W ocenie spółki doszło do oczywistego złamania art. 271 pkt 2 p.p.s.a., albowiem wskutek pominięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny adresu profesjonalnego pełnomocnika i adresu wskazanego jako adres do doręczeń, spółka nie miała możliwości brania czynnego udziału w sprawie nie ze swojej winy. W związku z powyższym uchybieniem spółka nie wiedziała o wyznaczonym terminie rozprawy ani o ogłoszonym wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania sądowego nie zawiera uzasadnionych podstaw i dlatego nie zasługuje na uwzględnienie
Jak wynika z art. 270 p.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w Dziale VII ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem.
Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem. Jest to zatem instytucja, której celem jest obalenie prawomocnych orzeczeń sądowych, umożliwiająca ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty w celu zagwarantowania zgodności z prawem wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia.
Zgodnie z treścią art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia.
W pierwszym etapie chodzi zatem - nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, lecz o to, czy wskazano w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W przypadku niespełnienia jednej z przesłanek, sąd odrzuca skargę, natomiast jeśli spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd przystępuje do drugiego etapu, wyznaczając rozprawę. Etap ten polega na ustaleniu, czy w sprawie ziściła się przesłanka wznowieniowa, która otwiera możliwość ponownego zbadania sprawy.
Drugi etap dotyczy stricte ponownego rozstrzygnięcia sporu, który był przedmiotem orzeczenia, zakwestionowanego w tym nadzwyczajnym trybie.
W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że złożona skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w terminie, a także, że została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do badania jej merytorycznej zasadności.
Spółka wywodzi, że w sprawie zaistniała przesłanka nieważności, o której stanowi art. 271 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ została pozbawiona możności działania na skutek błędnie skierowanego do niej zawiadomienia o terminie rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Zgodnie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
Jak wskazał NSA w wyroku z 11 września 2025 r., sygn. III FSK 187/25 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"), a pogląd ten w pełni zachowuje swoją aktualność również na gruncie sprawy niniejszej - niemożność działania, czyli niemożność obrony swoich praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych. Przy czym, pozbawienie strony możliwości działania musi być skutkiem naruszenia przepisów prawa przez sąd w postępowaniu zakończonym orzeczeniem, którego dotyczy skarga o wznowienie. Aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. muszą zostać spełnione trzy przesłanki, tj.: 1) w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, 2) strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy, 3) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa (zob. wyrok NSA z 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2557/11, publ. CBOSA). Jednocześnie, konieczne jest wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem strony możliwości działania. Brak możności działania jest wyrazem naruszenia procedury, polegającym na tym, że dany podmiot miał ustawowe prawo czynnego udziału w postępowaniu lecz został tego prawa w praktyce pozbawiony.
W tym miejscu wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy I SA/Kr 256/23 i I FSK 2354/23 pismem z 14 października 2023 r. Prezes Zarządu spółki udzielił pełnomocnictwa adwokatowi do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie z 27 lipca 202 r., sygn. akt I SA/Kr 256/23. Następnie przy piśmie z 17 października 2023 r. przesłano pełnomocnictwo, w którym umocowano tego samego pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej i jej wniesienia (podkreślenie Sądu) do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Oczywistym jest, iż tak sformułowany zakres umocowania adwokata nie upoważniał go do reprezentowania spółki przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W pełnomocnictwie wyraźnie wskazano, że umocowanie obejmowało tylko i wyłącznie sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji zarządzenie o wyznaczeniu terminu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prawidłowo zostało skierowane bezpośrednio do spółki, a nie do adwokata. Także zostało właściwie wysłane na adres spółki. Na adres kancelarii pełnomocnika mogłoby zostać wysłane jedynie w sytuacji gdyby pełnomocnictwo obejmowało reprezentację spółki przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
W takim stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż wbrew twierdzeniom spółki, przesłanka wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, określona w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. nie ziściła się w niniejszej sprawie. Zauważyć trzeba, że o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania albo gdy z przyczyny niezależnej od strony zainteresowanej, nie mogła ona wziąć udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części (zob. wyrok NSA z 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 131/10, publ. CBOSA). Normowany tym przepisem brak możliwości działania, musi być zatem wynikiem naruszenia przez sąd procedury polegającego na tym, że dany podmiot miał prawo czynnego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, ale został tego prawa pozbawiony w sposób sprzeczny z prawem. W niniejszej sprawie, z uwagi na zakres przedłożonego do akt sprawy pełnomocnictwa - które upoważniało pełnomocnika w osobie adwokata jedynie do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej - nie był on uprawniony do reprezentowania spółki w postępowaniu prowadzonym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W takiej sytuacji to spółka została powiadomiona o terminie posiedzenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zatem w żadnej mierze nie została pozbawiona możliwości działania w sprawie.
Skarżąca zdaje się nie zważać, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, zarzucane przez nią naruszenie nie zostało dokonane przez sąd administracyjny. To spółka udzieliła pełnomocnictwa do działania w jej imieniu i ustaliła zakres umocowania. Zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy pełnomocnictwem jej wolą było aby adwokat jedynie sporządził i wniósł w jej imieniu skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem doręczenie zawiadomienia o terminie rozprawy na adres siedziby spółki było konsekwencją zakresu udzielonego pełnomocnictwa.
W świetle powyższych okoliczności, wskazywana przez pełnomocnika przesłanka wznowieniowa, nie została ziszczona, co ostatecznie nie pozwoliło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na uwzględnienie przedmiotowej skargi o wznowienia postępowania przez przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 209 i art. 204 pkt 1 w związku z art. 276 p.p.s.a.
Sędzia WSA (del.) Sędzia NSA Sędzia NSA
Elżbieta Olechniewicz Izabela Najda-Ossowska Danuta Oleś (spr.)