Z opisu stanu faktycznego, treści pytania i przepisów wskazanych przez spółkę wynika, że spółka oczekiwała od organu zajęcia stanowiska w zakresie uznania, czy opisane elementy uzbrojenia podziemnego i nadziemnego (nienależące do spółki) stanowią bądź nie część składową nieruchomości. Wnioskodawczyni uważa, że miała miejsce dostawa terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane.
Wbrew twierdzeniu organu, dla oceny tej kwestii, na gruncie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT, nie mają znaczenia okoliczności odliczenia VAT oraz wykorzystywania nieruchomości przez sprzedawcę - Gminę O., co przesądza o wadliwości postanowienia organu.
Dalej skarżąca wywodzi, że okoliczności odliczenia VAT oraz wykorzystywania nieruchomości przez sprzedawcę - Gminę O. mogą być zasadne dopiero przy analizie dostaw terenów zabudowanych na mocy art. 43 ust. pkt 10 i 10a ustawy o VAT. Skarżąca twierdzi jednak, że ta kwestia prawna nie była przedmiotem jej zapytania.
Zdaniem WSA, w tym zakresie skarżąca się myli, bowiem we wniosku ORD-IN (blok E, poz. 56) jako przepisy będące przedmiotem wniosku podała nie tylko art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT, ale też art. 43 ust. pkt 10 i 10a ustawy o VAT. Taki zakres wniosku potwierdza także treść odpowiedzi z 14 marca 2022 r. na wezwanie. Spółka przeformułowała pytanie, ale nadal nie wykluczyła przepisu art. 43 ust. pkt 10 i 10a ustawy o VAT, który podała we wniosku ORD-IN, nie zmodyfikowała tej części wniosku, a nadto ponownie wskazała na te przepisy w odpowiedzi na wezwanie i szeroko rozważa aspekty ich zastosowania.
Jak wynika z treści wniosku o interpretację, spółkę interesuje możliwość zastosowania zwolnienia także w tym zakresie, niezależnie od oceny możliwości zastosowania zwolnienia na gruncie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT.
Analizując treść skargi, nie można wykluczyć, że obecnie istnieje jedynie problem poboczny związany z ujawnieniem się braku zgodności zmodyfikowanego pytania spółki z zestawem przepisów prawa podanych we wniosku.
Z uwagi to, że obecnie (w skardze) prezentowane jest kategoryczne stanowisko spółki, iż kwestia prawna art. 43 ust. pkt 10 i 10a ustawy o VAT "nie była" przedmiotem jej (zmodyfikowanego) wniosku, to ponownie rozpatrując sprawę, organ zwróci się do spółki o sprecyzowanie, czy po modyfikacji pytania we wniosku o wydanie interpretacji nadal utrzymuje wskazania art. 43 ust. pkt 10 i 10a ustawy o VAT jako jednego z wzorców prawnych do rozstrzygania problemu.
W razie wyrażenia przez spółkę braku zainteresowania rozpoznawaniem zwolnienia na gruncie art. 43 ust. pkt 10 i 10a ustawy o VAT i wycofania wniosku w tym zakresie, problem zawęzi się tylko do oceny spełnienia przesłanek zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT.
W razie ewentualnego podtrzymania przez spółkę, że alternatywnie jednak ubiega się o zwolnienie art. 43 ust. pkt 10 i 10a ustawy o VAT organ w pierwszej kolejności rozważy, czy są spełnione przesłanki do zastosowania zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT. Organ przejdzie do analizy spełnienia przesłanek zwolnienia z art. 43 ust. pkt 10 i 10a ustawy o VAT dopiero gdy uzna niespełnienie przesłanek zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT.
Innymi słowy, w razie uznania przez organ, że sprzedaż korzysta zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT bezprzedmiotowe będzie rozważanie zwolnienia z art. 43 ust. pkt 10 i 10a ustawy o VAT. Nieruchomość będąca przedmiotem dostawy nie może być przecież jednocześnie terenem niezbudowanym oraz terenem zabudowanym budynkiem i budowlą lub ich częścią.
Jeżeli zatem – w związku z ewentualnym podtrzymaniem wniosku spółki w zakresie oceny zwolnienia na gruncie art. 43 ust. pkt 10 i 10a ustawy o VAT oraz po uprzednim wykluczeniu zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT - organ przejdzie do analizy zwolnienia na gruncie art. 43 ust. pkt 10 i 10a ustawy o VAT, to organ zwróci uwagę, że skarżąca jasno wyjaśniała, że niektórych informacji (okoliczności odliczenia VAT oraz wykorzystywania nieruchomości przez sprzedawcę - Gminę O.) i tak nie jest w stanie podać.
Zaznaczyć należy, że wniosek złożony przez skarżącą nie był wnioskiem wspólnym, który składałaby ona razem z podmiotem sprzedającym - Gminą O.. Nie można zatem oczekiwać od wnioskodawczyni, aby oczekiwane przez organ wyjaśnienia opierała nie na znanych jej faktach, ale na przypuszczeniach, czy też domysłach.
4. Wyrok Sądu I instancji został w całości zaskarżony przez organ, który zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w powiązaniu z art. 14b § 1 i § 3 w zw. z art. 169 § 1 i § 4 oraz art. 14g § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651; dalej: O.p.) poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia, ponieważ wniosek skarżącej spełniał wszystkie wymogi formalne, podczas gdy stan sprawy, a w szczególności zakres wątpliwości skarżącej sprecyzowany ostatecznie w pytaniu zawartym w odpowiedzi na wezwanie organu, wskazuje, że intencją skarżącej było uzyskanie od organu stanowiska również w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego z nabyciem opisanej nieruchomości i wobec powyższego organ był zobligowany do wezwania skarżącej do uzupełnienia opisu stanu faktycznego o informacje związane z tym zagadnieniem prawnym, a wobec braku odpowiedzi w tym zakresie do pozostawienia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej bez rozpatrzenia;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 i art. 151 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, w sytuacji gdy do takiego naruszenia nie doszło i w konsekwencji nieuzasadnione uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia zamiast oddalenia skargi;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w powiązaniu z art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez sporządzenie wadliwego i wzajemnie sprzecznego uzasadnienia zaskarżonego
wyroku, a więc w sposób uchybiający regułom przekonywania, co w konsekwencji uniemożliwia organowi poznanie motywów podjętego przez ten Sąd rozstrzygnięcia, w tym przede wszystkim w zakresie ustalenia, co stanowi istotę sporu (stan sprawy), skutkiem czego organ ten nie ma pewności co do prawidłowej wykładni spornych przepisów i w konsekwencji konieczności podjęcia ewentualnych działań.
Kasator wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi; względnie o jego uchylenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, a także o przeprowadzenie rozprawy.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
5.1. Skarga kasacyjna organu nie zasługuje na uwzględnienie.
5.2. Nie jest zasadny żaden z podniesionych zarzutów. Zwraca natomiast uwagę fakt, że kasator podniósł jedynie zarzuty proceduralne (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), nie sfomułował natomiast żadnego zarzutu naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), mimo że to właśnie wokół nich koncentrowała się argumentacja zaprezentowana w uzasadnieniu Sądu pierwszoinstancyjnego. Jak już wielokrotnie podkreślano, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie ma ani prawa ani obowiązku domyślać się intencji autora skargi kasacyjnej, uzupełniać zarzutów czy argumentacji na ich uzasadnienie. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem prawnym wysoce sformalizowanym.
5.2.1. Nie może być uznany za zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 14b § 1 i § 3 w zw. z art. 169 § 1 i § 4 oraz art. 14g § 1 O.p.
Przedstawiona w skardze kasacyjnej polemika nie jest do końca zbieżna z rozumowaniem Sądu wojewódzkiego. Niezrozumiałe jest sugerowanie, że Sąd I instancji "zapomniał", że intencją skarżącej było uzyskanie od organu stanowiska "również w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego z nabyciem opisanej nieruchomości". Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie pozostawia żadnych wątpliwości, że Sąd ten prawidłowo zidentyfikował przedmiot sporu. I tak, w uzasadnieniu (pkt 4) czytamy m.in., że "Rdzeniem sporu jest ocena, czy pozyskanie wiedzy o sposobie wykorzystywania nieruchomości przez poprzedniego jej właściciela - Gminę O. (tj. czy przysługiwało mu prawo do odliczenia podatku przy nabywaniu nieruchomości oraz, czy nieruchomość służyła wyłącznie do wykonywania czynności zwolnionych z VAT przez cały okres posiadania) było niezbędne dla oceny, czy sprzedaż nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków (opisanych we wniosku) podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług oraz nie korzysta ze zwolnienia z tego podatku, a w konsekwencji czy Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT z tytułu nabycia przedmiotowej nieruchomości".
Jednocześnie jednak słusznie Sąd I instancji stwierdził, że - wbrew twierdzeniu organu - dla oceny istnienia zwolnienia na gruncie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy i VAT nie mają znaczenia okoliczności wcześniejszego ewentualnego odliczenia VAT oraz wykorzystywania nieruchomości przez sprzedawcę. Brak wiedzy o sposobie wykorzystywania nieruchomości przez poprzedniego jej właściciela nie stanowi przeszkody dla oceny zastosowania art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT, a więc w tym zakresie wniosek o wydanie interpretacji mógł być i powinien merytorycznie rozpatrywany. Organ nie ma racji, warunkując wydanie interpretacji wymogiem przekazania wiedzy, której wnioskodawczyni nie ma, bo dotyczy ona kwestii należących do zakresu działania innego podmiotu. Żądania organu powinny ograniczyć się do udzielenia informacji, czy Gmina sprzedająca nieruchomość wystawiła fakturę oraz jaka jest jej treść.
Należy przy tym podkreślić, że, jak wynika ze stanu sprawy, skarżąca dwukrotnie odpowiedziała na wezwanie organu poprzez uzupełnienie stanu faktycznego w stopniu, w jakim było to możliwe, a więc z wyłączeniem udzielenia informacji, czy Gmina O. miała prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego oraz czy działka służyła Gminie wyłącznie do wykonywania czynności zwolnionych od podatku VAT przez cały okres posiadania.
Podsumowując, na aprobatę zasługuje stanowisko WSA w Warszawie, zgodnie z którym ustalenie ww. kwestii jest z jednej strony niemożliwe, a z drugiej irrelewantne z punktu widzenia pytania skarżącej, którego rozstrzygnięcie opiera się na weryfikacji spełnienia przesłanek zastosowania art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT.
5.2.2. Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 i art. 151 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Jak już wyjaśniono we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że dla oceny istnienia zwolnienia na gruncie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT nie mają znaczenia okoliczności ewentualnego odliczania VAT oraz wykorzystywania nieruchomości przez sprzedawcę – w tej sytuacji odnoszone w skardze do WSA zarzuty naruszenia przepisów procesowych, tj. art. 14b § 3, art. 14g § 1, art. 120 i art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p. były zasadne, w związku z czym WSA zobligowany był uchylić zaskarżone postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz postanowienie je poprzedzające na podstawie art. 135 p.p.s.a. – co też uczynił.
5.2.3. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że nie doszło też do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w powiązaniu z art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez sporządzenie "wadliwego i wzajemnie sprzecznego" uzasadnienia zaskarżonego wyroku, co w konsekwencji uniemożliwia organowi poznanie motywów podjętego przez ten Sąd rozstrzygnięcia. Zaskarżony wyrok w pełni poddaje się kontroli instancyjnej. Nie sposób doszukać się w skardze kasacyjnej dokładnego wyjaśnienia, na czym miałaby właściwie polegać wadliwość i wewnętrzna sprzeczność uzasadnienia.
W opinii NSA, w wyroku żadnej sprzeczności nie sposób dostrzec, uzasadnienie wyroku jest jasne i precyzyjne, a Sąd drobiazgowo wręcz wskazał organowi wytyczne i dalszy kierunek postępowania – vide punkty 8.4 - 8.6. uzasadnienia. Co nie bez znaczenia, Sąd, uwzględniając po części wątpliwości podnoszone przez organ, wskazał dalszy sposób postępowania organu, polegający na zwróceniu się do skarżącej o sprecyzowanie lub odpowiednią modyfikację pytania (pkt 8.4. uzasadnienia).
5.3. Z uwagi na fakt, że podniesione przez organ zarzuty kasacyjne wobec wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 i art. 209 ww. ustawy.
sędzia WSA del. sędzia NSA (spr.) sędzia NSA
Adam Nita Bartosz Wojciechowski Roman Wiatrowski