3.2.2. W ocenie natomiast DKIS oraz Sądu pierwszej instancji zgodnie z ogólną regułą wyrażoną w art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, podstawą opodatkowania w podatku od towarów i usług jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej. Ponadto kierując się brzmieniem art. 29a ust. 6 pkt 1 ustawy o VAT podstawa opodatkowania obejmuje podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku. Z powyższego wynika, że opłata recyklingowa pobierana od sprzedaży lekkich toreb na zakupy z tworzywa sztucznego jest elementem należności za dostawę lekkiej torby, a zatem jest ona wliczana do podstawy opodatkowania z tytułu dostawy tej torby. Tym samym kwota opłaty recyklingowej będzie wchodziła do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Będzie ona opodatkowana na takich samych zasadach, jak określona lekka torba na zakupy. Kwota opłaty recyklingowej będzie bowiem częścią należności z tytułu sprzedaży określonego towaru i jako część zapłaty będzie wchodziła do podstawy opodatkowania.
3.3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tak zakreślonym sporze należy przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, który zaaprobował stanowisko DKIS.
3.3.1. W pierwszej kolejności należy przywołać ramy prawne sporu.
Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniami które nie mają zastosowania w rozpoznawanej sprawie, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
W treści ust. 6 powołanego artykułu ustawodawca zawarł katalog elementów dodatkowych wchodzących w skład podstawy opodatkowania. Jak stanowi, podstawa opodatkowania obejmuje:
1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
W myśl ust. 7 tegoż artykułu, podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:
1) stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;
2) udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;
3) otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.
3.3.2. Przepisy art. 29a ust. 1 i ust. 6 pkt 1 ustawy o VAT stanowią odpowiednik art. 73 i art. 78 dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE.L Nr 347, str. 1 ze zm.; dalej: "dyrektywa 112"). Zgodnie z pierwszym z wymienionych przepisów prawa unijnego, w odniesieniu do dostaw towarów i świadczenia usług innych niż te, o których mowa w art. 74-77, podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług, od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia.
Natomiast w myśl art. 78 dyrektywy 112, do podstawy opodatkowania wlicza się następujące elementy:
a) podatki, cła, opłaty i inne należności, z wyjątkiem samego VAT;
b) koszty dodatkowe, takie jak koszty prowizji, opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dostawcę lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
Do celów akapitu pierwszego lit. b, państwa członkowskie mogą uznać koszty objęte odrębną umową za koszty dodatkowe.
3.3.3. W odniesieniu do kwestii spornej podkreślenia również wymaga, że zgodnie z art. 40a ust. 1 u.g.o. przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, w której są oferowane torby na zakupy z tworzywa sztucznego przeznaczone do pakowania produktów oferowanych w tej jednostce, jest obowiązany pobrać opłatę recyklingową od nabywającego torbę na zakupy z tworzywa sztucznego. Stawkę opłaty recyklingowej za torbę na zakupy z tworzywa sztucznego określa rozporządzenie MŚ.
3.4. Istotne, dla oceny zasadności zarzutów kasacyjnych są tezy wyroku TSUE z 5 grudnia 2013 r., w sprawach połączonych C-618/11, C-637/11 i C-659/11, [...] przeciwko [...] (ECLI:EU:C:2013:789).
3.4.1. Przedmiotem oceny z punktu widzenia podstawy opodatkowania VAT były portugalskie regulacje, w świetle których reklamy handlowe wyświetlane w salach kinowych i rozpowszechniane przez telewizję podlegają opłacie za wyświetlanie, należnej od reklamodawców, w wysokości 4% zapłaconej ceny i stanowią przychód [...]. Podmiotami zobowiązanymi do uiszczania opłaty, o której mowa w poprzednich ustępach, poprzez mechanizm substytucji podatkowej są spółki posiadające koncesje na wyświetlanie reklam w czasie reklamowym w salach kinowych, operatorzy lub dystrybutorzy telewizji oferujący usługi teletekstu lub elektroniczne przewodniki po programie.
W ramach swojej działalności audiowizualnej na rynku telewizyjnym T. świadczyła usługi z zakresu reklamy handlowej na rzecz szeregu reklamodawców. Uznawszy, że opłata za wyświetlenie nie powinna była zostać wliczona do podstawy opodatkowania podatkiem VAT, T. wystąpiła do portugalskich organów podatkowych z wnioskami o ponowne rozpatrzenie z urzędu decyzji w sprawie opodatkowania podatkiem VAT. T. twierdziła bowiem, że opłata za wyświetlanie nie ma bezpośredniego związku ze świadczeniem usług wyświetlania reklam handlowych i nie musi być wliczana do wartości świadczenia wzajemnego gdyż nie stanowi świadczenia wzajemnego za usługę świadczoną przez T. i nie jest bezpośrednio związana ze świadczeniem tej usługi oraz po drugie, że opłata za wyświetlanie wchodzi w zakres pochodzącego z prawa Unii pojęcia działania w imieniu i na rachunek osoby trzeciej ze względu na co kwota tej opłaty musi być wyłączona z podstawy opodatkowania dla celów podatku VAT.
3.4.2. TSUE rozpoznając powyższe zagadnienie wyjaśnił, że aby podatki, cła, opłaty i inne należności mogły być wliczone do podstawy opodatkowania podatkiem VAT, mimo że nie stanowią one wartości dodanej, ani gospodarczego świadczenia wzajemnego z tytułu dostawy towaru, muszą pozostawać w bezpośrednim związku z tą dostawą (zob. podobnie wyrok z 20 maja 2010 r. w sprawie C-228/09 [...], pkt 30, i ww. wyrok w sprawie [...], pkt 33). Podkreślił, że jeżeli chodzi o to, czy opłata za wyświetlenie pozostaje w bezpośrednim związku ze świadczeniem usług wyświetlania reklam handlowych to z utrwalonego orzecznictwa wynika, że kwestia tego, czy zdarzenie powodujące powstanie obowiązku uiszczenia spornej opłaty jest tożsame ze zdarzeniem powodującym powstanie obowiązku uiszczenia podatku VAT jest czynnikiem o decydującym znaczeniu dla ustalenia takiego bezpośredniego związku (zob. podobnie ww. wyroki: w sprawie [...[, pkt 17 i 18; w sprawie [...], pkt 30-32). Dodał także, że z przepisów portugalskich wynika, że zdarzenie powodujące powstanie obowiązku uiszczenia opłaty jest tożsame ze zdarzeniem powodującym obowiązek uiszczenia podatku VAT podlegającego zapłacie od usług wyświetlania reklam handlowych. Opłata za wyświetlanie staje się bowiem wymagalna wraz z chwilą świadczenia usług i jedynie w wypadku świadczenia takich usług. W konsekwencji opłata taka jak opłatą za wyświetlanie i pozostaje w bezpośrednim związku ze świadczeniem usług wyświetlania reklam handlowych, ponieważ zdarzenia powodujące powstanie obowiązku uiszczenia opłaty i podatku VAT są tożsame. Opłata wchodzi więc w zakres pojęcia "podatki, cła, opłaty i inne należności", o którym mowa w art. 11 część A ust. 2 lit. a) szóstej dyrektywy i art. 78 akapit pierwszy lit. a) dyrektywy 112. W ocenie TSUE powyższego wniosku nie podważa okoliczność że opłata za wyświetlanie jest uiszczana poprzez mechanizm tak zwanej "substytucji podatkowej" przez podmioty świadczące usługi wyświetlania reklam handlowych, bowiem jakkolwiek zgodnie z rzeczonym mechanizmem, opłata za wyświetlanie jest należna od odbiorców usług wyświetlania reklam handlowych, czyli od reklamodawców, to uiszczają ją podmioty świadczące te usługi. Tymczasem nawet zakładając, że T. uiszcza opłatę za wyświetlanie w imieniu i na rachunek swych klientów, nie wynika z tego jednak, że mechanizm substytucji podatkowej taki jak w postępowaniu głównym jest podobny do zwrotu wydatków w rozumieniu art. 11 część A ust. 3 lit. a) szóstej dyrektywy i art. 79 akapit pierwszy lit. c) dyrektywy 112. Podkreślił, że za podmiot odpowiedzialny za odprowadzenie opłaty, za wyświetlanie uznaje się właśnie podmiot, który ją uiszcza, jako substytut podatkowy, że T. jest zobowiązana uiszczać tę opłatę chociażby nawet reklamodawcy nie zapłacili za omawiane usługi wyświetlania reklam handlowych, chociażby nawet nie została ona jej zwrócona przez tychże reklamodawców oraz że właściwe organy nie mogą dochodzić rzeczonej opłaty od reklamodawców nawet w wypadku niewypłacalności T.
3.5. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zakreślone przez TSUE warunki do uznania, że dana opłata stanowi element podstawy opodatkowania zostały wypełnione w przedmiotowej sprawie. TSUE wskazał, że taka opłata musi pozostawać w bezpośrednim związku z dostawą oraz podkreślił, że kwestia tego, czy zdarzenie powodujące powstanie obowiązku uiszczenia spornej opłaty jest tożsame ze zdarzeniem powodującym powstanie obowiązku uiszczenia podatku VAT jest czynnikiem o decydującym znaczeniu dla ustalenia takiego bezpośredniego związku.
3.6. Jak wskazano już powyżej zgodnie z art. 40a ust. 1 u.g.o., przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, w której są oferowane torby na zakupy z tworzywa sztucznego przeznaczone do pakowania produktów oferowanych w tej jednostce, jest obowiązany pobrać opłatę recyklingową od nabywającego torbę na zakupy z tworzywa sztucznego. Zdarzeniem powodującym obowiązek pobrania opłaty recyklingowej jest sprzedaż torby z tworzywa sztucznego zatem bezspornie należy uznać, że powstanie obowiązku uiszczenia spornej opłaty jest tożsame ze zdarzeniem powodującym powstanie obowiązku uiszczenia podatku VAT.
Analogicznie jak w sprawie rozpoznawanej przez TSUE mamy także do czynienia ze swoistego rodzaju substytucją podatkową (w polskim systemie prawa podatkowego instytucją inkasenta) tzn. mimo, że formalnie opłata recyklingowa obciąża kupującego to na sprzedającym ciąży obowiązek jej poboru i wpłaty na odrębny rachunek bankowy prowadzony przez marszałka województwa w terminie do 15 dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym została pobrana (art. 40c u.g.o.). W przypadku gdy przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego nie wniósł, pobranej od nabywających torby na zakupy z tworzywa sztucznego, opłaty recyklingowej albo wniósł opłatę niższą od należnej, marszałek województwa ustala, w drodze decyzji, wysokość zaległości z tytułu opłaty recyklingowej, stosując stawkę opłaty obowiązującą w roku kalendarzowym, w którym ten przedsiębiorca był obowiązany pobrać opłatę recyklingową (art. 40ca ust. 1 u.g.o.). Analogicznie zatem jak w sprawie rozpoznawanej przez TSUE w ww. wyroku organy mogą dochodzić opłaty recyklingowej wyłącznie od sprzedawcy, a nie od kupujących.
3.7. Mając na uwadze powyższe prawidłowe jest stanowisko DKIS oraz Sądu pierwszej instancji, że opłata recyklingowa pobierana od sprzedaży lekkich toreb na zakupy z tworzywa sztucznego jest elementem należności za dostawę lekkiej torby, a zatem jest ona wliczana do podstawy opodatkowania z tytułu dostawy tej torby na podstawie art. 29a ust. 1 w zw. z ust. 6 pkt 1 ustawy o VAT.
3.8. Zdaniem Sądu za chybione należało również uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 14c § 1 i 2 w zw. z art. 14b § 3 O.p. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona interpretacja indywidualna została wydana w oparciu o opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego jaki został przedstawiony we wniosku bez zmiany, modyfikacji, czy też pomijania któregokolwiek z jego elementów. Organ wydał interpretację na podstawie obowiązujących przepisów prawa podatkowego. W uzasadnieniu interpretacji wyraźnie wyszczególniono przepisy podatkowe, które były przesłanką uznania stanowiska Skarżącej zawartego we wniosku za nieprawidłowe. Organ przedstawił pogląd prawny dotyczący rozumienia treści przepisów prawa podatkowego i sposób ich zastosowania do niniejszej sprawy. To, że organ nie odniósł się do każdej z tez przywołanych przez Skarżącą interpretacji, czy orzeczeń, nie świadczy o tego rodzaju wadzie wydanej interpretacji, która winna skutkować jej uchyleniem. Wydając interpretację indywidualną, organ nie jest zobowiązany do polemiki z wnioskodawcą, co do powołanych przez niego twierdzeń i argumentów oraz orzecznictwa sądowego.
4. Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, zgodnie z art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zaś zgodnie z art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
M. Surma M. Olejnik R. Wiatrowski