Zgodnie z prawidłowo, z punktu widzenia zasad gromadzenia i oceny dowodów, zrekonstruowanym przez organy podatkowe stanem faktycznym niniejszej sprawy, Skarżący prowadził w kontrolowanych okresach rozliczeniowych, działalność gospodarczą pod firmą "C." J.B., która obejmowała: wynajem lokali w K., roboty budowlano – remontowe oraz udzielanie pożyczek "chwilówek" do 500 zł.
Zabezpieczenie udzielonych przez Skarżącego pożyczek osobom fizycznym stanowiła zawarta umowa przewłaszczenia rzeczy ruchomych oraz lokali mieszkalnych. Przeniesienie praw własności lokali należących do klientów firmy Skarżącego następowało poprzez udzielanie, przeważnie samemu Skarżącemu, pełnomocnictwa do sprzedaży lokali.
W momencie zainicjowania wobec danego klienta procedury w przypadku braku spłaty udzielonych mu pożyczek, których zabezpieczeniem było mieszkanie klienta, Skarżący podejmował czynności polegające na przejęciu nieruchomości wraz z należnością z jego sprzedaży. Pieniądze z tytułu ich sprzedaży wpływały na konto bankowe Skarżącego.
W przypadku gdy Skarżący nie był bezpośrednio stroną zbywającą nieruchomość, wówczas kontem bankowym "właściwym" w celu przelania należności przez kupującego za nieruchomość, był należący do Skarżącego rachunek bankowy.
Skarżący w złożonym dnia 31 marca 2017 r. zeznaniu potwierdził, iż w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, zajmował się - oprócz udzielania pożyczek - także obrotem nieruchomościami. Przedstawił zasady, w jaki sposób znajdowano nabywców nieruchomości (mieszkań) m.in. poprzez ogłoszenia zamieszczane w prasie. Zawierano także umowy z biurami obrotu nieruchomości z rynku lokalnego i całego kraju. Skarżący potwierdził, iż w niektórych przypadkach występował w umowie przedwstępnej nabycia lokalu jako jego kupiec. Następnie szukał klientów, a kiedy już znaleziono nabywcę lokalu, Skarżący odstępował od umowy przedwstępnej. Ostateczna sprzedaż była dokonywana w akcie notarialnym poza Skarżącym. Z akt sprawy wynika, iż w następstwie niespłaconych pożyczek, Skarżący w okresie od lipca 2009 r. do września 2012 r. nabył na własność lokale, a następnie na podstawie niżej wymienionych aktów notarialnych dokonał ich zbycia, nie ujmując tych czynności w prowadzonych ewidencjach podatkowych:
- akt notarialny repertorium A Nr [...] z 1 sierpnia 2012 roku - zbycie własności lokalu mieszkalnego w T. przy ul. L. [...] za cenę 140.000,00 zł (nabycie lokalu akt notarialny repertorium A Nr [...] z 28 marca 2011 roku za cenę 60.000,00 zł);
- akt notarialny repertorium A Nr [...] z 18 września 2012 roku - zbycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w T. przy ul. S. [...] za cenę 105.000,00 zł, (nabycie lokalu nastąpiło na podstawie aktu notarialnego repertorium A Nr [...] z 31 sierpnia 2012 r. za cenę 100.000,00 zł);
- akt notarialny repertorium A Nr [...] z 4 kwietnia 2014 roku - zbycie własności lokalu mieszkalnego w T. przy ul. W. [...] za cenę 95.600,00 zł (nabycie lokalu nastąpiło na podstawie aktu notarialnego akt notarialny repertorium A Nr [...] z 21 lipca 2009 roku za cenę 90.000,00 zł).
Na tle tak ukształtowanych okoliczności faktycznych, przebiegu których Skarżący nie kwestionował, istota sporu niniejszej sprawy, skupiła się wokół kwalifikacji podatkowoprawnej nabycia i sprzedaży wyżej opisanych lokali, z perspektywy tego mianowicie, czy czynności te podejmowane były przez Skarżącego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, czy też wyłącznie na użytek zaspokajania potrzeb własnych, niezwiązanych z prowadzoną działalnością.
Wskazania tym samym domaga się, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, zaś podatnikiem tego podatku jest, stosownie do art. 15 ust. 1 i ust. 2 in fine tej ustawy, podmiot samodzielnie wykonujący działalność gospodarczą (bez względu na cel lub rezultat takiej działalności), obejmującą w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Na żadnym etapie Skarżący nie wskazał, by w jakimkolwiek zakresie lokale nabyte, a następnie po upływie stosunkowo krótkiego odstępu czasu, sprzedane przez Skarżącego z zyskiem, były jakkolwiek wykorzystane przez niego dla celów prywatnych, osobistych, niezwiązanych z działalnością gospodarczą (np. dla celów mieszkaniowych). Przeciwnie, lokale mieszkalne nabywane przez Skarżącego w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, poddawane były stosownym pracom remontowym, sprzedawane były przez niego z zyskiem.
Całokształt powyższych okoliczności prowadzi do jednoznacznych konkluzji, iż sporne transakcje zbycia rzeczonych lokali podejmowane były przez Skarżącego w warunkach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 1 i ust. 2 in fine ustawy o VAT, podlegając tym samym opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.
Ocen powyższych nie zmieniają zarzuty wywiedzionej przez Skarżącego skargi kasacyjnej. Rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji słusznie bowiem nie dopatrzył się w działaniach organów podatkowych naruszenia zasad legalizmu (art. 121 o.p.) oraz prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie podatnika do państwa (art. 122 o.p.). Słusznie także nie dostrzegł trafności zarzucanego przez Skarżącego naruszenia zasady oficjalności postępowania dowodowego w zakresie, w jakim obowiązuje ona organ do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy (art. 187 § 1 o.p.). To bowiem nie sama rekonstrukcja okoliczności faktycznych niniejszej sprawy stanowiła istotę sporu niniejszej sprawy, lecz podatkowoprawna ich klasyfikacja, z perspektywy tego, czy dokonując spornych transakcji, Skarżący działał w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Wszelkie działania podejmowane przez organy zarówno na etapie gromadzenia materiału dowodowego, jak i na etapie jego oceny, podejmowane były na podstawie i w granicach stosownych i adekwatnych względem całokształtu okoliczności sprawy, przepisów prawa, z poszanowaniem zasady proporcjonalności oraz z zachowaniem gwarantowanych Skarżącemu, jako stronie postępowania, praw i wolności proceduralnych. Skarżący nie wyjaśnił także na czym w istocie polegało także, zarzucane przez niego naruszenie przez organ zasady czynnego udziału stron w postępowaniu podatkowym (art. 123 § 1 o.p.) oraz prawa Skarżącego do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego stosownie do art. 200 § 1 o.p. Sąd pierwszej instancji trafnie dostrzegł bowiem, że postanowieniem z 27 lipca 2021 r. (doręczonym w dniu 29 lipca 2021 r.) Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu, zawiadomił Skarżącego o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem w sprawie. Z prawa tego jednak Skarżący nie skorzystał. Skarżący nie wyjaśnił także na czym w istocie polegać miało również zarzucane przez niego naruszenie jego prawa do aktywnego uczestnictwa w postępowaniu, statuowane przez art. 123 § o.p. Analiza akt sprawy prowadzi w tym względzie do konkluzji zgoła odmiennej jako, że w trakcie prowadzonego postępowania Skarżący był na bieżąco informowany o podejmowanych czynnościach procesowych w sprawie. Prawidłowo tym samym zrekonstruowane przez organy okoliczności faktyczne stanowiły podstawę dla przeprowadzenia stosownej ich subsumpcji z relewantnymi w tym względzie przepisami prawa materialnego, co ostatecznie doprowadziło organy do wniosków wywiedzionych zgodnie z zasadami wykładni prawa, nakazujących przyjęcie, iż w świetle okoliczności niniejszej sprawy, sporne transakcje zbycia rzeczonych lokali, jako podejmowane w ramach działalności gospodarczej Skarżącego, podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Powyższe w swym całokształcie przesądzało o konieczności oddalenia, wywiedzionej przez Skarżącego skargi na decyzję ostateczną, co z kolei bezzasadnym czyni pierwszy zarzut jego skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji drobiazgowo odniósł się do wszystkich przedmiotowo istotnych okoliczności niniejszej sprawy w świetle oceny ich całokształtu. Rozpoznał każdy z zarzutów skargi i ocenił legalność (zgodność z prawem) zaskarżonej decyzji ostatecznej w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami samej skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co bezzasadnym tym samym czyni drugi i ostatni zarzut skargi kasacyjnej Skarżącego.
4. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, o kosztach postępowania orzekając na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., albowiem wniosek o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wskazanego adwokata kosztów pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu z urzędu, rozpoznany zostanie, w następstwie niniejszego wyroku, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stosownie do art. 224 p.p.s.a.
|Elżbieta Olechniewicz |Roman Wiatrowski |Sylwester Marciniak |