1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy;
2) zasądzenie od Skarżącej na rzecz Organu odwoławczego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Ponadto zrzeczono się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Jednocześnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zarzucił nieprawomocnemu wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – zwanej dalej P.p.s.a.) w zw. w zw. z art. 240 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 – dalej określanej jako O.p) w zw. z art. 170 i 153 P.p.s.a. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nastąpiło to poprzez uchylenie decyzji z uwagi na uznanie, że nieprawomocny wyrok sądu administracyjnego uchylający decyzję mającą wpływ na zaskarżoną decyzję może stanowić przesłankę wznowienia postępowania podatkowego i podstawę do formułowania wiążących wytycznych dla organu. Tymczasem zasada mocy wiążącej orzeczeń sądowych oraz związania oceną prawną stoi na przeszkodzie podejmowaniu przez sądy i organy państwowe rozstrzygnięć w oparciu o wyrok nieposiadający przymiotu prawomocności;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 7 O.p. - poprzez uchylenie decyzji z uwagi na uznanie, że doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania z uwagi na uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji, w oparciu o którą została wydana zaskarżona decyzja. Tymczasem w momencie wydawania zaskarżonego wyroku przez Sąd I instancji, nie był prawomocny wyrok sądu administracyjnego uchylający decyzję mającą wpływ na zaskarżoną decyzję, a zatem skargę należało oddalić;
3) art. 141 § 4 P.p.s.a. - przez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób wadliwy, co przejawia się w braku wskazań dla organu, podczas gdy, jeżeli sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
W reakcji na przedstawione zarzuty i argumentację Strona wniosła o:
1) oddalenie skargi kasacyjnej;
2) obciążenie organu kosztami postępowania;
3) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie;
4) zawieszenie postępowania w sprawie do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej Organu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 5 października 2021 roku w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 274/21, albowiem rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zależy od wyniku wskazanego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. W związku z tym zaskarżony wyrok został uchylony w całości, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Takie, a nie inne rozstrzygnięcie jest konsekwencją wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanego w sprawie o sygn. I FSK 182/22. Punktem odniesienia dla wspomnianego judykatu był wymiar podatku od towarów i usług, dokonany Skarżącej za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2015 r. oraz legalność wyroku Sądu I instancji, zapadłego w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 274/21. W następstwie ustaleń poczynionych w tamtej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się zaś z zapatrywaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na materię instrumentalności wszczęcia postępowania w sprawie karnej skarbowej. Jest to o tyle istotne, że właśnie wskazany wzgląd – konieczność zbadania tej kwestii przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej skutkowała uchyleniem zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji, orzekający w sprawie I SA/Bd 274/21.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w sprawie o sygn. I FSK 182/22 wyraził przekonanie, że Sąd I instancji rozpatrujący skargę Podatniczki już po wydaniu uchwały w sprawie o sygn. akt I FPS 1/21 powinien był uwzględnić wniosek dowodowy Organu odwoławczego, sformułowany na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Skoro bowiem decyzja ostateczna zapadła jeszcze przed podjęciem uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny, a po wydaniu tego judykatu, w oparciu o dowody z dokumentów DIAS chciał wykazać swoje racje – brak instrumentalności wszczęcia postępowania w sprawie karnej skarbowej, nie sposób dopatrzyć się przeszkód w dopuszczeniu tych dowodów. W konsekwencji, orzekając w sprawie I FSK 182/22 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien dopuścić dowody wnioskowane przez Organ odwoławczy i odnieść się do materii, która z nich wynika, biorąc pod uwagę dyrektywy wskazane w uchwale o sygn. I FPS 1/21.
Przez wzgląd na konstrukcję podatku od towarów i usług, wskazane rozstrzygnięcie determinuje treść wyroku zapadłego w przedmiotowej sprawie. Jest tak, ponieważ wspomniana danina publiczna jest podatkiem od wartości dodanej, klasyfikowanym w nauce prawa podatkowego jako podatek obrotowy wielofazowy netto. Istotne jest przy tym to, że efekt opodatkowania przyrostu wartości towaru lub usługi (opodatkowania netto), w modelu podatku od towarów i usług przyjętym w Polsce osiąga się poprzez redukcję podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Jeżeli zaś wartość podatku naliczonego, w danym okresie rozliczeniowym jest wyższa niż podatek naliczony, w zależności od wyboru podatnika polega ona zwrotowi bezpośredniemu lub odliczeniu od podatku należnego w kolejnych przedziałach czasu służących wymiarowi podatku od towarów i usług. Tym samym oddziałuje ona na obciążenie podatkowe podatnika w następnych miesiącach lub kwartałach.
Właśnie z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie orzekając w sprawie, Sąd I instancji powinien zaś wziąć pod uwagę wskazane wcześniej okoliczności. Normatywną podstawą orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego jest art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – zwanej dalej P.p.s.a.). O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto natomiast w oparciu o art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Złożył się na nie wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 526 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego, reprezentującego Organ odwoławczy w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (3600 zł). Jego wysokość została ukształtowana na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).
Adam Nita Sylwester Golec Marek Olejnik