Wyrok NSA z dnia 22 maja 2025, sygn. I FSK 1887/19

a) nieuprawnionym pominięciu znaczenia treści kluczowego dowodu, jakim jest oświadczenie z 9 października 2024 r. złożone przez pełnomocnika strony skarżącej kasacyjnie — dor. pod. A.S.,

b) zaniechaniu dokonania oceny faktu zaniechania złożenia oświadczenia przez prokurenta skarżącej kasacyjnie – pana R.S.,

c) braku uwzględnienia w ocenie zawartej w zaskarżonym zarządzeniu nietypowego przebiegu rozprawy, co mogło przyczynić się do omyłki przewodniczącego składu orzekającego w relacjonowaniu jej przebiegu protokolantowi sporządzającemu protokół rozprawy;

2) art. 141 § 4 w zw. z art. 103 oraz w zw. z art. 167 i art. 193 p.p.s.a. przez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia w zakresie, w jakim nie przedstawia ono przyczyn pominięcia treści wynikającej z oświadczenia z 9 października 2024 r. złożonego przez pełnomocnika skarżącej kasacyjnie — dor. pod. A.S., ani nie zawiera jakiejkolwiek oceny tegoż dowodu, co uniemożliwia poznanie pełnych motywów stanowiących podstawę wydania kwestionowanego zarządzenia.

W kontekście tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik organu wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia przez uwzględnienie w całości wniosku z 26 września 2024 r. o uzupełnienie protokołu rozprawy z 26 września 2024 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Odwołanie nie jest zasadne albowiem zarzuty w nim podniesione nie są trafne.

Przede wszystkim nie można się zgodzić z autorem skargi kasacyjnej, że przy ocenie wniosku o uzupełnienie protokołu pominięto znaczenie "treści kluczowego dowodu, jakim jest oświadczenie z 9 października 2024 r. złożone przez pełnomocnika strony skarżącej kasacyjnie — dor. pod. A.S.". Przede wszystkim należy podkreślić, że w toku postępowania incydentalnego, wywołanego wnioskiem o sprostowanie – uzupełnienie protokołu rozprawy, nie przeprowadza się postępowania dowodowego. Poprzez żądanie złożenia oświadczeń prowadzi się postępowanie wyjaśniające. Przy czym oświadczeń nie składają sędziowie składu orzekającego, którzy niewątpliwie mają istotną wiedzę w zakresie przebiegu rozprawy. Brak oświadczeń ze strony sędziów jest konsekwencją regulacji z art. 137 § 1 p.p.s.a. i wynikającą z tej normy prawnej tajnością narady oraz głosowania nad orzeczeniem. Zwolnienie od obowiązku zachowania tajemnicy narady jest niedopuszczalne.

Wbrew twierdzeniom autora odwołania, oświadczenie pełnomocnika strony skarżącej nie ma kluczowego znaczenia. Trzeba bowiem podkreślić, że oświadczenie złożyła także protokolantka posiedzenia Katarzyna Wojnarska. Okoliczność tą całkowicie pominął w swym odwołaniu pełnomocnik organu. Pani protokolant jednoznacznie wskazała, że pełnomocnik organu w toku rozprawy nie złożył wniosku o zasądzenie kosztów postępowania. Zatem oświadczenie to stoi w sprzeczności z twierdzeniami pełnomocnik skarżącej.

Zgodnie z art. 100 § 1 p.p.s.a. z przebiegu posiedzenia jawnego protokolant pod kierunkiem przewodniczącego sporządza protokół. Stosownie do treści art. 101 § 1 pkt 2 p.p.s.a. protokół z rozprawy powinien odzwierciedlać przebieg posiedzenia w szczególności wnioski i twierdzenia stron. Jest to bardzo istotne zwłaszcza, gdy któraś ze stron nie wyraziła swojego stanowiska w piśmie procesowym. W niniejszej sprawie mieliśmy do czynienia z taką sytuacją, albowiem organ nie złożył pisemnej odpowiedzi na skargę kasacyjną ani też nie wniósł żadnego innego pisma procesowego, w którym zajęto by stanowisko co do zarzutów skargi kasacyjnej. Niestety w przypadku Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie takie działania procesowe są regułą. W przypadku braku odpowiedzi na skargę kasacyjną, w trakcie rozprawy szczególną wagę przywiązuje się do wniosków i żądań stron. Ponieważ w sprawie strona ich wcześniej nie prezentowała, przewodniczący składu orzekającego, pozostali sędziowie, a także protokolant są szczególnie uczuleni na stanowisko stron, które powinno być w sposób wierny i w miarę dosłowny odzwierciedlone w protokole. W szczególności dotyczy to wniosku o zwrot kosztów, który zgodnie z art. 210 § 1 p.p.s.a. musi być zgłoszony najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia pod rygorem utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów.

W przekonaniu składu orzekającego przed zamknięciem rozprawy na której zapadło orzeczenie, pełnomocnik organu nie zgłosił żądania zasądzenia kosztów. Okoliczność ta była jednym z elementów narady sędziów przed wydaniem wyroku, albowiem wniosek o zasądzenie kosztów postępowania w pewien sposób rzutuje na treść wyroku.

Oczywiście na brak zgłoszenia powyższego żądania wpływ miał nietypowy przebieg rozprawy. Pełnomocnik organu, zabierając głos, w pierwszej kolejności ustosunkował się do pisma procesowego złożonego przez pełnomocnika skarżącej i zawartych w nim wniosków. Stąd też wnioski i żądania w zakresie skargi kasacyjnej zostały złożone na końcu wypowiedzi. Taki przebieg rozprawy mógł doprowadzić do tego, że pełnomocnik organu, pomimo swojego profesjonalizmu w sposób nieświadomy pominął żądanie zasądzenia kosztów.

Z uwagi na powyższe odwołanie nie jest zasadne i na podstawie art. 103 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Maja Chodacka Hieronim Sęk Arkadiusz Cudak