Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zgodnie z prawem ocenił, że organ podatkowy nie dopuścił się zarzucanych przez skarżącą naruszeń przepisów postępowania i prawidłowo ustalił, że doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r., styczeń i marzec 2015 r. oraz miesiące od maja do grudnia 2015 r., na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p.
Skarżąca nie kwestionowała tego, że w dniu 23 października 2020 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe związane z niewykonaniem zobowiązań podatkowych za ww. okresy rozliczeniowe, jak i tego, że została powiadomiona o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia na wskazanej podstawie, w trybie art. 70c O.p., przed upływem pięcioletniego okresu, w jakim doszłoby do przedawnienia tych zobowiązań, stosownie do art. 70 § 1 O.p. Podniosła natomiast, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych nie było skuteczne, gdyż wszczęcie postępowania karnoskarbowego miało instrumentalny charakter (służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dokonał kontroli, o której mowa w przywołanej w skardze kasacyjnej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt I FPS 1/21, i doszedł do prawidłowego wniosku, że brak było podstaw do stwierdzenia instrumentalnego wykorzystania przez organ podatkowy art. 70 § 6 pkt 1 O.p.
Przypomnieć należy, że działania organu podatkowego w niniejszej sprawie były zainspirowane przez Prokuraturę. Wszczęcie postępowania kontrolnego wobec skarżącej wynikało z wniosku Prokuratury Okręgowej w O. z dnia 22 września 2017 r., w związku z prowadzonym śledztwem w sprawie wyrządzenia szkody majątkowej skarżącej oraz K. sp. z o.o. poprzez nadużycie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków przez członków zarządu tych spółek.
Postanowieniem z dnia 19 listopada 2020 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w O. połączył dochodzenie wszczęte przez Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu w dniu 23 października 2020 r. z ww. śledztwem o sygn. akt. [...]. Przedmiotowe śledztwo zostało zakończone i w dniu 31 grudnia 2020 r. sporządzono akt oskarżenia. W toku śledztwa przedstawiono zarzuty popełnienia przestępstw m.in. z ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2013 r., poz. 186 ze zm.) trzem osobom. Wśród podejrzanych, a obecnie oskarżonych, znajduje się M. M., pełniący funkcję prezesa zarządu skarżącej, i P. M., będąca kontrahentem skarżącej. Aktualnie sprawa prowadzona jest przez Sąd Okręgowy w K.1.
W sytuacji, gdy postępowanie kontrolne w niniejszej sprawie zostało wszczęte w toku prowadzonego śledztwa, na wniosek Prokuratury, nie sposób uznać, że późniejsze wszczęcie przez Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu dochodzenia w sprawie o przestępstwa skarbowe związane z funkcjonowaniem spółki miało charakter instrumentalny i służyło wyłącznie doprowadzeniu do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Wniosek taki jest nieuzasadniony tym bardziej, że w toku dochodzenia (a następnie śledztwa) podejmowane były czynności procesowe zakończone skierowaniem aktu oskarżenia do sądu. Realizacja celów postępowania karnoskarbowego w postaci wykrycia sprawcy i pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej jest w tym wypadku oczywista.
Z tych samych względów za bezpodstawny należało uznać zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 59 § 1 pkt 9, art. 70 § 1 oraz art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że sposób uzasadnienia tej podstawy kasacyjnej świadczy o tym, że w istocie dotyczy ona wyłącznie niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, a nie ich błędnej wykładni. Skarżąca nie wskazała, na czym polegać miał błąd w wykładni art. 59 § 1 pkt 9, art. 70 § 1 O.p. czy art. 70 § 6 pkt 1 O.p., a analiza treści skargi kasacyjnej i uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że przedstawione przez skarżącą rozumienie ww. przepisów jest zasadniczo zbieżne z tym przyjętym przez organ odwoławczy i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 141 § 1 P.p.s.a.
W myśl art. 141 § 4 zd. 1 P.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd pierwszej instancji odniósł się ponadto w sposób wystarczający do zarzutów podniesionych w skardze. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że uzasadnienie wyroku jest niekompletne czy z jakichkolwiek innych przyczyn uniemożliwia ocenę i kontrolę toku rozumowania Sądu. Wbrew zarzutom skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu właściwie wyjaśnił kwestię zawieszenia (skutecznego) biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych.
Zdaniem skarżącej, Sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. także przez "przyjęcie za prawidłowy błędnie ustalonego (przez organ podatkowy) stanu faktycznego, a także stanu prawnego sprawy".
Odnosząc się do powyższego, należy zauważyć, że w ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest jego kontrola instancyjna. Za pomocą tego zarzutu nie można natomiast skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego czy kwestionować stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.
Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa czy też oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku. Polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu pierwszej instancji nie może czynić skutecznym zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2026 r., sygn. akt III OSK 462/23).
W skardze kasacyjnej wskazano również na naruszenie art. 151 P.p.s.a. - jako samodzielną podstawę kasacyjną. W ocenie autora skargi kasacyjnej, naruszenie tego przepisu polegało na oddaleniu skargi pomimo braku uzasadnionych ku temu podstaw.
Ustosunkowując się do tego zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że art. 151 P.p.s.a., podobnie jak art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jest normą o charakterze wynikowym i określa wyłącznie sposób rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd pierwszej instancji. Skuteczne zakwestionowanie tego rodzaju normy w ramach zarzutów kasacyjnych wymaga zatem powiązania z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, których nie dostrzegł lub też nieprawidłowo dostrzegł sąd pierwszej instancji wydając wyrok o określonej treści. Nie jest więc możliwe skuteczne podważenie wyroku sądu pierwszej instancji wyłącznie w oparciu o zarzut naruszenia normy o charakterze wynikowym.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.
Adam Nita Małgorzata Niezgódka-Medek Marek Olejnik