Wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2026, sygn. I FSK 179/26

Sąd administracyjny zobowiązany jest odrzucić skargę o wznowienie postępowania, która nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisach działu VII p.p.s.a.

Jako podstawę wznowienia postępowania Skarżąca wskazała art. 271 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności postępowania, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania Skarżąca podniosła, że w składzie orzekającym w sprawie o sygn. akt I FSK 233/21 uczestniczył Sylwester Golec, który zdaniem Skarżącej nie jest sędzią NSA, ponieważ został powołany na to stanowisko po zaopiniowaniu jej kandydatury przez nieprawidłowo ukształtowaną Krajową Radę Sądownictwa.

Na wstępie należy wyjaśnić, że okoliczności, na które wskazuje Skarżąca, były już przedmiotem rozważań NSA w postanowieniach z 6 maja 2025 r., sygn. akt I GSK 377/25, oraz z 30 stycznia 2025 r., sygn. akt I GSK 9/25, z 18 grudnia 2025 r. sygn. akt. I GSK 1694/25. W orzeczeniach tych NSA stwierdził, że w postępowaniu o wznowienie postępowania nie może dokonywać oceny prawidłowości powołania sędziego. Skarga o wznowienie postępowania nie służy bowiem kontroli działań Prezydenta RP podejmowanych w ramach jego konstytucyjnych kompetencji, określonych w art. 179 Konstytucji. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko prawne wyrażone we wspomnianych orzeczeniach, uznając, że jest ono trafne również w okolicznościach tej sprawy.

Wymaga podkreślenia, że uczestnictwo w składzie sądu osoby nieuprawnionej w rozumieniu art. 271 pkt 1 P.p.s.a. oznacza przykładowo: uczestnictwo osoby niepełniącej funkcji sędziego, uczestnictwo w składzie orzekającym sędziego z innego sądu, poza przypadkami przewidzianymi ustawowo. Osobą nieuprawnioną jest w szczególności osoba, która zgodnie z przepisami ustawy nie ma uprawnień do orzekania w danym sądzie administracyjnym. Uprawnienia do orzekania w składach konkretnego sądu administracyjnego wynikają z faktu otrzymania nominacji na określone stanowisko we wskazanym sądzie administracyjnym lub delegacji do orzekania w określonym sądzie (por. postanowienia NSA z 19 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1543/07, i 26 września 2014 r., sygn. akt I OSK 636/14).

Zgodnie z art. 179 Konstytucji sędziowie są powoływani przez Prezydenta RP na czas nieoznaczony. Tę normę konstytucyjną w sądownictwie administracyjnym podkreśla art. 5 ust. 1 P.u.s.a., z którego wynika, że sędziów sądów administracyjnych do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim powołuje Prezydent RP na wniosek KRS. Akt powołania sędziego stanowi konstytucyjną i ustawową kompetencję Prezydenta RP, która nie wymaga kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów (art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji).

Pozycja ustrojowa Prezydenta RP została określona w Konstytucji, która zalicza wprawdzie Prezydenta RP do organów władzy wykonawczej (art. 10 ust. 2 Konstytucji), ale nie oznacza to, że należy on do organów administracji publicznej sensu stricto. W zakresie, w jakim Prezydent RP działa jako głowa Państwa Polskiego, symbolizując majestat Państwa, jego suwerenność, wykracza poza sferę działalności administracyjnej. Kompetencja Prezydenta RP określona w art. 179 Konstytucji traktowana jest jako jego uprawnienie osobiste (prerogatywa), a zarazem sfera jego wyłącznej gestii i odpowiedzialności (por.: wyrok TK z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt K 18/09; postanowienia NSA z 17 października 2012 r., sygn. akt: I OSK 1876/12, I OSK 1877/12, I OSK 1889/12). Powoływanie sędziów przez Prezydenta RP nie jest uprawnieniem z zakresu administracji publicznej, lecz stosowaniem norm konstytucyjnych. Jest to rozstrzygnięcie dyskrecjonalne Prezydenta PR, mieszczące się w zakresie jego osobistej prerogatywy. Spełnienie przez kandydata wymogów określonych w przepisach prawa nie oznacza podmiotowego prawa do powołania przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego.

W ramach kompetencji Prezydenta RP z art. 179 Konstytucji mieści się uprawnienie do odmowy uwzględnienia wniosku KRS. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma sporu co do tego, że prawo odmowy powołania sędziego powinno być rezultatem wykonywania przez Prezydenta RP zadań, jakie postawiła przed nim Konstytucja, a więc czuwania nad jej przestrzeganiem, stania na straży suwerenności państwa, nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium. Jak wyżej podniesiono, Prezydent RP ma prawo odmowy uwzględnienia wysuniętych przez KRS wniosków, jeżeli sprzeciwiłaby się one wartościom, na straży których postawiła go Konstytucja (por.: wyrok TK z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt K 18/09, Paweł Sarnecki [w:] "Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz", pod red. L. Garlickiego, pkt 10 do art. 126).

W ocenie NSA Stowarzyszenie nie oparło zatem skargi o wznowienie postępowania na podstawie wznowienia, o której mowa w art. 271 pkt 1 P.p.s.a., wobec czego NSA postanowił na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a. jak w sentencji.