Wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2026, sygn. I FSK 449/26

W świetle art. 176 § 1 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Zgodnie zaś z art. 176 § 2 P.p.s.a. poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

Zachowanie powyższych wymogów jest o tyle istotne, że w art. 183 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. przewidziano, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

Jak wynika z tych przepisów, konstrukcja skargi kasacyjnej w zasadzie wyznacza zakres kontroli sprawowanej przez sąd kasacyjny. Rozpoznanie sprawy w granicach tej skargi oznacza bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, czyli że władny jest do badania tylko tych zarzutów, które zostały skonkretyzowane w skardze kasacyjnej. Powyższe obliguje zatem stronę wnoszącą skargę kasacyjną do prawidłowego konstruowania tak zarzutów, jak i ich uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, działając w ramach postępowania kasacyjnego, nie może podejmować własnych działań ukierunkowanych na konkretyzowanie, uściślanie, czy korygowanie zarzutów strony skarżącej. Sąd ten - przy braku wskazania naruszenia zindywidualizowanego przepisu - nie ma więc sposobności, aby samodzielnie doprecyzować na podstawie argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej, o który przepis mogło stronie chodzić, zaś przy braku uzasadnienia zarzutu naruszenia konkretnego przepisu, nie może domniemywać, w jakim zakresie i dlaczego zdaniem strony doszło do naruszenia danego przepisu.

Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny, odmiennie niż ma to miejsce w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, nie rozpoznaje sprawy całościowo od nowa i niezależnie od postawionych zarzutów.

3.3. Jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi (tak art. 177a P.p.s.a.).

W przypadku zatem, gdy skarga kasacyjna nie zawiera przytoczenia podstaw kasacyjnych lub ich uzasadnienia, a zatem pozbawiona jest swojej merytorycznej istoty, nie ma możliwości aby doszło do uzupełnienia tego rodzaju wymagania po upływie terminu właściwego do jej wniesienia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie są zatem elementami konstrukcyjnymi skargi kasacyjnej, których niewyartykułowanie skutkuje odrzuceniem takiej skargi, bez uprzedniego wzywania do jej poprawienia.

Odnotować przy tym wypadało, że przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie także, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

3.4. Odnosząc powyższe uwagi do realiów niniejszej sprawy wskazać należało, że pismo procesowe Strony, które zatytułowano "Skarga kasacyjna", mimo że sporządzone było przez zawodowego pełnomocnika - adwokata, nie zawierało w swojej treści ani oznaczenia zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, ani przytoczenia podstaw kasacyjnych, ani wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany, ani wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy (ten ostatni brak został uzupełniony na wezwanie Sądu).

Ponadto, ważkiego znaczenia nie można było nadać samej treści wyrażonej w złożonej skardze kasacyjnej prawdopodobnie mającej stanowić uzasadnienie zarzutów kasacyjnych, skoro owych zarzutów odpowiednio nie wyartykułowano. W takim stanie rzeczy nie sposób było uznać, aby zaprezentowana w piśmie argumentacja stanowiła uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Tej negatywnej oceny nie zmieniała okoliczność, że z tekstu złożonego pisma z dnia 8 stycznia 2026 r. (z wyliczonych w nim podtytułów) wynikało, że Strona dopatrywała się pewnych obszarów naruszeń, np. naruszenie zasad logiki w ocenie wzorca staranności, pominięcie aspektu dobrej wiary, ignorowanie zasady zaufania.

Z uwagi zatem na nieusuwalny brak materialny w konstrukcji skargi kasacyjnej w postaci pominięcia przytoczenia podstaw kasacyjnych w rozumieniu art. 174 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyjąć należało, że skarga ta okazała się niedopuszczalna.

Zgodnie zaś z art. 178 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Przy czym jak stanowi art. 180 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków.

3.5. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w związku z art. 178 P.p.s.a. postanowił jak w punkcie pierwszym sentencji.

O zwrocie wpisu uiszczonego tytułem skargi kasacyjnej orzeczono w punkcie drugim sentencji stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 P.p.s.a.

3.6. W niniejszej sprawie nie istniała natomiast podstawa prawna do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego stronie przeciwnej, tj. organowi podatkowemu.

W art. 209 P.p.s.a. przyjęto bowiem, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 P.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. W innych przypadkach rozstrzygnięcie takie nie zapada.