Prezentując własne stanowisko w sprawie, Wnioskodawca przedstawił następujące zapatrywanie:
1) co do pytania oznaczonego we wniosku jako nr 1 Strona wskazała, że nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i nie powinny być objęte tą daniną publiczną dotacje celowe otrzymywane przez Powiat od gmin na dofinansowanie zadań z zakresu organizacji publicznego transportu zbiorowego. Są one przeznaczone na sfinansowanie rekompensaty z tytułu kosztów poniesionych przez operatora publicznego transportu świadczącego na podstawie umów zawartych z Wnioskodawcą usługi w zakresie publicznego transportu zbiorowego w transporcie drogowym na terenie Powiatu Ż., na wskazanych liniach autobusowych;
2) co do pytania oznaczonego we wniosku jako nr 2 Powiat wskazał, że nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i nie powinny być objęte tą daniną publiczną dopłaty otrzymane przez niego w celu dofinasowania realizacji zadania w postaci zapewnienia funkcjonowania publicznego transportu zbiorowego w zakresie przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej. Środki te pochodzą z Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej, a są przekazywanej na podstawie zawartej umowy o dopłatę;
3) co do pytania oznaczonego we wniosku jako nr 6 Skarżący stanął na stanowisku, że w zakresie czynności wykonywanych w związku z organizowaniem publicznego transportu zbiorowego nie będzie mu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego od należnego podatku od towarów i usług w całości ani w jakiejkolwiek części. Stanie się tak jednak pod warunkiem uznania, iż czynności opisane w pytaniu 1 i 2 nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Z kolei w przypadku uznania przez Organ interpretacyjny, iż wskazane w pytaniu 1 i 2 dotacje oraz dopłaty na dofinasowanie publicznego transportu zbiorowego podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, Powiat stanął na stanowisku, że w myśl z art. 86 ust. 1 u.p.t.u. będzie mu przysługiwało prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego od należnego w związku z organizowaniem publicznego transportu zbiorowego. Stanie się tak w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
Organ interpretacyjny wyraził przekonanie, że stanowisko przedstawione we wniosku:
1) jest nieprawidłowe – w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług dotacji celowych otrzymywanych od gmin na dofinansowanie zadań z zakresu organizacji publicznego transportu zbiorowego (pytanie oznaczone we wniosku jako nr 1);
2) jest nieprawidłowe – w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług dopłat otrzymywanych z Funduszu rozwoju przewozów autobusowych w celu dofinansowania realizacji zadania dotyczącego zapewnienia funkcjonowania publicznego transportu zbiorowego (pytanie oznaczone we wniosku jako nr 2);
3) jest nieprawidłowe – w zakresie prawa do pełnego odliczenia podatku naliczonego w związku z czynnościami wykonywanymi przez operatorów w zakresie transportu publicznego (pytanie oznaczone we wniosku jako nr 6).
Jednocześnie przedstawiając własne racje, DKIS zaprezentował następującą argumentację:
1) dotacje otrzymywane od gmin na dofinansowanie zadań z zakresu organizacji publicznego transportu zbiorowego stanowią pokrycie ceny usług transportu publicznego świadczonych na ich rzecz. W związku z tym są one dotacjami bezpośrednio wpływającymi na wartość usług jako wynagrodzenie od podmiotu trzeciego za otrzymane świadczenia i stanowią podstawę opodatkowania, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy w zw. z art. 29a ust. 6 u.p.t.u., a tym samym podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. W konsekwencji Wnioskodawca będzie działał w tym zakresie jako podatnik, o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.p.t.u., niekorzystający z – jak to ujęto - wyłączenia od podatku na podstawie art. 15 ust. 6 u.p.t.u.;
2) dopłaty otrzymane przez Powiat – na podstawie zawartej umowy – z Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej w celu dofinasowania realizacji zadania dotyczącego zapewnienia funkcjonowania publicznego transportu zbiorowego w zakresie przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej nie będą u Powiatu podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Wskazane dopłaty będą natomiast opodatkowane u Przewoźników;
3) w konsekwencji - skoro dotacje otrzymywane przez Powiat od gmin są opodatkowane podatkiem od towarów i usług (bo Strona świadczy usługi), a dotacje od Funduszu rozwoju przewozów autobusowych nie są opodatkowane u Powiatu (tylko u Przewoźnika) – Wnioskodawca będzie miał prawo do częściowego odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z realizacją zadania w zakresie publicznego transportu zbiorowego na podstawie umów zawartych z Przewoźnikami na świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego na terenie Powiatu. Nastąpi to z zastosowaniem sposobu określenia proporcji, o którym mowa w art. 86 ust. 2a-2h u.p.t.u. oraz – w przypadku wykorzystywania wydatków związanych z realizacją wspomnianego zadania do czynności zwolnionych – wskaźnika proporcji ustalonego zgodnie z art. 90 ust. 2 i ust. 3 ustawy. Tym samym, stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania oznaczonego we wniosku jako nr 6, w zakresie prawa do pełnego odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z realizacją zadania w zakresie publicznego transportu zbiorowego na podstawie umów zawartych z Przewoźnikami na świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego na terenie Powiatu całościowo należało uznać za nieprawidłowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił zapatrywanie Strony i uchylił interpretację. Uzasadniając swoje racje zaprezentował on następującą argumentację:
1) nie można uznać, że pomiędzy Skarżącym, a gminami istnieje jakiekolwiek obustronne i ekwiwalentne świadczenie. Powiat nie świadczy usług na rzecz tych jednostek samorządu terytorialnego, lecz na rzecz pasażerów będących mieszkańcami Powiatu Ż., w tym także mieszkańcami wspomnianych gmin. Wynagrodzenie z tego tytułu stanowią kwoty uzyskane przez Przewoźników ze sprzedaży biletów, a wypłacane rekompensaty nie mają wpływu na cenę biletów;
2) również Wojewoda Śląski (jako podmiot przekazujący Skarżącemu rekompensaty ze środków Funduszu rozwoju przewozów autobusowych) nie nabywa od Powiatu świadczonych przez niego usług. Wypłacający rekompensatę nie uzyskuje on żadnych bezpośrednich świadczeń (korzyści) od Strony, a otrzymana przez Powiat kwota rekompensaty nie stanowi wynagrodzenia za usługę podlegającą opodatkowaniu.
W skardze kasacyjnej Organ interpretacyjny wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi;
ewentualnie
2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu;
3) zasądzenie od Skarżącego na rzecz DKIS kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;
4) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Jednocześnie zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 29a ust. 1 u.p.t.u. W przekonaniu Organu interpretacyjnego doszło do tego poprzez błędną wykładnię wskazanego przepisu i w konsekwencji nieprawidłową ocenę możliwości jego zastosowania do stanu faktycznego opisanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Doszło zaś do tego na skutek uznania przez Sąd I instancji, że nieprawidłowe jest stanowisko DKIS, zgodnie z którym przedmiotowe rekompensaty/dotacje stanowią podstawę opodatkowania, o której mowa w art. 29a ust. 1 w zw. z art. 29a ust. 6 u.p.t.u., a tym samym będą podlegać po u Przewoźnika (Operatora) opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u.;
2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 141 § 4, art. 134 § 1, art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 – zwanej dalej P.p.s.a.) w zw. art. 14c § 1 i § 2 i art. 14b § 1 i § 3 O.p. Zdaniem DKIS doszło do tego poprzez błędne uzasadnienie, niedostateczne wyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia, przyjęcie błędnych przesłanek, a w konsekwencji niedokonanie prawidłowej kontroli zaskarżonej interpretacji i jej uchylenie w sytuacji braku do tego podstaw.
W reakcji na przedstawione zarzuty i argumentację Strona wniosła o:
1) oddalenie skargi kasacyjnej w całości jako niemającej usprawiedliwionych podstaw;
2) zasądzenie od Organu interpretacyjnego na rzec Skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu.
Jak wynika z wcześniej już powoływanego art. 29a ust. 1 u.p.t.u., co do zasady podstawą opodatkowania wskazaną daniną publiczną jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. W związku z tym, dla oceny prawidłowości interpretacji należało ustalić, czy kwoty otrzymywane przez Wnioskodawcę od gmin, a także z Funduszu rozwoju przewozów autobusowych mogą być zakwalifikowane jako zapłata za usługę świadczoną przez Powiat jako jednostkę samorządu terytorialnego, wykonującą zadania z zakresu transportu zbiorowego, będącą organizatorem przewozów o charakterze publicznym. Jedną z form takiej ekwiwalencji byłaby zaś dotacja, czy dopłata, mająca bezpośredni wpływ na cenę usług świadczonych przez Wnioskodawcę.
Jeżeli bowiem podatnik – w związku z konkretną dostawą towarów lub świadczeniem usług – otrzymuje od innego podmiotu jakiekolwiek dofinansowanie (dotację, subwencję), stanowiące dopłatę do ceny towaru lub usługi, kwoty te – wraz z ceną - stanowią element podstawy opodatkowania. Ta zaś jest elementem konstrukcji podatku, do którego jest odnoszona stawka podatkowa, a to pozwala ustalić lub określić wysokość zobowiązania podatkowego. Rzecz bowiem w tym, że z perspektywy struktury podatku od towarów i usług jako podatku od wartości dodanej obojętne jest czy należność za towar albo usługę uiszcza jako cenę wyłącznie jego konkretny nabywca, czy też kwota ta w całości lub w części, z pożytkiem dla zindywidualizowanego beneficjenta jest pokrywana przez podmiot zewnętrzny, wspierający go finansowo w tym zakupie. Jeżeli taka dotacja, subwencja albo inna forma dopłaty jest bezpośrednio związana z daną dostawą towarów lub ze świadczeniem konkretnych usług (dotacja przedmiotowa), wpływa ona na treść podstawy opodatkowania w podatku od towarów i usług.
Inaczej jest w przypadku dofinansowania (dotacji), przekazywanego podatnikowi na pokrycie ogólnych kosztów jego działalności (dotacja podmiotowa). Tego rodzaju świadczenie, jako niemające bezpośredniego związku z korzyściami uzyskiwanymi przez konkretnego beneficjenta, nie zwiększa podstawy opodatkowania w podatku od towarów i usług i – co za tym idzie – nie podlega opodatkowaniu wskazaną daniną publiczną.
W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, opartym na analizie stanu faktycznego zaprezentowanego we wniosku interpretacyjnym, w realiach przedmiotowej sprawy nie sposób mówić o wsparciu finansowym, mającym bezpośredni związek ze świadczeniem usług dla konkretnej osoby, czy konkretnych osób. Zarówno dotacje celowe otrzymywane przez Powiat od gmin, jak i dopłaty przekazywane temu podmiotowi z Funduszu rozwoju przewozów autobusowych w celu dofinansowania realizacji zadania dotyczącego zapewnienia funkcjonowania publicznego transportu zbiorowego nie mają bowiem konkretnych beneficjentów w postaci przewożonych osób. Jak natomiast wynika z prezentacji stanu faktycznego zawartego we wniosku interpretacyjnym (a w świetle art. 14c § 1 O.p. jest ona punktem odniesienia dla interpretacji), pomoc finansowa od gmin dla Powiatu służy refundowaniu Wnioskodawcy poniesionych przez niego kosztów organizacji i prowadzenia transportu publicznego, a także utrzymania w odpowiednim stanie koniecznej do tego infrastruktury. Z kolei dofinansowanie z Funduszu rozwoju przewozów autobusowych ma wyrównać koszty poniesione w związku ze świadczeniem usług przewozu osób. W dodatku, wskazana rekompensata nie ma wpływu na cenę biletów. Tego rodzaju transfery finansowe są więc swoistym "ogólnorozwojowym" wsparciem dla przedsiębiorcy jako dostarczyciela różnego rodzaju dóbr i jako taki lokują się poza zakresem podatku od towarów i usług.
Przedstawiony pogląd jest ugruntowany zarówno w dawniejszym, jak i we współczesnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. w szczególności wyroki: z 7 listopada 2018 r., sygn. akt I FSK 1692/16, Lex nr 2629219, z 24 czerwca 2020 r., sygn. akt I FSK 74/18, Lex nr 3040721 oraz z 27 maja 2025 r., sygn. akt I FSK 262/22, Lex nr 3897460). Dodatkowo uzyskał on wsparcie w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 8 maja 2025 r., sygn. C-615/23 (Lex nr 3858486). Jak wyartykułowano we wskazanym judykacie, art. 73 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że zryczałtowana rekompensata wypłacana przez jednostkę samorządu terytorialnego przedsiębiorstwu świadczącemu usługi publicznego transportu zbiorowego i mająca na celu pokrycie strat poniesionych w ramach świadczenia tych usług nie wchodzi w zakres podstawy opodatkowania tego przedsiębiorstwa (por. sentencja orzeczenia oraz teza 40 jego uzasadnienia). Jednocześnie w przedstawionym kontekście TSUE wskazał na znaczenie korzystania z publicznego transportu zbiorowego przez osoby, których nie można wyraźnie zidentyfikować, lecz przez wszystkich potencjalnych pasażerów. Sprawia to, że rekompensata jest obliczana bez uwzględniania tożsamości i liczby użytkowników świadczonej usługi (por. teza 39 uzasadnienia). W konsekwencji więc tego rodzaju zasilenie finansowe pozostaje poza podstawą opodatkowania, służącą wymiarowi podatku od wartości dodanej.
Z przedstawionych względów nie sposób podzielić zarzutu kasacyjnego, w którym DKIS wskazuje na obrazę przez Sąd I instancji art. 29a ust. 1 u.p.t.u. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopuścił się imputowanej mu w skardze kasacyjnej obrazy art. 141 § 4, art. 134 § 1 i art. 146 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 14c § 1 i § 2 i art. 14b § 1 i § 3 O.p. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało bowiem sporządzone prawidłowo oraz wyjaśniono w nim przyczynę takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Stało się to w nawiązaniu do stanu faktycznego i podstawy prawnej wskazanej we wniosku interpretacyjnym. W konsekwencji Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej interpretacji indywidualnej i zasadnie ją uchylił.
Z tych względów skarga kasacyjna została oddalona jako niemająca usprawiedliwionych podstaw. Stało się to w oparciu o art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – zwanej dalej P.p.s.a.). Z kolei o kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).
Adam Nita Małgorzata Niezgódka – Medek Danuta Oleś