lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają.
W myśl art. 19 U.p.e.a. naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz do zabezpieczania takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV, z zastrzeżeniem § 2-8 (§ 1). Z kolei właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ (§ 2). Organem egzekucyjnym w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych może być ponadto inny organ w zakresie określonym odrębnymi ustawami (§ 8). Organ egzekucyjny wymieniony w § 2 (...) i 8 jest uprawniony do stosowania sposobów zabezpieczenia w zakresie określonym w art. 32a § 3 i art. 35 § 2 (§ 9).
Z kolei zgodnie z art. 105 § 1 U.p.e.a., zajęte ruchomości, z zastrzeżeniem § 2 i 3, organ egzekucyjny:
1) sprzedaje w drodze licytacji publicznej;
2) sprzedaje po cenie oszacowania podmiotom prowadzącym działalność handlową;
3) przekazuje do sprzedaży podmiotom prowadzącym sprzedaż komisową tego rodzaju ruchomości;
4) sprzedaje w drodze przetargu ofert;
5) sprzedaje z wolnej ręki.
Zgodnie z § 3 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji z dnia 28 lutego 2011 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 1805) przepisy działu
II rozdziału 6 U.p.e.a., dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym,
w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia.
§ 4 ust 1 pkt 2 lit. b (WSA błędnie oznaczył jako § 4 pkt 1 pkt 2 lit. b) w/w. Rozporządzenia Rady Ministrów stanowi, że przepisy działu II rozdziału 6 U.p.e.a. dotyczące organu egzekucyjnego stosuje się odpowiednio do starostów w zakresie likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. W § 2 tego Rozporządzenia wskazano, że ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o likwidacji ruchomości, rozumie się przez to czynności związane ze sprzedażą, nieodpłatnym przekazaniem lub zniszczeniem ruchomości.
Sąd I instancji zważył przy tym, że w myśl art. 130a ust. 10a ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela między innymi w przypadku nieokazania przez kierującego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub dowodu opłacenia składki za to ubezpieczenie, jeżeli pojazd ten jest zarejestrowany w kraju, o którym mowa w art. 129 ust. 2 pkt 8 lit. c; lub kierowania nim przez osobę nieposiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami albo której zatrzymano prawo jazdy i nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdu przez przekazanie go osobie znajdującej się w nim i posiadającej uprawnienie do kierowania tym pojazdem; przepisu nie stosuje się, jeżeli kierujący posiada pokwitowanie, o którym mowa w art. 135 ust. 4 lub 5 albo w art. 135a ust. 5 lub 6, upoważniające do kierowania tym pojazdem.
Mając na uwadze treść tych przepisów Sąd I instancji uznał, że słusznie w zaskarżonej interpretacji wskazano, że organem egzekucyjnym jest organ, który jest właściwy do wszczęcia i prowadzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego, a o tym, które organy pełnią funkcję organów egzekucyjnych, przesądzają przepisy ustawy egzekucyjnej, a niekiedy również przepisy szczególne, w tym rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W świetle art. 19 U.p.e.a. jedynym organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych, jest naczelnik urzędu skarbowego. Wszystkie pozostałe organy właściwe w sprawach egzekucji należności pieniężnych prowadzą egzekucję administracyjną w ograniczonym zakresie. Takim organem prowadzącym egzekucję w ograniczonym zakresie jest wnioskodawca na mocy nadmienionego Rozporządzenia Rady Ministrów z 28 lutego 2011 r. Zatem wnioskodawca wypełnia warunki definicji organu egzekucyjnego, określonej w art. 1a pkt 7 U.p.e.a., który stanowi, że organem egzekucyjnym jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. Skoro wnioskodawca jest organem egzekucyjnym określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to jest płatnikiem akcyzy od samochodów osobowych. Stanowi o tym art. 103 ust. 1. U.p.a., w myśl którego: "Organy egzekucyjne, określone w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oraz komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów K.p.c. są płatnikami akcyzy od sprzedaży, dokonywanej w trybie egzekucji, samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, od którego akcyza nie została zapłacona." Reasumując Sąd I instancji uznał, że stanowisko organu przedstawione w zaskarżonej interpretacji jest prawidłowe.
W jego ocenie organ słusznie też wskazał, że nie ma znaczenia dla statusu wnioskodawcy jako organu egzekucyjnego w rozumieniu U.p.e.a., posłużenie się przez ustawodawcę w w/w. Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. nazewnictwem "organ likwidacyjny", co odnosi się, zgodnie z treścią jego § 2, do likwidacji ruchomości rozumianej jako czynności związanych ze sprzedażą, nieodpłatnym przekazaniem lub zniszczeniem ruchomości, właśnie przez organ egzekucyjny, będący równocześnie organem likwidacyjnym.
W ocenie Sądu I instancji nie ma również znaczenia dla określenia wnioskodawcy jako organu egzekucyjnego w rozumieniu U.p.e.a., określenie podmiotu zobowiązanego. Słusznie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, że znaczenie ma zasada efektywności i równości (sprawiedliwości) opodatkowania akcyzą samochodów osobowych.
Dlatego, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd I instancji oddalił skargę.
4. Skarga kasacyjna
4.1. W datowanej na dzień 25 października 2022 r. skardze kasacyjnej Skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości, wniósł o jego zmianę poprzez uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej, mając na uwadze, iż istota przedmiotowej sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Względnie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Nadto wniósł o zasądzenie na swą rzecz zwrotu kosztów postępowania.
4.2. Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego- art. 103 ust. 1 U.p.a. w zw. z art. 1a pkt 7 i 20 U.p.e.a. w zw. z § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 28 lutego 2011 r. poprzez błędną ich wykładnię zasadzającą się na uznaniu, iż w sprawach likwidacji ruchomości przejętych przez miasto na prawach powiatu na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym prezydent takiego miasta jest organem egzekucyjnym w rozumieniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, a za tym również płatnikiem akcyzy od dokonywanej w trybie egzekucji sprzedaży samochodu osobowego, niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju, podczas gdy przepisy działu II rozdziału 6 nadmienionej ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się jedynie odpowiednio
do starostów (prezydentów miast na prawach powiatu) w sprawach likwidacji rzeczonych ruchomości, przy czym ich sprzedaż w takich sprawach nie następuje celem doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków
o charakterze pieniężnym, jak i brak jest w nich zobowiązanego w myśl przepisów
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez co działającego w imieniu miasta na prawach powiatu prezydenta winno się raczej kwalifikować odrębnie jako ,,organ likwidacyjny'', niebędący stricte organem egzekucyjnym w myśl przepisów
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym również płatnikiem akcyzy z tego tytułu w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym.
5. Odpowiedź na skargę kasacyjną
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor KIS pismem datowanym na dzień 20 grudnia 2022 r. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na swą rzecz
od Skarżącego kosztów postępowania.
6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6.1. Skarga kasacyjna jest bezzasadna.
6.2. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Tego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani do umorzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a. (vide: uchwała NSA z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09).
6.3. W rozpoznawanej sprawie płaszczyzną sporu pozostawała kwestia uznania w wyżej ustalonych okolicznościach starosty miasta na prawach powiatu- prezydenta miasta (w osobie Strony) za organ egzekucyjny. Skarżący wskazywał bowiem, iż z uwagi na charakterystykę pełnionych funkcji winien zostać zakwalifikowany jako ,,organ likwidacyjny'', niebędący stricte organem egzekucyjnym w myśl przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Istotą zaś sporu pozostawała kwestia, czy Prezydent Miasta działający w imieniu Gminy, działa jako organ egzekucyjny w myśl art. 1 a pkt 7 U.p.e.a. W pierwszej kolejności wskazać należy, że ustawodawca w wyżej przywołanym przepisie unormował, iż organem egzekucyjnym jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków
o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków.
Ze względu na zakres kompetencji organy egzekucyjne uprawnione
do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych można podzielić na organy uprawnione do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych oraz organy, których kompetencje są ograniczone do stosowania tylko niektórych środków.
W świetle art. 19 U.p.e.a. jedynym organem egzekucyjnym uprawnionym
do stosowania wszystkich przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych, jest naczelnik urzędu skarbowego. Wszystkie pozostałe organy właściwe w sprawach egzekucji należności pieniężnych prowadzą egzekucję administracyjną w ograniczonym zakresie.
Jak słusznie wskazuje przy tym J. Olszanowski (vide: J. Olszanowski, Zbieg egzekucji w sądowym i administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym; źródło: LEX) definicja organów egzekucyjnych obejmuje zarówno element procesowy czynności egzekucyjnych, jak i faktyczną stronę takich czynności, co sprawia, że może chodzić o organ wykonujący czynności procesowe oraz dokonujący czynności faktycznych w postępowaniu służącym osiągnięciu celu egzekucji.
Takim właśnie organem prowadzącym egzekucję w ograniczonym zakresie jest Skarżący. Wypełnia on warunki definicji organu egzekucyjnego, określonej w art. 1a pkt 7 U.p.e.a.
W przedmiotowej sprawie, wobec wypełnienia przesłanek dla usunięcia z drogi problemowego pojazdu na podstawie art. 130a ust. 10 prawa o ruchu drogowym. W dalszym następstwie jego odholowania nastąpiło przejęcie pojazdu (vide: R.A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz; źródło: LEX) a potem jego zbycie.
6.4. W tym miejscu, Sąd zważył, iż w istocie, jak podniósł Skarżący, w myśl § 4 ust. 1pkt 2 lit b in fine Rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Strona pozostaje określona jako organ likwidacyjny. W myśl § 10 w zw. z § 132 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j.Dz.U.2016.283) do oznaczenia jednakowych pojęć używa się jednakowych określeń, a różnych pojęć nie oznacza się tymi samymi określeniami. Przywołane unormowanie winno zatem determinować dychotomiczne rozgraniczenie między organami egzekucyjnymi a likwidacyjnymi. Niemniej
w rozpoznawanej sprawie Strona spełnia także przesłanki dla uznania jej za organ egzekucyjny w rozumieniu art. 1 a pkt 7 U.p.e.a. Sposób egzekucji właściwej w partykularnej sytuacji- zbycie pojazdu koreluje z zakresem czynności zastrzeżonych dla organu egzekucyjnego w myśl art. 105 § 1 U.p.e.a. Wskazany zbieżny zakres przedmiotowy funkcji organu egzekucyjnego z likwidacyjnym wyklucza przy tym jednoznaczne uznanie, iż Strona, zgodnie z własnym stanowiskiem pełniłaby w zaistniałej sytuacji wyłącznie rolę organu likwidacyjnego do którego znajdowałyby odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące organu egzekucyjnego. Strona bowiem niewątpliwie winna zostać uznana także za organ egzekucyjny. Sąd podziela przy tym stanowisko Sądu I instancji, iż brak w partykularnej sytuacji wyodrębnionego podmiotu zobowiązanego nie wyklucza możliwości uznania Strony za organ egzekucyjny wobec nadrzędnej roli zasad efektywności i równości (sprawiedliwości) opodatkowania akcyzą samochodów osobowych.
Naczelny Sąd Administracyjny nie pełni przy tym roli ustawodawcy negatywnego, by derogować któryś z problemowych przepisów.
Należało zatem uznać, iż Sąd I instancji trafnie przyjął, że w objętej sporną interpretacją sytuacji Strona występuje w charakterze organu egzekucyjnego. Zgodnie z powyższym wywodem determinuje to określone następstwa dla zobowiązań publicznopłatnych Skarżącego. W myśl bowiem art. 103 ust. 1. U.p.a. organy egzekucyjne, określone w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oraz komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.), są płatnikami akcyzy od sprzedaży, dokonywanej w trybie egzekucji, samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, od którego akcyza nie została zapłacona. Wobec powyższego wywodu stanowisko organu, jak i Sądu I instancji należało uznać za prawidłowe. Dlatego skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. Tak też orzeczono.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.
s. del. WSA E. Olechniewicz s. NSA R. Pęk s. NSA A. Mudrecki