W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 23 lutego 2022 r. uchylił zaskarżoną interpretację.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w zakresie związanym z udostępnianiem stanowisk handlowych na targowisku w zamian za opłaty rezerwacyjne, Gmina prowadzi działalność gospodarczą, gdyż świadczy odpłatnie usługi innym podmiotom, a zatem w związku z ciążącym na niej obowiązkiem podatkowym przysługuje jej na podstawie art. 86 ust.1 u.p.t.u., prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących wydatki związane z tymi czynnościami opodatkowanymi, w tym wydatkami ponoszonymi na przebudowę targowiska.
Sąd wskazał, iż nie można z góry przyjmować, że Gmina, udostępniając targowisko dla mieszkańców, działa jako organ władzy, a nie jako podatnik z tego powodu, że przebudowa targowiska, to sfera działań publicznoprawnych, której celem jest właśnie wykonywanie zadań publicznych, tj. zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej, a nie czerpanie dochodów z odpłatnej rezerwacji czy udostępniania stanowisk. Sąd wskazał, iż nawet jeżeli prowadzenie targowiska jest czynnością, która zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym służy do zaspokojenia potrzeb lokalnej społeczności i należy do zadań własnych gminy, to – biorąc pod uwagę treść art. 15 ust. 6 u.p.t.u. - sposób realizacji tego zadania może wiązać się z podejmowaniem czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Skoro bowiem zaspakajanie przez gminę potrzeb lokalnej społeczności w tym względzie opiera się o zawarte umowy cywilnoprawne, gmina jest podatnikiem prowadzącym działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a działalność gospodarcza na gruncie u.p.t.u. nie musi być prowadzona w celu osiągnięcia zysku. Sąd nie zgodził się, iż pobór opłaty targowej od podmiotów prowadzących sprzedaż na targowisku stanowi o wykorzystywaniu przez Gminę targowiska na cele inne niż działalność gospodarcza w rozumieniu art. 86 ust. 2a u.p.t.u.
Sąd podzielił zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 86 ust. 1 i ust. 2a-2h oraz art. 121 § 1 O.p., z uwagi na wydanie interpretacji wbrew utartej, jednolitej linii orzeczniczej sądów, bez wskazania istotnych powodów odstąpienia od niej.
Od powyższego wyroku, Dyrektor KIS wywiódł skargę kasacyjną zaskarżając ów wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości i oddalenia skargi, bądź przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, a także zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a. organ interpretacyjny zarzucił naruszenie:
- przepisów postępowania, tj.:
- art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art, 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p. poprzez uwzględnienie skargi Gminy, uchylenie zaskarżonej interpretacji i w konsekwencji błędne przyjęcie przez Sąd, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przez organ wskazanego powyżej przepisu ustawy Ordynacja podatkowa,
- art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 86 ust. 1 oraz art. 86 ust. 2a-2h u.p.t.u. poprzez uwzględnienie skargi Gminy, uchylenie zaskarżonej interpretacji i w konsekwencji błędne przyjęcie przez Sąd, że w przedstawionym w niniejszej sprawie zdarzeniu przyszłym nie zaistniały okoliczności uzasadniające pozbawienie Gminy prawa do pełnego odliczenia VAT w związku z planowaną inwestycja dotycząca przebudowy targowiska, co skutkowało błędnym uznaniem przez Sąd, iż organ naruszył wskazane powyżej przepisy ustawy o podatku od towarów i usług.
Powyższe naruszenie przepisów postępowania doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi do uwzględnienia skargi i bezpodstawnego uchylenia odpowiadającej prawu interpretacji, podczas gdy przedmiotowa skarga powinna zostać oddalona, ponieważ organ wydając zaskarżoną interpretację nie naruszył zasady o której mowa w art. 121 § 1 O.p., jak również wskazanych powyżej przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.
-przepisów prawa materialnego: tj.:
- art. 15 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 15 ust. 6 u.p.t.u. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę zastosowania, a w konsekwencji bezpodstawne uznanie przez Sąd, że Gmina ponosząc sporne wydatki w zakresie, w jakim będzie realizowała również zadania własne w zakresie zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty, mające na celu korzyść ogółu, jaką stanowi możliwość nabywania towarów i usług przez wszystkich mieszkańców, czyni je jako podatnik podatku od towarów i usług,
- art. 86 ust. 1 w zw. z art. 86 ust. 2a-2h u.p.t.u. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę zastosowania, a w konsekwencji bezpodstawne uznanie przez Sąd, iż Gminie będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług na modernizację i utrzymanie targowiska w pełnej wysokości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna organu podatkowego nie była zasadna.
Wstępnie trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w § 2 art. 183 p.p.s.a. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (por. uchwała NSA
z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09).
Zasadniczy problem w sprawie sprowadzał się do oceny, czy w okolicznościach przedstawionych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, Gmina będzie uprawniona do odliczenia w pełnym wymiarze podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT dotyczących przebudowy targowiska, czy też zobowiązana będzie do stosowania przepisów o sposobie określania proporcji (prewspółczynnika), o którym mowa w art. 86 ust. 2a u.p.t.u.?
Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu podatkowego, prawidłowa wykładnia wskazanych w podstawach kasacyjnych przepisów, przy uwzględnieniu stanu faktycznego, powinna prowadzić do wniosku, że Gmina nie będzie uprawniona do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w całości, albowiem nabywane przez nią towary i usługi wykorzystywane będą również do działalności związanej z wykonywaniem zadań własnych organu władzy publicznej, niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a w związku z tym będzie zobowiązana do zastosowania sposobu określenia proporcji.
Problematyka zakresu (pełnego) odliczenia podatku naliczonego z tytułu wydatków na budowę czy przebudowę targowisk gminnych (miejskich), w kontekście odpłatnego udostępniania takich miejsc oraz pobierania z tego tytułu opłat, niezależnie od pobieranej opłaty targowej, była już wielokrotnie rozstrzygana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarówno w stanie prawnym sprzed wejścia w życie powołanego wyżej art. 86 ust. 2a – 2h u.p.t.u. (m.in. wyroki z dnia: 31 marca 2016 r., sygn. akt I FSK 1736/14; 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt I FSK 2032/14; 22 grudnia 2016 r., sygn. akt I FSK 1370/15 i I FSK 1437/15; 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1148/15; 8 listopada 2017 r., sygn. akt I FSK 1737/15; 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I FSK 110/16 i I FSK 349/16; 21 kwietnia 2016 r., sygn.. akt I FSK 1902/14; 8 lutego 2018 r., sygn. akt I FSK 391/16; 23 lutego 2018 r., sygn.. akt I FSK 2113/15), jak po nowelizacji (np. wyroki NSA z dnia: 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt I FSK 1596/18, 6 grudnia 2019 r., sygn. akt I FSK 461/18, 27 lipca 2020 r., sygn. akt I FSK 1678/19, 26 listopada 2020 r., sygn. akt I FSK 1622/18).
Zgodnie z art. 86 ust. 2a u.p.t.u., zdanie pierwsze, w przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 - w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, zwanym dalej "sposobem określenia proporcji". "Cele inne niż działalność gospodarcza", to sfera działalności danego podmiotu, niebędąca działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u.. Może nią być działalność podmiotu w charakterze organu władzy publicznej (art. 15 ust. 6 u.p.t.u.). Niemniej jednak, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można z góry przyjmować, że Gmina, udostępniając targowisko dla mieszkańców, działa jako organ władzy, a nie jako podatnik, z tego powodu, że przebudowa targowiska, to sfera działań publicznoprawnych, której celem jest właśnie wykonywanie zadań publicznych, tj. zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej, a nie czerpanie dochodów z odpłatnej rezerwacji czy udostępniania stanowisk.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarówno w świetle stanu prawnego obowiązującego przed 1 stycznia 2016 r., jak i po tej dacie, zasadnicze stanowisko w odniesieniu do prawa do odliczenia wydatków związanych z targowiskami gminnymi pozostaje niezmienne. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie stwierdzał, w tym w przywołanych orzeczeniach, że nawet jeżeli prowadzenie targowiska jest czynnością, która zgodnie z art. 7 ust. 1 u.s.g. służy do zaspokojenia potrzeb lokalnej społeczności i należy do zadań własnych gminy, to - biorąc pod uwagę art. 15 ust. 6 u.p.t.u. - sposób realizacji tego zadania może wiązać się z podejmowaniem czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Zgodnie z tym przepisem, nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Skoro bowiem zaspokajanie przez gminy potrzeb lokalnej społeczności w tym względzie opiera się o zawarte umowy cywilnoprawne, gmina jest podatnikiem prowadzącym działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, w szczególności, że działalność gospodarcza na gruncie u.p.t.u. nie musi być prowadzona w celu osiągnięcia zysku.
Na gruncie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że gmina wykorzystuje targowisko jedynie na cele prowadzonej działalności gospodarczej (wynajem lub udostępnienie miejsca handlowego za opłatę rezerwacyjną na podstawie zawieranych umów cywilnoprawnych), a opłata targowa, będąca daniną publiczną, obciąża korzystające z powierzchni targowej podmioty, z tytułu realizowanej tam sprzedaży (por. np. wyroki NSA: z dnia 9 lutego 2015 r., sygn. akt I FSK 208/15, z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt I FSK 379/14, z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1279/14 z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt I FSK 1013, z dnia 23 lipca 2015 r., sygn. akt I FSK 696/14 oraz z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt I FSK 208/15, 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I FSK 110/16 i I FSK 349/16, z 8 lutego 2018 r., sygn. akt I FSK 391/16). Stanowisko prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w tym zakresie skład orzekający NSA w przedmiotowej sprawie w pełni podziela i stwierdza, że znajduje ono zastosowanie także do stanu prawnego, który obowiązuje od 1 stycznia 2016 r., w kontekście zasad wynikających z przepisów art. 86 ust. 2a – 2h u.p.t.u. Przepisy te mają charakter przepisów szczególnych w stosunku do ogólnej zasady prawa do odliczenia podatku naliczonego, uregulowanej w art. 86 ust. 1 ww. ustawy, doprecyzowując zakres przysługującego podatnikowi prawa do odliczenia w określonej w nich sytuacji faktycznej (por. wyroki NSA z dnia: z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt 1596/18, z 6 grudnia 2019 r., sygn. akt I FSK 461/18 oraz z 8 listopada 2024 r., sygn.. akt I FSK 935/21).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wątpliwości nie budzi, iż w zakresie opisanym przez Gminę we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej będzie ona działała w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, w rozumieniu art. 15 ust. 1 w zw. z ust. 2 i ust. 6 - prowadzącego działalność gospodarczą, podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. Konsekwencją tego będzie pełne prawo Gminy do odliczenia podatku naliczonego od wydatków poniesionych na realizację inwestycji przebudowy targowiska na zasadach określonych w art. 86 ust. 1 u.p.t.u.
Powyższe nie pozostaje w sprzeczności z tym, że prowadzenie przez Gminę targowiska jest czynnością, która zgodnie z art. 7 ust. 1 u.s.g. służy do zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty gminnej w sprawach targowisk i należy do zadań własnych Gminy. Sposób realizacji tego zadania opisany we wniosku wiąże się z podejmowaniem przez nią czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, a zatem zgodnie z art. 15 ust. 6 u.p.t.u. powoduje zaliczenie jej do grona podatników VAT. W działalności tej nie można bowiem dopatrzeć się wykorzystywania spornych wydatków do innych niż działalność gospodarcza celów, o których mowa w ust. 2a art. 86 u.p.t.u. Gmina, ponosząc sporne wydatki, mimo, realizacji również zadań własnych w postaci zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty, mających na celu korzyść ogółu jaką stanowi możliwość nabywania towarów i usług przez wszystkich mieszkańców, czyni je jako podatnik VAT.
Z powyżej opisanych powodów, zaskarży wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Wbrew zapatrywaniom kasatora, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, uchylając zaskarżoną interpretację indywidualną i stwierdzając, że Gmina ma pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur VAT dokumentujących wydatki związane z budową targowiska nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów tj. art. 146 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 151 p.p.s.a., art, 121 § 1, art. 14h O.p., a także art. 15 ust. 1 i ust. 2, art. 15 ust. 6, art. 86 ust. 1 oraz art. 86 ust. 2a-2h u.p.t.u.
Ponieważ skarga kasacyjna nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, przeto podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Adam Nita Zbigniew Łoboda Marek Olejnik
Sędzia del. WSA Sędzia NSA Sędzia NSA