględnione przez NSA, gdyż Sąd uznał, że nie mieszczą się w granicach zakreślonych zarzutami kasacyjnymi". W konsekwencji błędnie Skarżąca podała, że nie mogła wcześniej (w postępowaniu kasacyjnym) skorzystać z tych okoliczności i dowodów, skoro były one zgłoszone w postępowaniu kasacyjnym. Skarga o wznowienie postępowania stanowi nadzwyczajny środek prawny, służący wzruszeniu prawomocnych orzeczeń sądowych w ściśle określonych w przepisach prawa przypadkach, nie kolejny środek odwoławczy, w którym można ponownie odwoływać się do już zajętego wcześniej stanowiska. Skarżąca zatem choć formalnie powołała się na art. 273 § 2 P.p.s.a., a w uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania rozważyła przesłanki odpowiadające zakresowi normatywnemu podstawy restytucyjnej tam uregulowanej, to w istocie nie oparła swojej skargi na ustawowej podstawie wznowienia.

3.6. Jeżeli zatem skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowej przesłance wznowienia, to Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 280 § 1 zdanie 2 ab initio P.p.s.a. skargę tę odrzucił, o czym postanowiono w punkcie pierwszym sentencji.

3.7. O zwrocie wpisu uiszczonego od skargi o wznowienie postępowania orzeczono w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ab initio P.p.s.a.