W kolejnej części uzasadnienia przywołał obszerne fragmenty uzasadnienia projektu ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1520), wprowadzającej przepis art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. g) ustawy o VAT konkludując, że wolą ustawodawcy było wyłączenie wyłącznie podatników dokonujących dostaw części samochodowych i motocyklowych, w tym do warsztatów wykonujących naprawy samochodów i motocykli, w celu zapobieżenia istnienia tzw. "szarej strefy" handlu tymi artykułami.
5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
5.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Gliwicach do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł DKIS zaskarżając ten wyrok w całości. Sformułował także wniosek o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia, rozpoznanie skargi strony skarżącej i jej oddalenie, ewentualnie, jeżeli NSA uzna, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
DKIS Sądowi pierwszej instancji zarzucił:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a to:
- art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 14c § 1 i § 2 O.p. poprzez uwzględnienie skargi strony Skarżącej, bezzasadne uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej i przyjęcie, że organ wydając interpretację naruszył prawo w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego poprzez nieuprawnione ograniczenie treści wniosku strony Skarżącej w ramach oceny stanu faktycznego podanego we wniosku;
- art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 14c § 1 i § 2 O.p. poprzez uwzględnienie skargi strony Skarżącej, bezzasadne uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej i przyjęcie, że wydając przedmiotową interpretację indywidualną organ nie zawarł uzasadnienia prawnego odpowiadającego wymogom przewidzianym w art. 14c § 1 i § 2 O.p., ponieważ nie przeprowadził analizy stanu faktycznego w zakresie możliwości uznania czynności za świadczenie kompleksowe;
- art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 146 p.p.s.a. poprzez sporządzenie przez Sąd pierwszej instancji uzasadnienia wyroku, które jest niejasne w zakresie wskazania przyczyn uchylenia interpretacji indywidualnej, co uniemożliwia organowi poznanie motywów rozstrzygnięcia, a w konsekwencji uniemożliwia zastosowanie się do wyroku;
II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, a to:
- art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. g w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwą ocenę zastosowania polegającą na przyjęciu, że w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej czynności wykonywane przez Wnioskodawcę nie stanowią dostawy części do pojazdów samochodowych, a zatem zachodzi okoliczność przewidziana w art. 113 ust. 1 ustawy o VAT;
- art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. g w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwą ocenę zastosowania polegającą na przyjęciu, że w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wykonywane przez Wnioskodawcę czynności stanowią odpłatne świadczenie usług, a zatem nie stanowią dostawy części do pojazdów samochodowych, o którym mowa w art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. g ustawy o VAT;
W ocenie organu w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej czynności wykonywane przez Wnioskodawcę stanowią dostawę części do pojazdów samochodowych, a zatem zachodzą okoliczności przewidziane w art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. g ustawy o VAT, co w konsekwencji wyłącza zwolnienie podmiotowe, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy o VAT;
- art. 2 pkt 22 ustawy o VAT poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że co do zasady w przypadku podatku od wartości dodanej można rozróżnić czynność sprzedaży bądź wykonania usługi, podczas gdy wykonanie (świadczenie) usługi stanowi jej sprzedaż, co wynika z definicji sprzedaży zawartej w art. 2 pkt 22 ustawy VAT.
5.2. Skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od DKIS na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
6. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną na rozprawie, zważył co następuje:
6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie
wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W skardze kasacyjnej zarzucono zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W sytuacji gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20).
6.2. Skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy. Najdalej idącym zarzutem kasacyjnym jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 146 p.p.s.a. poprzez sporządzenie przez Sąd pierwszej instancji uzasadnienia wyroku, które jest niejasne w zakresie wskazania przyczyn uchylenia interpretacji indywidualnej, co uniemożliwia organowi poznanie motywów rozstrzygnięcia, a w konsekwencji uniemożliwia zastosowanie się do wyroku.
6.3. Przypomnieć należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Skoro z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika, że uzasadnienie wyroku musi zawierać opis stanu faktycznego sprawy oraz stanowisk stron postępowania, w tym wskazanie zarzutów skargi i argumentację strony przeciwnej oraz stanowisko sądu wraz z właściwie uzasadnioną podstawą prawną, to należy przyjąć, że zamieszczenie w uzasadnieniu tych elementów ma umożliwić odtworzenie sposobu rozumowania sądu, które doprowadziło do danego rozstrzygnięcia. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia. Taka sytuacja zaistniała w realiach niniejszej sprawy.
6.4. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie zrealizował wymogu czytelnego skonstruowania uzasadnienia wyroku, które uznać należało za niespójne i niewystarczające. Słusznie organ zarzuca Sądowi pierwszej instancji nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej oraz motywów rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd. Sposób wykonania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązku wskazania w uzasadnieniu wyroku obok faktycznej, także i prawnej podstawy rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, nie pozostaje bez wpływu na możliwość skontrolowania trafności rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Niewątpliwie, jak już wskazywano, uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji powinno być sporządzone w sposób umożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Dlatego też obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest wyjaśnienie motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia, wówczas gdy strona postępowania poprzez wniesienie skargi kasacyjnej żąda jego kontroli.
6.5. Tymczasem w uzasadnieniu wyroku wydanego w niniejszej sprawie wskazano na trzy zagadnienia: po pierwsze, że organ nie dokonał zakwalifikowania "tuningu" wykonanego na kierownicy zleceniodawcy; po drugie, że nie przeanalizował wniosku w odniesieniu nie tylko do przepisów krajowych, ale także w zakresie tego, czy w sprawie nie została opisana usługa kompleksowa; po trzecie, Sąd wskazał na uzasadnienie projektu nowelizacji ustawy o VAT (Druk sejmowy 3499 Sejmu VIII kadencji).
6.6. Odnosząc się do pierwszego zagadnienia należy przyznać rację organowi, że zadane pytanie dotyczy możliwości korzystania ze zwolnienia podmiotowego z podatku VAT, czyli, korzystania ze zwolnienia samego podatnika, a nie konkretnych czynności przez niego wykonywanych (zwolnienie przedmiotowe). Zatem pytanie nie odnosiło się stricte do opisanych sytuacji, lecz do globalnej działalności podatnika, tj. pytanie nie dotyczyło tego, czy transakcje w poszczególnych schematach korzystają ze zwolnienia czy też nie, ale tego czy podatnik korzysta ze zwolnienia dokonując opisanych transakcji. Zatem powyższy zarzut Sądu pierwszej instancji byłby zasadny tylko w sytuacji, gdyby podatnik zadał odrębne pytania do każdej z opisanego schematu sprzedaży i chciał np. dowiedzieć się w jakich okolicznościach utraci zwolnienie podmiotowe. Powyższe czyni także zasadnym w tym zakresie zarzut naruszenia art. 14c § 1 i § 2 O.p.
6.7. Jeżeli chodzi o drugie zagadnienie podniesione przez Sąd pierwszej instancji, to zauważyć należy, że organ jednoznacznie wskazał dlaczego w jego ocenie w przypadku, gdy przedmiotem "tuningu" jest kierownica, którą zakupił sam Wnioskodawca, mamy do czynienia z dostawą towaru (części samochodowej), a nie świadczeniem usługi. Jeżeli z tą oceną nie zgadza się Sąd pierwszej instancji to sam powinien dokonać analizy m.in. biorąc pod uwagę wypracowaną w orzecznictwie TSUE koncepcję "usługi kompleksowej". Zasadnie przy tym argumentuje organ w skardze kasacyjnej, że zawarte we wniosku o interpretację stwierdzenie "Moja działalność nie polega na handlu częściami samochodowymi tylko wykonuje usługę na części samochodowej" pochodzi ze stanowiska (drugie zdanie) Wnioskodawcy - czyli części wniosku która podlega ocenie przez organ - a nie z opisu stanu faktycznego - czyli części wniosku, na której opiera się organ wydając interpretację.
6.8. Odnosząc się natomiast do trzeciego zagadnienia wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił jaki wpływ w realiach przedmiotowej sprawy ma na ocenę stanowiska organu uzasadnienie projektu nowelizacji ustawy o VAT.
Oprócz zagadnienia pierwszego, to w stosunku do dwóch pozostałych Sąd w ogóle nie wskazał naruszenia jakich przepisów, w jego ocenie dopuścił się organ.
6.9. Skoro trafny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., to przedwczesne byłoby wyrażanie przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska w kwestiach objętych kolejnymi zarzutami skargi kasacyjnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że wadliwość uzasadnienia wyroku czyni przedwczesną ocenę pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej (postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14; wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2015 r., I GSK 465/15; wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2021 r., I OSK 1880/19).
7. Z wyżej wymienionych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaszły podstawy do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
D. Mączyński M. Olejnik R. Pęk