Uzasadnienie
1. Wyrokiem z dnia 5 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Po 779/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekając w sprawie ze skargi J. G. (dalej: skarżąca, strona, podatniczka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 24 sierpnia 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2016 r.: uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 27 grudnia 2021 r. oraz orzekł o kosztach postępowania.
Organy ustaliły, że skarżąca od 1 lutego 2000 r. prowadziła działalność gospodarczą pod firmą: "G." J. G. w zakresie hurtowej i detalicznej sprzedaży materiałów budowlanych oraz usług budowlanych.
Organy twierdziły, że skarżąca: wystawiała faktury VAT w nieprawidłowej stawce 8%, na podstawie zawartych z klientami umów, których przedmiotem miała być usługa w obiektach budownictwa mieszkaniowego wraz z dostawą materiału, podczas gdy według dokonanych ustaleń w rzeczywistości strona dostarczała materiały budowlane, a nie ewidencjonowała wpłacanych przez klientów zaliczek, a całość należności była ewidencjonowana w dniu wystawienia faktury, pomimo że zaliczki były wpłacane we wcześniejszych okresach rozliczeniowych; usługi były świadczone przez innego wykonawcę; skarżąca nie zaewidencjonowała całości dokonanej sprzedaży; w niektórych przypadkach sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, nie ewidencjonowała obrotu na kasie rejestrującej.
Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, jak i do instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Sąd zwrócił natomiast uwagę, że dowód z przesłuchania świadków został przeprowadzony bez udziału pełnomocnika skarżącej, samej skarżącej, jak i ewentualnie innej osoby, gdyby skarżąca taką osobę wyznaczyła. Pełnomocnik skarżącej w trakcie prowadzonego ponownie postępowania podatkowego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. w piśmie z dnia 10 września 2021 r. złożył wniosek o ponowne przesłuchanie wszystkich świadków przesłuchanych przez organ w dniach od 11 stycznia 2018 r. do 25 stycznia 2018 r. mimo usprawiedliwionej nieobecności pełnomocnika. Wniosek ten nie został jednakże przez Naczelnika zrealizowany. Z akt sprawy wynika natomiast, że zamiast ponownego przesłuchania ww. świadków Naczelnik przesłał do nich do potwierdzenia (na piśmie) zeznań, które złożyli w organie podatkowym I instancji, dotyczących współpracy ze skarżącą. W ww. pismach wskazano, że jeżeli wezwany chciałby coś jeszcze dodać do tego (poza zeznaniami złożonymi w trakcie przesłuchania) to może je dostarczyć.
W ocenie Sądu argumentacja organu, że pełnomocnik zbyt późno zawiadomił o niemożności udziału w przesłuchaniach, a skarżąca mogła sama brać udział w tych czynnościach lub ustanowić innego pełnomocnika, jest niezasadna. Pełnomocnik zawiadomienie o miejscu i terminie przesłuchania świadków odebrał w dniu 5 stycznia 2018 r., pismem z 8 stycznia 2018 r. zwrócił się do organu z wnioskiem o przesłuchanie świadków w innym terminie. Do wniosku załączył zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że przebywał na zwolnieniu lekarskim. Przesłuchanie świadków miało na celu uzupełnienie materiału dowodowego, w szczególności pełne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Podkreślić należy, że obecność pełnomocnika mogła wpłynąć na ustalenie stanu faktycznego sprawy. Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie argument, że pełnomocnik skarżącej nie brał udziału w innych przesłuchaniach. W przypadku przesłuchań, które miały miejsce w dniach od 11 stycznia 2018 r. do 25 stycznia 2018 r. pełnomocnik w piśmie z 08 stycznia 2018 r. wyraził wolę uczestnictwa w tych czynnościach poprzez złożenie wniosku o przesunięcie terminu i przedłożył zwolnienie lekarskie. Podkreślić również należy, że pismo organu z dnia 9 stycznia 2018 r., które zostało skierowane za pośrednictwem pełnomocnika do skarżącej o możliwości osobistego uczestnictwa w przesłuchaniach lub wyznaczeniu innego pełnomocnika, pozbawiło skarżącą możliwości udziału w tych czynnościach, również ze względu na wyznaczone terminy przesłuchań, z których pierwsze odbyły się już 11 stycznia 2018 r., a pismo zostało odebrane przez pełnomocnika w dniu 10 stycznia 2018 r. Podkreślić należy, że skoro skarżąca zdecydowała się na reprezentowanie jej przez pełnomocnika, to organ podatkowy nie miał prawa oczekiwać, ze w przypadku usprawiedliwionej niemożności udziału pełnomocnika w czynnościach procesowych, będzie w nich uczestniczyła osobiście bądź inny wyznaczony przez nią pełnomocnik. Na uwagę zasługuje okoliczność, że skarżąca właściwie nie miała czasu na wyznaczenie nowego pełnomocnika, a nawet gdyby wyznaczyła, to nowy pełnomocnik nie miałby czasu na zapoznanie się ze sprawą w taki sposób, aby mógł aktywnie uczestniczyć w prowadzonych przesłuchaniach. Ponadto przypomnieć należy, że pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 10 września 2021 r. złożył wniosek o ponowne przesłuchanie ww. świadków, przy czym organ podatkowy nie uwzględnił tego wniosku, natomiast zwrócił się do świadków z pytaniami czy podtrzymują swoje wcześniejsze zeznania. Wprawdzie świadkowie udzielili odpowiedzi i potwierdzili swoje zeznania, to jednak z całą stanowczością podkreślić należy, że pełnomocnik skarżącej w dalszym ciągu nie mógł zadać żadnych pytań świadkom, dokonać jakichkolwiek wyjaśnień w tej sprawie. Za bezzasadny należy uznać argument organu podatkowego, że Naczelnik wezwał pełnomocnika skarżącej do wskazania zastrzeżeń co do treści bądź sformułowania pytań zadanych świadkom przez organ podatkowy w trakcie przeprowadzonych przesłuchań w dniach od 11 stycznia 2018 r. do 25 stycznia 2018 r., jak i do wskazania jakie jego zdaniem inne pytania winny być zadane świadkom w celu ustalenia stanu faktycznego. Zauważyć w tym miejscu należy, że potrzeba zadania pytań świadkom może zrodzić się dopiero w trakcie przesłuchań i wtedy pełnomocnik będzie mógł z tego prawa skorzystać.