Wyrok NSA z dnia 15 lipca 2025, sygn. I FSK 749/22

W ocenie Sądu pierwszej instancji należy zatem przyjąć datę 8 marca 2021 r. jako początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 27 listopada 2020 r. i w konsekwencji tego niezasadne jest uznanie, że wniosek złożony 12 marca 2021 r. został wniesiony z uchybieniem tego terminu. Ustalenie takiego stanu faktycznego z kolei zobowiązuje organ do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu co do uprawdopodobnienia przez Skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

3.1. Od powyższego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną, żądając uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji w całości i oddalenia skargi, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenia od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W skardze kasacyjnej zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., naruszenie:

1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy i w szczególności naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 191 O.p. poprzez błędną ocenę, że strona przeciwna dochowała terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 162 O.p.;

2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 i 2 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że należy przywrócić stronie przeciwnej termin do złożenia odwołania od decyzji, mimo że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zastosowania tej instytucji.

3.2. Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na skargę kasacyjną organu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Zgodnie z art. 183 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, określone w § 2 powołanego przepisu, co pozwoliło na rozpoznanie sprawy w zakresie wyznaczonym zarzutami skargi kasacyjnej i stosownie do art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. – przedstawienie w odniesieniu do tych zarzutów motywów rozstrzygnięcia. Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio P.p.s.a.).

5. Zarzuty skargi kasacyjnej organu są zasadne. Sąd pierwszej instancji niezasadnie uznał, że dochowano terminu do wnioskowania o przywrócenie terminu. Nie było usprawiedliwionych przesłanek do pozostawania przez pełnomocnika Spółki w przekonaniu, jakoby wniesienie odwołania 22 grudnia 2022 r. mieściło się w przepisanym terminie. Nie było zatem powodów, aby zwlekać z wnoszeniem o przywrócenie ewidentnie uchybionego terminu, poza końcową datę umożliwiającą skuteczne wnioskowanie, tj. 29 grudnia 2020 r.

6. Zgodnie z treścią art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast w myśl § 2 tego przepisu, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Zgodnie natomiast z art. 162 § 3 O.p. przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne. Datą, od której należy liczyć termin do wniesienia o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu.

7.1. W sprawie sporne jest, kiedy Strona dowiedziała się o uchybieniu terminu. Organ odmówił przywrócenia terminu stwierdzając, że uchybiła ona 7-dniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Uznano bowiem, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji ustała 22 grudnia 2020 r., tj. w dniu otrzymania przez pełnomocnika Skarżącej naprawionego laptopa.

Skarżąca natomiast twierdzi, że termin ten powinien być liczony od 8 marca 2021 r., tj. od dnia doręczenia jej postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

7.2. WSA zgodził się ze Skarżącą wywodząc, że jej pełnomocnik początkowo nie wiedział o uchybieniu terminu. A zatem termin do złożenia wniosku o jego przywrócenie należy liczyć od dnia uzyskania przez niego wiadomości o tym uchybieniu. W ocenie Sądu pierwszej instancji należy przyjąć 8 marca 2021 r. jako początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji NUS. A zatem WSA uznał, że wniosek został złożony w przepisanym w art. 162 § 2 O.p., 7-dniowym terminie.

8.1. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sporze rację ma jednak organ podatkowy. Niesporne jest, że decyzję NUS z 27 listopada 2020 r. doręczono pełnomocnikowi Spółki 7 grudnia 2020 r. W związku z powyższym termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 21 grudnia 2020 r. Tymczasem odwołanie złożono 22 grudnia 2020 r., tj. z uchybieniem terminowi do jego wniesienia.

Wbrew temu co wywodzi WSA, Strona powzięła informację o wydaniu decyzji w dniu jej odebrania, tj. 7 grudnia 2020 r. Pouczono ją o terminie do wniesienia odwołania. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upływał zatem 21 grudnia 2020 r., o czym pełnomocnik musiał wiedzieć z racji wiedzy o dacie doręczenia decyzji, której odbiór pełnomocnik Spółki sam przecież pokwitował.

8.2. Nie jest sporne, że laptop służbowy pełnomocnika uległ awarii. Nie jest też sporne, że awaria utrudniła w okresie od 19 do 21 grudnia 2020 r. wykonywanie pełnomocnikowi pracy. Naprawiony komputer został oddany pełnomocnikowi 22 grudnia 2020 r. i w tym też dniu pełnomocnik złożył odwołanie przez platformę ePUAP.

Z powyższego wynika, że 22 grudnia 2020 r. ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, zatem podanie o przywrócenie uchybionego terminu należało wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny, tj. do 29 grudnia 2020 r.

Pełnomocnik Spółki (doradca podatkowy), jako profesjonalista, musiał wiedzieć, że doręczono decyzję. Wiedział też kiedy tę decyzję doręczono, bo z UPD doręczenia decyzji wskazuje, że to na skrzynkę e-PUAP pełnomocnika wysłano decyzję oraz to ten pełnomocnik poświadczył doręczenie decyzji 7 grudnia 2020 r. Bez wątpienia pełnomocnik Spółki, mimo awarii laptopa był w stanie obliczyć, kiedy upływa 14-dniowy termin wniesienia odwołania o decyzji. Wszak do obliczania terminów nie jest niezbędny laptop, komputer; wystarczy kalendarz. Pełnomocnik Spółki musiał zatem dostrzec, że termin końcowy do wniesienia odwołania zbiegł się z czasem awarii laptopa pełnomocnika. Pełnomocnik Spółki musiał więc wiedzieć, że w istocie natychmiast po usunięciu awarii laptopa należy podając działania procesowe ukierunkowane na wnioskowanie o przywrócenie terminu. Czas na te działania procesowe jest określony przez art. 162 § 2 O.p. na 7 dni i upływał 29 grudnia 2020 r. Tego terminu jednak ewidentnie nie dochowano.

Do takich wniosków doprowadza Naczelny Sąd Administracyjny analiza akt sprawy oparta na regułach logiki i doświadczenia życiowego.

8.3. Kasator trafnie też dostrzega, że projekt odwołania był przygotowywany przez współpracownika biura pełnomocnika (doradcy podatkowego) i przekazany pełnomocnikowi 19 grudnia 2020 r. Wiedza o decyzji, jej treści, kierunku zaskarżenia decyzji, a także odnośnie do terminu wniesienia odwołania bez wątpienia w biurze doradcy podatkowego była.

Niezależnie od awarii laptopa pełnomocnika, co jest zdarzeniem losowym, pełnomocnik nie znalazł się jednak w sytuacji, w której nie mógł prowadzić spraw Spółki. Pełnomocnik nie został więc zupełnie odcięty od wiedzy o decyzji i terminie wniesienia odwołania. Awaria laptopa nie prowadzi przecież do odcięcia kontaktu telefonicznego lub osobistego pełnomocnika od pracownika jego biura, który przygotował projekt odwołania na dwa dni przed terminem, a więc musiał też wiedzieć kiedy upływa termin.

8.4. Decyzję NUS doręczono za pomocą e-PUAP na adres poczty pełnomocnika. Logicznym jest, że z powodu awarii laptopa pełnomocnik przejściowo się mógł sięgnąć do daty potwierdzenia doręczenia decyzji. Jednak po odzyskaniu dostępu do laptopa pełnomocnik mógł już przecież sprawdzić, upewnić się, że doręczenie decyzji za pomocą e-PUAP nastąpiło 7 grudnia 2020 r. Taka czynność powinna być wręcz podstawowa w ustalaniu, kiedy upływa termin na wniesienia i czy już (kiedy) upłynął. Dysponując sprawnym laptopem pełnomocnik mógł więc, już bez żadnych problemów, 22 grudnia 2020 r. sprawdzić, a w istocie przypomnieć sobie, kiedy on sam potwierdził elektroniczne doręczenie decyzji i upewnić się, że miało to miejsce 7 grudnia 2020 r. Gdyby to sprawdził, w sposób oczywisty dostrzegłby, że wnosząc odwołanie 22 grudnia 2020 r. czyni to już po przepisanym terminie.

8.5. Nadto awaria laptopa nie powoduje odcięcia dostępu do skrzynki odbiorczej e-PUAP, na której widnieje przecież odebrana 7 grudnia 2020 r. decyzja NUCS. Nadal można było przecież zalogować się do skrzynki e-PUAP z innych urządzeń; nie musiał być to koniecznie ten (akurat zepsuty) laptop.

8.6. Z powyższego wynika, że nie było usprawiedliwionych przesłanek do pozostawania przez pełnomocnika w przekonaniu, że wniesienie odwołania 22 grudnia 2022 r. mieści się w przepisanym terminie. Nie było więc żadnych powodów, aby w tej sytuacji zwlekać z wnoszeniem o przywrócenie uchybionego terminu, ponad końcową datę umożliwiającą skuteczne wnioskowanie, tj. 29 grudnia 2020 r., a więc jeszcze ponad dwa miesiące.

W realiach faktycznych niniejszej sprawy należało zatem przyjąć za prawidłowe stanowisko organu, że 22 grudnia 2020 r. pełnomocnik Strony, jako profesjonalny doradca podatkowy, wiedział, a co najmniej powinien był wiedzieć, przy zachowaniu podstawowej staranności zawodowej, że uchybił terminowi do wniesienia odwołania, który upływał 21 grudnia 2020 r.

9.1. Pozbawioną znaczenia dla wyniku sprawy jest dalsza korespondencja pełnomocnika z NUS. Termin na wnioskowanie o przywrócenie uchybionego terminu definitywnie i nieprzywracalnie upłynął 29 grudnia 2020 r. Żadne zdarzenia późniejsze nie mogą mieć wpływu na wynik sprawy. W związku z tym pismo NUS z 2 lutego 2021 r., na które powołuje się Sąd pierwszej instancji oraz Spółka nie może powodować przesunięcia tego terminu na 8 marca 2021 r.

9.2. To pismo miałoby znaczenie i skutek przypisywany przez WSA, gdyby pełnomocnik Spółki otrzymałby je przed 29 grudnia 2020 r. Wówczas mógłby skutecznie wywodzić, że nie złożył wniosku o przywrócenie terminu w przepisanym (wedle art. 162 § 2 O.p.) terminie - przed 29 grudnia 2020 r., gdyby przed tym dniem NUS zasugerował, że problem z odwołaniem nie dotyczy jego terminowości, a więc wnioskowania o przywrócenie terminu nie było potrzeby w ogóle rozważać. Dokumentowane aktami administracyjnymi fakty wskazują jednak, że było inaczej.

10. Sąd pierwszej instancji prawidłowo wywodzi, że jeżeli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym uchybieniu. Takie stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki NSA z 29 stycznia 2020 r. sygn. II OSK 3566/19 z 22 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1476/17, z 16 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1365/16, z 26 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 1992/15).

Szkopuł w tym, że Sądowi pierwszej instancji umknęło, że w niniejszej sprawie pełnomocnik Strony wiedział wcześniej o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a przynajmniej powinien był o tym wiedzieć zachowując podstawową staranność zawodową.

11. Z podanych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając na podstawie art. 188 P.p.s.a., uwzględniając skargę kasacyjną organu uchylił skarżony wyrok w całości oraz uznając, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę Spółki, oddalając ją na podstawie art. 151 P.p.s.a.

12. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z 205 § 2 P.p.s.a. w wysokości obejmującej wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935) w wysokości stanowiącej 100% stawki minimalnej, z tej racji że pełnomocnik nie reprezentował organu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, co odpowiada kwocie 480 zł.

Włodzimierz Gurba Arkadiusz Cudak Izabela Najda-Ossowska

Sędzia WSA (del.) Sędzia NSA Sędzia NSA