3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Zarzuty skargi kasacyjnej są bezzasadne, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy podlega oddaleniu.
3.2. Zasadnicza rozbieżność w niniejszej sprawie dotyczy zagadnienia, czy prowadzenie działań marketingowych po zawarciu umowy ubezpieczenia, związanych z wykonywaniem umów ubezpieczenia zawieranych z towarzystwem ubezpieczeniowym, jest usługą pokrewną mającą związek z ubezpieczeniem i stanowi element świadczonej przez skarżącego usługi kompleksowej, a w konsekwencji jest objęta zwolnieniem z art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT.
Strona wnioskująca o wydanie interpretacji wykonuje usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych. W ocenie organu interpretacyjnego, wykonywanie usług marketingowych w stosunku do klienta już po zawarciu umowy ubezpieczenia nie można zaliczyć do usługi kompleksowej pośrednictwa ubezpieczeniowego. Warto przy tym podkreślić, że w zaskarżonej interpretacji czynności marketingowe, dokonywane przed zawarciem umowy ubezpieczenia zaliczono do usługi kompleksowej objętej zwolnieniem z art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT.
3.3. Przepis art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT stanowi implementację do polskiego porządku prawnego art. 135 ust. 1 lit. a dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz.UE Nr L 347, str. 1 z późn. zm.), dalej jako: "Dyrektywa 112". Zgodnie z tym przepisem, Państwa członkowskie zwalniają transakcje ubezpieczeniowe i reasekuracyjne, wraz z usługami pokrewnymi świadczonymi przez brokerów ubezpieczeniowych i agentów ubezpieczeniowych.
3.4. Z uwagi na to, że pojęcie "pośrednik ubezpieczeniowy" nie zostało zdefiniowane w Dyrektywie 112, ani w przepisach krajowych, w celu jego zdefiniowania należy odwołać się do stanowiska TSUE. W wyroku w sprawie Taksatorringen, C-8/01, (EU:C:2003:621) stwierdzono, że pojęcie usług pokrewnych, świadczonych przez brokerów i pośredników ubezpieczeniowych w rozumieniu art. 13 część B lit. a) Szóstej Dyrektywy Rady z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EWG; Dz. Urz. z 13 czerwca 1977r. Nr L 145, s. 1 i nast. ze zm.; obecnie art. 135 ust. 1 lit. a) Dyrektywy 2006/112/WE) dotyczy wyłącznie świadczeń dokonanych przez profesjonalistów, którzy utrzymują stosunki jednocześnie z ubezpieczycielem i ubezpieczonym, przy założeniu, że broker ubezpieczeniowy jest wyłącznie pośrednikiem. Pojęcie to kładzie nacisk - w obrębie dziedziny takiej jak rozpowszechnianie produktów ubezpieczenia, którą cechuje duża złożoność i różnorodność - na działanie zewnętrzne pośrednika ubezpieczeniowego, czyli jego pozycję pośrednika między ubezpieczającym a zakładem ubezpieczeniowym, co jest nieodzownie związane z istnieniem relacji między tymi dwiema stronami.
Powyższe pozostaje w zgodzie z wnioskami, jakie wypływają z wyroku Trybunału z 17 marca 2016 r. w sprawie Aspiro S.A, C-40/15, ECLI:EU:C:2016:172. W ważnym dla rozpoznawanej sprawy pkt 39 wyroku, w którym omówiono usługi świadczone przez brokerów i agentów ubezpieczeniowych lub ich podwykonawców, Trybunał podkreślił, że usługi te "powinny być charakterystyczne dla działalności brokera lub agenta ubezpieczeniowego, która polega na wyszukiwaniu klientów i kontaktowaniu ich z ubezpieczycielem w celu zawarcia umów ubezpieczenia".
Dla potrzeb rozstrzyganej sprawy istotna jest także opinia Rzecznika Generalnego w sprawie C-40/15. W pkt 31 opinii Rzecznik Generalny stwierdził bowiem, że na podstawie art. 135 ust. 1 lit. a) Dyrektywy 112, z podatku VAT zwolnione są tylko "usługi pokrewne" transakcjom ubezpieczeniowym i reasekuracyjnym. Wyrażenie to jest zgodnie ze swoim brzmieniem dość szerokie i zasadniczo może obejmować wszystkie usługi mające związek z ubezpieczeniem", a w pkt 37 opinii stwierdził, że "świadczący usługi pokrewne transakcjom ubezpieczeniowym musi przynajmniej prowadzić główną działalność brokera lub agenta ubezpieczeniowego".
3.5. Uwzględniając powyższe należy uznać, że pośrednictwo ubezpieczeniowe nie kończy się z chwilą zawarcia umowy, ale trwa także po jej zawarciu w postaci tak zwanej opieki posprzedażowej. Pośrednictwo ubezpieczeniowe polega nie tylko na "zdobyciu" klienta, ale także na utrzymaniu go na przyszłość i powiązaniu klienta z ubezpieczycielem w dłuższej perspektywie oraz w szerszym zakresie produktów, a nie tylko na jednorazowej czynności wyszukania klienta, przekazania jego danych do ubezpieczyciela i zawarcia z nim jednej umowy. Działania marketingowe wobec pozyskanego już klienta zmierzają w istocie do podtrzymania relacji z tym podmiotem poprzez nakłanianie go do ponawiania czasowych umów ubezpieczenia, zawierania dodatkowych umów.
Rację należy przyznać sądowi pierwszej instancji w niniejszej sprawie, że wbrew opinii organu interpretacyjnego wszystkie wskazane we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej czynności mają charakter jednej złożonej usługi. Czynności marketingowe, realizowane już po zawarciu umowy ubezpieczenia, są naturalną konsekwencją (stanowią dopełnienie) zawarcia – za pośrednictwem agenta – umowy.
Nie zasługuje w tym zakresie na uwzględnienie stanowisko organu, że usługi marketingowe polegające na pośredniczeniu w zawieraniu umów ubezpieczenia, których celem będzie doprowadzenie do zawarcia umów ubezpieczeniowych, stanowią pośrednictwo ubezpieczeniowe zwolnione od podatku od towarów i usług, zaś pośrednictwem tym nie są czynności marketingowe w celu uczestniczenia w wykonaniu umów ubezpieczenia lub zawierania kolejnych umów z dotychczasowym klientem. "Pozyskany" klient z którym zawarto umowę ubezpieczenia może być jednocześnie "kolejnym" klientem z którym zawierane są kolejne umowy. Podział ten, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie znajduje oparcia w brzmieniu art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT.
Absurdalnym byłoby stwierdzenie, że perspektywicznym dla agenta ubezpieczeniowego jest tylko nowy, wyszukany klient, a klient obecny takiego przymiotu już nie posiada i nie należy o niego dbać, zdobywać jego zaufania i gwarantować mu sprawnego dostępu do wszelkich informacji i uprawnień wynikających z obowiązującej już umowy. Poszukiwanie nowych klientów nie musi pozostawać w konflikcie z utrzymywaniem klientów obecnych. Opieka posprzedażowa nad obecnym klientem w zakresie obowiązującej umowy ubezpieczenia jest ukierunkowana na to, aby ten sam klient zawarł nową umowę i przez to, w pewnym sensie, stał się nowym klientem. Skład orzekający w niniejszej sprawie owo "wyszukiwanie" klienta rozumie bardziej jako "zdobycie" klienta, zatrzymanie klienta na przyszłość i powiązanie go z ubezpieczycielem w dłuższej perspektywie, w szerszym zakresie produktów, a nie tylko jako czynność jednorazową polegającą na identyfikacji klienta, przekazania jego danych do ubezpieczyciela i zawarcia z nim jednej umowy. Ubezpieczyciele, korzystając ze wsparcia agentów ubezpieczeniowych, zainteresowani są uzyskaniem efektu ekonomicznego w postaci wsparcia w procesie zarówno zawarcia, jak i obsługi umów ubezpieczenia. Literalne brzmienie art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT nie daje bowiem żadnych podstaw, aby z zakresu "usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych" wykluczyć usługi dokonywane wobec klientów związanych wcześniejszą umową.
Opieka posprzedażowa z udziałem klienta, nawiązując do treści art. 135 ust. 1 lit. a) Dyrektywy 112, jest usługą pokrewną, mającą związek z ubezpieczeniem. Przy interpretacji art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT kierować się należy celem i charakterem czynności agenta, a nie czasem ich dokonania. Czynności wchodzące w zakres usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego mogą być dokonane także po zawarciu umowy ubezpieczenia.
Wyżej wskazane stanowisko należy uznać obecnie za ugruntowane, o czym świadczą wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 28 kwietnia 2023 r., I FSK 1057/20; 26 listopada 2024 r., I FSK 509/21; 9 grudnia 2025 r., I FSK 575/23.
3.6. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.
Mirosław Surma Arkadiusz Cudak Janusz Zubrzycki