3) gdy podatnik dla konkretnej dostawy towarów lub konkretnego świadczenia usług otrzymuje od innego podmiotu dofinansowanie, np. w postaci dotacji stanowiącej dopłatę do ceny towaru lub usługi - tego rodzaju dofinansowanie stanowi, obok ceny, uzupełniający ją element podstawy opodatkowania z tytułu tej dostawy lub świadczenia;
4) mając na uwadze przedstawiony we wniosku opis zdarzenia przyszłego należy stwierdzić, że dofinansowanie otrzymane przez Wnioskodawcę jest dotacją mającą bezpośredni wpływ na cenę świadczonych usług i tym samym podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług;
5) beneficjent odpowiada za opracowanie ostatecznej wersji modelu, obejmującej wnioski z pilotażu. Wypracowany zostaje model stażu, który będzie dostępny dla wszystkich zainteresowanych szkół branżowych. Właścicielem efektów projektu będzie Ministerstwo Edukacji Narodowej, które ten program będzie mogło wprowadzić do podstawy programowej;
6) okoliczności sprawy nie potwierdzają, iż otrzymane przez Wnioskodawcę środki zostaną przeznaczone na ogólną działalność Skarżącego, lecz służą pokryciu wszystkich kosztów za usługi świadczone w ramach realizacji Projektu. Przekazane Skarżącemu dofinansowanie na realizację zadania należy zaś uznać za środki (dotacje, subwencje lub dopłaty o podobnym charakterze), które mają bezpośredni wpływ na cenę świadczonych przez niego usług;
7) zasadna jest zatem konstatacja, że środki otrzymane przez Wnioskodawcę na realizację przypisanego mu zadania, stanowią należności za świadczone usługi. W analizowanym przypadku istnieje bezpośredni związek pomiędzy wykonanym świadczeniem, a otrzymanym wynagrodzeniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił pogląd Strony. W konsekwencji, uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną i zasądził zwrot kosztów postępowania od DKIS na rzecz Strony. Uzasadniając swoje racje Sąd I instancji wskazał, że:
1) dotacja podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdy dzięki niej świadczenie będzie mieć cenę niższą o konkretną kwotę, natomiast bezpośredni wpływ na cenę usługi zachodzi wtedy, gdy da się przyporządkować dotację konkretnej usłudze;
2) działania podejmowane przez Stronę w projekcie będą nieodpłatne, a udział dla wszystkich uczestników tego przedsięwzięcia także będzie nieodpłatny. Kwota dofinansowania otrzymana przez Skarżącego jest przy tym przeznaczona wyłącznie na sfinansowanie jego działań w projekcie. W przypadku, gdyby Strona nie otrzymała tego dofinansowania, nie świadczyłaby usług określonych we wniosku o dofinansowanie;
3) dotacja otrzymana przez Wnioskodawcę odnosi się bezpośrednio do projektu jako całości, czego Organ interpretacyjny w żaden sposób nie zakwestionował. Otrzymane dofinasowanie jest bowiem przyznawane na całość projektu, a nie na poszczególne zadania;
4) dofinansowanie w niniejszej sprawie nie odnosi się do ceny konkretnego towaru, czy usługi, lecz ma charakter ogólny - odnosi się do realizacji projektu jako pewnej całości (tę okoliczność wyartykułowano we wniosku interpretacyjnym);
W swojej skardze kasacyjnej Organ interpretacyjny wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi,
ewentualnie
2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji,
3) zasądzenie od Strony na rzecz Organu interpretacyjnego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;
4) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Jednocześnie nieprawomocnemu wyrokowi Sądu I instancji zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 – zwanej dalej P.p.s.a.). Zdaniem DKIS nastąpiło to poprzez sporządzenie wadliwego, lakonicznego, niejasnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, co znacznie utrudnia Organowi interpretacyjnemu poznanie motywów rozstrzygnięcia i zrozumienie zaleceń co do dalszego postępowania przy ponownym wydawaniu interpretacji indywidualnej;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29a ust. 1 u.p.t.u. Według DKIS nastąpiło to poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwą ocenę co do jego zastosowania. Wyraziła się ona nieprawidłowym przyjęciem przez Sąd, że dofinansowanie otrzymane na pokrycie wydatków związanych z realizacją projektu nie odnosi się do ceny konkretnego towaru, czy usługi, ma charakter ogólny, gdyż dotyczy realizacji przedsięwzięcia jako pewnej całości i tym samym nie wlicza się go do podstawy opodatkowania, gdyż nie stanowi podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług czynności odpłatnego świadczenia usług, wskazanej w art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. Zdaniem DKIS, w przedmiotowej sprawie należało natomiast przyjąć, że dofinansowanie otrzymane na realizacje projektu ma na celu pokrycie wszystkich kosztów za usługi świadczone w ramach jego realizacji. Tym samym zasadne było uznanie, że otrzymane dofinansowanie jest związane z wartością danego świadczenia w sposób zindywidualizowany i policzalny, a więc też i jego ceną. Możliwe jest bowiem zidentyfikowanie ekonomicznej i bezpośredniej zależności pomiędzy dotacją, a wykonanymi usługami. W konsekwencji, zdaniem Organu interpretacyjnego zasadne było przyjęcie, że środki finansowe otrzymane przez Skarżącego (mające bezpośredni wpływ na cenę świadczonych usług) w istocie będą stanowiły wynagrodzenie za świadczone przez Wnioskodawcę usługi. Treść wniosku wskazuje bowiem, że nie są one przeznaczone na ogólną działalność, lecz na określone działanie. W związku z tym, wbrew twierdzeniom Sądu należało przyjąć, że dofinansowanie otrzymane przez Skarżącego na potrzeby realizacji Projektu jest dotacją bezpośrednio wpływającą na wartość świadczonych usług i zwiększa podstawę opodatkowania, o której mowa w art. 29a ust. 1 w zw. z art. 29a ust. 6 u.p.t.u., a tym samym podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 wskazanej wcześniej ustawy.
Strona wniosła odpowiedź na skargę kasacyjną która została podpisana przez dwóch członków zarządu. Czyniąc to wystąpiła ona o:
1) oddalenie skargi kasacyjnej w całości,
2) zasądzenie od Organu interpretacyjnego na rzecz Wnioskodawcy kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Podczas rozprawy w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pełnomocnik procesowy Strony (radca prawny) podtrzymał wcześniejsze twierdzenia i wnioski tego podmiotu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu. Wyjaśniając przyczyny tego rozstrzygnięcia, w pierwszej kolejności godzi się zauważyć, że w sprawach o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego nie jest przeprowadzane postępowanie dowodowe. Organ interpretacyjny w swoim wnioskowaniu opiera się natomiast na stanie faktycznym przedstawionym we wniosku interpretacyjnym (por. art. 14b § 3 oraz art. 14c § 1 O.p.). Jedyną możliwością uzupełnienia, czy doprecyzowania opisu zaistniałego już stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego jest z kolei wezwanie wnioskodawcy do dostarczenia dodatkowych informacji (odpowiedzi na postawione mu pytania), skierowane do tego podmiotu na podstawie art. 14h O.p. Jednocześnie przedstawienie nieprawdziwego opisu stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego skutkuje tym, że udzielona interpretacja nie ma dla wnioskodawcy waloru ochronnego, wynikającego z art. 14k, art. 14l oraz w art. 14m O.p.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na przedstawione kwestie ponieważ we wniosku interpretacyjnym, a także odpowiadając na dodatkowe pytania skierowane do niego przez Organ interpretacyjny, Wnioskodawca wyraźnie wskazał m.in., że celem Projektu będzie opracowanie modelu kształcenia zawodowego (realizacji praktycznej nauki zawodu) dla dwóch zawodów oraz przeprowadzenie pilotażu łącznie dla 24 uczniów. Jednocześnie realizacja Projektu jest uzależniona od otrzymanego dofinansowania (nie byłby on wdrażany w przypadku nieotrzymania środków). Otrzymane dofinansowanie przyznane jest zaś na całość projektu, a nie na poszczególne zadania. Jak przy tym wskazano, otrzymane dofinansowanie może być przeznaczone wyłączenie na opracowanie programu realizacji praktycznej nauki zawodu w zakresie dotyczącym stażu uczniowskiego i pilotażowe wdrożenie rozwiązań. Nie ma zatem możliwości, aby otrzymane dofinansowanie zostało przeznaczone na inny cel.
Z kolei Organ interpretacyjny, negując zapatrywane Wnioskodawcy zwracał uwagę na nieodpłatny udział uczniów w projekcie. W jego przekonaniu otrzymane dofinansowanie jest związane z wartością danego świadczenia w sposób zindywidualizowany i policzalny, a więc też i jego ceną, gdyż możliwe jest zidentyfikowanie ekonomicznej i bezpośredniej zależności pomiędzy dotacją a wykonanymi usługami. Okoliczności sprawy nie potwierdzają zaś, iż otrzymane przez Wnioskodawcę środki zostaną przeznaczone na ogólną działalność Wnioskodawcy, lecz służą pokryciu wszystkich kosztów za usługi świadczone w ramach realizacji Projektu.
Jednocześnie należy zauważyć, że jak wynika z art. 29a ust. 1 u.p.t.u., co do zasady, podstawą opodatkowania w podatku od towarów i usług jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze, mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
W tym kontekście godzi się przywołać tezy zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2024 r., sygn. akt I FSK 146/21 (Lex 3817917). Jak podkreślono w tym judykacie, sam tylko fakt, iż dotacja (czy inny sposób dofinansowania) wpływa na ostateczną cenę świadczenia (co niemal zawsze ma miejsce) nie może być decydujący dla uznania, że powinna ona zwiększać podstawę opodatkowania. W tym względzie konieczne staje się bowiem uznanie, że dotacja jest przekazywana w celu sfinansowania konkretnej czynności opodatkowanej, stanowiąc w istocie element samego wynagrodzenia podlegającego opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (por. wyrok NSA z 9 lipca 2024 r., sygn. I FSK 1172/20 oraz wskazany tam wyrok TS z 22 listopada 2001 r., sygn. C-184/00 i powołana literatura). W swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał również, że dotacje podmiotowe czy przeznaczone na pokrycie kosztów działalności - mimo, iż mogą mieć w ostatecznym rozrachunku określony wpływ na cenę świadczonych usług lub dostarczanych towarów - nie są uwzględniane w podstawie opodatkowania (wyrok NSA z 5 czerwca 2024 r., sygn. I FSK 125/24). Wymogiem zaliczenia ich do tej podstawy jest bowiem istnienie - nie jakiegokolwiek (pośredniego), lecz bezpośredniego (bezwzględnego) związku zachodzącego między danym dofinansowaniem, a należną ceną (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2024 r., sygn. I FSK 1501/20). Dopiero bowiem możliwość niebudzącego wątpliwości ustalenia, iż sfinansowanie części kosztów świadczonych przez podatnika usług, bezpośrednio i wprost doprowadziło do uzyskania przez nabywcę niższej ceny, stanowi podstawę dla zaliczenia przedmiotowego finansowania do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2023 r., sygn. I FSK 1688/19). Natomiast w sytuacji, gdy dofinansowanie ma za zadanie sfinansować określone prace służące ściśle wskazanym celom, zaś lider i członkowie nie mogą przeznaczać otrzymanych transz dofinansowania na cele inne, niż związane z projektem, to zasadny jest wniosek, że dofinansowanie pokrywa jedynie koszty związane z projektem (wyrok NSA z 14 czerwca 2023 r., sygn. I FSK 326/19).
Jak łatwo zauważyć opierając się na stanie faktycznym zaprezentowanym we wniosku interpretacyjnym, taka sytuacja miała właśnie miejsce w przedmiotowej sprawie. Istotą Projektu jest bowiem opracowanie modelu kształcenia zawodowego (praktycznej nauki zawodu) oraz przeprowadzenie pilotażu łącznie dla 24 uczniów. Jego realizacja jest uzależniona od otrzymanego dofinansowania. Jest ono jednak przyznawane na całość projektu, a nie na poszczególne zadania i uzyskane środki nie mogą być przeznaczone na inny cel.
W tej sytuacji nie sposób ustalić, czym kierował się DKIS formułując oceny i wnioski, w oparciu o które zanegował prawidłowość własnego stanowiska w sprawie, zaprezentowanego przez Stronę we wniosku interpretacyjnym. W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego tezy formułowane przez Organ interpretacyjny pozostają bowiem w całkowitym oderwaniu od tego, co w swoim wniosku interpretacyjnym zaprezentował Skarżący. Nie sposób przy tym bezpośredniego wpływu dotacji, subwencji, czy innego dofinansowania na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika (koniecznego w świetle dyspozycji art. 29a ust. 1 u.p.t.u.) upatrywać w tym, że ogólna kwota przekazanych środków może zostać podzielona przez liczbę uczestników przedsięwzięcia i w konsekwencji, w odpowiednich częściach przyporządkowana poszczególnym osobom, w ten sposób uczynionym bezpośrednimi beneficjentami wsparcia finansowego.
Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonym wyroku obrazy art. 29a ust. 1 u.p.t.u., a także art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Jednocześnie uzasadnienie rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spełnia wszelkie wymogi wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a. Na podstawie jego lektury bez trudu można bowiem ustalić, czym kierował się Sąd orzekając w taki, a nie inny sposób. Ponadto zawiera ono jasne wskazania co do dalszego postępowania, skierowane do Organu interpretacyjnego.
W tym stanie rzeczy skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast w oparciu o art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dna 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).
Adam Nita Hieronim Sęk Marek Olejnik