3) art. 133 § 1 P.p.s.a. - poprzez wydanie zaskarżonego wyroku wbrew dowodom zgromadzonym w aktach sprawy, polegające na:
a) wydaniu wyroku wybiórczo, na podstawie niepełnych akt postępowania, z pominięciem istotnego dowodu, tj. zawiadomienia z 2 września 2015 r., wystosowanego do Strony przez NUS w trybie art. 70c Ordynacji podatkowej, którego treść jest bezsporna i nie budzi wątpliwości;
b) zrozumieniu pisma NUS z 15 grudnia 2015 r. niezgodnie z jego rzeczywistą treścią. Przejawiło się to wywiedzeniem z niego, że dokonane przez organ sprostowanie informacji o wszczęciu postępowania karnego skarbowego dotyczy zakresu tego postępowania (objętych nim okresów rozliczeniowych). Tymczasem ze wskazanego zawiadomienia wynika wprost, że dotyczy jedynie daty wszczęcia postępowania w przypadku niektórych miesięcy, pozostających poza zakresem badania w rozpoznawanej sprawie;
4) art. 134 § 1 P.p.s.a. - poprzez wykroczenie poza granice niniejszej sprawy. Zdaniem DIAS wyraziło się ono uwzględnieniem dokumentu niedotyczącego zobowiązań w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do sierpnia 2013 r., będących przedmiotem postępowania, tj. pisma NUS z 15 grudnia 2015 roku, zawierającego sprostowanie informacji o dacie zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań za okres od stycznia 2010 r. do grudnia 2012 r.;
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 191 i art. 194 O.p. Zdaniem Organu odwoławczego doszło do tego poprzez pozbawienie szczególnej mocy dowodowej dokumentów urzędowych, tj. pisma Prokuratury Okręgowej w Gliwicach z 22 lipca 2015 r. oraz zawiadomienia z 2 września 2015 r., dokonanego przez NUS w trybie art. 70c O.p. Jak podkreślono, w dokumencie tym Organ podatkowy poinformował Skarżącego o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2010 r. do marca 2014 r. W tym kontekście zarzucono Sądowi I instancji uznanie wskazanego zawiadomienia za niewystarczające do stwierdzenia wszczęcia postępowania karnego skarbowego, związanego z podejrzeniem niewykonania zobowiązań w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące w 2013 r.;
6) art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. - poprzez jego niezastosowanie pomimo stwierdzenia, że w sprawie nie wykazano, aby nastąpiło (według Sądu nie wynika z akt) zdarzenie powodujące przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Tymczasem kwestia ta nie wymaga przeprowadzenia dodatkowego postępowania, lecz dokonania oceny w tym zakresie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.
W reakcji na przedstawione zarzuty i argumentację, odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Podczas rozprawy w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pełnomocnik procesowy Strony (adwokat) wystąpił natomiast o oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie decyzji ostatecznej i umorzenie postępowania z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Ponadto wystąpił on o zasądzenie od DIAS na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu. Jak już wcześniej wskazano, przez wzgląd na treść rozstrzygnięcia Sądu I instancji, na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego kwestią sporną w relacjach pomiędzy Podatnikiem, a Organem odwoławczym jest to, czy doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z uwagi na wszczęcie postępowania w sprawie karnej skarbowej i zawiadomienie Strony o tym zdarzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swojego wyroku wytknął bowiem DIAS to, że okoliczność, która w jego przekonaniu miała wpłynąć na bieg terminu, po upływie którego skonkretyzowana powinność podatkowa ustaje na skutek upływu czasu, nie wywołała takiego efektu. Zarzuty kasacyjne Organu odwoławczego sprowadzają się zaś do kontestowania tej tezy. Nie sposób zgodzić się z tymi argumentami.
Podstawową kwestią, od której należy rozpocząć dalszy wywód jest określenie przestrzeni chronologicznej, objętej deklaratoryjną decyzją DIAS. Otóż wymiar podatku (w zależności od okresu rozliczeniowego - określenie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy lub określenie zobowiązania podatkowego) obejmował kolejno po sobie następujące miesiące od lutego 2013 r. do sierpnia 2013 r. Z kolei okolicznością oddziałującą na byt prawny skonkretyzowanej powinności podatkowej, ukształtowanej w tych przedziałach czasu miało być wszczęcie postępowania w sprawie karnej skarbowej i zawiadomienie Podatnika o zawieszającym oddziaływaniu tego zdarzenia na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Jak już wcześniej wspomniano, do zainicjowania postępowania w sprawie karnej skarbowej, nieobejmującego czynów Strony, ale zachowania trzech innych podmiotów realizowane w okresie od stycznia 2010 r. do sierpnia 2012 r. doszło 1 października 2012 r. W późniejszym czasie doszło natomiast do postawienia trzem osobom zajmującym się sprawami gospodarczymi i finansowymi Strony zarzutów popełnienia przestępstw, m.in. z art. 76 § 1, art. 56 § 1, art. 62 § 2, art. 61 § 1 Kodeksu karnego skarbowego. Wiadomość w tym przedmiocie Prokuratura Okręgowa w Gliwicach przekazała NUS w piśmie z 22 lipca 2015 r. W reakcji na to, wspomniany Organ podatkowy zawiadomił Podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Problem polega natomiast na tym, że nastąpiło to w swoistych "dwóch etapach", przy czym żadne z tych zawiadomień nie było prawidłowe. Ponadto efektu prawidłowego powiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie dają także obydwa wspomniane pisma, oceniane łącznie (traktowane tak, jakby drugie zawiadomienie było swoistym uzupełnieniem i korektą pierwszej wiadomości skierowanej do Skarżącego).
Jak wiadomo najpierw, bo 2 września 2015 r. NUS zawiadomił Podatnika, na postawie art. 70c w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., o zawieszeniu biegu terminu przedawniania zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2010 r. do marca 2014 r. We wspomnianym piśmie zaakcentowano przy tym, że wstrzymanie biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego miało miejsce 1 października 2012 r. Następnie zaś wiadomość ta została skorygowana w drugim zawiadomieniu, datowanym na 15 grudnia 2015 r. W piśmie tym Organ podatkowy wskazał, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2010 r. do grudnia 2012 r., nastąpiło 20 lutego 2013 r., a nie jak wskazano w piśmie z 2 września 2015r., w dniu 1 października 2012 r.
Ze skargi kasacyjnej DIAS wynika, że wspomniany podmiot chciałby obydwa te zawiadomienia traktować łącznie w ten sposób, że drugie pismo (z 15 grudnia 2015 r.) jest swoistym "aneksem" do treści pierwszego zawiadomienia (datowanego na 2 września 2015 r.). Jego zdaniem wskazane dokumenty, rozpatrywane łącznie spełniają wymóg wynikający z art. 70c w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Uchybieniem Sądu I instancji jest zaś to, że nie rozumie on tej koncepcji i kwestionuje prawidłowość zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Abstrahując od kwestii dopuszczalności swoistego "aneksowania" pierwotnego zawiadomienia drugim pismem dotyczącym tej samej kwestii, nie sposób zgodzić się z zaprezentowanym zapatrywaniem DIAS. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że Podatnik powinien otrzymać jasną informację o tym, kiedy i w odniesieniu do których zobowiązań podatkowych zawieszeniu uległ bieg przedawnienia skonkretyzowanej powinności podatkowej. Efektem upływu tego czasu jest bowiem nieefektywne wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, z czym wiąże się chociażby ustanie powinności przechowywania dokumentacji podatkowej (ksiąg, faktur, czy rachunków). Standardu prawidłowego powiadomienia nie spełnia zaś oczekiwanie, że wspomniany podmiot obowiązany z tytułu podatku "zestawi sobie" dwa różne zawiadomienia i wyprowadzi z nich wniosek co do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Naczelny Sąd Administracyjny formułuje tę tezę z tym większym przekonaniem, że w realiach przedmiotowej sprawy nawet artykułowane przez DIAS "połączenie obydwu zawiadomień" (z którym – co raz jeszcze należy podkreślić – nie sposób się zgodzić) nie daje podstaw do sformułowania wniosku, iż doszło do prawidłowego przekazania Skarżącemu informacji o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia skonkretyzowanej powinności podatkowej. Jest tak, ponieważ pierwsza informacja (z 2 września 2015 r.) pozwalała na konstatację, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2010 r. do marca 2014 r. uległ zawieszeniu 1 października 2012 r. Wspomnianego pierwszego dnia października nie toczyło się jednak jakiekolwiek postępowanie karne skarbowe w odniesieniu do osób zajmujących się sprawami gospodarczymi i finansowymi Podatnika. W dodatku śledztwo, które wówczas zostało zainicjowane nie obejmowało zachowań podejmowanych w czasie będącym okresem rozliczeniowym, objętym ostateczną decyzją DIAS w przedmiotowej sprawie. Jak już bowiem wcześniej wskazano, śledztwo w chwili jego zainicjowania (1 października 2012 r.) odnosiło się do okresu od stycznia 2010 r. do sierpnia 2012 r. Z kolei okres rozliczeniowy objęty deklaratoryjną decyzją podatkową skierowaną do Strony to poszczególne miesiące od lutego do sierpnia 2013 r.
Tym samym, jako niezgodne z postanowieniem Prokuratora o wszczęciu śledztwa (datowanym na 1 października 2012 r.) jawi się pierwsze zawiadomienie Strony o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (z 2 września 2015 r.). W tym dokumencie wskazano bowiem, że zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego objęty jest podatek od towarów i usług za okres od stycznia 2010 r. do marca 2014 r. Wreszcie 1 października 2012 r. nie mógł ulec zawieszeniu bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za miesiące od lutego 2013 r. do sierpnia 2013 r. także dlatego, że tego dnia (w dacie zainicjowania przez Prokuratora postępowania w sprawie karnej skarbowej) wskazane skonkretyzowane powinności podatkowe jeszcze nie istniały. Skoro zaś tak, to ujmując rzecz nieco kolokwialnie, 1 października 2012 r. nie miało się co przedawnić, a w konsekwencji nie było też powodu do tego, aby zawieszeniu uległo przedawnienie, które jeszcze nie rozpoczęło swojego biegu.
Przechodząc do materii drugiego, wystosowanego do Strony zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (datowanego na 15 grudnia 2015 r.) należy przyjąć, że i to pismo nie może być traktowane jako spełniające wymogi art. 70c w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Analiza wskazanego dokumentu (swoistego "aneksu" do pierwotnego zawiadomienia z 2 września 2015 r.) pozwala bowiem skonstatować, iż na jego mocy powiadomiono Podatnika o tym, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2010 r. do grudnia 2012 r., nastąpiło w dniu 20 lutego 2013 r., a nie jak wskazano w piśmie z 2 września 2015 r., w dniu 1 października 2012 r.
W tym kontekście, w pierwszej kolejności godzi się zauważyć, że we wskazanym powiadomieniu nie nawiązano do podatku od towarów i usług za okres od lutego 2013 r. do sierpnia 2013 r. (a wymiar podatku za te okresy rozliczeniowe był przedmiotem postępowania podatkowego, którego stroną był Skarżący). Z przyczyn, o których już była mowa, tej niezgodności nie usuwa zaś treść pierwotnego zawiadomienia z 2 września 2015 r. Ponadto w piśmie z 15 grudnia 2015 r., jako datę zawieszenia wskazano 20 lutego 2013 r. Tymczasem tego dnia nie mógł ulec wstrzymaniu bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za żaden z kolejnych okresów rozliczeniowych, rozpoczynając od lutego 2013 r., a kończąc na sierpniu 2013 r. Jest tak, ponieważ obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług za poszczególne, wskazane wcześniej okresy rozliczeniowe powstał z końcem każdego miesiąca (lutego, marca, kwietnia, maja, czerwca, lipca i sierpnia 2013 r.). W tych samych punktach czasu miała miejsce konkretyzacja tych powinności podatkowych – ich przeobrażenie w zobowiązanie podatkowe. Nastąpiło to z mocy samego prawa, tj. w sposób wskazany w art. 21 § 1 pkt 1 O.p.
Tym samym zobowiązanie podatkowe za luty 2013 r. zaistniało dopiero ostatniego dnia tego miesiąca (28 lutego). Termin spełnienia tej skonkretyzowanej powinności podatkowej przypadał zaś na 25 marca 2013 r. (por. art. 103 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług), a zatem 26 marca 2013 r. był pierwszym dniem zaległości podatkowej. Bieg przedawnienia tego zobowiązania podatkowego, niespełnionego w ustawowym terminie płatności podatku rozpoczął się zaś dopiero 1 stycznia 2014 r. (por. art. 70 § 1 O.p.). Już tylko dla porządku warto dodać, że te same reguły pozwalają wyznaczyć punkty czasu, w których miały miejsce analogiczne zdarzenia w odniesieniu do kolejnych miesięcy 2013 r. (marca, kwietnia, maja, czerwca, lipca i sierpnia). Wszystko to sprawia, iż 20 lutego 2013 r. (tak, jak to wynika z zawiadomienia datowanego na 15 grudnia 2015 r.) nie mógł ulec zawieszeniu bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ani za luty 2013 r., ani za żaden z kolejnych okresów rozliczeniowych tego roku. W tym punkcie czasu wskazanym w piśmie NUS do Podatnika z 15 grudnia 2015 r. żadna ze skonkretyzowanych powinności podatkowych za poszczególne miesiące 2013 r. jeszcze bowiem nie istniała.
Wszystko to sprawia, że nie okazały się skuteczne zarzuty Organu odwoławczego, zawarte w piśmie procesowym skutkującym przeniesieniem sprawy sądowoadministracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. To zaś skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej tego podmiotu, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – zwanej dalej P.p.s.a.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast w oparciu o art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).
Adam Nita Artur Mudrecki Hieronim Sęk