- art. 121 § 1, 122, 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 2a Ordynacji podatkowej poprzez dowolną ocenę dowodów polegającą na rozpatrzeniu materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami logiki, tj. uznanie z jednej strony, że przedmiotowy budynek stanowi budynek mieszkalny, w którym ponad 50% powierzchni przeznaczone jest na cele mieszkalne przy jednoczesnym przyjęciu, że budynek nie spełnia funkcji mieszkaniowej;
- art. 41 ust. 12, 12a w zw. z art. 2 pkt 12 w zw. z art. 41 ust. 1 i 2, art. 146aa ust. 1 pkt 1 i 2, art. 146aa ust. 1a ustawy o PTU oraz § 3 pkt 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (dalej: rozporządzenie) poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że dostarczony przez Spółkę budynek nie ma charakteru mieszkalnego i nie jest budynkiem stałego zamieszkania.
3. Wyrok sądu pierwszej instancji.
3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2022 r., I SA/Po 44/22, uchylił decyzję Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 12 listopada 2021 r. w przedmiocie wiążącej informacji stawkowej.
3.2. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji przytoczył treść art. 2 pkt 12, art. 41 ust. 1, ust. 12 pkt 1, art. 42a, art. 42b ust. 1 pkt 1, ust. 5 ustawy o PTU, odwołał się do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
3.3. Sąd pierwszej instancji powołał się także na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym na wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2016 r., sygn. akt I FSK 1534/14.
4. Skarga kasacyjna.
4.1. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 23 listopada 2022 r., wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 sierpnia 2022 r., I SA/Po 44/22.
4.2. Wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżono w całości, zarzucając mu naruszenie:
I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; dalej: p.p.s.a.), tj.:
1) art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., przez nieuwzględnienie w ustaleniach faktycznych przeznaczenia budynku jako rekreacyjnego stwierdzonego dokumentami urzędowymi w wyniku pominięcia tych dokumentów przy ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu podatkowym;
2) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a., przez pominięcie w uzasadnieniu wyroku argumentacji, co do słuszności zarzutu naruszenia przepisów postępowania, pomimo uznania uchybień procesowych wskazanych w skardze za słuszne, co w konsekwencji uniemożliwia kontrolę instancyjną orzeczenia, a także realizację wskazań dla organu zawartych w wyroku;
3) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie wyroku nie zawiera merytorycznie poprawnego stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, albowiem pomimo, iż Sąd uwzględnił, iż przedmiotem klasyfikacji jest budynek, to wyjaśnienie podstawy prawnej odnosi do lokalu mieszkalnego, co w konsekwencji uniemożliwia kontrolę instancyjną orzeczenia, a także realizację wskazań dla organu zawartych w wyroku;
II. przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), przez błędną wykładnię art. 41 ust. 12 pkt 1 w zw. z art. 41 ust. 12a w zw. z art. 2 pkt 12 ustawy o PTU, przez uznanie, że do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym zalicza się również budynek sklasyfikowany w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w dziale 11, w którym istnieje możliwość całorocznego zamieszkania, i to bez względu na jego przeznaczenie określone w dokumentacji budowlanej jako budynku rekreacyjnego, a przez to niewłaściwe zastosowanie wymienionych przepisów, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia powinna prowadzić do wniosku, że do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym zaliczyć można budynek mieszkalny sklasyfikowany w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w dziale 11 i to tylko taki, który przeznaczony jest do stałego zamieszkania, a nie taki, który daje możliwość całorocznego zamieszkania; a przez to zastosowanie powinny mieć art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146aa ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1a ustawy o PTU.
4.3. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, zasądzenie od skarżącej na rzecz organu podatkowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
5. Odpowiedź na skargę kasacyjną.
B. sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 19 grudnia 2022 r., stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu zwrotów kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. Skarga kasacyjna jest zasadna.
7.1. Na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej organ zarzucił naruszenie tego przepisu w powiązaniu z art. 133 § 1 oraz art. 153 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia tych przepisów w tym, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił w ustaleniach faktycznych przeznaczenia budynku jako rekreacyjnego stwierdzonego dokumentami urzędowymi w wyniku pominięcia tych dokumentów przy ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu podatkowym. Ponadto kasator argumentował, że Sąd pierwszej instancji pominął w uzasadnieniu wyroku argumentację, co do słuszności zarzutu naruszenia przepisów postępowania, pomimo uznania uchybień procesowych wskazanych w skardze za słuszne, co w konsekwencji uniemożliwia kontrolę instancyjną orzeczenia, a także realizację wskazań dla organu zawartych w wyroku. Wskazano też, że uzasadnienie wyroku nie zawiera merytorycznie poprawnego stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, albowiem pomimo, iż Sąd uwzględnił, iż przedmiotem klasyfikacji jest budynek, to wyjaśnienie podstawy prawnej odnosi do lokalu mieszkalnego, co w konsekwencji uniemożliwia kontrolę instancyjną orzeczenia, a także realizację wskazań dla organu zawartych w wyroku.
7.2. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, a zarzut uchybienia temu wymogowi jest uzasadniony w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji nie wyjaśni w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
7.3. Podsumowując, art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów, w tym także gdy nie zawiera stanowiska co do przyjętego przez sąd stanu faktycznego, a więc gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia.
7.4. Mając na uwadze przedstawione wyjaśnienia, należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu tym Sąd pierwszej instancji nie żaden sposób nie odniósł się do okoliczności faktycznych sprawy poddanej kontroli sądowej w tym postępowaniu. W istocie uzasadnienie ogranicza się jedynie do przytoczenia treści przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji oraz powołania się przez Sąd pierwszej instancji na wyroki sądów administracyjnych zapadłe w innych sprawach odnoszące się do wykładni tych przepisów. Nie negując potrzeby zawarcia w uzasadnieniu sądowym tych elementów, zauważenia wymaga, że Sąd pierwszej instancji nie skonfrontował tak ustalonej warstwy prawnej uzasadnienia z okolicznościami faktycznymi sprawy. W uzasadnieniu tym brakuje jakiegokolwiek odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do faktów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji przez organ. Zgodzić się należy z Autorem skargi kasacyjnej, że nie uwzględnił w ustaleniach faktycznych stwierdzonego dokumentami urzędowymi przeznaczenia budynku jako rekreacyjnego. Całkowicie abstrahował bowiem od dowodów zgromadzonych w sprawie i wynikających z nich okoliczności.
7.5. Rację ma także organ podnosząc w skardze kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku nie zawarł argumentacji odnoszącej się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, mimo że uchylił zaskarżoną decyzję także z powodu innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Ponadto trafnie zauważył organ w skardze kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji powołał w sprawie nieadekwatną do okoliczności faktycznych podstawę prawną odnoszącą się do lokalu mieszkalnego, podczas gdy w sprawie spór co do stawki podatkowej dotyczył budynku.
8.1. Mając na uwadze przedstawione wyjaśnienia, w pełni zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Sporządzone przez Sąd pierwszej instancji uzasadnienie nie poddaje się kontroli instancyjnej. W istocie, wobec nieodniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do okoliczności faktycznych sprawy, wyjaśnienia podstawy prawnej nie odnoszącej się do niekwestionowanych ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie oraz uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania, bez wyjaśnienia, na czym ono polegało, nie wiadomo, z jakich powodów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i w jaki sposób organ winien prowadzić ponowne postępowanie. Nie ulega wątpliwości, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
8.2. Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd pierwszej instancji uwzględni przedstawioną w tym uzasadnieniu ocenę prawną. Sąd pierwszej instancji odniesie zatem prawidłowo powołaną podstawę prawną do okoliczności faktycznych sprawy, uwzględniając zebrane w postępowaniu dowody i badając, w jaki sposób okoliczności te wpływają na ocenę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia.
9. Mając na uwadze powyższe, uznając za zasadne podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), należało uchylić zaskarżony wyrok w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.
10. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., ponadto na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania w zakresie obejmującym zwrot kosztów wynagrodzenia pełnomocnika organu z uwagi na fakt, że uchylenie zaskarżonego wyroku nastąpiło ze względu na wadliwie sporządzone uzasadnienie wyroku, a sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez WSA w Poznaniu.
Sędzia WSA (del.) Sędzia NSA Sędzia NSA
Dominik Mączyński Małgorzata Niezgódka-Medek Roman Wiatrowski