Wyrok NSA z dnia 08 października 2025, sygn. I FSK 430/22

Sygnatura: I FSK 430/22
Data orzeczenia: 08 października 2025
Sąd: Naczelny Sąd Administracyjny (NSA)
Status: Prawomocne
Podatnik: spółka z o.o.

Streszczenie

Spółka z o.o. sprzedała nieruchomość z halą magazynowo-produkcyjną w formie aktu notarialnego. W akcie notarialnym z 21 listopada 2020 r. strony ustaliły cenę netto i VAT, uznając to za rezygnację ze zwolnienia z podatku VAT, a 25 stycznia 2021 r. rozszerzono to oświadczenie. Spółka wystawiła fakturę, odprowadziła…

VAT, ale nie złożyła osobnego oświadczenia o rezygnacji do urzędu skarbowego przed dniem dostawy. Czy zamieszczenie oświadczenia o rezygnacji ze zwolnienia z VAT w akcie notarialnym sprzedaży nieruchomości czyni sprzedaż opodatkowaną VAT i czy jest to skuteczna rezygnacja ze zwolnienia podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny i Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że rezygnacja ze zwolnienia z VAT jest skuteczna, ponieważ zasada proporcjonalności pozwala na uznanie oświadczenia zawartego w akcie notarialnym za wystarczające, skoro wola stron była jasna, a akt notarialny jest przekazywany organom podatkowym. Sądy oddaliły skargę kasacyjną, utrzymując w mocy wyrok WSA, który uchylił interpretację organu podatkowego.

jeszcze 96 słów

Pełne streszczenie po zalogowaniu

Streszczenie AI to nasza wartość dodana — zaloguj się lub załóż konto, aby zobaczyć pełną analizę.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, Sędzia WSA del. Adam Nita (spr.), Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 761/21 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (obecnie: I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S.) na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 15 lipca 2021 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.277.2021.2.AB w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

W zaskarżonym wyroku z 16 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 761/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (zwany dalej WSA lub Sądem I instancji) orzekał w następstwie skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. (w dalszej części uzasadnienia określanego mianem Wnioskodawcy, Spółki, Strony lub Skarżącego) na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (zwanego dalej Organem interpretacyjnym lub DKIS) z 15 lipca 2021 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.277.2021.2.AB. Czyniąc to, Sąd I instancji uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną, a także zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego od DKIS na rzecz Strony.

W chwili orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, Skarżący działał pod firmą I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. W związku z tym, w stosunku do tego podmiotu został wydany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego. Do niego odnoszą się też określenia: Wnioskodawca, Spółka, Strona lub Skarżący, którymi Sąd posługuje się w uzasadnieniu swojego orzeczenia.

Problemem, jaki zaistniał w sprawie było rozumienie art. 43 ust. 10 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 685 – zwanej dalej u.p.t.u.). Zgodnie z tym przepisem podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 u.p.t.u. i wybrać opodatkowanie dostawy budynków, budowli lub ich części, pod warunkiem że dokonujący dostawy i nabywca budynku, budowli lub ich części:

1) są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni;

2) złożą, przed dniem dokonania dostawy tych obiektów właściwemu dla ich nabywcy naczelnikowi urzędu skarbowego, zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części.

W realiach przedmiotowej sprawy sporne było to, jaka treść normy prawnej może być wyprowadzona z art. 43 ust. 10 pkt 2 u.p.t.u. Strony transakcji swojego oświadczenia o rezygnacji ze zwolnienia podatkowego nie złożyły bowiem przed dniem dokonania dostawy tych obiektów, właściwemu dla ich nabywcy naczelnikowi urzędu skarbowego. Wspomnianą deklarację zawarto natomiast w treści umowy, zawartej w formie aktu notarialnego. Na tym tle powstało pytanie, czy zasadne jest odstąpienie od językowego rozumienia wskazanego wcześniej przepisu szczególnego prawa podatkowego i "odkodowanie" z niego normy prawnej z uwzględnieniem zasady proporcjonalności.

Stan faktyczny sprawy, będący elementem wniosku interpretacyjnego został precyzyjnie zaprezentowany w interpretacji indywidualnej, dostępnej w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych (por. art. 14i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 – zwanej dalej O.p.). Ponadto, w uzasadnieniu swojego wyroku, dostępnym w CBOSA przedstawił go Wojewódzki Sąd Administracyjny. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje go wyłącznie w zakresie niezbędnym dla zrozumienia realiów, w których zapadło jego orzeczenie. Kierując się tą dyrektywą należy zwrócić uwagę na następujące okoliczności:

1) Strona zbyła na rzecz swojego kontrahenta nieruchomość zabudowaną halą magazynowo - produkcyjną wraz z działką gruntu. Dokonując tej czynności cywilnoprawnej, zachowano wymaganą do tego formę aktu notarialnego;

2) oświadczenie o którym mowa w art. 43 ust. 10 pkt 2 u.p.t.u., o treści określonej w art. 43 ust. 11 tej ustawy zostało złożone przed notariuszem i zawarto je w akcie notarialnym sporządzonym przez ten podmiot. Odbyło się to w ten sposób, że 21 listopada 2020 r., w akcie notarialnym strony transakcji ustaliły cenę netto oraz 23% podatek od towarów i usług zawarty w cenie sprzedaży. W ich przekonaniu, w ten sposób wyraziły one zgodę na objęcie dostawy podatkiem od towarów i usług. Akceptując akcie notarialnym stawkę podatkową i kwotę wspomnianego podatku strony transakcji uznały bowiem, że zostało złożone oświadczenie wymagane w świetle art. 43 ust. 10 pkt 2 u.p.t.u.;

3) zdaniem Wnioskodawcy, w realiach zaprezentowanego stanu faktycznego zostały spełnione warunki formalne określone w art. 43 ust. 10 u.p.t.u. Jest tak, ponieważ obydwie strony transakcji, we wskazany wcześniej sposób zgodziły się aby dokonana przez nie czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a tym samym nie korzystała ze zwolnienia z tej daniny publicznej. Ich oświadczenie doszło zaś do wiadomości właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego, ponieważ wspomniany dokument zawsze jest przekazywany przez notariusza wskazanemu organowi podatkowemu. Tym samym pomimo, że informacji o wyborze opodatkowania i o rezygnacji ze zwolnienia podatkowego nie dostarczono odrębnie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, warunki formalne określone w art. 43 ust. 10 zostały spełnione;

4) aktem notarialnym z 25 stycznia 2021 r. rozszerzono oświadczenie woli dotyczące wspomnianej transakcji zbycia nieruchomości jako podlegającej opodatkowaniu, a tym samym o rezygnacji ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

W przedstawionym stanie faktycznym postawiono Organowi interpretacyjnemu jedno pytanie. Wątpliwość Wnioskodawcy wzbudziło mianowicie to, czy zamieszczenie oświadczenia w akcie notarialnym, sporządzonym w dacie czynności cywilnoprawnej czyni zasadną tezę, że sprzedaż jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług oraz, że doszło do skutecznej rezygnacji z zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Formułując to pytanie odniesiono je do zasady neutralności podatku od towarów i usług, braku uszczuplenia podatku przez Strony transakcji oraz do utrwalonego orzecznictwa podatkowego.

Jednocześnie formułując własne stanowisko w sprawie, Wnioskodawca wyraził przekonanie, że należy uznać skuteczność rezygnacji ze zwolnienia sprzedaży z opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Skarżący skutecznie zawiadomił bowiem o tym organ skarbowy, a stało się to w wyniku zgłoszenia woli opodatkowania zbywania nieruchomości w akcie notarialnym. Ponadto do oświadczenia o rezygnacji ze zwolnienia podatkowego doszło poprzez późniejsze doprecyzowanie swojej woli co do sposobu opodatkowania transakcji podatkiem od towarów i usług, z zachowaniem formy aktu notarialnego. Wyartykułowano też, że:

1) status czynnego podatnika podatku od towarów i usług posiada zarówno zbywca, jak i nabywca towaru

2) określono kwotę netto transakcji, stanowiącą podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług, a także wskazano stawkę i kwotę podatku od towarów i usług w dokonywanej transakcji;

3) zbywca wystawił prawidłową fakturę, wykazał ten dokument w swojej ewidencji VAT, a także odprowadził podatek należny, określony w deklaracji VAT-7. Tym samym Wnioskodawca dopełnił licznych formalności związanych ze sprzedażą, nie narażając państwa na straty w zakresie podatku od towarów i usług. Podatnicy biorący udział w transakcji mają zaś prawo naliczyć i odliczyć podatek od towarów i usług, wykazany w wystawionej fakturze.

Organ interpretacyjny wyraził przekonanie, że Stanowisko zaprezentowane przez Skarżącego jest nieprawidłowe. Uzasadniając swoje racje wskazał on, że:

1) nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 43 ust. 10 pkt 2 u.p.t.u.;

2) z okoliczności przedstawionych we wniosku wynika, że do dostawy nieruchomości doszło 21 listopada 2020 r., tj. w dniu podpisania aktu notarialnego dokumenującego jej sprzedaż, a zmiana treści umowy aktem notarialnym miała miejsce 25 stycznia 2021 r. Natomiast oświadczenie o wyborze opodatkowania opisanej transakcji nie zostało złożone przed dniem podpisania tego aktu notarialnego, Naczelnikowi Urzędu Skarbowego właściwemu dla nabywcy;

3) nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 43 ust. 10 pkt 2 u.p.t.u., bowiem Strony transakcji nie złożyły wskazanego oświadczenia z zachowaniem formy i terminu do dokonania tej czynności. Jego adresatem powinien być właściwy Naczelnik Urzędu Skarbowego, poinformowany przed dniem dostawy nieruchomości. Tymczasem oświadczenie zostało złożone wyłącznie w treści aktu notarialnego, w dniu dostawy towaru.

Jak wiadomo, Sąd I instancji uchylił interpretację. Stało się tak, ponieważ:

1) za zasadny uznano zarzut skargi, że nie powinien znajdować zastosowania, jako sprzeczny z zasadą proporcjonalności art. 43 ust. 10 i 11 u.p.t.u., rozumiany w sposób, jaki stał się udziałem DKIS. Wspomniany organ przyjął zaś, że w świetle wskazanych przepisów nie jest możliwe dokonanie przez strony transakcji wyboru opodatkowania tej czynności za pomocą innego dowodu aniżeli odrębne oświadczenie, o którym mowa we wskazanej regulacji prawnej;

2) jak podkreślono, nie jest proporcjonalny wymóg złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego, przed dniem dokonania dostawy oświadczenia o wyborze opodatkowania, w przypadku gdy do dostawy dochodzi w dacie sporządzenia aktu notarialnego i w tym dokumencie strony złożyły zgodne oświadczenie o rezygnacji ze zwolnienia i wyborze opodatkowania transakcji;

3) akt notarialny z urzędu jest przekazywany organom podatkowym;

4) stan faktyczny przestawiony przez Wnioskodawcę i wynikający z dokumentów załączonych do wniosku, a przede wszystkim z treści aktu notarialnego z 21 listopada 2020 r. wskazuje ponad wszelką wątpliwość, że wolą stron umowy sprzedaży było skorzystanie z prawa do rezygnacji ze zwolnienia od opodatkowania;

5) interpretacja DKIS musi być uznana za przejaw prymatu kwestii formalnych nad istotą i treścią transakcji zrealizowanej przez jej strony. Te zaś zostały dostatecznie jasno wyrażone przez wskazane podmioty. Jest to przejaw nadmiernego formalizmu, który prowadzi do naruszenia zasady proporcjonalności.

W skardze kasacyjnej wniesiono o:

1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, rozpoznanie skargi Strony i jej oddalenie,

ewentualnie, jeżeli NSA uzna, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona:

2) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu;

3) rozpoznanie sprawy na rozprawie;

4) zasądzenie od Skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Jednocześnie Organ interpretacyjny zarzucił wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 43 ust. 10 i ust. 11 u.p.t.u. - poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie. Przejawiło się to przyjęciem, że oświadczenie o odstąpieniu od zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług, złożone w akcie notarialnym sprzedaży nieruchomości daje Skarżącemu możliwość uznania dostawy za opodatkowaną. Tymczasem zdaniem DKIS należało przyjąć, że nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 43 ust. 10 pkt 2 u.p.t.u. Strony transakcji nie złożyły bowiem oświadczenia z zachowaniem formy i terminu do dokonania tej czynności, tj. do właściwego naczelnika urzędu skarbowego, przed dniem dostawy nieruchomości. Oświadczenie to zostało natomiast sformułowane wyłącznie w treści aktu notarialnego, sporządzonego w dniu dostawy nieruchomości;

2) art. 43 ust. 10 i 11 u.p.t.u. w zw. z art. 84 Konstytucji RP. Zdaniem DKIS doszło do tego poprzez ich błędną wykładnię a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie. Przejawiło się to przyjęciem, że sporne przepisy pozwalają na dokonanie przez strony transakcji wyboru jej opodatkowania w inny sposób niż odrębne oświadczenie, o którym mowa w art. 43 ust. 10 pkt 2 u.p.t.u. Tym samym DKIS nie zgodził się z tezą, że nie jest proporcjonalny wymóg złożenia oświadczenia o wyborze opodatkowania naczelnikowi urzędu skarbowego, przed dniem dokonania dostawy, w przypadku gdy do tej czynności dochodzi w dacie sporządzenia aktu notarialnego i w tym dokumencie strony złożyły zgodne oświadczenie o rezygnacji ze zwolnienia oraz o wyborze opodatkowania transakcji.

W reakcji na przedstawione zarzuty i argumentację nie została złożona odpowiedź na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu. Problem, jaki zaistniał w relacjach pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego sprowadza się do pytania, czy w realiach przedmiotowej sprawy, podczas ustalania treści normy prawnej zasadne jest odwołanie się do pryncypiów prawa podatkowego i odczytanie przepisu ustawy o podatku od towarów i usług z uwzględnieniem zasady proporcjonalności. Jak wiadomo, stanowi ona nie tylko pryncypium prawa unijnego, ale i ma swoje osadzenie w przepisach Konstytucji RP. Ponad wszelką wątpliwość zachowanie Wnioskodawcy oraz jego kontrahenta, zestawione wyłącznie z językowym brzmieniem art. 43 ust. 10 pkt 2 u.p.t.u. nie dawało bowiem podstaw do przyjęcia, że w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku interpretacyjnym został zrealizowany podatkowy stan faktyczny zwolnienia podatkowego, ukształtowany w art. 43 ust. 10 i ust. 11 u.p.t.u. Jest tak, ponieważ art. 43 ust. 10 pkt 2 u.p.t.u., w swojej językowej treści obowiązującej w chwili formułowania interpretacji indywidualnej przez DKIS wyraźnie stanowi, iż oświadczenie o rezygnacji ze zwolnienia podatkowego ukształtowanego w art. 43 ust. 1 pkt 10 u.p.t.u. powinno zostać złożone przez dostawcę i nabywcę budynków, budowli lub ich części, przed dniem dokonania dostawy tych obiektów, właściwemu dla ich nabywcy naczelnikowi urzędu skarbowego. Tymczasem w stanie faktycznym zaprezentowanym we wniosku interpretacyjnym wybór opodatkowania transakcji podatkiem od towarów i usług, z pominięciem zwolnienia podatkowego został dokonany w akcie notarialnym – umowie sprzedaży nieruchomości.

Jednocześnie należy mieć na względzie, że w myśl art. 84 § 1 O.p. notariusze są obowiązani sporządzać i przekazywać właściwym organom podatkowym informacje wynikające ze zdarzeń prawnych, które mogą spowodować powstanie zobowiązania podatkowego. Zakres tej instrumentalnej powinności podatkowej notariusza, w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydawania przez DKIS indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w przedmiotowej sprawie był doprecyzowany w § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie określenia rodzajów i zakresu informacji przekazywanych organom podatkowym przez sądy, komorników sądowych i notariuszy oraz terminu, formy, z uwzględnieniem formy wypisu aktu i sposobu ich przekazywania (Dz.U. z 2004 r., nr 156, poz. 1640 – ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem). W myśl wskazanego przepisu notariusze przekazują organowi podatkowemu właściwemu miejscowo według ich siedziby, w terminie do dnia 7 każdego miesiąca, wypisy sporządzonych w poprzednim miesiącu, dokumentujących czynności prawne podlegające przepisom ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514, z późn. zm.) lub ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 450 i Nr 176, poz. 1238, z 2008 r. Nr 209, poz. 1319 oraz z 2009 r. Nr 22, poz. 120):

1) aktów notarialnych, o ile notariusz jako płatnik tych podatków nie przekazał organowi podatkowemu odpisów aktów notarialnych na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn lub art. 10 ust. 3a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych,

2) zarejestrowanych aktów poświadczenia dziedziczenia,

3) europejskich poświadczeń spadkowych

- które mogą spowodować powstanie zobowiązania podatkowego.

Nie ma wątpliwości co do tego, że zawarcie umowy sprzedaży co do zasady podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Tym samym, biorąc także pod uwagę dyspozycję § 5 pkt 1 rozporządzenia administracja podatkowa uzyskała informację o tym, że strony umowy sprzedaży zrezygnowały ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług, co miało swoje konsekwencje także w sferze podatku od czynności cywilnoprawnych. Biorąc pod uwagę tę okoliczność należy odwołać się do zasady proporcjonalności, która – jak już wcześniej wskazano ma swoje podstawy zarówno w prawie unijnym, jak i w Konstytucji RP.

Wskazane pryncypium jest postrzegane jako przejaw ochrony praw jednostki w zetknięciu z działaniami organów administracji publicznej. Zasada proporcjonalności jako zasada prawna jest bowiem oparta na założeniu, że organy państwa, wykonując przyznane im uprawnienia, nie powinny ustanawiać nadmiernych ograniczeń w korzystaniu przez jednostkę z podstawowych praw i wolności. Państwo powinno zatem ograniczyć się do osiągania konkretnych celów, a prawo musi służyć "użytecznemu zamiarowi" (R. Lipniewicz, Zasada proporcjonalności a podatkowe ograniczenia swobód rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, Rok LXXVII, z. nr 4 z 2015 r., s. 93). Tym samym istotne jest, aby ingerencja w prawa i wolności (zwłaszcza te chronione konstytucyjnie), podejmowana w imię interesu publicznego była przemyślana, niezbędna i efektywna, aby realizowano ją przy zastosowaniu właściwie wyważonego środka, o optymalnym stopniu intensywności i uciążliwości, prowadzącego do osiągnięcia zamierzonego, rozważnie wytyczonego celu (por. Z. Duniewska, Zasada proporcjonalności a prawo administracyjne – zagadnienia wybrane, Studia Prawno – Ekonomiczne, T. CXXIII, 2022, s. 11 – 12).

Jak podnosi P. Tuleja odwołując się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w kontekście zasady proporcjonalności wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, przez wzgląd na wskazane pryncypium należy ustalić czy wprowadzana regulacja ustawodawcza służy i jest konieczna dla ukształtowania ładu prawnego w sferze stosunków własnościowych. Istotne jest ponadto to, czy cel zamierzony przez ustawodawcę jest możliwy do osiągnięcia bez naruszenia podstawowych standardów prawnych wyrażających istotę praw, których dotyczy, a także czy regulacja jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego (powszechnego), z którym jest powiązana. Wreszcie, znaczenie ma to, czy efekt wprowadzonej regulacji pozostaje w proporcji do ciężarów, nakładanych w niej na obywatela (P. Tuleja [w:] M. Safjan, L. Bosek, Konstytucja RP. Komentarz, Warszawa 2016, s. 232 – 233).

Z kolei w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyznacznikiem proporcjonalności jest to, czy środki, które przewiduje się dla osiągnięcia celu odpowiadają jego wadze, a także czy są konieczne do osiągnięcia zamierzonego efektu (J. Maliszewska – Nienartowicz, Rozwój zasady proporcjonalności w europejskim prawie wspólnotowym, Studia Europejskie, Nr 1 z 2006 r., s. 62 – 63 i powoływany przez nią wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 23 lutego 1983 r., sygn. C-66/82, ECR 1983, s. 395). Wskazuje się też na to, że jeżeli istnieją alternatywne sposoby osiągnięcia określonego celu, konieczny jest wybór środka najmniej ingerującego w swobodę działania jednostki (J. Maliszewska – Nienartowicz, op. cit., s. 64 i powoływany przez nią wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 13 listopada 1990 r., sygn. C-331/88, ECR 1990, s. I – 4023).

Odnosząc te spostrzeżenia do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy nie sposób przyjąć, że spełnia wymogi proporcjonalności krajowa regulacja prawna, z której wynika, że rezygnacja ze zwolnienia podatkowego w podatku od towarów i usług może być uzewnętrzniona wyłącznie w oddzielnym oświadczeniu stron transakcji, złożonym naczelnikowi urzędu skarbowego przed dniem dokonania dostawy. Kierując się wskazanym pryncypium należy natomiast stanąć na stanowisku, że efekt odstąpienia od stosowania zwolnienia podatkowego wywołuje także zachowanie urzeczywistnione w realiach przedmiotowej sprawy. Rzecz bowiem w tym, że wola rezygnacji ze zwolnienia podatkowego została uzewnętrzniona w akcie notarialnym, sporządzonym w dniu sprzedaży (a zarazem dostawy) towaru. Ten zaś – zgodnie ze wskazanymi wcześniej przepisami prawa podatkowego – trafił do organu podatkowego. Nie był to co prawda naczelnik urzędu skarbowego właściwy dla nabywcy, ale naczelnik urzędu skarbowego właściwy według siedziby notariusza. Negowanie z tego powodu skuteczności wyboru podatkowego dokonanego przez strony transakcji byłoby jednak przejawem nadmiernego rygoryzmu. Wszak organy podatkowe zobowiązane są ze sobą współpracować. W dodatku podmiotem uprawnionym z tytułu podatku od towarów i usług jest państwo, a nie konkretny naczelnik urzędu skarbowego, reprezentujący je w stosunku podatkowoprawnym.

W tym stanie rzeczy nie znalazły uznania Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty sformułowane w piśmie procesowym skutkującym przeniesieniem do niego sprawy sądowoadministracyjnej. To zaś spowodowało oddalenie skargi kasacyjnej jako niemającej usprawiedliwionych podstaw – w oparciu o art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935).

Adam Nita Roman Wiatrowski Małgorzata Niezgódka – Medek

jeszcze 2002 słowa

Przeczytaj pełną treść uzasadnienia

Widzisz ~30% uzasadnienia. Zaloguj się lub załóż konto, aby przeczytać całość.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Szukasz podobnych spraw?

QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.

Wypróbuj za darmo